Ví dụ: Cho cơ cấu AB như hình vẽ, A di chuyển với vận tốc 2m/s và gia tốc 3m/s2 1 Tính vận tốc và gia tốc điểm B 2 Tìm quỹ đạo của điểm C khi A di chuyển từ độ cao cao nhất đến điểm thấp
Trang 1Ví dụ: Cho cơ cấu AB như hình vẽ, A di chuyển với vận tốc 2m/s và gia tốc 3m/s2
1) Tính vận tốc và gia tốc điểm B 2) Tìm quỹ đạo của điểm C khi A di chuyển từ độ cao cao nhất đến điểm thấp nhất
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
Ví dụ: Cho cơ cấu tay quay O1AB quay quanh O1 Ba bánh răng ăn khớp răng như hình vẽ, các bán kính tương ứng R1,
R2, R3biết R1=0,2 m, R2=0,6m, R3=0,3m,1=1,5 rad/s,1=0,5 rad/s2,c=2 rad/s,c=1 rad/s2
1) Tính vận tốc góc và gia tốc góc của bánh răng thứ ba
2) Tính vận tốc và gia tốc điểm M
1 (I)
(II)
(III)
y
c
1
c
M
Trang 2O1 A B
1 (I)
(II)
(III)
y
c
1
c
M
1) Tính vận tốc góc và gia tốc góc của bánh răng thứ ba
Theo công thức villit ta có:
1
1
( 1)i
n c
R R
1
1
3
( 1)
c c
R R
1
3
R R
3
0, 2
0, 3
3
13
3 rad s
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
1 (I)
(II)
(III)
y
c
1
c
M
Theo công thức villit ta có:
1
1
( 1)i
n c
R R
1
3
R R
3
0, 2
0, 3
2
3 2( rad s / )
Trang 3O1 A B
1 (I)
(II) (III)
y
c
1
c
M
*Bài toán vận tốc
/
V V V
2) Tính vận tốc và gia tốc điểm M
Ta chọn B làm cực ta có công thức quan hệ sau
3
3
B
V
/
M B
V Do B quay quanh O1nên
1 ( 1 2 2 3)
V O B j R R R j
Do M có chuyển động quay quanh B nên
/ 3 3
M B
V Ri
1, 3 i 2, 2 j
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
O1
A
B
1 (I)
(II)
(III)
x
y
c
1
c
M
Cách 2:Ta có thể tính vận tốc bằng công thức vector
3
3
1, 3 i 2, 2 j
/
V V V
3
1 3
Với
O B R R R i R R R
0; 3; 0
BM R
R3 3; c R1 2 R2 R3 ; 0
BM
1
O B
Trang 4A
B
1 (I)
(II) (III)
y
c
1
c
M
*Bài toán gia tốc
/
W W W
2) Tính vận tốc và gia tốc điểm M
3
3
B
W
/
M B
W
Do B quay quanh O1nên
n
WW W
Do M có chuyển động tương đối quay quanh B nên
1 2 2 3 3 3 3 3 1 2 2 3
5 i 4, 5 j
2
1 c 1 c
O B i O B j
n B
W
n
WW W
/
n
M B
W
2
3 3 3 3
R i R j
3
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
O1
A
B
1 (I)
(II) (III)
c
1
c
M
/
W W W
3
3
Cách 2:Ta có thể tính vận tốc bằng công thức vector
2
B
2
2
c O B cO B
Với c 0; 0; c
O B R R R
3 0, 0, 3
0; 3; 0
BM R
2
2
; 0; 0 0; ; 0
1 2 2 3 3 3; 3 3 1 2 2 3 ;0
x y
BM
1
O B
Trang 5Ví dụ:Cho mô hình như hình vẽ Biết AB=BC=R
Tính vận tốc góc và gia tốc góc của thanh BC, CD
45o
A
D R
R
R
1
1
2
2
*Phân tích chuyển động Giải
+ Điểm B quay tròn quanh A + Điểm C quay tròn quanh D
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
*Giải bài toán vận tốc
