bai sua lan 1

Hiện nay, “Xí nghiệp chế biến gạo xuất khẩu Thới Thạnh” có các đơn vị như sau: - Nhà máy lau bóng gạo Thới Thạnh: + Mua nguyên liệu gạo lứt chế biến thành gạo xuất khẩu và tiêu thụ nội đ

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÔNG TY 1.1 Lịch sử hình thành.

1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển.

Để có được những thành tựu như ngày nay, tạo được sự tín nhiệm của khách hàngtrên thị trường trong nước lẫn nước ngoài, xí nghiệp đã phải đối mặt với không ít khókhăn và thách thức Nhưng nhờ những chủ trương và chiến lược đúng đắng của cấp lãnhđạo, sợ đoàn kết của toàn thể nhân viên Xí nghiệp và đặc biệt là sự quan tâm giúp đỡ củacấp ủy Đảng và Ban Giám đốc Công ty Cổ phần Nông sản Thực phẩm xuất khẩu CầnThơ Chính những điều kiện trên đã giúp cho Xí nghiệp vượt qua những khó khăn banđầu và ngày càng phát triển hơn Có thể tóm tắt lịch sử hình thành và phát triển của xínghiệp như sau:

1.1.1.1 Giai đoạn 2006 – 2010.

Trước nhu cầu mở rộng lĩnh vực sản xuất kinh doanh, sự quan tâm của Ban GiámĐốc Công ty xuất nhập khẩu Nông sản Cần Thơ Phân xưởng chế biến gạo xuất khẩuThới Thạnh được thành lập vào… năm 2006, tại số… phường Thới Thạnh, quận Ô Môn,

TP Cấn Thơ Ban đầu do điều kiện vật chất chưa đầy đủ cùng đội ngủ Cán Bộ - Côngnhân viên còn non trẻ nên bước đầu Phân xưởng còn gặp nhiều khó khăn

1.1.1.2 Giai đoạn 2010 đến nay.

Để phù hợp với tình hình chung hiện nay Ngày 20/7/2010 “Công ty xuất nhập khẩuNông sản Cần Thơ” chính thức chuyển thành “Công ty Cổ phần Nông sản Thực phẩmxuất khẩu Cần Thơ” theo quyết định QĐ3355/QĐ – UBND ban hành ngày 28/12/2008của UBND Thành Phố Cần Thơ Nhờ vậy “Phân xưởng chế biến gạo xuất khẩu ThớiThạnh” được mở rộng thêm nhà kho và nâng cấp lên thành “Xí nghiệp chế biến gạo xuấtkhẩu Thới Thạnh”, có Ban Giám Đốc điều hành và quản lý mọi hoạt động của xí nghiệp

1.1.2 Cơ sở vật chất của Xí nghiệp.

Hiện nay, “Xí nghiệp chế biến gạo xuất khẩu Thới Thạnh” có các đơn vị như sau:

- Nhà máy lau bóng gạo Thới Thạnh:

+ Mua nguyên liệu gạo lứt chế biến thành gạo xuất khẩu và tiêu thụ nội địa

+ Khu máy móc thiết bị lau bóng gạo công suất 8÷14 tấn nguyên liệu gạo lức/giờ.+ Kho chứa 9000 tấn + khu phụ phẩm

- Nhà máy xay xát lúa – gạo Thạnh Thắng:

+ Phục vụ cho sấy lúa, gia công xay xát lúa và lau bóng gạo trắng xuất khẩu và tiêuthụ nội địa

+ Với công suất sấy 1.500kg/giờ

+ Công suất xay xát và lau bóng gạo (500 – 600tấn/ngày đêm)

- Phân xưởng gạo xuất An Bình: Với kho chứa 3.000 tấn phục vụ cho dự trữ và

Một số thông tin về xí nghiệp:

 Tên doanh nghiệp: Xí nghiệp chế biến gạo xuất khẩu Thới Thạnh

 Địa chỉ: Phường Thới Thạnh, quận Ô Môn, TP Cần Thơ

 Điện thoại: 0710 3681040

 Fax: 0710 6265015

 Văn phòng đại diện: 152-154, Trần Hưng Đạo, Phường An Hội, quận Ninh Kiều,

TP Cần Thơ

 Điện thoại tại văn phòng đại diện:

 Fax tại văn phong đại diện:

 Web site:

 Email:

1.1.3 Định hướng phát triển của công ty

- Mục tiêu hiện tại của Xí nghiệp: Là hoạt động có hiệu quả nhằm thu lợi nhuận

cao nhất cho doanh nghiệp, sử dụng đồng vốn có hiệu quả nhất, không ngừng phát triểnhoạt động sản xuất, ngày càng nâng cao năng suất hoạt động đạt tỉ suất lợi nhuận tối ưu,nâng cao đời sống người lao động trong Xí nghiệp, doanh nghiệp hoạt động luôn đảmbảo nằm trong khuôn khổ hợp pháp của pháp luật, làm tròn nghĩa vụ thuế của Xí nghiệpđối với nhà nước

