Y NGHIA CAC CAM BIEN TREN XE

- Cảm biến vị trí trục cam CAM – Camshaft Position sensor.Cảm biến loại này sử dụng cho động cơ không dùng bộ chia điện distributor cho các bugi và thường được bố trí ở những vị trí gần

Ngày đăng: 16/11/2015 04:38PM

Ý NGHĨA CÁC CẢM BIẾN TRÊN XE Ô TÔ

Công nghệ ô tô ngày càng tiến bộ Các nhà thiết kế từ trước đến nay luôn luôn theo đuổi các mục đích như đẹp hơn, tiện nghi hơn, bền hơn, an toàn hơn và nhất là rẻ hơn Để đạt được những điều này chiếc xe của chúng ta dĩ nhiên là cũng sẽ phức tạp hơn nhiều Những hệ thống tự động kiểm soát và điều chỉnh tình trạng làm việc của động cơ đã được thêm vào để giúp cho xe có thể hoạt động ổn định, tiết kiệm nhiên liệu và bảo vệ môi trường được tốt hơn

Càng lúc xe càng giống như sinh vật với những giác quan (sensor) tương tự như của con người Đến nay số lượng giác quan được kết nối với bộ óc (ECM - Engine Control Module hay ECU – Electronic Control Unit) của xe đã được các kỹ sư phát triển khá nhiều, khá nhạy và khá ổn định đếnmức độ xe đã có thể tự động di chuyển theo một lộ trình đã được lập trình sẵn, hoặc thậm chí có thể cất cánh bay qua những khoảng cách ngắn trên một địa hình phức tạp

Một cách tổng quát những bộ cảm biến thông dụng đã trang bị cho ô tô nhằm vào những mục đích

như tiết kiệm nhiên liệu, nâng cao công suất và tính năng hoạt động của động cơ, giảm ô nhiễm thông qua việc điều chỉnh thời điểm đánh lửa, điều chỉnh thời điểm & khoảng thời gian cung cấp nhiên liệu và làm sạch khí thải:

• Điều chỉnh thời điểm đánh lửa tối ưu:

- Cảm biến vị trí cốt máy (CKP – Crankshaft Position sensor)

CKP thường được bố trí ở gần bánh răng đầu cốt máy

Cảm biến loại này có công dụng báo cho computer của xe biết chính xác vị trí của cốt máy hay piston ở những vị trí tương ứng với cuối thì nổ để ECU điều chỉnh các thời điểm đánh lửa thích hợp cho các xy lanh của động cơ

Khi cảm biến này bị hỏng, động cơ có thể không khởi động được, khó khởi động khi máy nguội, tốc

độ cầm chừng không đều, máy rung vì đánh lửa sai, hao xăng và không tăng tốc ổn định

- Cảm biến vị trí trục cam (CAM – Camshaft Position sensor).

Cảm biến loại này sử dụng cho động cơ không dùng bộ chia điện (distributor) cho các bugi và thường được bố trí ở những vị trí gần đầu cốt cam hay phía dưới nắp che sên cam ở phía trước động cơ

CAM có công dụng báo cho computer của xe biết chính xác vị trí của cốt cam hay xú páp ở những

vị trí tương ứng với cuối thì nổ để ECU điều chỉnh các thời điểm đánh lửa thích hợp cho các xy lanh của động cơ

Khi cảm biến này bị hỏng, động cơ có thể không khởi động được, khó khởi động khi máy nguội, tốc

độ cầm chừng không đều, máy rung vì đánh lửa sai, hao xăng và không tăng tốc ổn định

- Cảm biến kích nổ (Knock sensor).

Cảm biến này thường được bố trí bên ngoài thân máy, nắp xy lanh hay ngay phía trên ống góp hút (intake manifold).

