Phong cách ngôn ngữ khoa học

Tiết Tuần: Ngày soạn: 16.8 Phong cỏch ngụn ngữ khoa học Mục tiêu bài học : Giúp HS - năm vững cỏc khỏi niệm văn bản khoa học,và đặc trưng của phong cỏch ấy.. - Cú kĩ năng phõn biệt p

Tiết Tuần:

Ngày soạn: 16.8

Phong cỏch ngụn ngữ khoa học

Mục tiêu bài học : Giúp HS

- năm vững cỏc khỏi niệm văn bản khoa học,và đặc trưng của phong cỏch ấy

- Cú kĩ năng phõn biệt phong cỏch khoa học với phong cỏch ngụn ngữ khỏc Biết sử dụng ngụn ngữ khoa học trong cỏc trường hợp cần thiết

B- Phơng tiện thực hiện: - SGK, SGV TLTK và b i soà ạn

C- Phơng thức tiến hành: - GV tiến hành giờ dạy theo hướng gợi tỡm trả lời cõu hỏi

D- Tiến trình bài học : 1- ổn định tổ chức.

2- Kiểm tra bài cũ:

3- B i mà ới:

Văn bản khoa học:

Văn bản 1:Lịch sử việt nam xưa nay là lịch sử của một dõn tộc và một đất nước

thống nhất Nếu cú sự chia rẽ thỡ chỉ là thoỏng qua, rồi sau đú thống nhất lại ngay.Ngay cae sự tranh chấp Trinh và Nguyễn dự kộo dài tới 150 năm, chỉ là sự tranh giành giữa hai tập đoàn Trịnh- Nguyễn Nhõn danh đất nước thống nhất, nhõn danh quyền lợi duy nhất của vua Lờ, cả hai đều chấp nhận nờn hiệu, quan chức, thể chế và chie cú một nước, một

vư chung Do đú : đặc điểm khỏc biệt của dõn tộc Việt nam là: từ khi Ngụ Quyền dựng nước năm 938 trở đi, đó là một nước thống nhất và mẫi mói thống nhất

( Theo Phan Ngọc, Cỏch giải thớch văn học bằng ngụn ngữ học)

Văn bản 2: Định nghĩa: Vộctơ là một đoạn thẳng cú hướng, nghĩa là trong hai điểm

mũi của đoạn thẳng, đó chỉ rừ điểm nào là điểm đầu, điểm nào là điểm cuối

A ->B A< -B

H2 cỏc vộctơ

( theo hỡnh học 10 năng cao Nhà xuất bản giỏo dục) Văn bản 3: ỞViệt Nam theo điều tra của viện dinh dưỡng, cứ 4 trẻ dưới 5 tuổi thỡ

thỡ cú một trẻ bị suy dinh dưỡng thể nhẹ cõn và một phần ba số trẻ bị suy dinh dưỡng thể thấp chiều cao theo tuổi ( Suy dinh dưỡng món tớnh) Trẻ bị suy dinh dưỡng theo nhiều nguyờn nhõn, Nhưng đa số do chế đọ ăn hàng ngày khụng cung cấp đủ năng lượng, do khả năng hấp thu kộm hoặc do rối loạn tiờu húa lõu ngày dẫn đến suy dinh dưỡng

Trẻ ănnhiều vẫn bị suy dinh dưỡng cú thể do lượng thức ăn đưa vào nhiều nhưng khụng cung cấp đủ cất cần thiết hoặc cơ thể khụng hấp thu được chất dinh dưỡng Hơn nữa ăn nhiều và thường xuyờn một loại thức ăn một thức ăn nào đú khiến cho cơ thể thiếu cơ hội thu nhận những thực phẩm khỏc dẫn đến thiếu chất và khụng cú sự tăng trưởng toàn diện Để giải quyết tỡnh trạng trờn và cải thiện khả năng tiờu húa của trẻ, chỳng ta cần bổ sung cho trẻ một số vi khuẩn sống cú ớch cho đuũng ruột, một số men amilaza, vitamin Giỳp cõn bằng hệ vi khuẩn đường ruột để trỏnh sự tăng sinh của cỏc vi khuẩn gõy bệnh, đồng thời tăng khả năng tiờu húa thức ăn nhờ tỏc dụng của cỏc men vi sinh

Hoạt động của T&T

HS đọc văn ban mẫu trong SGK

Thế nào là văn bản khoa học?

Em hiểu thế nào là ngôn ngữ khoa

học? (đọc văn bản trích SgK)

Phong cách ngôn ngữ khoa học có

mấy đặc trưng?

Nêu đặc trưng thứ ba của ngôn ngữ

khoa học?

Yêu cầu cần đạt

I-Văn bản khoa học và ngôn ngữ khoa học.

1- Văn bản khoa học: gồm ba loại chính:

- Văn bản chuyên sâu

- Văn bản dùng để giảng dạy các môn khoa học

- Các văn bản phổ biến kiến thức khoa học

2- Ngôn ngữ khoa học:

Ngôn ngữ khoa học là các ngôn ngữ được dùng trong các văn bản khoa học( kể cả giao tiếp và truyền thụ kiến thức khoa học: tự nhiên , xã hội )

II- Các đặc trưng của phong cách ngôn ngữ khoa học

- Phong cách ngôn ngữ khoa học có 3 đặc trưng:

1- Tính khái quát trừu tượng.

