Hướng dẫn xây dựng website

Hướng dẫn xây dựng website

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE

MỤC LỤC

Chương I Khái quát chung

Chương II Thiết kế giao diện

Chương III Thiết kế web site

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 2

Chương ÏI Khái quát chung

Bài viết này dựa trên cơ sở thực tiễn khi chúng tôi thực hiện việc xây dựng một Web site (khái niệm chỉ đến một máy hay một mạng cung cấp các trang thông tin dưới dạng WWW) Nó phản ánh những cô gắng và hiểu biết của chúng tôi trong quá trình học hỏi cũng như thực nghiệm

Trên Internet, quả thực có rất nhiều Web site chú trọng đến ngôn ngữ HTML, cũng có rất nhiều Web site dành cho mục đích thương mại, nghệ thuật Thế nhưng lại có ít nguồn thông tin đề cập đến

việc thiết kế một trang Web, một Web site, thiết kế đồ hoa, giao

diện người sử dụng hay những kiến thức về cách thức tổ chức thong tin

Mục đích của Web site cần thiết kế

Bước đầu tiên trong công đoạn thiết kế một Web site là chúng ta

đã có những quyết định chắc chắn về việc chúng ta sẽ "xuất bản" cái gì với Web site của mình Không có chủ định và mục tiêu rõ ràng thì cả web site đó sẽ trở nên lan man, sa lầy và cuối cùng đi đến một điểm khó có thể quay trở lại Thiết kế cẩn thận và định hướng rõ là những chìa khoá dẫn đến thành công trong việc xây

dung mot Web site

Trước khi xây dựng một Web site, chúng ta nên:

Xác định đối tượng độc giả của web site

Web site co muc dich ro rang

Thiết lập các chủ đề chính của web site

Thiết kế các khối thông tin chủ yêu mà web site sẽ cung cấp Chúng ta cũng nên bắt đâu với việc xác định nguôn tài nguyên về nội dung, hình ảnh thông tin mà chúng ta cân đên đề tạo nên web

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 3

site phù hợp với mục đích được đề ra - đó là nguồn thông tin sẽ duy trì cho web site hoạt động sau này nữa

Xác định mục tiêu cơ bản của web site

Trước tiên cần có một tuyên bố khái quát ngắn và rõ ràng cho các mục tiêu của web site, điều sẽ giúp đỡ rất nhiều cho công việc thiết kê Nó là điểm xuất phát để chúng ta mở rộng đến các mục

tiêu chính, và cũng là một công cụ hữu hiệu để đánh giá sự thành

công của một web site Xây dựng một web site là cả một quá trình liên tục, nó không đơn thuần chỉ là một dự án duy nhất, một lần với các thông tin tĩnh Việc biên tập, quản lý và duy trì kỹ thuật dài hạn nhất định phải bao trùm lên kế hoạch xây dựng web site Thiếu điều này, tương lai của một web site sẽ cùng số phận giống như bao nhà văn, nha bdo, day lòng say mê buổi ban đầu, nhưng chẳng có kết quả cuối cùng nào cả

Xác định độc gia

Bước tiếp theo trong công việc thiết kê là xác định các độc giả chính của web site, để chúng ta có thể thiết kế cấu trúc phù hợp với nhu cầu, mong muốn của họ Sự hiểu biết, trình độ, sở thích cũng như yêu cầu của độc giả thay đổi từ một người đọc hoàn toàn không có kinh nghiệm, người sẽ cần đến một sự dẫn dắt cẩn thận, đến người đọc thành thục, người sẽ nổi giận với bất cứ cái gì mang

vẻ chiêu cô tới họ, hoặc làm chậm trễ việc truy nhập thông tin của

họ Một hệ thống được thiết kê tốt sẽ thích hợp cho một dải rộng trình độ, nhu cầu độc giả Ví dụ, nếu mục đích web site của chúng

ta là chuyển tải các thông tin về tình hình của nội bộ công ty, các

tài liệu về nhân lực, hay các tài liệu khác dùng cho việc in các

hướng dẫn sẽ thích hợp cho các độc giả đọc hàng ngày, và cho cả các độc giả chỉ truy nhập ít lần

Độc gia (web surfer)

Cac trang web (homepage) cho các chương trình duyệt web cũng nên tương tự như các bìa tạp chí Mục tiêu là tính toàn thể với hình ảnh bắt mắt, chú đề nội dung gây chú ý Tất cả các liên kết

