su hap thu nuoc va muoi khoang o re

Kiến thức: - Học sinh trình bày đợc đặc điểm, hình thái của hệ rễ cây trên cạn thích nghi với chức năng hấp thụ nớc và muối khoáng.. - Trình bày đợc mối tơng tác giữa môi trờng và rễ cây

Tiết:

Ngày soạn:

A.

-   -

I.

Mục tiêu bài

học:

1 Kiến thức:

- Học sinh trình bày đợc đặc điểm, hình thái của hệ rễ cây trên cạn thích nghi với chức năng hấp thụ nớc và muối khoáng

- HS phân biệt đợc cơ chế hấp thụ nớc và các iôn khoáng ở rễ cây

- Trình bày đợc mối tơng tác giữa môi trờng và rễ cây trong quá trình hấp thu nớc và các iôn khoáng

2 Kĩ năng:

- Quan sát tranh hình phát hiện kiến thức

- Phân tích so sánh khái quát kiến thức

- Vận dụng lí thuyết giải thích các hiện tợng thực tế

II Ph ơng tiên dạy học:

Tranh vẽ về cấu tạo của hệ rễ ở H 1.1; 1.2; 1.3 SGK

III Tiến trình bài giảng:

A ổn định lớp:

B KTBC:

C Vào bài:

*GV: Hãy cho biết vai trò của nớc đối với tế bào?

*HS: Là dung môi hoà tan các chất, giảm nhiệt độ của cơ thể khi thoát hơi nớc, tham gia vào một số quá trình trao đổi chất, đảm bảo độ nhớt của chất nguyên sinh

* GV: ở TV vì sao nói quá trình hấp thu nớc luôn gắn liền với sự hấp thu các iôn khoáng?

*HS: Vì nớc là dung môi hoà tan nhiều muối, sự hấp thu các iôn khoáng luôn gắn liền với quá trình hấp thụ nớc

*GV: Bộ phận nào của cây đảm nhận nhiệm vụ này?

* HS: Rễ là cq hấp thụ nớc và muối khoáng

 Hoạt động 1: Tìm hiểu cơ quan hấp thụ n ớc ( rễ)

- HS nêu đợc vai trò của n ớc đối với tế bào

- Chỉ ra đợc hình thái của hệ rễ cây trên cạn thích nghi với chức năng hấp thụ nớc và muối khoáng

Chương 1

Bài 1

* Quan sát hình 1.1 và 1.2 ,

cho biết:

Đặc điểm hình thái của hệ rễ

cây trên cạn thích nghi với

chức năng hấp thụ nớc và muối

khoáng ntn?

Gợi ý:

+ Mô tả cấu tạo bên ngoài của

hệ rễ?

+ Tìm mối liên quan giữa nớc

trong đất và sự phát triển của

hệ rễ?

+ So sánh sự khác biệt trong

sự phát triển hệ rễ cây trên cạn

với cây thuỷ sinh?

* Cho biết đặc điểm nào của

bộ rễ liên quan đến quá trình

hấp thu nớc?

* Lông hút có cấu tạo và sinh

lí ntn phù hợp với chức năng

nhận nớc và các chất khoáng

từ đất?

Môi trờng có ảnh hởng gì đến

sự phát triển của lông hút?

+ Hệ rễ có nhiều rễ, tại miền sinh trởng rễ có thể phát triển dài ra, còn miền lông hút có nhiều lông hút

+ Nớc trong đất ít thì hệ rễ phát triển vơn xa, đâm sâu hơn

+ Hệ rễ cây trên cạn phát triển hơn so với hệ rễ của cây thuỷ sinh

Vd: Cây lúa sau khi cấy 4 tuần

đã có hệ rễ với tổng chiều dài gần 625km và tổng diện tích

bề mặt xấp xỉ 285m2, do tăng

số lợng lông hút( H1.2)

=>

Lông hút rất dễ gẫy và tiêu biến ở môi trờng quá u trơng, quá axit hay thiếu ôxi

I.

Rễ là cơ quan hấp thụ

n ớc và các iôn khoáng

1 Hình thái của hệ rễ:

Hệ rễ đợc phân hoá thành

rễ chính và các rễ bên, trên các rễ có các miền lông hút nằm gần đỉnh sinh trởng

2 Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ:

- Rễ cây sinh trởng nhanh

về chiều sâu, phân nhánh chiếm chiều rộng và đặc biệt tăng nhanh số lợng lông hút

- Lông hút tạo ra bề mặt tiếp xúc giữa rễ cây và đất,

đảm bảo cho rễ cây hấp thụ nớc và các iôn khoáng đạt hiệu quả cao

- Cấu tạo tế bào lông hút gồm:

+ Thành tế bào mỏng không thấm cutin

+ Chỉ có 1 không bào trung tâm lớn

+ áp suất thẩm thấu rất cao

do hoạt động hô hấp mạnh của rễ

* Nhiều loài thực vật không có

lông hút thì rễ sẽ hấp thụ nớc

và iôn khoáng bằng cách nào?

