Bài 12: Qui luật phân li độc lập

Mục tiêu: -Trình bày đựoc TN lai 2 cặp tt của Menđen - Biết phân tích kết quả tn lai 2 cặp tt của Menđen - Nêu được nội dung quy luật phân li độc lập của Menđen - Giải thích được cơ sở t

ngày soạn :

Tiết 12: QUY LUẬT PHÂN LI ĐỘC LẬP

I Mục tiêu:

-Trình bày đựoc TN lai 2 cặp tt của Menđen

- Biết phân tích kết quả tn lai 2 cặp tt của Menđen

- Nêu được nội dung quy luật phân li độc lập của Menđen

- Giải thích được cơ sở tế bào học của quy luật phân li độc lập

- Biết vận dụng công thức tổ hợp để gthích tính đa dạng của sinh giới và giải các bài tập về quy luật dt

* Trọng tâm : Cơ sở tế bào học của quy luật phân li độc lập

II Phương tiện :

- Tranh phóng to hình 12 sgk

- Hình 9 sgk 12 cơ bản

- Phim về các gen phân li độc lập, máy vi tính, máy chiếu Prôjector

III Phương pháp :

IV Tiến trình bài giảng :

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ: * Cơ sở tế bào học của quy luật phân li

*Trong phép lai 1 cặp tính trạng , để cho đời sau có tỉ lệ kiểu hình xấp xỉ 3 trội : 1 lặn thì cần có điều kiện gì?

3 bài mới :

VIÊN

HOẠT ĐỘNG

-Menđen làm thí nghiệm và thu

được kết quả như thế nào

-Menđen đã giải thích kết quả

thí nghiệm của mình ntn?

Hướng dẫn hs áp dụng lí thuyết

xác suất thông qua một vài ví

dụ: 1 người chơi xúc xắc, 1

người chơi bài túlơkhơ( 2 sự

kiện độc lập)

- Xác suất để tung được mặt

lục của xúc xắc là1/6

-Xác suất để rút được con K cơ

là 1/52

=> Xác suất để1 người tung

được mặt lục của xúc xắc và 1

người rút được con K cơ là

bao nhiêu?

=> Theo lí thuyết xác suất:

Hai sự kiện A và B được xem

là độc lập nhau nếu

P(AB) = P(A) x P(B)

= 1/6 x 1/52

I.Nội dung:

1 TN của Menđen:

Lai 2 thứ đậu Hà Lan thuần chủng

P t/c: vàng ,trơn X xanh, nhăn

F1 : 100% vàng ,trơn Cho cây F1 tự thụ phấn F2 : 315 vàng ,trơn(9/16)

101 vàng ,nhăn(3/16)

108 xanh ,trơn(3/16)

32 xanh, nhăn(1/16)

2 Giải thích kết quả thí nghiệm:

P: là kí hiệu của xác suất: Xác

suất đồng thời của 2 sự kiện

độc lậpA và B bằng tích xác

suất của mỗi sự kiện độc lập

đó

*Quay trở lại bài toán:

Menđen là 1 linh mục nhưng

vẫn tham gia dạy toán, lí và

một số môn học khác Có lẽ tư

duy toán học, vật lí học cùng

với các phương pháp nghiên

cứu chính xác đã giúp Menđen

rất nhiều trong quá trình n/c

Ông đã dùng tư duy phân tích

của vật lí để phân tách từng

loại tính trạng riêng để nghiên

cứu và dùng toán học để đánh

giá số lượng các kết quả lai qua

các thế hệ Chính lối tư duy

phân tích, Menđen đã tách từng

cặp tính trạng để theo dõi và

xác định sự di truyền của nó

Kết quả:

Khi n/c sự dt của tính trạng

màu sắc hạt, ông nhận thấy

điều gì?

P t/c: vàng X xanh

F1 : 100% vàng

F2: ( 315 + 101) vàng:

(108+32) xanh

xấp xỉ tỉ lệ 3: 1

(Vàng chiếm tỉ lệ3/4; xanh:1/4)

=> Kết luận gì về sự di truyền

màu sắc hạt?

+ Khi n/c sự dt của tính trạng

hình dạng hạt thì ntn?

(HTrơn chiếm tỉ lệ3/4;

h.nhăn:chiếm tỉ lệ1/4)

-Nghiên cứu thí nghiệm hãy

cho biết kết quả của phép lai 2

cặp tính trạng mà Menđen đã

- TT màu sắc hạt di truyền tuân theo quy luật phân li của Menđen(tính trạng được bị chi phối bởi

1 cặp gen trong đó màu vàng là tính trạng trội hoàn toàn

so với màu xanh là

tt lặn)

-TT hình dạng hạt cũng di truyền tuân theo quy luật phân

li của Menđen(tính trạng được bị chi phối bởi 1 cặp gen trong đó hạt trơn là tính trạng trội, hạt nhăn là tt lặn.)

F2 thu được 4 KH với tỉ lệ: 9VT:

- Tỉ lệ phân li KH của phép lai 2 cặp tính trạng ở F2 : 9:3:3:1

- Xét sự dt của từng cặp tt riêng biệt:Tỉ lệ phân li KH của từng cặp tính trạng đều = 3: 1 => Tuân theo quy luật phân li

-Xét sự dt đồng thời của cả 2 tt: Ta có: Tỉ

lệ phân li KH ở F2: 9VT:3VN: 3XT: 1XN = (3V: 1X)(3T:1N)

=> Tỉ lệ phân li của 4KH ở F2 bằng tích

thu được ở F2?