- Thể hiện ở nội dung văn bản và thuật ngữ khao học

Thuật ngữ khoa học là những từ ngữ chứa đựng những khái niệm của chuyên ngành khoa học

2-Tính lí trí, lô gíc.

* Thể hiện ở nội dung khoa học, ở cả phương tiện ngôn ngữ, Văn bản khoa học phải thể hiện tính lí trí, lô-gíc

Cụ thể là:

- Dùng từ ngữ khoa học

- Thể hiện trong câu văn ,đoạn vă, cấu tạo văn bản

- Từ ngữ sử dụng không mang sắc thái biểu cảm, sắc thái tu từ

* câu văn trong văn bản khoa học đòi hỏi tính chính xác

Lô-gíc Câu phải dựa trên cú pháp chuẩn không sử dụng câu đặc biệt , câu có sắc thái tu từ

* Một nhận định, một phán đoán khoa học cũng phải chính xác

* Tính lô-gíc, lí trí còn thể hiện trong đoạn văn Đó

là sự sắp xếp sao cho các câu, các đoạn phải được liân kết chặt chẽ về nội dung cũng như hình thức

Tất cả đều phục vụ cho lập luận khoa học

-> Tóm lại: tính lí và lô-gíc trong văn bản khoa họcthể hiện ở từ ngữ, câu văn, đoạn văn, văn bản.

3- Tính khách quan, phi cá thể.

Ngôn ngữ khoa học có cái chung nhất là phi cá thể

Nó không thể hiện tính cá nhân.Nó có màu sắc

HS đọc và ghi phần ghi nhớ trong

SGK

gV yêu cầu học sinh đọc yêu cầu bài

tập, làm việc theo nhóm và cử đại

diện lên bảng trả lời

trung hòa, ít cảm xúc

Ghi nhớ: SGK.

III- Luyện tập:

Bài 1: - Bài khái quát VH Việt Nam là một văn bản KH

Trên các phương diện nhận định đánh giá:

- Nhận định về hoàn cảnh lịch sử, xã hội, văn hóa

- Đánh giá quá trình phát triển và thành tựu chue yếu

- Những dặc điểm cơ bản của VHVN từ 1945 đến hết TKXX

Những nhận định, đánh giá đó đều chính xác đúng đắn trên cơ sở hiện thực của nền Vh hiện đại Tính chất KH còn thể hiện ở cách nhìn nhận về quy luật phát triển của những trào lưu tư tưởng trong Vh để đưa ra những nhận định đúng đắn và chính xác

- Van bản này thuộc: khoa học giáo khoa dùng để giảng dạy về khoa học xã hội và nhân văn

- Nó mang những nét riêng của KH giáo khoa:

+ Đảm bảo tính sư phạm, trình bày nội dung từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, có phần kiến thức, có những câu hỏi, có phần luyện tập, có mục tiêu càn đạt, có gợi mở hướng dẫn học bài

+ Ngôn ngữ dùng nhiều thuật ngữ của xã hộí nhân văn

Bài 2: giải thích và phân biệt thuật ngữ khoa học với từ ngữ thông thường qua ví dụ sau trong môn hình học

- GV gợi ý : Muốn giải thích và phân biệt các từ ngữ khoa học với các từ ngữ thông thường cùng một hình thức âm thanh thì cần phải đối chiếu so sánh lần lượt từng từ với các thuật ngữ khoa học cần dùng tuùư điển chuyên nghành để tra cứu ( nếu

ko nhớ)

Ví dụ: Từ đoạn thẳng trong ngôn ngữ thông

thương được hiểu là: đoạn không cong queo, gẫy khúc, không

lệch về một bên nào )

Trong ngôn ngữ khoa học(toán) được hiểu là :

Đoạn ngắn nhất nối hai diểm với nhau

Bài 3 : Đoạn văn dùng nhiều thuật ngữ khoa học:

Khảo cổ, người vượn, hạch đá, mảnh tước, rừu tay, di

Củng cố và hướng dẫn ở nhà:

chỉ, công cụ đá.

Tính lí trí ,lô-gíc của đoạn văn thể hiện rõ nhất ở lập luận: Câu đầu nêu luận điểm khái quát, các câu sau nêu

luận cứ luận cứ đều là các cứ liệu thực tế Đoạn văn có lập luận và kết cấu diễn dich

Đề tham khảo:

Gần đây ở địa phương em xuất hiện nhiều tấm gương người tốt việc tốt như:

Giúp đỡ gí đình thương binh liệt sĩ; đấu tranh chống tệ nạn xã hội; tích cực làm vệ sinh chung

để có môi trường sống xanh, sạch, đẹp; Học sinh nghèo vượt khó, học giỏi Hãy giới thiệu và bình luận về một tấm gương mà em tâm đắc nhất