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 4

trên trang chủ này nên chỉ tiếp đến các trang bên trong web site

Chúng ta cũng phải tạo được thông báo ngắn gọn, súc tích cái có

trong web site có thể được độc giả quan tâm

Độc giả mới và độc giả không thường xuyên

Số độc giả nhóm này phụ thuộc vào một cấu trúc site rõ ràng, dễ truy nhập đến sự tổng quát về cấu trúc toàn bộ thông tin trên web site Người mới truy nhập sẽ có cảm giác bị đe doa bởi một cấu trúc menu phức tạp, ngại đi sâu vào web site nếu trang đầu không có hin ảnh hấp dẫn và không được sắp xếp rõ ràng Theo jJakob Nielsen ở Sun Microsystems, thì có dưới 10% độc giả cuộn màn hình xuống dưới phần đầu của một trang web Các độc giả không thường xuyên lại chú trọng đến trang khái quát, cấu trúc

có phân lớp và hình ảnh đồ hoạ, biểu tượng giúp họ nhớ, kết nối

đến vị trí thông tin họ cần trong web site của chúng ta Một từ điển các khái niệm kỹ thuật, từ viết tắt và danh sách các vấn đề thường được xảy ra (FAQ - frequently asked questions) có thể rất hữu dụng cho các độc giả mới và không thường xuyên của chúng

ta

Các độc giả chuyên nghiệp, thường xuyên

Số độc giả này phụ thuộc vào web site của chúng ta để nhận thông tin nhanh chóng và chính xác Các độc giả chuyên nghiệp rất sốt ruột với menu nhiều lớp có đồ hoạ chất lượng kém mà chỉ cung

cấp từ 2 đến 6 lựa chọn một lần Họ khát khao các menu không đồ

hoạ (text), có thể kéo thả được và thời gian nạp xuống nhanh chóng Các kiểu cách làm dáng đồ hoạ sẽ làm họ phát điên Các độc giả chuyên nghiệp, thường xuyên thường có chủ định rõ ràng trong đầu, do vậy sẽ đánh giá cao các menu text chỉ tiết, các nét chính của web site hoặc các chỉ số site phong phú giúp họ tìm

kiếm, thu nhận thông tin nhanh chóng

Các độc giả nước ngoài

Phải luôn nhớ là chúng ta đang thiết kế cho World Wide Web Các độc giả của chúng ta có thể là một người ngay ngoài phố, hoặc một

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 5

ai đó đang ở bên Mỹ, Nhật a

bản Để đáp ứng tối đa số tongthiy

lượng độc giả trên các quôc gia

khác nhau, chúng ta can biên ¬

dịch, ít nhât cũng là các trang = Time

chủ đạo Tránh các từ địa

phương, hoặc các khái niệm “

kỹ thuật, viết tắt trong bản

giới thiệu hay các trang giải

thích Ví dụ, đừng bao giờ viết tắt ngày trên các trang web, vì đối với một người Mỹ, thì "10/5/97" sẽ được hiểu là ngày 5ð tháng 10 năm 1997, nhưng đa số độc giả các quốc gia khác sẽ hiểu đó là ngày 10 thang 5 nam 1997

inear Narrative non-linear

Chiến lược thiết kế

Mọi hình thức trình bày thông tin đều bị khống chế bởi các yêu tổ được xác định bởi mục tiêu của web site, bởi môi trường chúng ta chọn và bởi bản thân các độc giả Hình ảnh sau đây thể hiện 4 chủ

tố đối với thông tin chuyển tải, phụ thuộc vào hai yêu tố: cấu trúc trình bày và thời gian truy nhập đối với độc giả

Dạo chơi trên Web (browsing)

Trong thể giới rộng lớn của World Wide Web, các web surfer là các độc giả lang thang, không lý do, những người có thể đọc web site của chúng ta mà không yêu cầu bất cứ sự thúc ép nào, hoặc một ý định nào Chúng tôi không có ý định trình bày các kỹ thuật để lôi kéo các độc giả nhóm này vào các web site với mục đích giải trí, thương mại Một mục đích khác của các web site chính là các site