Đối với cây thuỷ sinh hấp thụ

nớc và iôn khoáng toàn bộ bề

mặt cơ thể

Rễ cây Phi Lao Các loài cây đó( thông, soài, phi lao ) có nấm rễ bao bọc, nhờ có nấm rễ sẽ hấp thụ nớc

và iôn khoáng dễ dàng Hoặc ở

tế bào còn non vách tế bào cha

bị suberin hoá cũng tham gia hấp thu nớc và iôn khoáng

 Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ chế hấp thụ nớc và iôn khoáng ở rễ cây

- Phân biệt cơ chế hấp thụ nớc và iôn khoáng ở rễ.

- Liên hệ thực tế kĩ thuật chăm sóc cây trồng

Sự xâm nhập của nớc từ đất

vào tế bào lông hút theo cơ

chế nào? Vì sao?

* Khi cây gặp đk thiếu nớc thì

nớc vào rễ cây theo cơ chế

bơm đặc biệt, tạo đk nâng cao

nồng độ các chất trong rễ cao

lên, do đó nớc sẽ vào rễ một

cách tích cực

Tế bào rễ hấp thụ iôn khoáng

theo những cơ chế nào?

Vận dụng kiến thức lớp 10 về cơ chế vận chuyển các chất qua màng

Gồm 2 cơ chế: thụ động và chủ động

II

Cơ chế hấp thụ n ớc và

iôn khoáng ở rễ cây:

1 Cơ chế hấp thụ n ớc và iôn khoáng từ đất vào tế bào lông hút:

a Hấp thụ nớc:

- Sự xâm nhập của nớc từ đất vào tế bào lông hút theo cơ chế thụ động(thẩm thấu)

- Nớc di chuyển từ môi trờng nhợc trơng( thế nớc cao) trong

đất vào tế bào lông hút, nơi có dịch bào u trơng( thế nớc thấp)

* Do:

+ Quá trình thoát hơi nớc ở lá

+ Nồng độ chất tan( axit hữu cơ, đờng saccarôzơ, iôn

khoáng ) cao

b Hấp thụ iôn khoáng:

* Cơ chế thụ động: iôn

khoáng đi từ đất( nơi có nồng

độ cao) vào tế bào lông

Liên hệ thực tế: trong sx nông

nghiệp cần có biện pháp kĩ

thuật gì để cung cấp đủ nớc và

khoáng cho cây?

Dòng nớc và các iôn khoáng

sau khi hấp thụ vào lông hút

đợc vận chuyển vào mạch gỗ

theo những con đờng nào?

Nớc và iôn khoáng qua hệ

thống không bào từ tế bào này

sang tế bào khác nhờ đặc

điểm nào?

+ Tới nớc bón phân đúng thời kì

+ Xới đất, sục bùn để đất luôn thoáng khí, tạo đk để rễ hô

hấp, cung cấp ATP

=> Nghiên cứu thông tin và qsát h 1.3=> theo 2 con đờng:

gian bào và tế bào chất

=> nhờ các sợi liên bào nối liền các không bào

hút( nơi có nồng độ iôn thấp hơn)

* Cơ chế chủ động: Một số

iôn khoáng mà cây có nhu cầu cao, di chuyển ngợc chiều gradien nồng độ, xâm nhập vào rễ chủ động đòi hỏi tiêu tốn năng lợng ATP từ hô hấp

2 Dòng nớc và các iôn khoáng đi từ đất vào mạch gỗ của rễ:

Nớc và iôn khoáng từ đất vào

tế bào lông hút rồi vào mạch

gỗ của rễ bằng 2 con đờng: *Con đ ờng thành tế bào – gian bào: Nớc và iôn khoáng

đi theo không gian giữa các tế bào và không gian giữa các bó sợi xenlulôzơ bên trong thành

tế bào Khi vào đến nội bì bị

đai casapri chặn lại nên chuyển sang con đờng tế bào chất

 Đai Casapri điều chỉnh dòng vận chuyển vào trung trụ

* Con đ ờng tế bào chất: Nớc

và iôn khoáng qua hệ thống không bào từ tế bào này sang

tế bào khác, qua các sợi liên bào nối liền các không bào Động lực là nhờ sức hút nớc tăng dần từ lông hút đến đến mạch dẫn