Cảm biến loại này có nhiệm vụ thâu nhận và truyền tải những rung động mạnh của xuất hiện khi động cơ bị nổ dộng vì đánh lửa sớm hay buồng đốt đóng nhiều muội than Từ đó ECU này sẽ điều chỉnh thời điểm đánh lửa chậm hơn theo một góc độ thích hợp để giảm thiểu hiện tượng này

Khi cảm biến này bị hỏng động cơ thường phát ra những tiếng khua kim loại lớn mỗi khi tăng tốc do hiện tượng đánh lửa sớm Nên thử dùng loại xăng khác có chỉ số octane cao hơn trước khi quyết định sửa chữa hay thay mới sensor này

• Điều chỉnh thời điểm và khoảng thời gian (duration) cung cấp nhiên liệu tối ưu:

- Cảm biến vị trí bướm ga (TPS – Throttle Position Sensor).

TPS thường được bố trí ở ngay đầu trục của bướm ga (butterfly spindle)

Cảm biến loại này có nhiệm vụ thâu nhận và truyền tải tất cả những thông tin có liên quan đến lượng khí nạp vào động cơ như lưu lượng, nhiệt độ và độ ẩm cho computer của động cơ Từ đó ECU này sẽ điều chỉnh lượng nhiên liệu cung cấp một cách thích hợp và tiết kiệm nhất

Khi TPS bị hỏng, động cơ có hiện tượng lên ga không đều, máy chạy ngập ngừng, tốc độ cầm chừng không ổn định, đôi khi tăng tốc đột ngột hay tắt máy bất ngờ

- Cảm biến áp suất (MAP – Manifold Air Pressure sensor).

MAP thường được bố trí ở bên trong hộp chứa lọc gió hay trong ống góp hút của động cơ

Cảm biến loại này có nhiệm vụ thâu nhận và truyền tải tất cả những thông tin có liên quan đến lượng khí nạp vào động cơ như lưu lượng, nhiệt độ và độ ẩm cho computer của động cơ Từ đó ECU này sẽ điều chỉnh thời điểm và lượng nhiên liệu cung cấp một cách thích hợp nhất để động cơ

có thể đạt được công suất tối đa tùy theo vị trí chân ga

Khi MAP bị hỏng, động cơ có hiện tượng lên ga không đều, hao xăng, đôi khi tắt máy bất ngờ.

- Cảm biến nhiệt độ nước làm mát (CTS - Coolant temperature sensor).

CTS thường được bố trí trên hệ thống làm mát gần bộ điều nhiệt (thermostat)

Cảm biến loại này cung cấp cho computer của xe những thông tin liên quan đến nhiệt độ nước làm mát của động cơ ECU sẽ dựa vào đó để điều chỉnh lưu lương nhiên liệu cung cấp và thời điểm đánh lửa sao cho thích hợp nhất Trên một số loại xe khác, cảm biến nhiệt độ còn được dùng để khởi đông quạt gió làm mát động cơ ở vào một thời điểm thích hợp

Khi CTS bị hỏng, động cơ có dấu hiệu tiêu thụ nhiên liệu nhiều hơn bình thường hoặc thải khói đen

- Cảm biến lưu lượng không khí (MAF - Mass Air Flow sensor).

MAF thường được bố trí ngay trên đường ống dẫn không khí từ lọc gió đến bộ phận điều khiển bướm ga (throttle body)

Do mật độ (density) của không khí thay đổi theo áp suất (độ cao so với mực nước biển) và nhiệt độ môi trường, cảm biến loại này có công dụng thâu nhận và truyền tải những dữ kiện liên quan đến lương không khí nạp để ECU có thể điều chỉnh khoảng thời gian cung cấp nhiên liệu cho động cơ

Khi cám biến lưu lượng khí nạp bị hỏng, động cơ sẽ không tăng tốc ổn định, công suất động cơ giảm và mức tiêu hao nhiên liệu sẽ có khuyng hướng gia tăng

• Làm sạch khí thải:

- Cảm biến oxy (Oxygen sensor)

Cảm biến oxy thường được bố trí trên đường thoát khí cháy của động cơ

Oxygen sensor sẽ báo cho computer của động cơ biết những thông tin liên quan đến các thành phần khí thải của động cơ Từ đó ECU sẽ điều chỉnh thời gian kéo dài của việc cung cấp nhiên liệu sao cho những hóa chất có ảnh hưởng xấu đến môi trường sẽ được giảm thiểu đến mức tối đa