cho các doanh nghiệp, giáo duc, dang "intranet", nơi mà độc giả

tìm đọc với mục đích rõ ràng hơn nhiều

Đào tạo

Các ứng dụng đào tạo trên cơ sở công nghệ web rất có trình tự

trong mặt thiết kế, có rất ít cơ hội để đi lạc đề từ trang giới thiệu

chính Đưừng làm độc giả và cả mục đích cua chúng ta bị lộn xộn

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 6

bởi các mối liên kết ra ngoài thông tin chủ chốt Giới hạn các liên kết bằng nút "Tiếp tục", hay "Quay về trang trước" đảm bảo mọi độc giả sẽ nhìn thấy cùng một giáo trình, cho phép chúng ta dự đoán chính xác hơn thời gian truy nhập của người đọc Đại đa số giáo trình giả thiết thời gian truy nhập dưới một giờ, hoặc sẽ được phân đoạn thành các phần ít hơn một giờ Chúng ta cũng nên thông báo cho người đọc về lượng thời gian của bài giảng, hoặc cũng lưu ý họ đừng đi xa khỏi phần chính của bài giảng nếu bài giảng đó cần phải trả tiền để đọc

Các ứng dụng đào tạo loại này thường yêu câu sự log-in của độc giả, và cũng thường sử dụng câu hỏi dạng form có trả lời dung/sai

hoặc theo dạng lựa chọn câu trả lời từ một danh sách Thông tin

về đọc giả, bảng điểm được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu được liên kết với web site

Dạy học

Trong các ứng dụng dạy học dựa trên công nghệ web, thông tin được trình bày thường tỉnh tế và có chiều sâu hơn là trong các ứng dụng đào tạo Các mối liên kết là mặt mạnh của web, tuy nhiên chúng có thể là một sự gây rối cho các học sinh từ trang trình bày chính Nếu chúng ta cho phép người đọc liên kết đến các tài nguyên web khác ngoài web site của chúng ta, chúng ta nền nhóm các liên kết trong trang này cách biệt khỏi phần thông tin chính Thông thường người đọc muốn in thông tin trên web va sé đọc chúng sau này Chúng ta nên cung cấp cho họ một phiên bản "in" riêng, trong đó các trang riêng biệt, ngăn sẽ được gộp lại thành một trang dài

Giáo dục

Các độc giả tự học hỏi, tự khám phá sẽ bực mình với phong cách thiết kế quá thu gọn, quá trình tự Thông thường các độc giả nhóm này thường có trình độ cao Thiết kế một cấu trúc uyễn chuyển, có tương tác, không đơn điệu là lý tưởng đối với các độc giả này, do rất khó đoán định chính xác chủ đề nào sẽ được quan

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 7

tâm nhất đối với một giáo sư hay với một sinh viên, kỹ sư Thiết

kế cũng phải cho phép truy nhập nhanh đến một phạm vi rộng các chủ đề, và thường cũng rất phong phú với các liên kết đến các thông tin có liên quan, trên web site của chúng ta hay trên các web site khác Các danh sách dạng text của các liên kết cũng rất

thích hợp cho các mục lục, bản chỉ số vì chúng được nạp xuống

nhanh, đầy đủ thông tin, nhưng cho nhóm độc giả này lại dễ chán,

va thế cần có hình ảnh đồ hoạ thiết kế đẹp, thay đổi cùng các minh hoạ đi kèm thông tin Thời gian truy nhập không thể dự

đoán được, nhưng thươòng ngắn hơn các site cho đào tạo, giáo dục

vì độc giả thường khẩn cấp Lựa chọn cho in ấn cũng là bắt buộc phải có cho các độc giả nây

Tham khảo

Các web site tham khảo được thiết kế tốt cho phép người đọc nhanh chóng đi thẳng vào vấn đề, tìm cái họ cần và sau đó dễ dàng in hoặc lưu giữ cái họ tìm thấy Thông thường thông tin không phải là các "câu chuyện", do đó cấu trúc của nó hoàn toàn

không có trình tự Cấu trúc menu, nội dung nhất định phải được

tổ chức cần thận để hỗ trợ tìm kiếm , thu nhận nhanh, dễ lưu giữ

các file, in ấn khi cần Cần giữ các hình ảnh đồ hoạ nhỏ để thời gian nạp xuống nhanh, và chúng ta cũng nên nghiên cứu, áp dụng phần mềm tìm kiếm thay vì chỉ cung cấp một danh sách các liên kết Thời gian liên kết càng ngắn càng tốt