- Chiến lược phát triển của Xí nghiệp: Luôn mở rộng và nâng cao năng suất sản

xuất cho Xí nghiệp, mở rộng quan hệ tìm kiếm khách hàng, đầu tư xây dựng máy móchiện đại với kĩ thuật cao từng bước nâng cao chất lượng gạo thành phẩm để có thể sảnxuất theo hướng xuất khẩu, từng bước đưa đến sự cạnh tranh với các doanh nghiệp trong

và ngoài nước hướng đến cải tiến công nghệ sản xuất nhằm năng cao hiệu quả sản xuất,khẳng định uy tín của Xí nghiệp

1.2 Sơ đồ mặt bằng tổng thể của xí nghiệp

từ ban giám đốc của công ty, sau đó triển khai công việc cho phó giám đốc và cán bộcông nhân viên của từng bộ phận Luôn kiểm tra, giám sát và đánh giá năng lực làm việccủa cán bộ công nhân viên.

1.3.2 Phó giám đốc:

Có nhiệm vụ hỗ trợ cho Giám đốc điều hành xí nghiệp, chịu trách nhiệm trước giámđốc về nhiệm vụ được giao Thay thế giám đốc giải quyết các công việc có tính thườngxuyên của xí nghiệp (ký những chứng từ) khi giám đốc vắng mặt Nhận lệnh và thông tincủa giám đốc xí nghiệp về phương án sản xuất kinh doanh, kế hoạch mua và xuất hàng

để có bước chuẩn bị về nguồn vốn

1.3.3 Bộ phận kế toán:

Làm tham mưu cho Giám Đốc đề xuất các phương hướng kinh doanh mang lại hiệuquả cao, quản lý việc sử dụng vốn tổ chức hoạch toán kế toán theo pháp luật nhà nướcquy định, kiểm tra các chứng từ hóa đơn

Nhiệm vụ ghi nhận và chi tiền cho các hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt độngkhác của Xí nghiệp

Ghi chép sổ sách thu chi đầy đủ, đúng nguyên tắc, cuối ngày kiểm tra đối chiếu sổsách với kế toán, xác nhận hàng tháng về số liệu tồn quỷ, chịu tránh nhiệm về tiền tồnquỷ theo quy định của công ty

Bộ PhậnKiểm Phẩm

Bộ Phận

Giám Đốc Xí Nghiệp

Phó Giám Đốc Xí Nghiệp

Kiểm tra chất lượng cây hàng theo định kỳ.

Đấu trộn tỉ lệ theo tuần loại theo tiêu chuẩn xuất kho

CHƯƠNG 2 AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH CÔNG NGHIỆP

2.1 AN TOÀN LAO ĐỘNG.

An toàn lao động (ATLĐ) là một vấn đề quan trọng đối với mọi người và cũng làvấn đề không thể thiếu đối với bất cứ nhà máy, xí nghiệp nào nhằm đảm bảo đến sứckhỏe, tính mạng người lao động và tài sản của công ty Đảm bảo tốt ATLĐ sẽ giúp chongười lao động làm việc trong môi trương an toàn, giúp cho công nhân an tâm làm việcthực hiện tốt nhiệm vụ được giao và nâng cao nâng xuất lao động, hiệu quả trong côngviệc

2.1.1 An toàn cho người lao động.

- Công nhân được cấp bảo hiểm y tế để tiện việc khám và chữa bệnh

- Công nhân được tổ chức khám sức khỏe định kỳ 1lần/năm

- Công nhân trực tiếp sản xuất phải được trang bị bảo hộ lao động chuyên dụng

- Xí nghiệp có phòng y tế được trang bị giường và đầy đủ thuốc cho công nhân

- Phụ nữ mang thai được nghỉ hộ sản đúng thời gian quy định

2.1.2 An toàn máy móc, thiết bị.

Máy móc thiết bị có thể gây ảnh hưởng đến người lao động cả lúc lao động và nghỉngơi bởi tiếng ồn mà nó phát ra Vì thế nó thường được bố trí ở khu vực riêng biệt, tuynhiên một số máy móc buộc phải đặt ngay trong khu vực sản xuất thì thường được bố trí

ở nơi mà mức độ ảnh hưởng của nó là thấp nhất và thường có rào chắn cảnh báo nguyhiểm hoặc ít nhất là cách chỉ dẫn sử dụng an toàn

- Khi sử dụng máy móc cần phải tuân thủ theo các nguyên lý vận hành và nguyên lýhoạt động của máy Trước khi cho máy vào hoạt động cần kiểm tra lại các thông số kỹthuật, nếu có gì không an toàn phải báo ngay cho bộ phận sửa chữa về cơ điện để tránhtrường hợp đáng tiếc có thể xảy ra

