Giới thiệu và lịch sử phát hiện

Trong thực phẩm có nguồn gốc động vật, dạng chính của vitamin A là rượu là retinol, nhưng cũng có thể tồn tại dưới dạng andehyt là retinal, hay dạng axít là axít retinoic.. Quá trình phá

1 Giới thiệu và lịch sử phát hiện

Vitamin A là một chất dinh dưỡng thiết yếu cho con người Nó không tồn tại dưới dạng một

hợp chất duy nhất, mà dưới một vài dạng Trong thực phẩm có nguồn gốc động vật, dạng

chính của vitamin A là rượu là retinol, nhưng cũng có thể tồn tại dưới dạng andehyt là retinal, hay dạng axít là axít retinoic

Quá trình phát hiện ra vitamin A có nguồn gốc từ nghiên cứu vào khoảng năm 1906, trong đó người ta chỉ ra rằng các yếu tố không phải các cacbohydrat, protein, chất béo cũng là cần thiết

để giữ cho bò khỏe mạnh.[3] Vào năm 1917, một trong các chất này đã được Elmer

McCollum tại Đại học Wisconsin-Madison và Lafayette Mendel cùng Thomas Osborne

tại Đại học Yale phát hiện ra độc lập với nhau Do "yếu tố hòa tan trong nước B" (Vitamin B) cũng mới được phát hiện ra gần khoảng thời gian đó, nên các nhà nghiên cứu chọn tên gọi

"yếu tố hòa tan trong dầu A" (vitamin A)

2 Đương lượng của vit A

Liều dùng vitamin A thường được biểu diễn bằng các đơn vị quốc tế (IU) hay đương

lượng retinol (RE), với 1 IU = 0,3 microgam retinol

Do sản xuất retinol từ các tiền vitamin trong cơ thể người được điều chỉnh bằng lượng retinol có sẵn trong cơ thể, nên việc chuyển hóa chỉ áp dụng chặt chẽ cho thiếu hụt

vitamin A trong người

Việc hấp thụ các tiền vitamin cũng phụ thuộc lớn vào lượng các lipit được tiêu hóa cùng tiền vitamin; các lipit làm tăng sự hấp thụ tiền vitamin

Chất và môi trường hóa học của nó Microgam retinol tương đương trên microgam chất

3 Một số nguồn cung cấp vit A

Vitamin A được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm, nó tồn tại trong thực phẩm có nguồn gốc động vật dưới dạng ritenol, còn trong thực vật dưới dạng caroten (tiền viatamin A) Gan, lòng đỏ trứng, bơ, sữa, pho mát, rau muống, rau ngót, rau cải xanh, bí đỏ, cà rốt, xoài có chứa nhiều vitamin A Mỗi loại dưới đây chứa ít nhất 0,15 mg (tương đương với 150 microgam hay 500 IU) vitamin A hay beta caroten trên 1,75-7 oz (50-200 g):

 Gan (bò, lợn, gà, cá, gà tây) (6500 μg 722%)g 722%)

 Cà rốt (835 μg 722%)g 93%)

 Lá cải bông xanh (800 μg 722%)g 89%)

 Khoai lang (709 μg 722%)g 79%)

 Cải lá xoăn (681 μg 722%)g 76%)

 Bơ (684 μg 722%)g 76%)

 Rau bina (469 μg 722%)g 52%)

 Bí ngô (369 μg 722%)g 41%)

 Cải bắp không cuốn (333 μg 722%)g 37%)

 Dưa gang (169 μg 722%)g 19%)

 Trứng gà, vịt (140 μg 722%)g 16%)

 Mơ (96 μg 722%)g 11%)

 Đu đủ (55 μg 722%)g 6%)

 Xoài (38 μg 722%)g 4%)

 Hoa cải bông xanh (31 μg 722%)g 3%)

 Đỗ (38 μg 722%)g 4%)