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 8

đồ hoạ và sự tương tác chức năng hoá đã tạo nên nét đặc trưng

"nhìn thấy và cảm nhận" của các trang web cùng các mối liên kết

hypertext Thiết kê đồ hoạ và các hình ảnh "ký hiệu" trực giác

không chỉ để làm đẹp trang web - đồ hoạ trở thành một phần được tích hợp của kinh nghiệm của độc giả đối với web site của chúng

ta Trong các tài liệu có ảnh lẫn nhau, không thể hoàn toàn tách

rời thiết kế đồ hoa với thiết kế giao diện

Trang Web đối lập với thiết kê tài liệu thông thường

Đại đa số nhận thức hiện tại của chúng ta về thông tin có cấu trúc bắt nguồn từ việc tổ chức các quyền sách, tạp chí xuất bản định kỳđã được in và công tác chỉ số hoá thư viện, các hệ thống phân loại được phát triển quanh các ấn bản đó "Các tiêu chuẩn về hình thức" của các cuốn sách trong thê giới nói tiếng Anh đã được thiết lập cũng như công nhận rộng rãi; các hướng dẫn chỉ tiết cho việc

toa một cuốn sách có thể tìm đọc trong các quyển như The Chicago Manudl of Styvle Mọi đặc điểm cho một cuốn sách, từ mục

luc dén chú thích, chỉ số đã được rút ra qua hàng thế kỷ, và người đọc trước kia cũng đã phải đối diện với các vấn đề tổ chức hệt như người đọc bây giờ của các tài liệu da phuong tién (hypermedia) Cuốn Kinh thánh năm 1456 của Gutenberg thường được trích dẫn như cuốn sách hiện đại đầu tiên, tuy thế cũng phải sau khi phát

triển mạnh việc xuất bản cùng hơn 100 năm kinh nghiệm thì việc

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 9

đánh số trang, chỉ số, mục lục cũng như các trang bìa mới trở

thành đặc điểm routine cho các cuốn sách Các tài liệu web tương

tự như vậy, cũng phải trải qua sự phát triển và sự chuẩn hoá cách thức thông tin được tổ chức, thực hiện ở dạng điện tử

Các tiên lệ trong in an

Mặc dù các tài liệu đa phương tiện trên mạng đưa ra các thách

thức mới cho những nhà thiết kế thông tin, đại đa số hướng dẫn

chúng ta cần đến để thiết kế, tạo lập, lắp ráp, hiệu chỉnh và tổ

chức một media phong phú, đa dạng về căn bản không khác so với thực tế trong công việc của nhà xuất bản Đa số trang web có thể được tạo ra phù hợp với các qui ước cho hình thức biên tập và tổ chức văn bản của The Chicago Manual of Style Nhiều điều chúng

ta cần biết về phương pháp tạo các tài liệu rõ ràng, bao quát, nhất quán có thể đọc trong các hướng dẫn như Xerox Publishing Standards: A Manual of style and Design Dung bị lạc trong các trang uueb lạ thường mà bỏ qua các chuẩn mực cơ bản của thiết kê

đồ hoạ cũng như biên tập

Hãy làm cho các trang web của chúng ta độc đáo

Các trang World Wide Web khác sách và các tài liệu khác ở một

nét cơ bản: các mối liên kết siêu văn bản cho phép người đọc truy nhập đến một trang web đơn lẻ không cần đến lời nói đầu hay tựa

đề Điều này thường có nghĩa là các đầu trang, chân trang của trang web sẽ phức tạp, nhiều thông tin hơn các trang in trên giấy

Có thể là vô lý, buôn cười khi lặp lại các thông tin bản quyền, tác giả, thời gian xuất bản ở tất cả các trang sách, nhưng một trang web riêng lẻ thường cần đến những thông tin này vì các trang đơn

lẻ có thể chỉ là một phần nhỏ của cả web site chúng ta có mà độc giả đó có thể nhìn thấy Vấn đề tạo các trang web độc đáo không chỉ có đối với các trang web Các báo chuyên đề, tạp chí, đa số các báo ngày đều lặp lại thời gian phát hành, số bản tại phần đầu hay cuối từng trang vì họ biết độc giả của họ thường cắt các bài báo, hoặc photocopy các trang từ tạp chí và cần thông tin trích dẫn để theo dõi nguồn gốc nguyên bản của các bài

HƯỚNG DẪN XÂY DƯNG WEB SITE 10

Cho các khó khăn khi tạo các web site vừa dễ sử dụng, vừa đầy đủ nội dung, chiến lược thiết kế tốt nhất là áp dụng nhất quán một số qui ước thiết kế cơ bản trong mọi trang web của chúng ta Các thành phần cơ bản của một tài liệu không phức tạp, nó cũng chang là gì so với công nghệ Internet Nó rất giống với điều được giảng trong một lớp báo chí: a1, cái gì, khi nào và ở đâu

