Quy trình kiểm toán

Những công việc trước khi lập kế hoạch Chuẩn bị ký hợp đồng Tiếp cận đơn vị mời kiểm toán, nhân diện lý do KiT, phân công chuyên môn đối Tìm hiểu sơ bộ về đơn vị mời kitoán + Các vấn đề

5.4.3 Quy trình kiểm toán tài chính

Đặc điểm của quy trình kiểm toán, cụ thể là kiểm toán tài chính với đối tượng kiểm toán là các bản khai tài chính;

Nắm được các quy trình kiểm toán: lập kế hoạch kiểm toán; thực hiện kế hoạch kiểm toán; kết thúc kiểm toán.

5.4.3.1 Mục

đích

2

a1.2) Thực hiện kế hoạch kiểm toán

5.4.3.2 – a – a1 – a1.1) XÂY DỰNG KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN

Xây dựng kế hoạch và chương trình

kiểm toán Mục đích việc lập kế hoạch kiểm toán?

Các công việc chuẩn bị trước khi lập kế hoạch kiểm toán

BẢNG TỔNG HỢP KIẾN THỨC: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN

kiểm toán

Đạt được: mục tiêu, sự hiểu biết cần thiết, hiệu quả, hạn chế rủi ro, thu được

Nêu mục đích

và xây dựng những công việc trước khi lập KH tại 1

DN nào đó

Những công việc

trước khi lập kế

hoạch

Chuẩn bị ký hợp đồng Tiếp cận đơn vị mời kiểm toán, nhân diện lý do KiT, phân công chuyên môn đối

Tìm hiểu sơ bộ về đơn vị

mời kitoán

+ Các vấn đề tìm hiểu sơ bộ về đơn vị mời kiểm toán

Đánh giá trọng yếu, rủi ro

+ Thông tin về tình hình tài sản, nguồn vốn, kết quả kinh doanh của đơn vị được kiểm toán;

+ Vận dụng chính sách về xác lập mức trọng yếu;

+ Phân bổ mức trọng yếu

Link4

BẢNG TỔNG HỢP KIẾN THỨC: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN (Tiếp)

Xây dựng KH

và chương

trình KiT

Kế hoạch chiến lược

+ Lập cho cuộc kiểm toán lớn về quy mô, tính chất phức tạp, địa bàn rộng, BCTC của nhiều năm;

+ Lập cho các cuộc kiểm toán ngoài các t.hợp trên;

+ Là cơ sở lập KH kitoán tổng thể, chỉ đạo, soát xét kết quả

Link5

Lập

kế hoạch đối với kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập

Kế hoạch kiểm toán tổng thể

+ Cụ thể hóa KH chiến lược và pp tiếp cận chi tiết: Nội dung, lịch trình, cách tiến hành;

+ Mục tiêu: đạt hiệu quả, theo đúng tgian dự kiến

Chương trình kiểm toán

+ Tham gia: KTV và trợ lý kiểm toán;

+ Nội dung, lịch trình, cách tiến hành từng phần hành

- Chuyến đi tham quan rất vui vẻ; có nhiều kỷ niệm và an toàn tuyệt đối

- Chi phí phát sinh theo đúng dự toán đã lập;

- Các công việc diễn ra theo đúng lịch trình;

- ….

- Đến điểm tham quan chậm so với lịch trình, có những tranh luận mâu thuẫn trong đoàn;

- Chi phí tăng nhiều so với dự kiến;

- Nhân viên trong đoàn bị lạc xe;

- ….

Kết quả Đoàn tham

quan

Mục đích việc lập kế hoạch kiểm toán

Đạt được mục tiêu kiểm toán

Đạt được sự hiểu biết cần thiết về đơn vị được kiểm toán (KH)

Đạt được hiệu quả của cuộc kiểm toán

Thực hiện cuộc kiểm toán tuần tự, khoa học

Hạn chế rủi ro kiểm toán

Khả năng thu thập BCKiT xác thực

Link1

Các công việc chuẩn bị trước khi lập kế hoạch kiểm toán

 Công việc 1: Chuẩn bị trước khi ký kết hợp đồng kiểm toán

Hợp đồng kiểm toán

Phân công chuyên môn đối với

kiểm toán viên

Thỏa thuận sơ bộ với đơn vị mời

kiểm toán Tiếp cận đơn vị mời kiểm toán

Nội dung Chi tiết

Tiếp cận

đơn vị mời kiểm toán

(KH)

+ Khách hàng mới Mới: Lý do mời kitoán; thông tin về lĩnh vực KD, tình trạng TC; t.tin từ ngân hàng, báo chí; tiếp xúc

với KiTV tiền nhiệm (nếu có)