Khi xe không vượt qua được đợt kiểm tra kỹ thuật định kỳ hàng năm (inspection) do hàm lượng của một số hóa chất trong khí thải (HxCy, NOx, CO, SOx, ) vượt quá trị số cho phép và gây ô nhiễm môi trường , thường phải thay mới bộ cảm biến oxy để cải thiện tình trạng này

- Cảm biến nhiệt độ khí nạp (IAT – Intake Air Temperature).

IAT thường được bố trí bên trong bộ cảm biến lưu lượng khí nạp (MAF)

Khi nhiệt độ môi trường cao, nhiệt độ không khí nạp cũng sẽ cao hơn, lưu lượng dòng khí không đổinhưng khối lượng của nó sẽ thấp hơn do hiện tượng dãn nở IAT sẽ truyền tải thông tin này để ECUrút ngắn tương ứng khoảng thời gian cung cấp nhiên liệu cho động cơ nhằm tiết kiệm và bảo vệ môitrường

Khi bộ cảm biến này bị hỏng mức tiêu thụ nhiên liệu sẽ gia tăng, động cơ thải khói đen và xe sẽ không vượt qua được kiểm tra định kỳ hàng năm

- Cảm biến nhiệt độ EGR (EGR Temperature sensor).

EGR (Exhaust Gas Recirculation) valve có nhiệm vụ mở ra cho một phần nhỏ khí cháy quay trở lại đường ống dẫn khí nạp Lương khí này sẽ choán chỗ một phần thể tích của oxygen trong buồng đốtgiúp cho nhiệt độ đốt cháy nhiên liệu giảm thấp hơn, qua đó giảm được lượng NOx (Oxides of Nitrogen) độc hại thải vào môi trường, NOx thường phát sinh nhiều hơn trong điều kiện nhiệt độ cao

Khi EGR valve bị hỏng, động cơ sẽ có tốc độ cầm chừng không ổn định, hao xăng, không tăng tốc đúng mức và khiến cho xe có thể không vượt qua được kiểm tra kỹ thuật định kỳ (inspection) Trongtrường hợp này cần thay mới EGR valve hay có thể tháo bộ phận này để rửa sạch trước khi sử dụng lại.

Bộ cảm biến nhiệt độ EGR thường được bố trí trên đường ống dẫn khí cháy từ EGR đến ống góp hút của động cơ

Cảm biến loại này giúp cho việc điều khiển độ mở các valve của EGR được chính xác hơn nhằm giảm thiểu những hóa chất phát sinh có hại cho môi trường

Khi cảm biến nhiệt độ EGR bị hỏng, nhiệt độ đốt cháy nhiên liệu sẽ tăng cao, tốc độ đốt cháy nhiên liệu nhanh hơn làm phát sinh những tiếng nổ dộng (knocking) có thể gây hư hỏng cho động cơ Ngoài ra chất lượng khí thải của động cơ trong trường hợp này có thể cũng sẽ không đạt những yêucầu kỹ thuật

Khi đèn CHECK ENGINE nổi sáng có nghĩa là động cơ đã có ‘vấn đề’, chỉ cần sử dụngmáy đọc lỗi để tìm 'error code' và với một ít kinh nghiệm có thể quyết định để thay mới một sensor hay một

bộ phận nào đó Do đó việc xuất hiện của sensor ở những yếu điểm của động cơ cũng giúp cho việc chẩn đoán những hư hỏng được dễ dàng và chính xác hơn trước rất nhiều

Số lượng sensor được sử dụng thay đổi tùy theo từng loại xe và sẽ càng lúc càng nhiều hơn để tăng cường cảm giác của loại phương tiện di chuyển thông dụng này Biết đâu đến một lúc nào đó

xe của quí ông sẽ 'nhạy cảm' đến mức có thể tự động di chuyển chậm hẳn lại khi tài xế của chiếc xe

đang chạy kế bên là một người đẹp ‘nghiêng thùng đổ nước’.