AI đang nói? Câu hỏi này thật cơ bản, và thông tin thường được đảm bảo đến nỗi các tác giả của web thường bỏ qua phần tin quan trọng nhất mà một độc giả cần đến để đánh giá nguồn gốc, lai lich của tài liệu: ai đang nói cho tôi? Dù trang web có xuất phát từ một

cá nhân hay từ một viện nghiên cứu, cũng luôn phải thông báo cho người đọc ai đã tạo trang web đó Cơn thác các web site truyền

bá thông tin không chính xác, hơn nữa lừa gạt về tai nạn máy bay TWA 800 là tột ví dụ sống động của vân đề thông tin không nguồn gốc hoặc không xác đáng sẽ nhanh chóng trở nên trội hơn, lấn át cuộc điều tra và kết luận chính thống

người đọc nhớ được tại sao họ lại cho trang web nảy vào danh sách

lưu trữ

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 11

Khi nào

Tính hợp thời là một yếu tô quan trọng trong việc đánh giá toàn

bộ một tài liệu Chúng ta làm thông tin trong thời đại mà mọi tài

liệu giấy đã đảm bảo: báo, tạp chí, và hầu như mọi quan hệ thư từ

văn phòng đã được xác định ngày tháng Do đó chúng ta hãy đề ngay thang cho moi trang web, va thay đổi mỗi khi tài liệu được

cập nhật Điều này đặc biệt quan trọng đối với các văn bản online

dai và phức tạp mà chỉ được cập nhật từng phần, tuy vậy điều này cũng có thể không đủ nổi bật cho các độc giả vãng lai, không thường xuyên Thông tin về doanh nghiệp, các bản hướng dẫn, thông tin về sản phẩm và các tài liệu kỹ thuật dưới dạng trang

web nên có thêm thời gian được sửa chữa, cập nhật lại

Nơi nào

World Wide Web là một địa điểm duy nhất có chiều thông tin cực

lớn nhưng lại có ít chỉ dẫn rõ ràng về vị trí thực sự của tài liệu Nhấn vào một liên kết web, chúng ta có thể kết nối đến một web server ở Sydney (Úc) hay Chicago (Mỹ) hoặc một nơi nào đó trên

Internet rộng lớn Nếu bạn không thông thạo lắm trong việc phân

tích địa chỉ Internet (URL), thật khó khăn để xác định tài liệu đang thực sự nằm ở đâu Sau cùng đây chính là World Wide Web,

và câu hỏi tài liệu đến từ đâu đôi khi không thể tách khỏi câu hỏi tài liệu này của ai Chúng ta nên luôn luôn thông báo cho độc giả chúng ta đang ở đâu, cùng với (nêu nó thích hợp) các thông tin về doanh nghiệp, viện, cơ quan của chúng ta

Nên kết hợp địa chỉ của trang chú (home URL) ít nhất ở các trang

chính trong web site của chúng ta để tạo thuận tiện cho việc thực

hiện các kết nối đến chúng ta Một khi độc giả lưu các trang như một file text hoặc in ra giấy, các mối liên kết có thể sẽ bị mất đi Các phiên bản mới của một số trình duyệt chính có thêm tính năng tự động thêm địa chỉ vào các banr in, nhưng rất nhiều độc giả không sử dụng các đặc tính nâng cao này Và đa sô chúng ta bây giờ có hàng núi bản in các trang web, không dễ gì tìm lại địa chỉ của một tài liệu nào đó

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 12

Chúng ta hãy sử dụng nhất quán tiêu đề, các thông tin phụ trợ như tên sử hữu, thời điểm cập nhật và ít nhất một liên kết đến trang chủ trong mọi trang web của chúng ta Nên đặt địa chỉ của trang chủ lên một số trang chính trong web site của chúng ta

Thêm các thành phần cơ bản này và chúng ta đã thực hiện được

90% con đường để cung cấp cho các độc giả của chúng ta một giao

diện web có thể hiểu được

Thiết kê giao diện cơ bản

Thiết kê hướng tới người sử dụng

Giao diện đồ hoa cho người sử dụng (GUT) được thiết kế nhằm cho

người dùng điều khiển trực tiếp may tinh của họ Ngày nay, người

sử dụng yêu cầu một mức độ hoàn hảo của mọi thiết kế giao diện

đồ hoạ, kể cả các trang web Mục đích là cung cấp mọi cân thiết

cho tất cả độc giả quan trọng của chúng ta, mô phỏng công nghệ web cho mọi mong chờ của họ, và không bao giờ đòi hỏi người đọc chỉ đơn giản là làm theo một giao diện mà đặt những cản trở không cần thiết lên con đường của họ

