Sọ Dừa

Nhưng bằng tài năng, phẩm chất của mình, họ đã vượt qua những thử thách, khó khăn để đạt được hạnh phúc thường là trút bỏ lốt xấu xí, lấy được người đẹp và sống hạnh phúc... Một truyện

I, Tìm hiểu chung về truyện cổ tích “Sọ Dừa“

1.“Sọ Dừa“ thuộc kiểu truyện nhân vật mang lốt

“Sọ Dừa” là một truyện cổ tích tiêu biểu thuộc kiểu truyện nhân vật xấu xí mà tài ba (còn gọi là kiểu nhân vật mang lốt) Những câu chuyện dạng này thường kể về cuộc đời của những nhân vật đội lốt vật (như : Lấy vợ cóc, Lấy chồng dê, Chàng rắn…) hoặc mang một hình dạng xấu xí Ban đầu, những nhân vật đó thường bị xem thường, bị khinh rẻ Nhưng bằng tài năng, phẩm chất của mình, họ đã vượt qua những thử thách, khó khăn

để đạt được hạnh phúc (thường là trút bỏ lốt xấu xí, lấy được người đẹp và sống hạnh phúc).

Sọ Dừa

Một truyện cổ tích về nhân vật đội lốt thường có diễn biến cốt

truyện qua các chặng lớn:

Những câu chuyện này đều có dạng kết cấu chung nhưng mỗi chuyện là một cuộc đời, một số phận mà qua đó nhân dân muốn lên tiếng bảo vệ, bênh vực những con người bất hạnh và ca ngợi vẻ

đẹp của họ trên đường tìm kiếm hạnh phúc

+ Mô típ sự ra đời kì lạ của nhân vật và thái độ, tình cảm

của mọi người đối với nhân vật

+ Nhân vật trải qua những thử thách, những cuộc thi tài,

thể hiện được tài năng, phẩm chất của mình

+ Nhân vật được ban thưởng: Được trở lại hình dáng ban

đầu, trút bỏ lốt xấu xí và có được hạnh phúc

Sự ra đời kì lạ

Một người vợ vào rừng hái củi cho chủ, khát nước quá mà không tìm thấy suối

Thấy cái sọ dừa bên gốc cây to đựng đầy nước mưa, bà bưng lên uống, thế là có mang… Bà sinh một đứa bé không chân, không tay, tròn như một quả dừa

2 Văn bản truyện cổ tích “Sọ Dừa“

II,Tìm hiểu văn bản “Sọ Dừa“

1 Sự ra đời kì lạ, nguồn gốc xuất thân của nhân vật Sọ Dừa

và thái độ, tình cảm của mọi người đối với nhân vật

Truyện “Sọ Dừa ” chính là tia hồi quang

của quá khứ, phản ánh nguồn gốc của

con người, sinh ra có mối liên hệ với thế

giới tự nhiên

Thái độ, tình cảm

của mọi người

Hình dáng xấu xí của Sọ Dừa khiến cho mọi người đều sợ hãi, ngạc nhiên và băn khoăn:

+ Người mẹ buồn lắm, toan vứt đi + Bà mẹ than phiền vì cậu chẳng được tích sự gì.

+ Phú ông ngần ngại không giao đàn bò cho cậu + Hai con gái lớn của phú ông thường hắt hủi Sọ Dừa + Bà mẹ sửng sốt, phú ông mỉa mai vì Sọ Dừa dám hỏi con gái ông làm vợ.

Như vậy:

Tiểu kết

Thông qua việc miêu tả hình dáng bên ngoài và thái độ của mọi người xung quanh với nhân vật Sọ Dừa, nhân dân muốn dành sự quan tâm đặc biệt đến những con người bất hạnh trong xã hội Truyện cổ tích đã bênh vực, bảo vệ cho những nạn nhân của xã hội, trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của con người, dù họ có hình dáng dị tật, xấu xí Đó là cái nhìn đầy nhân hậu, giàu lòng yêu thương con người, dù họ có hình dáng hay dị tật xấu xí chia sẻ với những thân phận bất hạnh

Hình dáng kì lạ của Sọ Dừa tạo nên nét

đặc biệt của câu chuyện Chi tiết đó báo hiệu cuộc đời nhân vật có những điều kì

lạ, những diễn biến bất ngờ, hấp dẫn đầy

thú vị

2 Sọ Dừa trải qua những thử thách, thể

hiện được tài năng, phẩm chất của mình

Sọ Dừa bộc lộ tài năng nhiều mặt, làm tốt nhiều việc

Thổi sáo rất hay

Lo đủ sính lễ

Thi đỗ trạng nguyên Có tài dự đoán

Nhân vật trong kiểu truyện người đội lốt thường bị mọi người chung quanh chê cười, dè bỉu, cho nên cách khẳng định quan trọng nhất là họ phải thể hiện được sự nhẫn nại, chịu đựng và đặc biệt là bộc lộ được tài năng, phẩm chất của mình, vượt qua những thử thách Sọ Dừa cũngvượt lên trên sự dè bỉu, coi thường của mọi người để khẳng định

giá trị của mình Cậu xin mẹ đừng vứt mình đi, chủ

động xin mẹ cho đi chăn bò nhà phú ông.