Lưu ý: Các giá trị trong ngoặc là đương lượng retinol và phần trăm RDI trên 100g

4 Vai trò

Retinol và retinal( retinol khi chuyển vào máu) cần thiết cho quá trình nhìn, sinh sản, phân bào, sự sao chép gen và chức năng miễn dịch trong khi retinoic acid cần cho sự phát triển phân bào cũng như chức năng miễn dịch

Nhìn: chức năng đặc trưng nhất của vit A là vai trò với võng mạc của mắt mặc dù

mắt chỉ giữ một lượng khoảng 0.01% lượng vit A của cơ thể, tham gia vào chức năng tế bào hình que trong việc đáp ứng các ánh sáng khác nhau, tham gia vào tế bào hình nón giúp nhận biết màu sắc khác nhau

Trong cơ thể vitamin A tham gia vào hoạt động thị giác, giữ gìn chức phận của tế bào biểu mô trụ Trong máu vitamin A dưới dạng retinol sẽ chuyển thành retinal Trong bóng tối, retinal kết hợp với opsin (là một protein) để cho rhodopsin là sắc tố nhạy cảm với ánh sáng ở võng mạc mắt, giúp võng mạc nhận được các hình ảnh trong điều kiện thiếu ánh sáng Sau đó, khi ra sáng rhodopsin lại bị phân huỷ cho opsin và trans-retinal, rồi trans-retinal vào máu để cho trở lại cis-retinol

Chức năng phát triển: khi động vật bị thiếu vit A, quá trình phát triển của động

vật ngừng lại Ngoài ra, dấu hiệu sớm của việc thiếu vit A là mất ngon miệng, giảm trọng lượng thiếu vit A còn làm xương mềm và mảnh hơn bình thường, quá trình vôi hóa bị rối loạn Chức năng này là do retinoic acid đảm nhận

Chức năng biệt hóa tế bào và miễn dịch: Phát triển và biệt hóa tế bào xương là

một ví dụ về vai trò vit A đối với cơ thể Nhiều bất thường về thay đổi cấu trúc và biệt hóa tế bào hay mô là do thiếu vit A như: sừng hóa các tế bào biểu mô, các tế bào bị khô

và cứng lại Các mô nhạy cảm khi thiếu vit A gồm da, mắt, đường hô hấp, tuyến nước bọt

và tinh hoàn Đây gọi là hiện tượng sừng hóa, nếu hiện tượng này xảy ra với mô giác mạc

sẽ dẫn đến loét, khô mắt và có thể gây mù

Retinoic Acid tham gia vào quá trình biệt hóa tế bào phôi thai, từ những tế bào mầm thành những cơ quan khác nhau như cơ, da và tế bào thần kinh … quá trình này thông qua sự tương tác với gen Hiện nay các nhà khoa học đã phát hiện ra trên 1000 gen

có tương tác với vit A, trong đó có nhiều gen quan trọng tham gia vào thành phần của hormone tăng trưởng, osteoponin, hormone điều hòa phát triển, trao đổi của xương

Vit A còn cần cho chức năng của tế bào võng mạc, biểu mô- hàng rào quan trọng bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của vi khuẩn từ bên ngoài Hai hệ thống miễn dịch thể dịch và miễn dịch tế bào của cơ thể đều chịu chi phối lớn từ vit A và các chất chuyển hóa của chúng

Sinh sản: Retinol và retinal cần cho chức năng sinh sản bình thường của cơ thể.