Đây là nơi nghiên cứu của chúng ta về các nhu câu và tâm lý học

khách hàng là những yếu tố quyết định Không thể thiết kế cho

một độc giả vô danh mà chúng ta không biết đến các yêu cầu của

người đó Chúng ta nên tạo các kịch bản mẫu cho các nhóm độc

giả đang tìm kiếm thông tin trên web site của chúng ta Một độc giả có kinh nghiệm tìm một mẩu tin nhất định có được giúp đỡ hay cản trở bởi thiết kế của chúng ta? Mọt độc giả mới có bị lúng túng trước một hệ thông menu phức tap? Thử nghiệm các thiết kế của chúng ta và nhận các phản hồi từ độc giả là phương pháp tốt nhất để tìm ra các ý tưởng thiết kế cho phép độc giả nhận được cái

họ muốn từ web site của chúng ta

HƯỚNG DẪN XÂY DƯNG WEB SITE 13

Các giúp đỡ định hướng rõ ràng

nghệ web, đa sô độc

4 Hypertext link giả tương tác với các

trang web bằng cách

(4 sequence of pages) giữa các tài liệu Vấn

¡ đề chủ yêu của giao

ca diện trong các web

site là độc giả không ý thức được họ đang ở đâu trong tổ chức thông tin Các biểu tượng nhất quán, dễ hiểu, các lược đô đồ hoạ dong nhat va ban khai quat (đồ hoạ hay văn bản), màn hình tổng hợp có thể cho độc giả sự tin tưởng là họ có thể tìm thấy cái họ tìm mà không lãng phí thời gian

NETSCAPE DOWNLOAD CUSTOMER TECHNICAL B17 ees | WES SITE HOMt 3OFTWART SERVICE SUPPORT CONTENTšS ADYVERTI*INC

Được thu gọn từ hình anh lay tai: home.netscape.com

Thanh nút ấn hay được sử dụng (cho nhiều lựa chọn trong một

diện tích nhỏ), có thể đoán trước (có ở tất các chân trang), và tạo một đặc tính đồng nhất cho mọi trang web của Netscape site

Không có trang cuối cùng (dead-end)

DEAD END DOCUMENT

Mọi trang web nên co it nhat mot lién két Hypertext link

Cac trang "dead-end" - các trang không

móc nổi đến các trang khác trong cùng

site - không chỉ là một sự thất vọng với

độc giả, chúng thường làm mất khả năng _: Ỹ Ỹ

đưa độc giả đến với các trang khác trong +

HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG WEB SITE 14

Các trang web thường được đưa ra không có lời tựa đầu: độc giả thường tạo hay di theo các liên kết thẳng đến các trang cất sâu trong cấu trúc của web site Do vậy họ có thể không bao giờ nhìn thấy trang chú (Homepage) hoặc các thông tin mở đầu trên we site của chúng ta Nếu các trang phía dưới của site không có các liên kết quay lên, về trang chủ hoặc quay lại menu, độc giả thực chất là bị loại khỏi việc truy nhập đến các phần còn lại của web

sIte

Cho phép truy nhập trực tiếp

Mục đích là cung cấp cho độc giả thông tin họ cần với ít bước nhất

và với thời gian ngắn nhất Điều này có nghĩa là chúng ta cần thiết kế cấu trúc thông tin hiệu quả nhất, giảm tôi đa các bước qua hệ thông menu Các nghiên cứu về giao diện chỉ ra rằng độc

giả thích các menu mà có từ 5 đến 7 liên kết, và độc giả cũng thích

ít màn hình dày dặc các lựa chọn hơn là nhiều trang với các menu đơn giản

Bảng sau đây cho thấy chúng ta không cần nhiều mức menu để

tạo nên một số lượng lớn lựa chọn:

Number of menu items listed Number of

Dai thong va anh huodng

Độc giả không chịu đựng thời gian trễ dài Cac nghiên cứu nhân

tố con người cho thấy đối với đa số công việc tính toán, ngưỡng của

sự mất tác dụng là khoảng 10 giây Các thiết kế trang web mà không thích hợp với tốc độ truy nhập mạng của độc giả sẽ chỉ làm cho họ thêm thất vọng Nếu độc giả chỉ là một người dạo chơi web bình thường sử dụng modem tốc độ 28.8 kbps qua đường điện thoại, thật dại dột đặt một ảnh lớn (kích thước) lên trang web, độc giả sẽ không đủ kiên nhẫn chờ đến khi ảnh được nạp xuông Thế