- Luôn giữ an toàn giữa thiết bị và người lao động, tất cả các máy móc thiết bị phải

có bảng hướng dẫn vận hành

- Những thiết bị điện, dây dẫn điện âm dưới đất, một số dây dẫn bắt buộc sử dụngkhông được để ở lối đi lại mà phải được bao bọc và đặt ở nơi thích hợp, có hệ thống vậnhành hợp lí

- Phải giữ khoảng cách an toàn giữa máy móc và người lao động

- Những bộ phận như bánh răng, dây curo,…phải có thiết bị che chắn

- Các dụng cụ sắc nhọn phải để gọn gàng đúng nơi qui định, nhằm hạn chế nhữngtai nạn đáng tiếc xãy ra

2.1.3 An toàn về điện.

- Các thiết bị điện như: máy phát điện, động cơ điện, máy biến thế phải được nối đất

để đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành và sử dụng

- Dây dẫn điện phải có ống cách điện, cách nhiệt tốt

- Các thiết bị sử dụng điện phải có khoảng cách an toàn với công nhân

- Định kì kiểm tra, bảo trì hệ thống điện Khi sửa chữa các thiết bị điện phải có ítnhất 2 người để đảm bảo an toàn khi có sự cố xảy ra

- Sau mỗi ca sản xuất và trước khi ra khỏi khu vực làm việc phải tắt hết tất cả cácthiết bị và công tắt điện

2.1.4 An toàn về cháy nổ.

- Xí nghiệp luôn bố trí các của thoát hiểm khi có sự cố xảy ra

- Bố trí các hệ thống còi báo tự động để phát hiện sớm khi có sự cố, nhằm đảm bảo

an toàn

- Được bố trí các thiết bị phòng cháy chữa cháy (PCCC) ở các lối đi và trong cácphân xưởng

- Thường xuyên tập huấn cho công nhân trong công ty về PCCC

2.2 Vệ sinh công nghiệp.

Vệ sinh công nghiệp đó là vấn đề được đặt lên hàng đầu trong các nhà máy chế biếnthực phẩm nói chung, nhà máy chế biến lương thực riêng Chính vì vậy, vấn đề vệ sinhtrong các phân xưởng, xí nghiệp chế biến lương thực là hết sức quan trọng để đảm bảo vệsinh an toàn thực phẩm là việc làm của mọi người nhất là đối với công nhân trực tiếp sảnxuất

2.2.1 Vệ sinh cá nhân và bảo hộ lao động.

- Công nhân vào tham gia sản xuất, chế biến thì phải được kiểm tra sức khỏe địnhkì

- Không được đem quà vặt vào phân xưởng

- Khi vào sản xuất công nhân phải có đầy đủ bảo hộ lao đông

- Khi làm việc công nhân tuyệt đối không gây ồn, không đùa dởn, không ăn uống,không khạc nhổ trong khu vực chế biến

2.2.2 Vệ sinh máy móc - thiết bị

Nhà máy chế biến lương thực là một trong những nhà máy có diện tích nhỏ nhưngtập trung máy móc thiết bị lại rất nhiều, do trong quá trình hoạt động sản xuất sản phẩm

từ nguồn nguyên liệu đầu vào đến việc tạo ra sản phẩm đều được thực hiện thông qua quitrình máy móc hiện đại Việc thực hiện vệ sinh máy móc đúng yêu cầu qui định cũng là

một trong những vấn đề bảo đảm sản phẩm đạt yêu cầu về an toàn vệ sinh, sản phẩmđược sản xuất tiếp xúc trực tiếp với máy móc thiết bị do đó máy móc thiết bị khi hoạtđộng cần được làm vệ sinh.

- Thao tác vệ sinh được công nhân ở bộ phận vệ sinh thực hiện như sau:

+ Dùng chổi rơm hoặc giẻ lau làm vệ sinh máy móc thiết bị trước khi vào ca sảnxuất, trong quá trình sản xuất đối với những máy móc thiết bị không mang tính nguyhiểm

+ Luôn theo dổi quá trình hoạt động của thiết bị để kịp thời sửa chửa hoặc thay đôithiết bị mới để luôn đảm bảo an toàn trong sản xuất

+ Ngoài việc thực hiện công tác vệ sinh theo ca sản xuất công ty còn thực hiện việctổng vệ sinh nhà máy hàng tuần theo qui định của nhà máy

- Trước khi chất gạo vào kho, nền kho phải được kê lót bằng các bục kê (pallet)

- Lô gạo xếp cách tường từ 0,5 m đến 0,8 m Khoảng cách giữa hai lô ít nhất là 1m

để nhân viên có trách nhiệm có thể đi lại kiểm tra, lấy mẫu và xử lý

- Bao gạo xếp thành từng lô Trong mỗi lô, gạo được xếp theo cùng loại chất lượng,cùng loại bao Lô gạo được xếp thẳng hàng, vuông góc với sàn kho để không bị đổ

