Chuyên đề CÔNG THỨC GIẢI NHANH hóa học

Tài liệu luyện thi THPT Quốc Gia @ Giáo viên: ThS?. Tài liệu luyện thi THPT Quốc Gia @ Giáo viên: ThS.. Tài liệu luyện thi THPT Quốc Gia @ Giáo viên: ThS... Tài liệu luyện thi THPT Quốc

Trang 1

? Tài liệu luyện thi THPT Quốc Gia @ Giáo viên: ThS Cao Mạnh Hùng

MỘT SỐ CÔNG THỨC GIẢI NHANH BÀI TẬP

Việc nắm vững các công thức tính nhanh sẽ giúp chúng ta giải nhanh các bài toán trắc nghiệm hóa học mà nếu giải theo cách thông thường sẽ mất rất nhiều thời gian Vậy các em hãy học thuộc nhé.

A PHẦN HÓA HỮU CƠ :

1 Công thức tính số đồng phân ancol no, đơn chức, mạch hở C n H 2n+2 O (1<n < 6)

 Ví dụ : Số đồng phân của ancol có công thức phân tử C4H10O = 24 – 2 = 4 (đồng phân)

2 Công thức tính số đồng phân anđehit no, đơn chức, mạch hở C n H 2n O (2<n < 7)

 Ví dụ : Số đồng phân của anđehit có công thức phân tử C4H8O = 24 – 3 = 2 (đồng phân)

3 Công thức tính số đồng phân axit cacboxylic no, đơn chức, mạch hở C n H 2n O 2 (2<n < 7)

 Ví dụ : Số đồng phân của anđehit có công thức phân tử C4H8O2 = 24 – 3 = 2 (đồng phân)

4 Công thức tính số đồng phân este no, đơn chức, mạch hở C n H 2n O 2 (2<n < 5)

 Ví dụ : Số đồng phân của este có công thức phân tử C4H10O2 = 24 – 2 = 4 (đồng phân)

5 Công thức tính số đồng phân amin no, đơn chức, mạch hở C n H 2n+3 N (2<n < 5)

 Ví dụ : Số đồng phân của amincó công thức phân tử C3H9N = 23 – 1 = 4 (đồng phân)

6 Công thức tính số đồng phân ete no, đơn chức, mạch hở C n H 2n+2 O (2<n < 6)

Trang 2

+

= 6

10 Công thức tính số đi, tri, tetra …, n peptit tối đa tạo bởi hỗn hợp gồm x amino axit khác nhau :

 Ví dụ : Số tripeptit tối đa tạo bởi hỗn hợp gồm 2 amino axit là glyxin và alanin là : 23 = 8

Trong đó số tri peptit đồng phân của nhau = 3 (giai thừa) = 6

11 Công thức tính số C của ankan hoặc ancol no, ete no dựa vào phản ứng cháy:

 Ví dụ2 Đốt cháy một lượng hiđrocacbon Y thu được 26,4 gam CO2 và 9 gam H2O Tìm CTPT của Y ?

2

Trang 3

Ta có nH2O = 0,6 mol > nCO2 = 0,5 mol => hiđrocacbon Y là ankan

¾¾® thu được hỗn hợp Y (ankan và H2 nếu dư)

M1 (đvc) M2 (đvc)

n =

 Ví dụ : Cho hỗn hợp X (gồm anken M và H2 ) có tỷ khối hơi so với H2 là 5 Dẫn hỗn hợp X qua Ni, đun nóng đến

¾¾® thu được hỗn hợp Y (ankan và H2 nếu dư)

Trang 4

 Ví dụ : Đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp 2 ancol no đơn chức, mạch hở thu được 2,24 lít CO2 (đkc) và 7,2 gam

Giải : mancol = mH O2 – 2

11

COm

 Ví dụ : Cho m gam glyxin (75đvc) vào dung dịch chứa 0,3 mol HCL Trung hòa dung dịch sau phản ứng cần vừa đủ

0,5 mol NaOH Tính m gam ?