Chú ý

+ Khách hàng cũ Cũ: Hàng năm, cập nhật lại mọi thông tin khi cuộc kitoán hoàn thành

Phân công

chuyên môn KiTV

Trình độ, năng lực, kinh nghiệm phù hợp

+ KiTV biết bao quát công việc;

+ Tránh thay đổi KiTV khi kitoán nhiều cuộc với 1 KH;

+ KiTV có kiến thức, kinh nghiệm với đặc điểm của KH

Thỏa thuận sơ bộ với

đơn vị mời kitoán (KH)

Tiến hành thỏa thuận với KH khi đã chấp nhận lời mời kiểm toán

+ Mục đích và phạm vi kiểm toán;

+ Cung cấp tài liệu và phương tiện cần thiết;

+ Vấn đề sử dụng nhân viên của đơn vị được Kitoán;

+ Kiểm tra số dư đầu kỳ (Khách hàng mới);

Chú ý Tiếp cận KiTV tiền

nhiệm

Khách hàng (Đơn vị mời kiểm toán) không đồng ý cho tiếp cận với

KiTV tiền nhiệm

KTV tiền nhiệm <> Đơn vị mời kitoán:

Các t.tin KiTV tiền nhiệm cung cấp bị giới hạn, không thể cung cấp

thông tin cần thiết

KiTV kế tục phát hiện ra những vấn đề bất thường và trọng yếu

Vấn đề kiểm tra số dư đầu kỳ với khách hàng mới

Việc cung cấp tài liệu kế toán và các phương tiện cần thiết cho cuộc kiểm toán của khách

hàng

Vấn đề sử dụng nhân viên của khách hàng để tiết kiệm thời gian và phí kiểm toán

Khách hàng mời kitoán BCTC để xác minh tính trung thực - hợp lý tiến hành vay tiền ngân hàng,

cổ phần hóa hoặc KTV góp ý để cải tiến HTKSNB, tư vấn quản lý

Phí kiểm toán phải trả cho đơn vị kiểm toán

Thỏa thuận sơ bộ với

đơn vị mời kiểm toán

khi đã chấp nhận lời

mời kitoán

Lựa chọn

phương án đúng

1 Trong giai đoạn lập kế hoạch, việc phỏng vấn KiTV tiền nhiệm là một thủ tục rất cần thiết nhằm:

Xem xét liệu có nên sử dụng kết

quả công việc của KiTV tiền

nhiệm hay không?

Xác định khách hàng có thường xuyên thay đổi KiTV hay không ?

Thu thập ý kiến của KiTV tiền nhiệm về hệ thống KiSNB của khách hàng.

Đánh giá về khả năng nhận lời mời kiểm toán.

Khi công ty kiểm toán ký hợp đồng với khách hàng.

Khi công ty KiT bắt đầu tiến hành công việc kiểm toán cho khách hàng.

A & B

Không phải 3 đáp án trên.

Anh (chị) hãy lựa chọn đúng/sai! Giải thích ngắn gọn.

Trong quá trình lựa chọn đội ngũ nhân viên, công ty KiT cần thay đổi KiTV trong các cuộc KiT cho một khách hàng trong nhiều năm để có cái nhìn khách quan và trung thực đối với

khách hàng?

Lựa chọn

phương án đúng

1 Trong giai đoạn lập kế hoạch, việc phỏng vấn KiTV tiền nhiệm là một thủ tục rất cần thiết nhằm:

Xem xét liệu có nên sử dụng kết

quả công việc của KiTV tiền

nhiệm hay không?

Xác định khách hàng có thường xuyên thay đổi KiTV hay không ?

Thu thập ý kiến của KiTV tiền nhiệm về hệ thống KiSNB của khách hàng.

Đánh giá về khả năng nhận lời mời kiểm toán.

ĐÁP ÁN

Khi công ty kiểm toán ký hợp đồng với khách hàng.

Khi công ty KiT bắt đầu tiến hành công việc kiểm toán cho khách hàng.

A & B

Không phải 3 đáp án trên.

Công ty KiT cần tránh thay đổi KiTV trong các cuộc KiT cho cùng một khách hàng trong nhiều năm (do KiTV sẽ tích lũy được nhiều kinh nghiệm cũng như có được hiểu biết sâu sắc về ngành nghề kinh doanh của khách hàng đang được kiểm toán và tiết kiệm được chi phí kiểm toán…).

Công ty KiT cần tránh thay đổi KiTV trong các cuộc KiT cho cùng một khách hàng trong nhiều năm (do KiTV sẽ tích lũy được nhiều kinh nghiệm cũng như có được hiểu biết sâu sắc về ngành nghề kinh doanh của khách hàng đang được kiểm toán và tiết kiệm được chi phí kiểm toán…).