- Thường xuyên làm vệ sinh nhà kho, vệ sinh các lô hàng, môi trường xung quanhkho, không để nước đọng xung quanh nhà kho

- Khi phát hiện trong kho có côn trùng gây hại thì phải xử lý bằng các phương phápkhử trùng cho phép

2.2.5 Vệ sinh môi trường.

- Các phụ liệu như chấu, tấm, cám,… được để ở một khu vực riêng, những phụ liệu

đó được bán cho các công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi, củi trấu hoặc các sản phẩmkhác

- Đối với các loại rác thải, nhà máy cho công nhân vệ sinh thu gom và kết hợp vớicông ty công trình đô thị để thu gom và chở về bãi rác để xử lý

- Xung quanh công ty được các công nhân vệ sinh làm vệ sinh hàng ngày và chămsóc cây cảnh tạo cảnh quan cho xí nghiệp

CHƯƠNG 3 CÔNG NGHỆ CHẾ BIẾN 3.1 Qui trình chế biến gạo 5% tấm từ gạo lức.

Hình 3 Qui trình chế biến gạo 5% tấm từ gạo lức.

Nguyên liệu (gạo lức)

Nước, khí nén

3.2 THUYẾT MINH QUI TRÌNH

Lương thực giữ vai trò rất quan trọng trong đời sống của con người và trong chănnuôi gia súc Thật vậy, 75% năng lượng dùng cho hoạt động sống của con người và giasúc là do lương thực cung cấp Và một trong những nguồn lương thực chính không thểkhông kể đến lúa gạo

Trong nội dung này em sẽ làm rõ hơn về công đoạn xay xát lúa trong nhà máy xayxát lúa gạo Vì quy trình xay xát lúa gạo bao gồm rất nhiều công đoạn, chúng ảnh hưởngrất nhiều đến chất lượng gạo thành phẩm Với nội dung này em mong muốn người đọc sẽhiểu rõ hơn về việc chế biến ra hạt gạo bao gồm những công đoạn nào, thực hiện như thếnào Trong những công đoạn đó thì có những yếu tố nào ảnh hưởng đến năng suất cũngnhư chất lượng của hạt gạo thương phẩm Ngoài ra nội dung này còn giới thiệu về một sốmáy móc thiết bị dùng trong chế biến, cấu tạo, nguyên lý hoạt động cũng như hình ảnh

về thiết bị máy trong quá trình xay xát

3.2.1 Nguyên liệu (gạo lức).

3.2.1.1 Tìm hiểu về mùa vụ, cách thu mua, vận chuyền, bảo quản nguồn nguyên liệu

Mùa vụ:

Lúa là cây lương thực chủ yếu của người dân Việt Nam, trong năm lúa được trồng2-3 vụ là đông xuân, hè thu và thu đông Dựa vào điều kiện trên mà xí nghiệp có nguồnnguyên liệu quanh năm Trong đó vụ đông xuân được xem là mùa vụ chính trong năm,

do vậy nguồn nguyên liệu cung cấp cho xí nghiệp lớn nhất trong năm

Cách thu mua:

Xí nghiệp thu nguyên liệu (gạo lức) từ những thương lái từ các vùng chuyển đếnhoặc gia công theo yêu cầu của khách hàng Khi nguyên liệu được đưa đến xí nghiệp ởdạng bao thì được đưa lên bằng băng tải rồi tháo bao, đưa sang máy cân để tínhtoán tổng khối lượng và cho vào bồn chứa Trước khi mỗi lần mua lô nguyên liệu thìkiểm nghiệm viên lấy mẩu của lô hàng ở nhiều vị trí và nhiều điểm khác nhau để phântích tiêu chí như cảm quan, độ ẩm, tỷ lệ tấm, tạp chất, hạt rạng nứt, hạt non, hạt đỏ, hạtđục từ đó quyết định giá hoặc quyết định mua hay không mua đối với lô nguyên liệuđó

- Phương tiện vận chuyển nguyên liệu phải có đủ mui, bạt, các trang thiết bị an toànđảm bảo chống thấm, chống ướt, chống cháy Không vận chuyển nguyên liệu lẫn với cáchàng hoá khác có thể ảnh hưởng đến chất lượng của nguyên liệu

Bảo quản nguồn nguyên liệu:

Nguyên liệu phải luôn được bảo quản cả trong lúc vận chuyển và trong thời gian lưukho để tránh các yếu tố làm ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nguyên liệu trước khi đưavào chế biến như:

+ Trong lúc vận chuyển (trên ghe, tàu hoặc xe): Nguyên liệu phải luôn được bảoquản kỷ, có thiết bị che chắn nhằm ngăn chặn các tác nhân gây hư hỏng từ môi trường + Trong thời gian lưu kho: Nguyên liệu phải đặt trên những tấm pallet, đúng vị trí,luôn có các biện pháp phòng ngừa sự xâm nhập của côn trùng, động vật gây hại Nhà khophải có hệ thống thông gió tốt nhằm không để nguyên liệu hút ẩm, chủ động theo dổidiển biến phẩm chất trong bảo quản để có biện pháp khắc phục