Trang 5

22 Tính khối luợng amino axit A: (NH 2 ) n R(COOH) m (chứa n nhóm NH 2 ) khi cho amino axit này vào dung dịch chứa

a mol NaOH, sau đó cho dung dịch sau phản ứng tác dụng vứa đủ với b mol HCl:

B PHẦN HÓA VÔ CƠ :

Bài toán 1 Tính lượng kết tủa xuất hiện khi hấp thụ hết một lượng CO 2 vào dung dịch Ca(OH) 2 hoặc Ba(OH) 2 :

n kết tủa = nOH-– nCO2 (điều kiện: n kết tủa < nCO2)

 Ví dụ : Hấp thụ hết 7,84 lít CO2 (đkc) vào 300 ml dung dịch Ba(OH)2 1M Tính khối lượng kết tủa thu được ?

2

BaCO CO

Bài toán 2 Tính lượng kết tủa xuất hiện khi hấp thụ hết một lượng CO 2 vào dung dịch chứa hỗn hợp NaOH và Ca(OH) 2 hoặc Ba(OH) 2 :

 Ví dụ : Hấp thụ hết 6,72 lít CO2 (đkc) vào 300 ml dung dịch hỗn hợp gồm NaOH 0,1 M và Ba(OH)2 0,6 M Tính khối lượng kết tủa thu được ?

Trang 6

Bài toán 3 Tính VCO2cần hấp thụ hết vào dung dịch Ca(OH) 2 hoặc Ba(OH) 2 thu được một lượng kết tủa theo yêu

A 2,5 gam B 5,0 gam C 7,5 gam D 10 gam.

-= 0,025 (mol) -=> Tổng số mol kết tủa là :

nCaCO3 = + = a b 0,025 0,025 0,05mol, + = => mCaCO3 = 0,05.100 5,0 gam =

Bài toán 5 Tính Vdd NaOH cần cho vào dung dịch Al 3+ để xuất hiện một lượng kết tủa theo yêu cầu:

(1): nOH- = 3.n kết tủa

6

Trang 7

Al(OH)

 Ví dụ 2: Cần cho một thể tích dung dịch NaOH 1M lớn nhất là bao nhiêu vào dung dịch chứa đồng thời 0,6mol

Giải : Trường hợp này (1) cần thêm một lượng NaOH để trung hoà HCl (2) Mặt khác, để tính thể tích dung dịch

3

H [Al(OH) ]

 Ví dụ 2: Thể tích dung dịch HCl 1M cực đại cần cho vào dung dịch hỗn hợp 0,1mol NaOH và 0,3mol Na[Al(OH)4]

là bao nhiêu để thu được 15,6gam kết tủa ?

Giải : Tương tự ví dụ 2 dạng bài toán 4 ta có:

Trang 8

Giải : nZn2 += 0,4 (mol) và nZn OH( )2¯= 0,3 (mol)

m muối clorua = m hh k.loại + m gốc axit Cl - = m hh k.loại + 71 nH2

 Ví dụ 1: Hoà tan hoàn toàn 10 gam hỗn hợp Al, Mg, Fe trong dung dịch HCl dư thấy tạo ra 2,24 lit khí H2 (đktc)

Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được m gam muối khan: Giá trị m gam là:

A 13.55 gam B 15.7 gam C 17.1 gam D 11.775 gam

Giải : mmuối = m hh k.loại + m gốc axit Cl - = 10 + 0,1 71 = 17,1 (g)  C đúng

 Ví dụ 2: Hoà tan 10,14 gam hợp kim Cu, Mg, Al bằng một lượng vừa đủ dung dịch HCl thu được 7,84 lít khí X

(đktc)

và 1,54 gam chất rắn Y và dung dịch Z Cô cạn dung dịch Z thu được m gam muối Giá trị m

Giải : m=m(Al Mg) + +mCl- =(10,14 1,54) 0,7.35,5- + = 8,6 + 24,85 = 33,45(g) B đúng

 Ví dụ 3: Hoà tan hoàn toàn m1 gam hỗn hợp 3 kim loại A, B(hoá trị II), C (hoá trị III) vào dung dịch HCl dư thấy có