 Công việc 2: Tìm hiểu sơ bộ về đơn vị mời kiểm toán

- Tham quan đơn vị Nhà xưởng, kho tàng, cửa hàng, văn phòng làm việc… Link3e

- Phỏng vấn Trình bày tình hình TC, trao đổi trực tiếp, đánh giá phẩm chất Link3f

Link3

Đoạn A - Phụ lục số 1 - Chuẩn mực Kiểm toán số 310 “Hiểu biết về tình hình kinh doanh”, ban hành theo QĐ số 219/2000/QĐ-BTC ngày 29/12/2000 của Bộ trưởng BTC

Mức độ lạm phát và giá trị đơn vị tiền tệ

Thực trạng nền kinh tế (Suy thoái, tăng trưởng kinh tế…)

Nền kinh tế nói chung

Các tỷ lệ lãi suất và khả năng tài chính của nền kinh tế

Kiểm soát ngoại hối và tỉ giá ngoại tệ

Các chính sách của Chính phủ (Chính sách về tài chính, tiền tệ, thuế, đầu tư…)

Biến động thị trường CK và các tỷ lệ đảm bảo an toàn cho hoạt động của

Khách hàng

Link3a

Đoạn B - Phụ lục số 1 - Chuẩn mực Kiểm toán số 310 “Hiểu biết về tình hình kinh doanh”, ban hành theo QĐ số 219/2000/QĐ-BTC ngày 29/12/2000 của Bộ trưởng BTC

Đặc điểm hoạt động kinh doanh

(liên tục hay thời vụ)

Các yêu cầu về môi trường và các vấn đề liên quan

Môi trường

và lĩnh vực hđ

Thị trường và cạnh tranh

…, thu hẹp hay mở rộng quy mô kinh doanh, các điều iện bất lợi, … các nguồn cung cấp

Các thay đổi trong công nghệ sản xuất, kinh doanh

Rủi ro kinh doanh

(công nghệ cao, thị hiếu của thị trường,…)

Tình hình kinh doanh của đơn vị

Môi trường lập báo cáo

Yếu tố luật pháp

Tài liệu của

khách hàng Ý nghĩa của việc nghiên cứu tài liệu đối với kiểm toán viên

Điều lệ và giấy phép thành lập

Điều lệ: cơ cấu tổ chức, thể lệ họp cổ đông, thủ tục phát hành cổ phần, thể thức công bố về cổ tức, lập các quỹ dự trữ…

Giấy phép: chứng minh tư cách pháp nhân, kinh doanh hợp pháp…

BCTC và BCKiT, thanh tra, kiểm tra của

một số năm KiTV hiểu rõ về hiện trạng, dự kiến sát phương hướng kiểm tra

Các biên bản họp Những dữ kiện ảnh hưởng đến việc hình thành các thông tin TC, Ban GĐ có tuân thủ đúng các Qđịnh trong các cuộc họp và

độ tin cậy của các cam kết mà nhà quản lý cung cấp cho KiTV

Các hợp đồng và cam kết quan trọng Tiếp cận và phân tích hoạt động của KH, đánh giá những khoản mục, hình dung các khía cạnh pháp lý có a/h đến kết quả

TC của khách hàng

Các nội quy, chính sách của KH… Đối chiếu các quyết định của nhà quản lý với luật pháp, hiểu sơ bộ về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng

hệ thống KSNB

Quan sát tài sản phục vụ trong sx bước đầu hình dung hđ của các px, máy móc và cách bố trí sử dụng trang thiết bị

KTV khái quát về phương thức sử dụng và bảo vệ

TS của hệ thống KSNB đơn vị khách hàng

Nhân viên

Trình bày sơ bộ tình hình tài

chính của đơn vị

Phỏng vấn trưởng phòng kỹ thuật về quy trình công nghệ, nviên bán hàng về phương thức BH, thủ kho về

nhập xuất

KTV hiểu được một

số phương diện chuyên môn, đánh giá sơ bộ về năng lực, phẩm chất nhân viên đơn vị

KH

Phân tích - thủ tục vô cùng quan trọng được sử dụng

xuyên suốt cuộc kiểm toán

Sự gia tăng bất thường

của hàng

tồn kho

Dấu hiệu lưu ý cho kiểm toán viên về

khả năng có thể sai lệch đối với khoản

mục hàng tồn kho và

giá vốn…

Phân tích sơ bộ về khả năng thanh toán, KTV còn xem xét thêm về vấn đề

hoạt động liên tục của khách hàng

Là cơ sở để KTV quyết định sử dụng các thủ tục xác minh cần thiết hay

không?