3.2.1.2 Phương pháp đánh giá, phân loại nguyên liệu trước khi đưa vào chế biến.

Để có gạo thành phẩm có phẩm chất tốt, chất lượng cao đáp ứng các yêu cầu củakhách hàng và chỉ tiêu xuất khẩu Trước khi thu mua nguyên liệu (gạo lức), bộ phận KCS

sẽ tiến hành lấy mẩu kiểm tra các tiêu chí đánh giá chất lượng đối với từng loại sản phẩm

và được thể hiện ở các chỉ tiêu: màu sắc - mùi vị, độ ẩm, tạp chất, hạt lúa, hạt rạn, hạtxanh, hạt hư bệnh, hạt vàng, mức bốc cám, độ đồng nhất của hạt … Dưới đây là sơ lược

về một số chỉ tiêu của hạt nguyên liệu:

Bảng chỉ tiêu chất lượng mua nguyên liệu gạo lức (tính theo %).

150 hạt50710101574.5

Màu sắc, mùi vị: màu sắc quả thường thì trong mờ và có màu hơi xám, mùi vị của

hạt phải bình thường, nếu hạt gạo có màu sắc, mùi vị không bình thường thì sau khi xaygạo thành phẩm sẽ có mùi vị đó

Độ ẩm: Đây là một chỉ tiêu quan trọng trước khi mua nguyên liệu mà hầu hết các

công ty, xí nghiệp điều chú trọng Để xác định chính xác độ ẩm, cán bộ kiểm phẩm dùngmáy Kett để độ ẩm, tùy vào từng loại nguyên liệu mà có độ ẩm khác nhau, thường khôngquá 17.50

Xác định tỷ lệ tấm: Thường gạo nguyên liệu xác định tấm bằng cảm quan hoặc

bằng sàng phân tích Gạo nguyên liệu thường có tỉ lệ tấm không quá 28% Nếu trong quátrình thu mua mà có tỷ lệ tấm quá cao thì trong quá trình sản xuất hiệu xuất thu hồi sảnphẩm thấp và cần phải tăng công suất của sàng và trống bắt tấm để đạt được tỉ lệ tấmtheo yêu cầu sẽ làm tăng chi phí sản xuất

Xác định tỷ lệ hạt đỏ: thường được xát định bằng cảm quan, gạo đỏ nhiều sẽ ảnh

hưởng đến năng suất và chất lượng gạo thành phẩm như kích thước hạt sẻ nhỏ hơn cáchạt khác do trong quá trình chế biến cần tăng áp lực của máy xát và lau bóng để giảm hạt

đỏ đồng thời sẽ làm tăng tỷ lệ phụ phẩm và giảm tỷ lệ gạo thành phẩm và có thể vượt chỉtiêu sọc đỏ của gạo thành phẩm Thông thường hạt đỏ trong gạo nguyên liệu đưa vào chếbiến khoảng 10%

Xác định tỷ lệ hạt xanh non: Hạt xanh non là những hạt chưa chín, hạt nhỏ, mềm

xốp, hạt xanh non càng nhiều thì tỷ lệ thu hồi thành phẩm sẽ ít, thu hồi phụ phẩm sẽ caođặc biệt là tấm nên giảm chất lượng sản phẩm Đối với hạt xanh non không có cách khắcphục trong chế biến, vì vậy trong thu mua cần hạn chế việc nhập gạo có tỉ lệ hạt non cao.Thông thường không quá 7%

Độ đồng nhất của hạt: Độ đồng nhất có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất

lượng của gạo thành phẩm Nếu độ đồng nhất cao thì giúp cho hệ thống các thiết bị hoạtđộng hiệu quả, chất lượng của thành phẩm sẽ cao Ngược lại sẽ làm cho quá trình xát vàlau bóng bị gãy nát nhiều, vì vậy nhằm năng cao hiệu suất của quá trình xát cần phảiphân loại nguyên liệu cho đồng nhất Đồng thời trong các quá trình sản xuất trước khichế biến như trồng trọt, thu hoạch, vận chuyển, thu mua,… cần phải quản lý tốt thì khốihạt mới có độ đồng điều cao

Dựa vào điều kiện của từng lô hàng mà ta quyết định cho lô nguyên liệu đóvào sản xuất mặt hàng gạo 5%, 15%, 25%,

3.2.2 Mô tả chi tiết các công đoạn sản xuất.

3.2.2.1 Tiếp nhận nguyên liệu

Mục đích: Chuẩn bị nguồn nguyên liệu để đưa vào sản xuất.

Thiết bị, dụng cụ: Băng tải, cân, bồn chứa.

+ Băng tải:

Hình… Băng tải.