Trang 9

Bài toán 9 Tính khối lượng muối clorua thu được khi hoà tan hết hỗn hợp kim loại bằng dd HCl vừa đủ :

m muối clorua = m hh k.loại + 35,5.nHCl

Bài toán 10 Tính khối lượng muối clorua thu được khi hoà tan hết hỗn hợp oxit kim loại bằng dd HCl :

m muối clorua = m hh k.loại + 27,5.nHCl

Bài toán 11 Tính khối lượng muối sunfat thu được khi hoà tan hết hỗn hợp kim loại bằng H 2 SO 4 loãng tạo ra H 2

:

m muối sunfat = m hh k.loại + m gốc axit SO4 = m hh k.loại+ 96 nH2

 Ví dụ : Cho 0,52 gam hỗn hợp 2 kim loại Mg, Al tan hoàn toàn trong dung dịch H2SO4 loãng dư thu được 0,336 lítkhí (đktc) Khối lượng muối sunfat thu được là:

Giải : Áp dụng nhanh công thức: mmuèi=mKL+mSO2 - =0,52 0,015.96 1,96g+ =

Bài toán 12 Tính khối lượng muối sunfat thu được khi hoà tan hết hỗn hợp oxit kim loại bằng H 2 SO 4 loãng :

m muối sunfat = m hh k.loại + 80 nH SO2 4

 Ví dụ : Cho 2,81 gam hỗn hợp A gồm 3 oxit kim loại MgO, ZnO, Fe2O3 hoà tan vừa đủ trong 300 ml dung dịch

0,1M Cô cạn dung dịch sau phản ứng, khối lượng gam các muối sunfat khan thu được là:

Trang 10

Giải : Cách 1: Áp dụng ĐLBT khối lượng : mmuối = 2,81+ (96-16).0,03= 2,81 + 2,4 = 5,21 gam

Bài toán 13 Tính khối lượng muối sunfat thu được khi hoà tan hết hỗn hợp kim loại bằng H 2 SO 4 đặc, nóng giải phóng khí SO 2 :

m muối sunfat = m hh k.loại + m gốc axit SO4 = m hh k.loại + 96 nSO2

 Ví dụ : Hoà tan hết 10 gam rắn X gồm Al, Mg, Cu bằng H2SO4 đặc, nóng vừa đủ, được dung dịch chứa m gam muối

22,4

Bài toán 14 Tính khối lượng muối sunfat thu được khi hoà tan hết hỗn hợp kim loại vào H 2 SO 4 đặc, nóng tạo ra

SO 2 , S, H 2 S :

m muối sunfat = m hh k.loại + 9.( n + 3.SO2 n + 4.S nH S2 )

 Chú ý : Không tạo ra khí nào thì số mol khí đó bằng 0.

Bài toán 15 Tính số mol HNO 3 cần dùng để hòa tan hỗn hợp các kim loại :

(2): Giá trị số mol HNO3không phụ thuộc vào số kim loại trong hỗn hợp

(3): Khi tác dụng với Fe3+ vì Fe khử Fe3+ về Fe2+ nên số mol HNO3 đã dùng để hoà tan hỗn hợp kim loại

Bài toán 16 Tính số mol H 2 SO 4 đặc,nóng cần dùng để hoà tan 1 hỗn hợp kim loại dựa theo SO 2 duy nhất:

10

Trang 11

Bài toán 17 Tính khối lượng muối nitrat kim loại thu được khi cho hỗn hợp các kim loại tác dụng HNO 3

(không tạo muối NH 4 NO 3 ) :

m muối nitrat = m hh k.loại + 62.( 3.nNO + nNO2+ 8.nN O2 + 10.nN2)

(2): Nếu có sự tạo thành NH4NO3 thì cộng thêm vào mNH NO4 3có trong dung dịch sau phản ứng, nên giải theo

cách bảo toàn electron

 Ví dụ 1: Hoà tan 10 gam rắn X gồm Al, Mg, Zn bằng HNO3 vừa đủ được dung dịch chứa m gam muối và 5,6 lít NO (đkc) là sản phẩm khử duy nhất Tìm m ?