Chăn bò

rất giỏi

Đoạn cuối truyện xuất hiện tai hoạ và tài năng kép của Sọ Dừa Việc hai người chị hãm hại vợ

Sọ Dừa làm tăng tính chất hấp dẫn, li kì của câu chuyện, đồng thời khiến nhân vật phải bộc lộ những tài năng khác: khả năng tiên tri Điều này càng chứng tỏ tài năng nhiều mặt cũng như

nguồn gốc thần kì của nhân vật.

Qua đó nhân dân

lao động thể hiện

quan niệm về mối

quan hệ giữa hình

dáng bên ngoài và

phẩm chất bên trong

của con người.

Thực tế, có sự đối lập giữa hình dáng bên ngoài với phẩm chất bên trong của con người.

Coi trọng phẩm chất bên trong, khẳng định giá trị của con người nằm ở đạo đức, tài năng.

Quan niệm về vẻ đẹp hoàn thiện của con người:

là sự kết hợp giữa vẻ đẹp tâm hồn và hình thức.

3 Sọ Dừa đạt được hạnh phúc

Nhân vật cô út Phần thưởng cho những nhân vật xấu xí là cuộc hônnhân hạnh phúc với người con gái đẹp Do đó nhân

vật cô gái trong kiểu truyện người đội lốt thường xuất hiện mờ nhạt, có chức năng là phần thưởng Nhưng trong truyện “Sọ Dừa”, nhân vật cô út có vị trí và ý nghĩa quan trọng Sự gặp gỡ của Sọ Dừa và cô út là

sự gặp gỡ của hai dạng nạn nhân của xã hội: người xấu xí và người em út, cho nên cốt truyện được chồng lớp, thêm sự li kì, hấp dẫn

ý nghĩa

thái độ Không hề có định kiến về sự xấu xí của Sọ Dừa.

Đối đãi với Sọ Dừa rất tử tế

Sọ Dừa đạt được hạnh phúc

Sọ Dừa từ một cục thịt xấu xí thành một chàng trai khôi ngô thi đỗ trạng nguyên, lấy được vợ hiền

Phần thưởng dành cho Sọ Dừa là sự gửi gắm ước mơ của nhân dân, thể hiện triết lí nhân sinh: ở hiền gặp lành

Người lao động mơ ước về một xã hội công bằng: Người lương thiện, tài giỏi được hưởng hạnh phúc,

được ban thưởng; những kẻ xấu xa, độc ác phải bị Trừng phạt Điều đó cho thấy tinh thần lạc quan, Niềm tin vào con người và những điều tốt đẹp trong Thế giới cổ tích của người lao động bình dân

Truyện cổ tích là sản phẩm của trí tưởng tượng, cốt truyện mang tính hư cấu nhưng qua mỗi câu chuyện,

nhân dân muốn gửi gắm những điều tốt đẹp, những quan niệm và triết lí về cuộc đời Thông qua câu chuyện, số phận của Sọ Dừa , tác giả dân gian cất lên tiếng nói bênh vực thân phận những nạn nhân xã hội, thể hiện giá trị

nhân văn cao cả

Đó là sự khẳng định phẩm chất tốt đẹp của con người

Dù những người xấu xí, bất hạnh, bị thiệt thòi khi sinh ra nhưng phẩm chất đạo đức vẫn là những giá trị bền vững, không thể phủ nhận Truyện là sự minh chứng cho

quan niệm ở hiền gặp lành của nhân dân

• ý nghĩa câu chuyện:

2 Các truyện cùng kiểu truyện người đội lốt (Chàng rắn, Lấy vợ cóc, Lấy chồng dê…)

1 Dị bản của truyện “Sọ Dừa” ( Phò mã Sọ Dừa - dân tộc Chăm)

3 Cao Huy Đỉnh – Tìm hiểu tiến trình văn học dân gian Việt Nam, Nxb KHXH, 1976 ( Phần “Sọ Dừa”)

4.Nguyễn Thị Huế – Nhân vật xấu xí mà có tài trong truyện cổ tích các dân tộc Việt Nam

III, Tư liệu tham khảo