Vitamin A mà chủ yếu là acid retinoic còn là chất cần thiết cho hoạt động của biểu mô, làm bài tiết chất nhày và ức chế sự sừng hóa

5 Thiếu hụt Vit A

Một trong những biểu thị đầu tiên của thiếu hụt vitamin A là thị lực suy giảm, cụ thể là suy giảm nhẹ thị lực gọi là quáng gà (khả năng nhìn giảm mạnh khi độ chiếu sáng thấp) Thiếu hụt liên tục sẽ sinh ra một loạt các thay đổi, có tính chất hủy hoại nhiều nhất diễn ra ở mắt Các thay đổi về thị giác được gọi chung là bệnh khô mắt Đầu tiên là sự khô đi của màng kết do biểu

mô của tuyến tiết nước mắt và nước nhầy bị thay thế bằng biểu mô keratin hóa Tiếp theo là sự tích tụ các mảnh vụn keratin thành các mảng trong mờ nhỏ (đốm Bitot) và cuối cùng là sự ăn mòn bề mặt màng sừng thô ráp với sự thoái hóa và phá hủy của giác mạc (keratomalacia) và mù toàn phần Các thay đổi khác còn có suy giảm miễn dịch, giảm chiều dày lớp vảy ở da (các bướu nhỏ màu trắng ở nang tóc), bệnh da gà (Keratosis pilaris) và squamous metaplasia của biểu mô ở

bề mặt của lối vào phía trên của hệ hô hấp và bàng quang, với lớp biểu mô bị keratin hóa

6 Chế độ ăn khuyến nghị

Nhu cầu hàng ngày được khuyến cáo (RDI) về vitamin A theo nhu cầu tham chiếu ăn uống của Hoa Kỳ là:

 900 microgam (3.000 IU) đối với nam giới

 700 microgam (2.300 IU) đối với nữ giới

 Ở trẻ con cần khoảng 300 tới 4000 μg 722%)g hay là 1.200 IU

Trường hợp thai nhi và mẹ mang thai theo khuyến nghị:

Trong 3 tháng cuối thời kì thai nghén, khoảng 1.4mg retinol được chuyển cho thai nhi, vì thế nếu người mẹ có dự trữ vit A bình thường thì ko cần bổ sung thêm Nếu dự trữ của người mẹ thấp cần bổ sung 200 RE vit A/ ngày, ko được vượt quá 20000RE? ngày vì sẽ gây nguy hiểm, dị tật thai nhi

7 Nếu sử dụng vit A quá liều

Do vitamin A hòa tan trong chất béo, việc thải lượng dư thừa đã hấp thụ vào từ ăn uống là khó khăn hơn so với các vitamin hòa tan trong nước như các vitamin B và C (các vitamin tan trong nước khi dư thừa thì được cơ thể tự đào thải qua bài tiết hoặc tiêu hoá) Do vậy, quá liều có thể dẫn tới ngộ độc vitamin A Nó có thể gây buồn nôn, vàng da, dị ứng, chứng biếng ăn, nôn mửa, nhìn mờ, đau đầu, tổn thương cơ và bụng, uể oải và thay đổi tính tình

Ngộ độc cấp tính nói chung xảy ra ở liều 25.000 IU/kg, và ngộ độc kinh niên diễn ra ở 4.000 IU/kg mỗi ngày trong thời gian 6-15 tháng Tuy nhiên, ngộ độc ở gan có thể diễn ra ở các mức thấp tới 15.000 IU/ngày tới 1,4 triệu IU/ngày, với liều gây ngộ độc trung bình ngày là 120.000 IU/ngày Ở những người có chức năng thận suy giảm thì 4.000 IU cũng có thể gây ra các tổn thương đáng kể Việc uống nhiều rượu cũng có thể làm gia tăng độc tính

Trong các trường hợp kinh niên, rụng tóc, khô màng nhầy, sốt, mất ngủ, mệt mỏi, giảm cân, gãy xương, thiếu máu và tiêu chảy có thể là các triệu chứng hàng đầu gắn liền với ngộ độc ít nghiêm trọng

Các triệu chứng ngộ độc nói trên chỉ xảy ra với dạng tạo thành trước (retinoit) của

vitamin A (chẳng hạn từ gan), còn các dạng caretonoit (như beta caroten trong cà rốt) không gây ra các triệu chứng như vậy