Giải : mmuối khan = mhh kim loại + mNO3- <=> mMuoái 10 62.3. 5,6 56,5gam

22,4

 Ví dụ 2: Cho tan hoàn toàn 58 gam hỗn hợp A gồm Fe, Cu, Ag trong dung dịch HNO3 2M loãng nóng thu được dd

B

Giải : mmuối khan = mhh kim loại + mNO3- = 58 + ( 3.0,15+8.0,05).62 = 116,9 gam

Bài toán 18 đến 24 (dạng Fe, oxit sắt tác dụng axit loại 2 ) :

“Nung m gam Fe trong không khí, một thời gian thu được a gam hỗn hợp chất rắn X gồm Fe, Fe 2 O 3 , Fe 3 O 4 , FeO Hoà tan hết a gam hỗn hợp chất rắn X vào dung dịch H 2 SO 4 (HNO 3 ) dư thu được V lít khí SO 2 (NO 2 …) đktc là sản phẩm khử và dung dịch muối sau khi làm khan được b gam”

Nếu bài toán cần tính một trong các giá trị m, a, b, V ? thì ta áp dụng nhanh các công thức sau.

a) Trường hợp 1 : Tính khối lượng muối b (g) thu được :

18. Tính khối lượng muối b (g) thu được khi cho a (g) hỗn hợp sắt và các oxit sắt (Fe, FeO, Fe 2 O 3 ,Fe 3 O 4 ) tác dụng

Trang 12

 Ví dụ 1: Nung m gam bột sắt trong oxi dư được 3 gam hỗn hợp rắn X (có thể gồm Fe, FeO, Fe2O3, Fe3O4) Hoà tan

Giải : Dù X là bao nhiêu chất trong số các chất sau (Fe, FeO, Fe2O3, Fe3O4), ta luôn có:

 Ví dụ 3: (Đề thi ĐH-Khối A-2008) Cho 11,36 gam hỗn hợp gồm Fe, FeO, Fe2O3 và Fe3O4 phản ứng hết với dung

ứng được m gam muối khan Giá trị m là:

m muối nitrat = (m hh oxit + 8 nNO2)

Nếu giải phóng hỗn hợp NO và NO2 thì công thức là:

m muối nitrat = ( m hh oxit + 8 nNO2+ 24.nNO )

 Ví dụ 1: Hoà tan hết 6 gam hỗn hợp rắn X gồm Fe, FeO, Fe2O3, Fe3O4 vào HNO3 đặc,nóng dư được 3,36 lít NO2

(đkc) Cô cạn dung dịch sau phản ứng được bao nhiêu gam muối khan?

12

Trang 13

 Ví dụ 2: Dẫn một luồng CO qua ống đựng Fe2O3 nung nóng thu được 9 gam rắn X Hoà tan hết X trong HNO3 đặc,

b) Trường hợp 2 : Tính khối lượng Fe ban đầu :

21 Tính khối lượng sắt đã dùng ban đầu biết oxi hoá lượng sắt này bằng oxi được a (gam) hỗn hợp rắn X (gồm oxit và Fe có thể dư) Hoà tan hết rắn X trong HNO 3 loãng dư được NO :

Trang 14

 Ví dụ 1: (Đề thi ĐH Khối B-2007)

thoát ra 0.56 lít NO (đktc) là sản phẩm khử duy nhất Giá trị m là:

A 2.52 gam B 1.96 gam C 3.36 gam D 2.10 gam.

 Ví dụ 2: Chia 12 gam rắn X gồm Fe, FeO, Fe2O3 và Fe3O4 làm 2 phần bằng nhau

23 Tính khối lượng sắt đã dùng ban đầu biết oxi hoá lượng sắt này bằng oxi được hỗn hợp rắn X (gồm oxit và Fe

có thể dư) Hoà tan hết rắn X trong H 2 SO 4 đặc, nóng, dư thu được SO 2 :

 Ví dụ : Hoà tan hoàn toàn 49,6 gam hỗn hợp X gồm Fe, FeO, Fe2O3 và Fe3O4 bằng H2SO4 đặc, nóng thu được dung

dung dịch Y lần lượt là:

A 20.97% và 140 gam B 37.50% và 140 gam C 20.97% và 180 gam D.37.50% và 120 gam

14

Trang 15

c) Trường hợp 3 : Tính khối lượng a gam hỗn hợp X gồm: Fe, FeO, Fe 2 O 3 và Fe 3 O 4