Nớc và iôn khoáng đi trong

hệ thống chất nguyên sinh nhờ lực hút trơng của hệ thống keo nguyên sinh chất

 Hoạt động 3: ảnh hởng của tác nhân môi trờng đối với quá trình hấp thụ

n-ớc và iôn khoáng ở rễ cây

- Mục tiêu: HS trình bày đ ợc mối liên quan giữa các yếu tố môi tr ờng đến quá trình hấp thụ n ớc và iôn khoáng của rễ

III ảnh hởng của các nhân

tố môi trờng đối với quá

* Môi trờng có ảnh hởng ntn

đến qtrình hấp thụ nớc và các

iôn khoáng của rễ cây?

* Liên hệ: Trong sx nông

nghiệp con ngời đã áp dụng

biện pháp kĩ thuật gì để tăng

khả năng hấp thụ nớc và iôn

khoáng của rễ?

=> ảh của to, ảh của ôxi, ảh của độ pH của dung dịch đất, + ảh sức giữ nớc của đất: mỗi phần tử đất có 1 sức giữ nớc nhất định Cho nên khi sức hút nớc của cây không thắng đợc sức giữ nớc của đất thì dù trong đất còn nớc cây vẫn không hút đợc nớc

=> Gieo trồng đúng thời vụ, bón phân làm đất, chống nóng chống lạnh kịp thời, hạn chế tổn thơng làm gẫy lông hút

trình hấp thụ nớc và iôn khoáng ở rễ cây:

+ảh của to : nhiệt độ giảm thì

sự hút nớc của rễ giảm

+ảh của ôxi: nồng độ ôxi giảm thì sự hút nớc của rễ giảm, thiếu ôxi trong đất qtrình hô hấp yếm khí sẽ tăng

và sinh ra những sphẩm độc

đvới cây

+ảh của độ pH: Độ pH ảh

đến nồng độ của các chất trong dung dịch đất dẫn đến hấp thụ yếu

+ảh sức giữ nớc của đất

D Củng cố:

1 Vai trò của nớc đối với tế bào là:

A Là dung môi hoà tan các chất

B Tham gia vào quá trình trao đổi chất

C Đảm bảo độ nhớt của chất nguyên sinh, giảm nhiệt độ của cơ thể

D Cả A, B, C

2 Rễ cây trên cạn hấp thụ nớc và iôn khoáng chủ yếu qua:

A Miền lông hút

B Đỉnh sinh trởng của rễ

C Miền sinh trởng dãn dài

D Rễ trụ

3 Nớc và iôn khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ bằng con đờng nào?

A Không bào

B Thành tế bào – gian bào

C Chất nguyên sinh – không bào

D Chỉ có B và C

A Quá trình hấp thụ nớc ở rễ

B Quá trình vận chuyển nớc ở thân

C Quá trình thoát hơi nớc từ lá ra ngoài không khí

D Cả A, B, C

5 Tế bào lông hút có đặc điểm cấu tạo và sinh lí nh thế nào để phù hợp với chức năng nhận nớc từ đất?

A Thành tế bào mỏng, không thấm cutin

B Chỉ có một không bào trung tâm lớn

C áp suất thẩm thấu rất cao do hoạt động hô hấp mạnh của rễ

D Cả A, B, C

6 Nớc bị đẩy từ rễ lên thân là nhờ yếu tố nào?

A Nhờ lực hút của lá

B Nhờ lực đẩy của rễ( áp suất rễ)

C Nhờ tính liên tục của cột nớc

D Nhờ lực bám giữa các phân tử nớc

7 Nhờ yếu tố nào mà nớc có thể vận chuyền từ rễ lên lá?

A Nhờ tính liên tục của cột nớc

B Nhờ cung cấp đủ nớc cho cây

C nhờ sự chênh lệch áp suất

D Cả A, B, C

8 Nớc xâm nhập từ đất vào tế bào lông hút là nhờ cơ chế:

A Thẩm thấu

B Khuếch tán

C Chủ động

D Bơm iôn

9 Để hấp thụ nớc và nuối khoáng tốt, rễ thực vật ở trên cạn có đặc điểm:

A Có nhiều lông hút

B Mọc sâu xuống đất

C Phân nhánh lan rộng

D Cả A, B, C

* HS đọc kết luận cuối bài

E Dặn dò:

- Học bài và trả lời câu hỏi cuối bài

- Ôn tập về sự vận chuyển các chất

Ngày:

Duyệt của tổ trởng CM

Đặng Thị Kim Phợng