Tìm hiểu về chức năng của các loại cảm biến trên ô tô

Chuyên đề: Công nghệ thuật ngữ ô tô ,Sửa chữa xe ô tô

Chỉnh sửa lúc: 12/06/2015

Trên các xe hiện đại ngày nay, hầu hết các hoạt động của xe đều thông qua các cảm biến và

bộ điều khiển trung tâm ECU Các loại cảm biến trên ô tô cũng như các giác quan trong cơ thể người, nó thu thập các tín hiệu cần thiết giúp máy tính trung tâm điều khiển động cơ làm việc hiệu quả nhất

Các loại cảm biến trên ô tô quan trọng nhất và tác dụng của nó.

Cảm biến vị trí trục khuỷu: (Crankshaft sensor)

Cảm biến vị trí trục khuỷu có chức năng xác định tốc độ động cơ và vị trí pit-tông Cảm biến này thường làm việc cùng lúc với cảm biến trục cam giúp máy tính vừa nhận biết vị trí pit-tông, vừa nhận biết vị trí của các su-pap để tính toán thời điểm đánh lửa và lượng nhiên liệu phun vào hợp lý nhất Cảm biến vị trí trục khuỷu thường lắp ở vị trí gần puly trục khuỷu, phía trên bánh đà hoặc phía trên trục khủy Đây được coi là cảm biến quan trọng nhất trên động cơ, khi cảm biến này bị lỗi, động

cơ có thể gặp hiện tượng Misfire, động cơ bị rung hoặc Backfires Khi bị hỏng cảm biến này, động

cơ sẽ ngừng hoạt động

Hình ảnh và vị trí lắp cảm biến vị trí trục khuỷu (Crankshaft sensor)

Cảm biến vị trí trục cam: (Camshaft sensor)

Trong các loại cảm biến trên ô tô thì cảm biến vị trí trục cam có chức năng xác định vị trí của trục cam và cung cấp thông tin cho bộ xử lý trung tâm để tính toán thời điểm phun nhiên liệu hợp lý nhất.Cảm biến này sẽ làm việc song song với cảm biến vị trí trục khuỷu giúp động cơ có thời điểm phun xăng và đánh lửa tối ưu Cảm biến vị trí trục cam thường được gắn ở đỉnh xy lanh hoặc ở nắp hộp chứa trục cam Khi cảm biến vị trí trục cam bị lỗi có thể xảy ra một số vấn đề ở động cơ như

sau: Khó khởi động xe, động cơ chết đột ngột, động cơ bỏ máy hoặc không đáp ứng tăng tốc, sáng đèn CHECK ENGINE

Hình ảnh và vị trí lắp cảm biến vị trí trục cam (Camshaft sensor)

Cảm biến vị trí bướm ga: (TPS sensor)

Cảm biến vị trí bướm ga có nhiệm vụ xác định độ mở của bướm ga và gửi thông tin về bộ xử lý trung tâm giúp điều chỉnh lượng phun nhiên liệu tối ưu theo độ mở bướm ga Trên các dòng xe sử dụng hộp số tự động, vị trí bướm ga là thông số quan trọng để kiểm soát quá trình chuyển số Cảm biến vị trí bướm ga thường bố trí phía trong cổ hút Khi bị lỗi hoặc hư hỏng cảm biến này, động cơ

có thể gặp một số vấn đề như: Sáng đèn CHECK ENGINE, xe không tăng tốc kịp thời, bỏ máy, hộp

số tự động sang số không bình thường, chết máy đột ngột

Hình ảnh và vị trí lắp cảm biến vị trí bướm ga (TPS sensor)

Cảm biến áp suất khí nạp: ( Map sensor)