24 Tính khối lượng hỗn hợp X thu được khi oxi hoá lượng sắt bằng oxi được hỗn hợp rắn X (gồm oxit và Fe có thể dư) Hoà tan hết rắn X trong H 2 SO 4 đặc, nóng, dư thu được SO 2 :

 Ví dụ 1: Nung 8,4 gam Fe trong không khí, sau phản ứng thu được m gam X gồm Fe, FeO, Fe2O3 và Fe3O4 Hoà

Trang 16

m = 400

160 (mX + 16 n )SO2

28 Thổi một luồng khí CO dư qua ống sứ đựng m gam hỗn hợp oxit X nung nóng thu được x gam hỗn hợp kim loại Khí thoát ra sục vào nước vôi trong dư thấy có y gam kết tủa trắng Tính m gam hỗn hợp oxit ?

m oxit = m kim loại + mO = x + 16.n kết tủa .

 Ví dụ : Thổi một luồng khí CO dư qua ống sứ đựng m gam hỗn hợp gồm CuO, Fe3O4, nung nóng thu được

2,32 gam hỗn hợp kim loại Khí thoát ra sục vào nước vôi trong dư thấy có 5 gam kết tủa trắng Giá trị m ?

16

Trang 17

Giải: m oxit = m kim loại + mO = x + 16.n kết tủa = 2,32 + 16 0,05 = 3,12 gam

Bài toán 29 Tính khối lượng muối thu được khi hòa tan x gam hỗn hợp muối cacbonat vào dung dịch axit (HX)

dư giải phóng khí CO 2 + H 2 O

m muối X = m muối cacbonat + (2.MX– 60) nCO2 .

 Ví dụ : Hòa tan 14 gam hỗn hợp 2 muối ACO3 và B2(CO3)3 bằng dung dịch HCl dư thu được dung dịch A và 0,672lít khí (đktc) Cô cạn dung dịch A thì thu được m gam muối khan Giá trị m gam muối khan là:

Giải: m muối clorua = x + 22,4V (2.MX– 60) = 14 + 0,67222,4 (71– 60) = 14,33 (g)

Bài toán 30 Tính khối lượng muối thu được khi hòa tan x gam hỗn hợp muối sunfit vào dung dịch axit (H 2 Y) dư giải phóng khí SO 2 + H 2 O

m muối = x + (MY– 80) nSO2 .

 Ví dụ : Hòa tan 16 gam hỗn hợp 2 muối M2SO3, ASO3 và B2(SO3)3 bằng dung dịch H2SO4 loãng dư thu được dung dịch B và 0,672 lít khí (đktc) Cô cạn dung dịch B thì thu được m gam muối khan Giá trị m gam muối khan là:

Giải: m muối sunfat = x + 22,4V (MY– 80) = 16 + 0,67222,4.(96– 80) = 16,48 (g)

Bài toán 31 Tính hiệu suất phản ứng tổng hợp NH 3 từ hỗn hợp X (N 2 và H 2 tỉ lệ mol 1 : 3 ) tạo ra hỗn hợp Y (NH 3 , N 2 ,H 2 ) :

H% = (2 – 2.).100

 Chú ý :

Trang 18

 Ví dụ 1: Tổng hợp Amoniac từ hỗn hợp X gồm N2 và H2 (tỉ lệ mol 1 : 3) có tỷ khối hơi so H2 bằng 4,25 thu được

Giải: VH O2 =(10-DpH -1).Vtruoc =(103 1- -1).0,015 1, 485lit=

33. Tính số mol Oxy khi cho oxit tác dụng dd axit tạo muối + nước

n O (oxit) = n O (H2O) = 12.n H+ (axit) .

34. Tính khối lượng muối clorua thu được khi axit tác dụng dd axit HCL tạo muối clorua + H 2 O

m muối clorua = m oxit + 55 nH O2 = m oxit + 27,5.nHCL.

35. Tính khối lượng kim loại thu được khi trong phản ứng nhiệt kim cho oxit kim loại tác dụng chất khử

(như CO, C, H 2 , Al, )

m kim loại = m oxit – m O ( với n O (oxit) = nCO= nCO2= nH O2 )

36. Tính số mol kim loại khi cho kim loại tác dụng nước, axit, bazơ kiềm ,dd NH 3 giải phóng khí H 2 :

18

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	268,92 KB