Soát xét lại các kế hoạch của

nhà quản lý

Thu thập bằng chứng để xua tan nghi vấn về hoạt động liên tục

Thiết kế những thủ tục kiểm toán phù

tục

1

2

3

KiTV Lâm được giao nhiệm vụ phụ trách kế hoạch KiT BCTC cho công ty thương mại Hoàng Linh, một công ty chuyên kinh doanh đồ chơi trẻ em, cho niên độ kế toán kết thúc vào ngày 31/12/201X Để thực hiện thủ tục phân tích, KiTV Lâm thu thập được một số dữ liệu như sau:

CÂU HỎI THẢO LUẬN

2.100

1.100

220 480 400

2.100

500 700 1.100

2.300

6 Doanh thu

7 Giá vốn hàng bán

4.000 3.200

4.500 3.500

Đơn vị tính: 1.000đ

3,7 4,5 13,5 21%

Chỉ tiêu bình quân ngành

Yêu cầu: Theo bạn với những dữ liệu thu thập nêu trên, kết hợp so sánh với các chỉ tiêu bình quân ngành, KiTV Lâm cần chú ý các vấn đề gì trong quá trình thực hiện kiểm toán?

1.100 500 2,22 3,7

1 Tỷ số thanh toán hiện hành (Tỷ số TTHH)

3.500 480 7,2 4,5

4.500 400 11,25 13,5

3 Số vòng quay nợ phải thu (VQNPT)

Vòng quay nợ phải thu sụt giảm so với năm trước KiTV Lâm cần tìm hiểu nguyên nhân: do doanh nghiệp thay đổi chính sách bán chịu hay do ghi chép sai … Ngoài ra , việc sụt giảm này có thể đưa đến sẽ có một số khoản nợ phải thu trở thành nợ khó đòi Do vậy cần xem xét việc lập dự phòng nợ khó đòi.

Doanh thu

Nợ phải thu

4.500 3.500 500 22,22%

Đặc biệt , KiTV cần lưu ý đến mối quan hệ với vòng quay HTK, tỷ số này sụt giảm nhưng tỷ suất lãi gộp lại tăng, tình hình này có thể nói lên một sự thay đổi trong chính sách giá của đơn vị theo hướng tăng giá bán chấp nhận một mức quay vòng HTK chậm lại (vì trước đây đơn vị theo đuổi chính sách ngược lại, tỷ suất lãi gộp thấp hơn số bình quân ngành và số vòng quay nhanh hơn) Tuy nhiên, để có thể phân tích toàn diện hơn, KiTV cần xem xét tỷ suất lãi gộp và số vòng quay của những mặt hàng chủ yếu của đơn vị.

Đặc biệt , KiTV cần lưu ý đến mối quan hệ với vòng quay HTK, tỷ số này sụt giảm nhưng tỷ suất lãi gộp lại tăng, tình hình này có thể nói lên một sự thay đổi trong chính sách giá của đơn vị theo hướng tăng giá bán chấp nhận một mức quay vòng HTK chậm lại (vì trước đây đơn vị theo đuổi chính sách ngược lại, tỷ suất lãi gộp thấp hơn số bình quân ngành và số vòng quay nhanh hơn) Tuy nhiên, để có thể phân tích toàn diện hơn, KiTV cần xem xét tỷ suất lãi gộp và số vòng quay của những mặt hàng chủ yếu của đơn vị.

Tỷ suất lợi nhuận gộp

Vòng quay HTK

Lợi nhuận gộp ( triệu đồng)

Tỷ suất lợi nhuận gộp (%)

14.211 9.223 4.988 35,1

12.916 8.266 4.650 36

11.462 7.313 4.149 36,2

10.351 6.573 3.778 36,5

Bảng trên cho thấy sự sụt giảm đáng kể về tỷ suất lợi nhuận gộp qua các năm Khi KiTV Tài trao đổi vấn đề này, kế toán trưởng cho rằng đó là do 2 nguyên nhân sau:

- Tỷ suất lợi nhuận gộp của toàn ngành bán lẻ giảm đều đặn trong ba năm gần đây.

- Số lượng các công ty tham gia thị trường dược phẩm gia tăng do đó số lượng hàng bán ra của công ty qua từng năm cũng giảm

sút đáng kể.

Nhằm kiểm tra lại những giải thích của kế toán trưởng, KiTV Tài thu thập được các thông tin bổ sung như sau:

Yêu cầu:

- Bạn hãy nhận xét lời giải thích của kế toán trưởng và trình bày các căn cứ để chứng minh cho nhận xét của mình.