Cảm biến áp suất có nhiệm vụ cung cấp tín hiệu áp suất chân không dưới dạng điện áp hoặc tần số

về bộ xử lý trung tâm để tính toán lượng nhiên liệu cần cung cấp cho động cơ Khi xe ở chế độ không tải hoặc nhả ga, áp suất chân không giảm Ngược lại, khi tăng tốc hoặc tải nặng, áp suất chân không tăng lên Cảm biến áp suất khí nạp thường gắn tại đường khí nạp ở cổ hút Khi cảm biến này bị hư hỏng, xe sẽ có các dấu hiệu như: Sáng đèn CHECK ENGINE và báo lỗi MAP sensor,động cơ nổ không êm, công suất động cơ kém, tốn nhiên liệu, xe nhiều khói

Hình ảnh và vị trí lắp cảm biến áp suất khí nạp MAP sensor

Cảm biến nhiệt độ nước làm mát: (Engine Coolant Temperature sensor)

Trong các loại cảm biến trên ô tô thì cảm biến nhiệt độ nước làm mát có nhiệm vụ đo nhiệt độ của nước làm mát động cơ và truyền tín hiệu đến bộ xử lý trung tâm để tính toán thời gian phun nhiên liệu, góc đánh lửa sớm, tốc độ chạy không tải, Ở một số dòng xe, tín hiệu này còn được dùng để điều khiển hệ thống kiểm soát khí xả, chạy quạt làm mát động cơ Cảm biến nhiệt độ nước làm mát được gắn ở thân động cơ và tiếp xúc trực tiếp với nước làm mát Khi bị hư hỏng cảm biến này, xe

thường có các dấu hiệu: Sáng đèn CHECK ENGINE với mã lỗi báo hỏng cảm biến, xe khó khởi động, tốn nhiên liệu hơn bình thường, thời gian hâm nóng động cơ lâu,

hình ảnh và vị trí lắp cảm biến nhiệt độ nước làm mát (Engine Coolant Temperature sensor)

Cảm biến lưu lượng khí nạp

Cảm biến lưu lượng khí nạp ( MAF) có chức năng đo khối lượng khí nạp qua cửa hút và truyền tín hiệu về ECU để điều chỉnh lượng nhiên liệu phun đạt tỉ lệ chuẩn Cảm biến lưu lượng khí nạp được gắn trên cổ hút, khi bị hư hỏng, xe thường có các dấu hiệu như: Đèn CHECK ENGINE sáng hoặc nhấp nháy, động cơ chạy không êm, không đều hoặc không chạy được, công suất động cơ kém, xe chạy tốn nhiên liệu hơn, chết máy,

Hình ảnh và vị trí lắp cảm biến lưu lượng khí nạp (MAF sensor)

Cảm biến kích nổ: Knock sensor

Cảm biến kích nổ có chức năng phát hiện sung kích nổ phát sinh bên trong động cơ và truyền tín hiệu này đến ECU nhằm điều chỉnh thời điểm đánh lửa trễ đi, ngăn chặn hiện tượng kích nổ Cảm biến kích nổ thường gắn trên thân xy-lanh hoặc nắp máy Khi bị hư hỏng, xe có các dấu hiệu như: Đèn CHECK ENGINE sáng, có tiếng gõ ở đầu máy,

Hình ảnh và vị trí lắp cảm biến kích nổ (Knock sensor)

Cảm biến oxy: (Oxygen sensor)

Cảm biến oxy có chức năng đo lượng oxy dư trong khí thải động cơ và truyền tín hiệu về ECU nhằm điều chỉnh tỉ lệ nhiên liệu và không khí cho phù hợp Cảm biến ô xy được gắn trên đường ống

xả Khi bị lỗi hoặc hư hỏng, xe sẽ có một số dấu hiệu như: Sáng đèn CHECK ENGINE, xe không đạt kiểm tra khí xả, tiêu tốn nhiên liệu một cách bất thường

Hình ảnh và vị trí lắp đặt cảm biến oxy (Oxygen sensor)

Trên đây là một số chia sẻ về các loại cảm biến trên ô tô mà bạn cần biết, kiến thức này sẽ góp phần quan trọng cho việc sử dụng và bảo trì xe tốt hơn