Chú thích:

Cấu tạo: Băng tải có cấu tạo gồm một băng bằng cao su, bằng vải hoặc bằng kim

loại, được mắc vào hai puli hình trụ ở hai đầu Bên dưới băng là các con lăn đỡ giúp chobăng không bị chùng xuống khi tải Một puli ở cuối băng tải được nối với động cơ điệngọi là puli truyền động còn puli kia là puli căng, giúp cho băng luôn thẳng Tất cả đượcđặt trên một khung bằng thép vững chắc

Bề mặc băng có các gờ nhằm để vận chuyển nguyên liệu theo góc nghiên được dểdàng

Hình… Bồn chứa

Cấu tạo: Bồn chứa có dạng hình phễu, giúp quá trình đẩy nguyên liệu được dễ

dàng, bồn cao khoảng 4m, rộng khoảng 6m, có thể chứa đến 60 tấn gạo nguyên liệu, bồn được làm bằng sắt hoặc thép, phía trên có lắp một ô kính nhỏ giúp có thể kiểm soát được định mức của gạo nguyên liệu khi cho vào bồn chứa

Cấu tạo: Hệ thống cân định lượng từng phần gồm có bộ vi xử lý điều khiển mọi

hoạt động nhờ vào bộ phận cảm biến khối lượng về việc nhận và trả lời tín hiệu Cânđịnh lượng tưng phần hoạt động theo từng giai đoạn Giai đoạn đầu là giai đoạn xảnhanh, đến khi đạt 97% trọng lượng yêu cầu thì cửa xả sẽ đong bớt lại, dòng vật liệuchảy xuống chậm hơn Khi vừa đủ trọng lượng, cửa xả đóng lại, sau đó cửa tháo vật liệu

mở ra cho nguyên liệu chảy ra

Thao tác: Nguyên liệu (gạo lức) từ ghe hoặc xe được công nhân đưa lên băng tải và

chuyển đến cân để xác định khối lượng thu mua (ở đây cân được lập trình tự động và in

ra hóa đơn ở mỗi lô nguyên liệu), sau đó nguyên liệu được băng tải chuyển vào bồn chứa

để chuẩn bị nguyên liệu cho công đoạn tiếp theo

Yêu cầu: Nguyên liệu phải đạt chất lượng theo yêu cầu của xí nghiệp tại mục

3.2.1.2 Thao tác thực hiện phải nhanh gọn, bồn chứa nguyên liệu phải sạch, đủ lớnkhông bị thủng để cung cấp nguyên liệu cho quá trình sản xuất tiếp theo

3.2.2.2 Sàng tạp chất.

Mục đích: Loại bỏ các tạp chất lẫn trong gạo ra ngoài như: đất, đá, cát, bụi, dây may

bao, kim loại…

- Tăng năng suất và cải thiện độ bền nhờ nguyên liệu được làm sạch

- Dễ dàng điều khiển thiết bị nhờ sự đồng nhất hơn về thành phần nguyên liệu đưavào sơ chế

Cấu tạo: Bộ phận chính là hai mặt sàng được làm bằng kim loại có đột lỗ hoặc bằng lưới.

Lỗ đột của mặt sàng trên có đường kính Ф = 8mm, mặt sàng dưới có Ф = 2mm Hai mặtsàng này được đặt trong thùng sàng có độ nghiêng ngược chiều nhau (độ nghiêng củamỗi sàng từ 7 – 100) Thân thùng sàng là bộ khung bằng gỗ, đáy bằng tole Thùng sàngđược lắp chặt trên bốn chân bằng sắt Sàng dao động được nhờ một cơ cấu lệch tâm, trên

bánh lệch tâm có chốt lệch tâm có khoảng cách với tâm 20 – 50mm và cơ cấu tay biênnối chốt lệch tâm với thùng sàng.

Thao tác: Gạo từ bồn chứa được đưa qua sàng thông qua băng tải, gạo được đổ trên

mặt sàng, tạp chất được lấy ra khỏi gạo khi sàng chuyển động tinh tiến với tầng số daođộng của sàng thường thay đổi từ 300 – 400 chu kỳ/ phút, tạp chất được lấy ra khi đi quahai lớp lưới Mặt sàng trên có lỗ với đường kính lớn nhằm giữ tạp chất lớn nằm lại trênmặt sang, mặt sàng dưới có lỗ nhỏ hơn nhằm để cho cát, bụi, hạt cỏ và các tạp chất nhỏlọt qua Bên trong sàng có lắp các thanh nam châm ở các cửa của sàng và bồ đài Gạođược giữ trên mặt sàng thứ hai đi đến cuối sàng và chuyển xuống bồ đài để qua côngđoạn tiếp theo là xát trắng

Yêu cầu:

- Nguyên liệu sau khi qua sàng phải đảm bảo sạch tạp chất để đảm bảo chất lượngsản phẩm sau khi sản xuất Tránh làm hư hỏng máy móc trong khi sản xuất

