Tổng kết từ vựng Văn 9

Sự phát triển của từ vựng Vẽ sơ đồ các cách phát triển từ vựng bằng hai cách 2HS Cách 1: SGK Cách 2: Tìm ví dụ cho mỗi trờng hợp: - Chuột da, Chuột máy tính: Phát triển nghĩa - Rừng phòn

Ngữ văn lớp 9

Tuần 10-tiết 49:

Tổng kết về từ vựng

A Mục tiêu cần đạt

B Tiến trình bài dạy.

1 Kiểm tra:

Vở soạn bài (3vở)

2 Bài mới:

I Sự phát triển của từ vựng

Vẽ sơ đồ các cách phát triển từ vựng bằng hai cách (2HS)

Cách 1: SGK

Cách 2:

Tìm ví dụ cho mỗi trờng hợp:

- Chuột (da), Chuột (máy tính): Phát triển nghĩa

- Rừng phòng hộ, sách đỏ, gêm thủ: Từ mới thêm

- Intơnét, côta, email, …: muợn từ: muợn từ

Có thể có ngôn ngữ mà từ vựng chỉ phát triển theo cách phát triển về só lợng không? vì sao?

->Không thể Vì nếu không có sự phát triển về nghĩa từ, thì mỗi từ chỉ có một nghĩa Nh vậy thì dù số từ có tăng lên bao nhiêu cũng không đủ nhu cầu giao tiếp

-> Bởi vậy, mọi ngôn ngữ đều phải phát triển vốn từ bằng 2 cách

II Từ mợn

Thế nào là từ mợn, ví dụ?

Từ mợn: Là những từ vốn của ngôn ngữ khác, đợc vay mợn vào tiếng ta

Vd: vô lăng, mít tinh, tivi

Lợng muợn nhiều nhất là từ nớc nào? vì sao?

-> Tiếng Hán (từ Hán Việt) vì lịch sử hơn 1000năm Bắc thuộc, và vì trớc đây nớc ta phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc

Ngày nay xu hớng mợn nhiều ở ngôn ngữ nào? vì sao?

->Tiếng Anh, vì nớc ta đang phát triển hội nhập với thế giới, mà tiếng Anh đang là ngôn ngữ phổ biến trên thế giới

-> Trả lời câu hỏi 3 (SGK)

- Săm, lốp, bếp ga là những từ mợn đã đựơc Việt hoá hôầntnf

- Axít, rađiô, vitamin là những từ cha Việt hoá

Các cách phát triển từ vựng

ẩn dụ

Hoán dụ

Từ m ợn

đã Việt hoá Ch a Việt hoá

III Từ Hán Việt

Thế nào là từ Hán Việt?

- Khái niệm: Là từ có nguồn gốc từ tiếng Hán, đợc ngời Việt nam vay mợn và sử dụng

- Vai trò: là một bộ phận quan trọng của tiếng Việt

- Vd: bình tĩnh, nghiêm túc, ái quốc

Dùng từ Hán Việt có tác dụng gì? hạn chế gì?

Tạo sắc thái trang trọng, song nếu lạm dụng sẽ gây khó hiểu

Vậy nên dùng nh thế nào?

Dùng 1 cách phù hợp, nh trong các văn bản hành chính, nghị luận

IV Thuật ngữ và biệt ngữ xã hội

1 Thuật ngữ:

- Khái niệm: những từ ngữ biểu thị các khái niệm khoa học và công nghệ

- Vd: Trung cảnh, viễn cảnh, cận cảnh, đúp 1, đúp 2 -> là thuật ngữ điện ảnh

Kết tủa, hợp chất, dung dịch -> là thuật ngữ hoá học

- Vai trò: Rất quan trọng trong đời sống, khoa học công nghệ càng phát triển thì thuật ngữ càng trở thành 1 bộ phận quan trọng của vốn từ chung

tính chát của thuật ngữ: tính đơn nghĩa, hệ thống và quốc tế

2 Biệt ngữ

- Khái niệm: những từ ngữ chỉ tồn tại trong một bộ phận xã hội, một tầng lớp nào đó

- Vd: Trong hs: cúp cua, quay cóp,

Trong ngành may mặc: nống, nớc, mí,

- Tác dụng: Khắc hoạ tính cách nhân vật trong văn bản tự sự

V Trau dồi vốn từ:

Có những cách nào để trau dồi vốn từ?

2 cách:

+ Rèn luyện để nắm vững nghĩa của từ và cách dùng từ

+ Rèn luyện để làm tăng vốn từ

Luyện tập: Viết một đoạn văn tự sự có sử dụng thuật ngữ và biệt ngữ (gạch chân và chú thích

Bài tập Giải nghĩa các từ:

- Bách khoa toàn th: từ điển bách khoa, đủ tri thức của mọi ngành

- Bảo hộ mậu dịch: Bảo vệ sản xuất trong nớc chống lại sự cạnh tranh của hàng hoá nớc ngoài trên thị trờng nớc mình

- Dự thảo: bản thảo chuẩn bị để thông qua

- Đại sứ quán: Cơ quan đại diện chính thứuc và toàn diện ở nứơc ngoài

- Hậu duệ: con cháu của ngời đã chết

- Khẩu khí: khí phách qua lời nói

- Môi sinh: môi trờng sống của sinh vật

Sửa lỗi:

a sai từ “béo bổ” -> chữa “béo bở” (nhiều lợi nhuận)

b sai từ “đẩy mạnh” -> chữa “mở rộng” (quy mô)

c sai từ “đạm bạc” -> chữa “tệ bạc” (không nhớ ơn nghĩa)

d sai từ “tấp nập” -> chữa “tới tấp” (liên tiếp)

Bài tập phần từ Hán Việt

“ Bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu thể hiện hình tợng ngời lính cách mạng và sự gắn bó keo sơn của họ qua những chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm”

a) Tìm những từ Hán Việt: (gạch chân hoặc đổi màu chữ)

Đồng chí

thể hiện

hình tợng

cách mạng

chi tiết

hình ảnh

ngôn ngữ

giản dị

chân thực

biểu cảm

b) Nhận xét về vai trò của từ Hán Việt trong ngôn ngữ?

Bài tập phần thuật ngữ:

Bài tập phần trau dồi vốn từ:

Vd: Từ “tuyệt” có mấy nghĩa?

2 nghĩa: + Nhất: tuyệt cú, tuyệt đỉnh

+ Hết: tuyệt chủng, tuyệt diệt