-So sánh kết quả phép lai 2 cặp

tính trạng với kết quả của 2

phép lai 1 cặp tính trạng em

phát hiện ra điều gì? Từ đó có

thể khẳng định điều gì?

Hoặc 9/16VT=3/4V x 3/4 T

3/16VN= 3/4V x 1/4 N

3/16XT= 1/4X x 3/4T

1/16XN = 1/4X x 1/4N

=>Xác suất xuất hiện mỗi kiểu

hình ở F2 bằng tích xác suất

của các tính trạng hợp thành nó

=>Từ những phân tích trên,

*Men đen thấy rằng các tính

trạng này tuân theo quy luật về

xác suất của các sự kiện độc

lập, nghĩa là chúng di truyền

độc lập nhau.( Ông đã biết vận

dụng toán xác suất để giải thích

kết quả thu được- là 1 trong

những nguyên nhân giúp ông

thành công)

- Nội dung quy luật phân li độc

lập của Menđen?

-Menđen giải thích: Mỗi cặp

tính trạng được quy định bởi 1

cặp nhân tố dt Các nhân tố này

đã phân li độc lập và tổ hợp tự

do trong qt phát sinh giao tử và

thụ tinh đã chi phối sự dt và

biểu hiện của các cặp tính trạng

qua các thế hệ Còn cơ sở của

tế bào học của đl pli độc lập

theo dth hiện đại là gì?

-Trong TN nghiệm trên,

Menđen đã ngẫu nhiên chọn

đúng 2 cặp tính trạng mà 2 cặp

gen quy định chúng nằm trên 2

cặo NST khác nhau, do đó

chúng dt độc lập nhau

-Gỉa sử gen A- Hvàng, a: hạt

xanh; B: hạt trơn, b: hạt nhăn

+ Xác định KG của P? Giao tử

của P?

+KG của F1 và các loại gtử của

3VN: 3XT: 1XN

Tỉ lệ của phép lai 2 cặp tính trạng bằng tích tỉ lệ của 2 phép lai 1 cặp tính trạng : 9VT: 3VN:

3XT: 1XN = ( 3V:

1X)(3T:1N)

=> 2cặp tính trạng này di truyền độc lập nhau

“ Các cặp nhân tố

di truyền quy định

các tính trạng khác nhau phân li độc lập trong quá trinh hình thành giao tử”

các tỉ lệ của các cặp tính trạng( Tỉ lệ của mỗi KH ở F2 bằng tích tỉ lệ các tính trạng

hợp thành chúng) => Các tính trạng dt

độc lập nhau

* KL: Khi lai cặp bố mẹ thuần chủng, khác nhau về hai hoặc nhiều cặp tt tương phản, di truyền độc lập nhau thì xác suất xúât hiện mỗi KH ở F 2 bằng tích xác suất của các tính trạng hợp thành nó.

3 Nội dung định luật phân li độc lập theo thuật ngữ khoa học: “Các cặp alen

phân li độc lập với nhau trong quá trình phát sinh giao tử”

II C ơ sở tế bào học :

- Các gen quy định các tính trạng khác nhau nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau

- Trong qt phát sinh gtử, các NST phân li độc lập, tổ hợp tự do kéo theo sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các gen trên nó

- Sự kết hợp ngẫu nhiên của các loại giao

tử trong qt thụ tinh làm xuất hiện nhiều tổ hợp gen khác nhau

F1? Vì sao F1 có thể tạo được 4

loại gtử?( Giáo viên cho HS

xem phim

+ Sự kết hợp các gtử đực và cái

tạo F2 với tỉ lệ KG và KH ntn?

* Hoạt động 3 : Tìm hiểu ý

nghĩa của các quy luật

Menđen

GV hướng dẫn hs quay lại thí

nghiệm của Menđen

? Nhận xét số KG,KH ở F2 so

với thế hệ xuất phát

( 4 KH, 2KH giống P, 2KH

khác P)

?Các KH khác bố mẹ có khác

hoàn toàn không ( ko, mà là sự

tổ hợp lại những tính trạng của

bố mẹ theo một cách khác→

biến dị tổ hợp

*HS tự tính toán ,thảo luận

đưa ra công thức tổng quát

( hướng dẫn hs đưa các con số

trong bảng về dạng tích luỹ )

-Cơ thể bố mẹ dị hợp 1 cặp gen

giảm phân cho bao nhiêu loại

gtử? F2 có bao nhiêu KG? Tỉ lệ

pli KG? Có bn KH? tỉ lệ phân

li kh?

Đối với cơ thể dị hợp 2 cặp

gen? 3 cặp gen? n cặp gen?

Vì các gen qđịnh các cặp tt khác nhau/ các NST tđ khác nhau=> chúng phân li độc lập trong giảm phân, tổ hợp tự do trong thu

- Dự đoán được kết quả phân li ở đời sau

- Tạo nguồn biến dị tổ hợp, giải thích được sự đa dang của sinh giới

IV Công thức tổng quát:

Số cặp dị hợp

SL các loại gtử

TL phân

li KH

ở F 2

Số loại KH

Tỉ lệ phân li KG: 1

2 3 n

21

22

2n

(3:1) (3:1)2

(3:1)n

21

22

2n

31

32

3n

3

4 Củng cố:

1 Trong một bài toán lai, làm thế nào để phát hiện hiện tượng phân li độc lập

2 hãy đưa ra điều kiện cần để áp dụng định luật PLĐL của Menđen

( Mỗi gen quy định một tính trạng, mỗi cặp gen nằm trên một cặp NST tương đồng khác nhau )

5.Bài tập về nhà

-Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 sgk

-Giải bài tập 3,4,5

-Chuẩn bị bài 13