HƯỚNG DẪN XÂY DƯNG WEB SITE 15

nhưng, nêu chúng ta xây dựng một web site cho nội bộ (intranet)

trường học, doanh nghiệp, nơi mà mọi người truy nhập web server

với tốc độ mạng LAN hay cao hơn nữa, thì chúng ta lại nên sử

dụng nhiều ảnh và multimedia

Đơn giản và nhất quán

Độc giả sẽ không ấn tượng với sự phức tạp không lý do, đặc biệt các độc giả phụ thuộc vào web site của chúng ta về thời gian hoặc thông tin chính xác, liên quan đến công việc Các biểu tượng nên

đơn giản, quen thuộc là dẽ hiểu với độc giả, ví dụ nếu chúng ta

muốn một biểu tượng cho việc thiết kế thông tin, nên chọn quyền sách hay thư viện, chứ đừng chọn tau vit tru hay vo tuyến truyền hình Thiết kế thông tin tốt nhất là những cái mà đa số độc giả chưa bao giờ nhận thấy

h\ Adobe a Cel uP T1 ret TTT bn artsy

'WM113 MỊW | Ovi Eww M 1404 % CC “H (TS ADMNG ON

: Now available: Adobe Illustrator({R) 6.0.1

h a Get it now! lacbedes new pleg-ins for greats file format versecility

ì ® ©If29) từ (oftta1 p3+¿-14 for saving autwork ac a Webd-ready CIP fie

— „ ®© Hu## |{%;7910 F(rxtH4o4(T14! (la §eztsa! zhađ+ý địa! chàđ3 vvr2sn

d $SÔ toi e2/xz

——

@ Erdenced A4534 Phox2h:o(E) xá TIYỸ tt forrre* gò -4a 99 expoct trị

Qese formes 1 ® 0z+z-421ưaelb* m+oil2:o, tr o3 g grmyecak, vireo

syrte x» a Fho%zhop 3.0 tie

@ Endtanced PDF plog-tn thet mainwins ayer, gooup, ead vrrfilow

tifommeton when en Atobe [Dusuyurc fie ts saved a5 6 PDF fle ond ten

reopened in Adote [urrewr This ping-in bs seppored only by version

Được thu nhỏ từ anh cua www.adobe.com

Adobe (do Studio Archetype thiết kế) là một mô hình xuất sắc cho thiết kế web site Các trang sử dụng đồ hoa một cách rộng rãi với các trợ giúp định vị (navigation), áp dụng nhất quán ở tất cả các trang trên web site Một khi chúng ta biết các liên kết cơ bản nằm

trên đầu trang, ranh giới trở thành vô hình và việc định vị sẽ dễ

dàng hơn

Để đạt được tối đa việc chức năng hoá và tính rõ ràng, thiết kế trang của chúng ta nên được xây dựng trên các đơn vị mẫu nhất

HƯỚNG DẪN XÂY DƯNG WEB SITE 16

quán, tất cả đều sử dụng chung một kiểu đồ hoạ, phong cách biên

tập và mô hình tổ chức Mục ốích là tính đồng nhất, có thể đoán

trước, để độc giả cầm thấy thoải mái khi khai thác web site của chúng ta, và chắc chắn họ biết phải tìm cái họ cần tìm Các biểu tượng đồ hoa trên trang web cung cấp các tín hiệu trực quan về sự tiếp nối của thông tin Biểu tượng đồ hoạ trên tất cả đầu trang của Adobe site tạo nên một giao diện độc giả nhất quán, và cũng

là nét nhận dạng duy nhất cho site của Adobe:

A Adobe z ĐỌC ee a TCC mn Tt)

[WMISMS —— |PR929XI% TT aT PTC LUE lin,

Được thu nho tu anh cua www.adobe.com

là họ đang trong khung cảnh web site cua chung ta

Để tạo hiệu quả cho một hệ thống "không đứt đoạn - seamless",

chúng ta nên xem xét đến việc đưa các thông tin quan trọng vào web site của chúng ta, gộp nó vào hệ thông hơn là tạo liên kết đưa độc giả của chúng ta ra khỏi site của chúng ta (nêu không vi phạm bản quyền cho việc sao chép thông tin)

