Tiết 26 Bánh trôi n ớc- Hồ Xuân H ơngI Giới thiệu chung – Giới thiệu chung 1- Tác giả : Là nhà thơ nữ nổi tiếng của nền văn học Việt Nam giai đoạn cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19 Bà để lạ
Trang 1Tiết 26 Bánh trôi n ớc- Hồ Xuân H ơng
I Giới thiệu chung – Giới thiệu chung
1- Tác giả :
Là nhà thơ nữ nổi tiếng của nền văn học Việt Nam giai đoạn cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19
Bà để lại khoảng 50 bài thơ Nôm
Thơ bà ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của ng ời phụ nữ VN, bênh vực, cảm thông, đấu tranh cho cuộc đời và số phận của ng ời PN d ới XHPK
2-Bài thơ : Là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho nghệ thuật thơ Hồ Xuân H ơng
I I Đọc hiểu văn bản – Giới thiệu chung
1- Chú thích : SGK
2- Thể thơ:
- Thất ngôn tứ tuyệt Đ ờng luật
( Cả bài 4 câu – mỗi câu 7 chữ - gieo vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4 ) mỗi câu 7 chữ - gieo vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4 )
3- Phân tích
-Nghĩa đen :
Tả thực bánh trôi n ớc khi đang đ ợc luộc chín
-Nghĩa bóng :
Vẻ đẹp, phẩm chất và thân phận ng ời phụ nữ trong xã hội cũ.
Trang 2Tiết 26 Bánh trôi n ớc Hồ Xuân H ơng
-> Nghĩa bóng là nội dung chính của bài thơ Vì nghĩa đen chỉ là ph ơng tiện để chuyển tải nghĩa bóng Có nghĩa bóng, bài thơ mới có giá trị t t ởng lớn
a- Tả thực bánh trôi n ớc đang đ ợc luộc chín
-Màu sắc : trắng
-Hình dáng : tròn
-Cách nặn bánh: rắn – mỗi câu 7 chữ - gieo vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4 ) nát
-Cách luộc bánh : bảy nổi ba chìm
-Nhân bánh : son ( viên đ ờng màu đỏ giữa bánh )
-> Bánh trôi n ớc là thứ bánh bột nếp nặn thành viên tròn, nhân đ ờng phên đỏ Khi làm bánh nếu không khéo thì bánh sẽ rắn hoặc nát Lúc luộc, bánh chìm là ch a chín, bánh nổi lên là chín
=> Tả rất đúng với thực tế bởi tác giả đã chọn đ ợc những chi tiết tiêu biểu đặc tr ng của loại bánh này.
-Lời thơ là lời bánh trôi - “ thân em “
-> Nghệ thuật nhân hoá đã đ ợc sử dụng để biến bánh trôi n ớc thành con ng ời.
Bài thơ là lời bộc bạch của chiếc bánh về hình dáng, đặc điểm của mình.
-Cách mở đầu Thân em “ “ là mô típ quen thuộc trong ca dao trữ tình VN -> gợi nhớ đến n/v
ng ời phụ nữ trong xã hội PK x a th ờng than thở cho số phận mình
Trang 3Ng ời đọc cảm nhận đ ợc đằng sau lời x ng hô kia là một ng ời phụ nữ dịu dàng, kín đáo,
khiêm nh ờng Nh thế từ “ thân em “ là cơ sở đầu tiên gắn kết 2 nét nghĩa của bài thơ : tả thực bánh trôi và cũng là nói về ng ời phụ nữ
b- Vẻ đẹp, phẩm chất và thân phận ng ời phụ nữ trong xã hội cũ.
-Hình thức : xinh đẹp, trong trắng, duyên dáng ( 2 vế tiểu đối : vừa trắng – mỗi câu 7 chữ - gieo vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4 ) vừa
tròn có giá trị gợi tả vẻ đẹp trinh trắng, duyên dáng của ng ời phụ nữ )
-Thân phận : bảy nổi ba chìm ( gắn với câu tục ngữ Ba chìm bảy nổi chín lênh
đênh )
-> Gợi thân phận long đong, vất vả, cuộc đời chìm nổi, bấp bênh, vô định,
không tự định đoạt đ ợc số phận cuộc đời mình
-“ Rắn – mỗi câu 7 chữ - gieo vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4 ) nát” gắn với “ Mặc – mỗi câu 7 chữ - gieo vần ở tiếng cuối các câu 1,2,4 ) nặn “ -> hàm chỉ thân phận ng ời phụ nữ lệ thuộc hoàn toàn vào cha mẹ, chồng con
=> Thân phận ng ời phụ nữ vất vả, phải chịu nhiều thiệt thòi, bị lễ giáo phong kiến trói buộc bời luật lệ hà khắc, bởi tam tòng, tứ đức
- Phẩm chất : hình ảnh ẩn dụ “ tấm lòng son “ -> tấm lòng son sắt cho dù cảnh ngộ xô đẩy,
dập vùi Đó cũng chính là vẻ đẹp đôn hậu, vị tha tâm hồn trong sáng của ng ời phụ nữ Việt Nam nói chung
Trang 4Tiết 26 Bánh trôi n ớc Hồ Xuân H ơng
Sóng gió cuộc đời có phũ phàng vùi dập, thân phận bảy nổi ba chìm thì cũng không thể tàn phá nổi vẻ đẹp tâm hồn , tấm lòng kiên trinh son sắt của ng ời phụ nữ Phẩm chất ấy càng đáng quý trọng khi đặt trong xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ.
Bài thơ đã đem đến 1 ấn t ợng không phai mờ trong lòng ng ời đọc về vẻ đẹp của
ng ời phụ nữ v ợt lên những bi kịch của số phận, cuộc đời.
Hồ Xuân H ơng không chỉ là một thân phận chìm nổi mà còn là 1 nhân cách
phụ nữ cứng cỏi , dám chấp nhận thua thiệt nh ng đầy lòng tin vào phẩm giá của mình.
Trang 5* Củng cố :
Khi ví mình với bánh trôi n ớc , ng ời phụ nữ nhận thức đ ợc giá trị cùng với thân phận mình Theo em, trong nhận thức của họ có
chứa đựng những tình cảm nào sau đây ?
A- Cảm xúc tự hào B- Cảm xúc th ơng thân C- Cảm xúc oán ghét D- Cả A-B-C
Trang 6VÒ nhµ :