- Qua các số liệu trên theo bạn những vấn đề nào là trọng tâm trong kế hoạch kiểm toán?

(triệu đồng)

Doanh thu các mặt hàng khác (Trđồng)

GVHB của hàng dược phẩm (Trđồng)

GVHB của hàng khác (Trđồng)

Tỷ lệ lãi gộp của khu vực bán lẻ về dược phẩm và các mặt hàng khác (%)

9.085 7.865 6.641 5.732

3.045 2.919 2.791 2.665

6.178 5.347 4.522 3.908

32,7 32,9 33,0 33,2

Bảng phân tích số liệu:

Tỷ suất LN gộp mặt hàng dược phẩm biến động giảm dần, từ 42,3% (201X-3) giảm xuống còn 40,6% (201X) Trong khi đó,

tỷ suất LN gộp của mặt hàng khác tăng nhẹ, từ 31,8% (201X-3) lên 32% (201X)

Bảng trên

cho thấy:

Mức giảm lợi nhuận của năm 201X so với 201X-3 (cho cùng doanh số) là số tiền khá trọng yếu:

(36,5% - 35,1%)x 14.211 triệu đồng =199 triệu đồng

- Tình hình cạnh tranh trong ngành thể hiện qua tỷ suất lãi gộp chung của ngành giảm xuống, đặc biệt là đối với các mặt hàng dược phẩm;

- Sự thay đổi cơ cấu măt hàng như đã nói ở trên;

- Tuy nhiên cũng có thể do các sai sót trong số liệu của đơn vị

NGUY ÊN N

HÂN

Kiểm tr

a việc ghi n hận

nghiệp vụ mu

 Công việc 3: Xác lập mức trọng yếu và đánh giá rủi ro

a) Thông tin về kết quả kinh doanh

CHÍNH SÁCH XÁC LẬP MỨC TRỌNG YẾU KHI KIỂM TOÁN BCTC

BÁO CÁO TÀI CHÍNH

1

+ Tổng sai lệch của toàn BCTC: >10% - Trọng yếu

+ Tổng sai lệch của toàn BCTC: <5% - Không trọng yếu

+ Tổng sai lệch của toàn BCTC: 5% - 10% - Phải xác lập mức trọng yếu

2

Tổng sai lệch từ 5% - 10%, mức trọng yếu xác định cụ thể như sau:

5%-10% lợi nhuận trước thuế: Trọng yếu

 Nếu LN năm đó tăng, giảm đột biến thì lấy bình quân 3 năm gần nhau

 5%-10% TS ngắn hạn và Các khoản phải trả ngắn hạn

 3%-6% tổng tài sản

3 Ngoài các ngưỡng hướng dẫn trên, yếu tố định tính phải vận dụng xuyên suốt cuộc kiểm toán: mục đích sử dụng BCTC, bản chất của các thông tin trình bày trên BCTC…

4 Mức trọng yếu phân bổ đối với 1 khoản mục trên BCTC phụ thuộc vào độ lớn các khoản mục

5 Tổng mức trọng yếu đã phân bổ cho các khoản mục = tổng mức trọng yếu tổng thể của BCTC

ĐÁNH GIÁ MỨC TRỌNG YẾU KHI LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN

+ Phụ thuộc và các khoản mục chính (KMchính) + Tỉ trọng gtrị KMnhỏ/tổng gtrị các KMchính Khoản mục lớn

(KMlớn) Hệ số: 1; 2; 3.

1

2

Loại khoản mục Hệ số

RR tiềm tàng và RR kiểm soát Chi phí thu thập bằng chứng

ĐVT: Triệu đồng

Công ty cổ phần Hải Bắc Thông tin về kết quả hoạt động kinh doanh (Trích) - Kết thúc ngày 31.12.2002

ĐVT: Triệu đồng

Khoản mục Số dư Hệ số Sai sót có thể bỏ qua Giải thích

Bảng phân bổ mức trọng yếu tại ngày 31/12/2002

Xây dựng kế hoạch và chương trình kiểm toán

Chương trình kiểm

toán CTKiT

Kế hoạch chiến lược

Xác định mục tiêu, định hướng cơ bản, nội dung trọng tâm, phương pháp tiếp cận

và tiến trình của cuộc kiểm toán, là cơ sở xây dựng KHTT, chỉ đạo, soát xét kết

quả cuộc kiểm toán

Cụ thể hóa KHCL, phương pháp tiếp cận chi tiết, tỉ mỉ về: nội dung, lịch trình mô tả được

phạm vi dự kiến, thủ tục và cách thức tiến hành Link5