Tính ổn định thiêt kê

Nếu chúng ta mong muốn thuyết phục độc giả của chúng ta rằng cái mà chúng ta cung cấp là chính xác, đáng tin cậy, chúng ta cũng phải thiết kế web site của chúng ta cẩn thận, giống như chúng ta tạo các mối liên hệ với các doanh nghiệp khác, với cùng

sự biên tập và các trình độ thiết kế cao Một site trông luộm thuộm, với thiết kế trực quan nghèo nàn, trình độ biên tập kém sẽ không truyền được sự tin cậy cho các độc giả

Tính ổn định chức năng trong thiết kế web có nghĩa là giữ các thành phần giao tiếp của web site làm việc ổn định Tính ổn định chức năng có hai thành phần - đặt các vật đúng chỗ ngay từ đầu khi thiết kế web site, và sau đó giữ chúng hoạt động nhịp nhàng trong suốt thời gian Các web site tốt có tự nó đã có tác động qua

HƯỚNG DẪN XÂY DƯNG WEB SITE 17

lại, với nhiều liên kết đến các trang trong site đó, và có các liên kết đến các site khác Trong khi thiết kế, chúng ta cần kiểm tra thường xuyên các liên kết để đảm bảo chúng còn tổn tại, mọi cái trên web thay đổi rất nhanh, cả trên web site của chúng ta và các web site khác Chúng ta cần có lịch kiểm tra lại các liên kết và cả nội dung của nó có còn thích hợp không

Phản hồi và đối thoại

Thông qua hình ảnh đồ hoạ, các nút bấm, các liên kết đặt một nơi duy nhất, thiết kế web của chúng ta nên đưa ra khả năng xác nhận vị trí, lựa chọn của độc giả

Phản hồi cũng có nghĩa là bước chuẩn bị cho việc trả lời, đáp ứng các đòi hỏi, góp ý của độc giả Các web site thiết kế tốt luôn cung cấp mối liên hệ trực tiếp tới ban biên tập hoặc "webmaster" phụ trách kỹ thuật của site Lên kế hoạch đảm bảo quan hệ liên tục với các độc giả là quan trọng sống còn đối với sự thành công lâu dài của một doanh nghiệp

Thiết kê cho các trình duyệt khác

Không phải mọi độc giả của chúng ta có hưởng lợi từ các ảnh đồ hoạ chúng ta đưa ra trên trang web, và rất nhiều độc giả không có chương trình duyệt đồ hoạ Một trong những cái hay của web và HTML là khả năng thay thê thông báo (nhãn ALT trong HTML)

để các độc giả với web browser không có khả năng đồ hoa (lynx) van hiểu được chức năng của hình ảnh trên trang web Sử dụng chương trình đặc biệt, các độc giả mù có thể nghe các thông báo

thay thé ma chung ta cho hỗ trợ cùng hình ảnh đồ hoạ, do đó

không hoàn toàn mất hẳn nội dung của bức ảnh, phím đồ hoạ đi kèm trang web

Điều khiến

Cung cấp một tập hợp phong phú các điều khiến đồ hoa và liên kết tương tác trong trang web sẽ thu hút sự chú ý của độc giả xuống trang web, quên đi các liên kết đa năng của trình duyệt và

HƯỚNG DẪN XÂY DƯNG WEB SITE 18

lôi cuôn họ vào nội dung Bằng cách sử dụng các phím ấn đồng nhất, có thể ưự đoán được, chúng ta đã giúp độc giả có được cảm nhận của web site của mình, và làm cho logic và trật tự của web site trở nên rõ ràng Ví dụ sau đây từ trang chủ của PBS phong phú đồ hoa, liên kết đã hấp dẫn ngay người đọc vào site này:

A Specs] operate performance awaits ot shopPBS

Smoke in the Eye

Được thu nhỏ từ ảnh của www.pbs.org

Tạo ngữ cảnh hoặc mât độc giả

Độc giả cần cảm nhận ngữ cảnh, về vị trí của họ trong tổ chức thông tin Trong các tài liệu trên giấy, cảm giác "ta đang ở đâu" là

sự phối hợp các cách xử lý về biên tập, đồ hoa có được từ thiết kế sách, cách tổ chức văn bản và cảm giác vật lý của cuốn sách Các tài liệu điện tử không cung cấp một ám chỉ vật lý nào cho việc truy nhập thông tin Khi chúng ta thấy một liên kết web trên một

trang, chúng ta có ít càm nhận chúng ta sẽ được dẫn đi đâu, có

bao nhiêu thông tin ở đó, và chính xác thông tin đó quan hệ thế nào đến trang hiện tại như thế nào Đại đa số các trang web không vừa khớp với màn hình 14-1ð inch, và do đó luôn có một phần của trang mà độc giả không thể nhìn thấy