A
B
C
D
1
2
C V
B
B
V R
+Tính vận tốc VC(Có 3 cách tính VC) Cách 1:Dùng công thức quan hệ vận tốc
/
C B V
1
2
|_ CD |_ AB |_ BC
1
2R R R2
Chiếu (*) lên trục x, y Ox:
/
V V V (*)
1
Oy: R 1 0 R 2 2
Trang 6
A
D
1
C V
B V
Cách 2:Dùng tâm vận tốc tức thời
P
1
2 R 2 R
2
C
V
PB PC (**)
2
(**)
2
B
(**)
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
A
B
C
D
1
2
AB
V C VB VC B/ (*)
Cách 3:Dùng phép tính vector
DC
BC
1 DC AB 2 BC
0, 0,
1 0, 0, 1
2 0, 0, 2
0, , 0
BC R , 0, 0
, , 0
DC R R
1R , 1R , 0 R , 0, 0 0, 2R , 0
1R , 1R , 0 R , 2R , 0
1R R
1
Trang 7*Giải bài toán gia tốc +Tính gia tốc tại C (Chọn B làm cực)
/
W W W
Chiếu (***) lên trục x, y
A
B
C
D
1
2
2
1
(***)
/ /
|_ CD // CD
1
1
2R
|_ AB // AB
R
|_ BC // BC
2
2
R
1
1
2
2 2 1
B
W
/
C B
W
/
n
C B W
C
W WC n
n B W
1
2
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
A
B
C
D
Cách 2:Dùng phép tính vector
0, 0,
1 0, 0, 1
2 0, 0, 2
0, , 0
BC R , 0, 0
, , 0
DC R R
1
2
2
1
/ /
W W W W W W
2
1
1 1
2
2 2
0, , 0 , 0, 0
AB
DC
BC
Trang 8Ví dụ:Cho mô hình như hình vẽ Biết R=3r=0,6m, tâm B chuyển động theo phương ngang với vận tốc VB=2m/s và gia tốc
WB=1m/s2 Con lăn B lăn không trượt, bỏ qua ma sát ròng rọc
C, dây không co giãn, bỏ qua khối lượng dây và ròng rọc C
Tính vận tốc và gia tốc của tải A
*Phân tích chuyển động
Giải + Con lăn B chuyển động song phẳng + Tải A chuyển động tịnh tiến
A
y
B
C
B V
B
W
I H
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
Vì I là tâm vận tốc tức thời nên
A
y
B
C
B V
I
H
B
V IH Rr r
2
V
r
Do dây không co giãn nên
VA có phương thẳng đứng và hướng như hình vẽ
H
V
A V
Con lăn B lăn không trượt nên tâm vận tốc tức thời tại I nên
B
*Bài toán vận tốc
2.2 4(m s/ )
Trang 9y
B
C
B
W
I
H
B
A V
Theo công thức quan hệ gia tốc ta có:
/
W W W
*Bài toán gia tốc
/ /
n
(Chọn B làm cực)
n
W i W j W i
n
W HB i HB j
2
B
V
r
Do tâm B chuyển động tịnh tiến nên
B
B
d r dV
B
W r
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
A
y
B
C
B
W
I
H
B
A W
Do dây không co giãn nên
2
2(m s/ )
WA có phương thẳng đứng và hướng như hình vẽ
Trang 10Bài tập về nhà
Cho cơ cấu như hình vẽ, tìm vận tốc và gia tốc của điểm M, N, H
1 (I)
cc
N
H
1 (I)
(II)
(III)
c
1
c
M
M N H
CHƯƠNG 9 Chuyển động song phẳng của vật rắn
1 Khảo sát vật chuyển động song phẳng
Bài tập về nhà
Cho cơ cấu như hình vẽ, tìm vận tốc góc và gia tốc góc của thanh O2B và AB
O
1 1
O2
1 2
3 2
O A O B a
O O a
O1
1
1
O2
A
B
1 2
2
O A O B a
O O a
O
1 1
O A
B
1 2
1 2 2
O A O B a
O O a
O1
1
1
O2
A
B
1 2
1 2 3 1 2
O A O B a
O O a