- Một số yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sàng:

+ Diện tích bề mặt sàng, là thông số quan trọng nhất Diện tích càng lớn, năng suấtcàng lớn

+ Tốc độ chuyển động của sang Tốc độ càng lớn, năng suất càng lớn

+ Số vật liệu qua sang Lượng vật liệu nhỏ hơn lỗ sang càng nhiều, năng suất sangcàng giảm do cần nhiều thời gian hơn để tách phần vật liệu này

3.2.2.3 Xát trắng

Mục đích:

- Tách vỏ quả, vỏ hạt, một phần lớp alơrông còn sót lại bên ngoài hạt và phôi củahạt nhằm:

+ Tăng khả năng tiêu hóa của cơ thể

+Tăng khả năng xâm nhập của nước vào nội nhũ nên sẽ giảm thời gian nấu

+ Tăng giá trị thương phẩm của sản phẩm

+ Tránh được oxi hóa chất béo do lipid ở cám và phôi gây ra

- Xét toàn bộ dây chuyền sản xuất thì khâu xát gạo có ý nghĩa quyết định dến chấtlượng của thành phẩm

Thiết bị, dụng cụ: Máy xát trắng, bồ đài.

- Máy xát trắng.

Hình…Máy xát trắng (trục đứng).

Chú thích:

4 Nắp đậy 12 Máy hứng gạo trắng

5 Côn xát 13 Máy hứng cám to

6 Patin cao su 14 Lưới xát

7 Vít điều chỉnh patin cao su 15 Vòi hút cám

8 Vòng gạt cám

Cấu tạo:

Máy gồm một rôto hình nón cụt (côn xát) có đáy lớn ở phía trên, đáy nhỏ ở phíadưới được bao bọc bằng một lớp đá nhám Rôto được lắp trên trục thẳng đứng và truyềnđộng quay Bao bọc xung quanh là lớp lưới xát tạo ra một khoảng trống giữa rôto và lướigọi là khoang xát (khoảng cách trung bình giữa rôto và sàng vào khoảng 10mm) Lướigồm nhiều phần ghép, giữa hai phần ghép là một thanh cau su (gồm 6 thanh, mỗi thanhcao su này rộng 30 – 50mm tùy theo cỡ máy), khoảng cách giữa các thanh cau su với mặt

đá nhám của rôto nhỏ hơn với lưới (phần đầu là 3.2cm, đầu dưới là 1.2cm) Phía dưới

khoang xát là cửa thoát hạtgạo xát có lắp côn điềuchỉnh độ mở của cửa thoát.Bên ngoài là khoang chứacám gắn với quạt hút cám rangoài đồng thời làm nguộihạt Để điều chỉnh khe hởgiữa trục và lưới, có thể điềuchỉnh năng trục lên hoặc hạxuống được nhờ tay quayđiều chỉnh, qua đó làm tănghoặc giảm khe hở củakhoang xát Thanh cau sucũng được điều chỉnh ra vàođược

- Bồ đài:

Cấu tạo: Gàu tải gồm có hai puli đặt trong than máy làm bằng thép mỏng Một đai

dẹt trên đó có bắt các gàu múc được mắc vào giữa hai puli Puli trên cao được truyềnđộng quay nhờ động cơ điện qua hộp giảm tốc Puli dưới được nói với bộ phận căng đai

có nhiệm vụ giữ cho đai có đủ độ căng cần thiết bảo đảm đủ lực ma sát giữa đai và puli.Các gàu thường được làm bằng nhựa, được bắt vào đai bằng các vít đầu chìm

Thao tác:

Nguyên liệu (gạo lức) từ bồ đài đổ vào máy xát từ phía trên, vào khoảng trống giữarôto và lưới xát Trục rôto quay làm lớp hạt tiếp xúc với bề mặt đá nhám bị mài mòn Khihạt đi qua khe hở giữa thanh cau su với bề mặt trục, sự mài mòn diễn ra tích cực hơn dohạt chịu lực đàn hồi của thanh cau su ép mạnh về phía mặt đá nhám Ngoài ra sự chuyểnđộng của cả khối hạt làm tăng sự cọ xát cũng làm lớp vỏ hạt bị mòn nhanh chóng Nhưvậy, do ma sát giữa vỏ hạt và trục côn, hạt với lưới, giữa các hạt với nhau, vỏ hạt bị mòn

và bong ra Lớp vỏ hạt bị mài mòn gọi là cám gạo có khích thước tương đối mịn Quạthút cám, hút không khí ngang lớp hạt, xuyên qua lưới mang theo cám gạo và làm nguộikhối hạt xát Do trục xát đặt thẳng đứng, hạt có khuynh hướng di chuyển xuống phía

dưới và thoát ra ngoài theo cửa thoát Để thay đổi độ trắng hạt sau khi xát, người ta thayđổi diện tích cửa thoát

Do đó, muốn thu được gạo có độ trắng và tỷ lệ gạo nguyên cao thì thường phải xátnhiều lần Thông thường trong các nhà máy xay xát vừa và lớn thường làm trắng gạo qua

2 – 3 máy xát gồm: xát trắng pass 1, xát trắng pass 2 và xát trắng pass 3, đảm bảo chấtlượng gạo thành phẩm Tại xí nghiệp xí nghiệp chế biến gạo Thới Thạnh thực hiện xáttrắng pass 1 và xát trắng pass 2

Yêu cầu:

- Số lần xát: Để bóc được lớp alơrông phải tạo ra trong bầu xát áp lực tương đối

lớn Muốn có gạo xát càng trắng (độ kỹ càng cao) thì phải tạo áp lực xát càng lớn

Gạo xát một lần thường có tỷ lệ gãy nát cao do chịu áp lực trong bầu xát quá lớn,hoặc gạo có độ kỹ không đều

Xát nhiều lần thì có thể giảm được áp lực trong bầu xát Vì vậy thu được gạo có độ

kỹ càng cao và đồng đều, tỷ lệ gạo nguyên lớn, thường phải xát nhiều lần (2 – 3)

- Lưu lượng: Khống chế lưu lượng vào bầu xát tức là điều chỉnh cửa vào và cửa ra

của gạo Cửa vào và ra phải được điều chỉnh một cách nhịp nhàng cân đối sao cho bảođảm được trong bầu xát có một áp lực cần thiết đủ để bóc vỏ hạt gạo

Việc điều chỉnh cửa vào rất quan trọng Nếu cửa vào mở quá to thì hiệu quả bóccám giảm đi rõ rệt và độ kỹ của gạo không đều

- Điều chỉnh lưới xát: Thu hẹp khoảng cách giữa lưới xát và trục xát thì trở lực

trong bầu xát tăng, mức bóc cám tăng nhưng đồng thời tỷ lệ gãy nát cũng tăng

Điều chỉnh lưới xát phải căn cứ vào vận tốc trục xát Trục xát có vận tốc cao thìkhông nên đưa các dao gạo vào quá sâu

- Điều chỉnh thanh cao su: dùng thanh cao su để khống chế mức bóc cám,

khoảng cách giữa thanh cao su và trục xát nhỏ thì trở lực trong buồng xát tăng,mức bóc cám tăng, đồng thời tỉ lệ gãy nát cũng tăng Do đó tuỳ vào loại gạo nguyênliệu mà điều chỉnh cho phù hợp

- Vận tốt trục xát: Vận tốc trục xát có liên quan đến tốc độ dịch chuyển của gạo

trong bầu xát và trị số áp lực của bầu xát Vận tốc trục xát tăng thì tốc độ dịch chuyểncủa gạo trong bầu xát cũng tăng lên, thời gian gạo lưu lại trong bầu xát cũng ngắn đi,năng suất của thiết bị tăng lên

Nhưng nếu vận tốc trục xát tăng quá một giới hạn nào đó thì mức bóc cám sẽgiảm và nếu xát gạo xô có độ ẩm cao thì lỗ rây cám dễ bị tắc, độ kỹ của gạo không đồngđều Hơn nữa vận tốc trục xát cao sẽ gây lực ly tâm lớn, lực va đập lớn làm cho gạo bịgẫy nát nhiều

Vận tốc trục xát nhỏ, tốc độ dịch chuyển của gạo trong bầu xát cũng nhỏ, do đónăng suất của máy xát giảm và độ kỹ của gạo cũng không đều

Người ta thường khống chế vận tốc trục xát của máy xát như bảng sau:

- Trạng thái bề mặt của trục xát: Độ xù xì của trục xát có ảnh hưởng rất lớn đến

hiệu suất xát Trục xát càng nhám thì hiệu suất càng cao

Về nguyên tắc thì ở bộ máy xát đầu tiên người ta dùng trục xát có độ nhám cao đểbóc vỏ hạt và ở các máy xát sau thì dùng các trục xát có độ nhám thấp hơn để bảo đảmmặt hạt gạo nhẵn bóng

 Sau quá trình xát trắng lượng cám bóc ra thấp nhất từ 5,5 – 6 % và nhiều nhất từ

10 – 11% so với khối lượng hạt gạo xô

3.2.2.3 Lau bóng.

Mục đích: Lau bóng nhằm làm nhẵn mặt ngoài của hạt gạo để có được gạo trắng,

hạt sang bóng, đẹp với cùng kích thước qua đó làm tăng giá trị thương phẩm

Quá trình này loại bỏ các vẩy cám dính trên bề mặt hạt gạo, giữ lại chất lượng sảnphẩm gạo trắng và cho phép sản phẩm gạo có thể được giữ (bảo quản) lâu hơn

- Thiết bị, dụng cụ: Máy lau bóng gạo, bồi đài.

+ Máy lau bóng gạo.