Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

Khái niệm : Ngôn ngữ nghệ thuật là ngôn ngữ gợi hình, gợi cảm được dùng trong văn bản nghệ thuật.. Tính hình tượng: Từ các ví dụ trên, em hãy rút ra những nhận xét về tính hình tượng t

Gv: HỒ THỊ MÃI

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT

I Ngôn ngữ nghệ thuật:

ĐẤT NƯỚC

Thơng tin: ĐN giàu đẹp.

Cảm xúc: Tự hào, vui sướng.

Thơng tin: Vị trí, địa hình Cảm xúc: Bình thường.

VD 1:

Tiếng gà le te lần lượt từ nhà nọ truyền đến nhà kia Dưới lớp mái lụp xụp của túp lều tranh, chị Dậu và vầng trăng tàn thơ thẩn nhìn nhau, dường

như đôi bên đều có riêng một tâm sự

(Ngô Tất Tố)

Thơng tin: Nỗi ưu tư, lo lắng, buồn rầu của chị Dậu.

Cảm xúc: Thơng cảm, xĩt xa.

JULIET: - Ai đưa lối cho chàng tới đây?

RÔMÊÔ: - Aùi tình, ái tình đã xui tôi tìm

kiếm Aùi tình đã cho tôi lời khuyên, và tôi đã cho ái tình đôi mắt Tôi chẳng phải là tay

thuỷ thủ, nhưng giá nàng có ở nơi bờ biển xa xăm nhất, thì tôi cũng sẵn sàng liều mình vì báu vật.

JULIET: - Nếu chẳng có màn đêm che phủ thì chàng sẽ thấy má em ửng đỏ vì những lời

em nói cùng đêm nay…

RÔMÊÔ: - Thưa tiểu thư tôi xin thề có mảnh trăng thiêng liêng kia đang dát bạc trên

những ngọn cây trĩu quả…

Thơng tin: Lời trị chuyện giữa R.và J.

Cảm xúc: Trân trọng, yêu thương.

So sánh 2 văn bản sau :

a ) Mùa xuân: mùa đầu năm tính từ tháng

giêng, tháng hai, tháng ba âm lịch (Từ điển Tiếng Việt)

b) Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

(Nguyễn Du)

1) Sen là lọai cây

(Ca dao)

So sánh 2 văn bản cùng miêu tả về hoa sen

sau đây và cho biết ngôn ngữ trong văn bản

nào là ngôn ngữ nghệ thuật? Vì sao?

Thơng tin: Miêu tả hoa sen  phẩm chất tốt đẹp của người lao động

Cảm xúc: Tự hào, ca ngợi.

Thơng tin: Miêu tả hoa sen.

Cảm xúc: Bình thường.

VD: Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học.

Chúng thẳng tay chém giết những người yêu

nước thương nòi của ta Chúng tắm các cuộc

khởi nghĩa của ta trong những bể máu

( Tuyên ngôn độc lập- Hồ Chí Minh)

 PCNN chính luận.

Khái niệm : Ngôn ngữ nghệ thuật là ngôn ngữ gợi hình, gợi cảm được dùng trong văn bản nghệ

thuật.

Ngôn ngữ nghệ thuật còn được dùng trong lời

nói hằng ngày, các văn bản thuộc PCNN khác.

Phân loại : 3 loại

- Ngôn ngữ tự sự: truyện, tiểu thuyết, bút

II Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật:

(ẩn dụ):

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT

* Đặc trưng của PCNNNT:

1 Tính hình tượng:

Khăn thương nhớ ai Khăn rơi xuống đất Khăn thương nhớ ai Khăn vắt trên vai

Khăn thương nhớ ai Khăn chùi nước mắt Đèn thương nhớ ai

Mà đèn không tắt Mắt thương nhớ ai Mắt ngủ không yên (Ca dao)

Các hình ảnh được nói đến trong bài

ca dao là gì? Xác định các biện pháp tu từ trong bài ca dao?

“Khăn, đèn, mắt” sự vật cụ thể

người con gái

(ẩn dụ) (hoán dụ)

* Đặc trưng của PCNNNT:

1 Tính hình tượng:

Từ các ví dụ trên, em hãy rút ra những nhận xét về tính hình tượng trong phong cách

ngôn ngữ nghệ thuật?

- Cách diễn đạt cụ thể, hàm súc và gợi cảm.

- Các phương tiện dùng để tạo hình: ẩn dụ, so

sánh, hoán dụ, nói giảm, nói tránh…

* Đặc trưng của PCNNNT:

1 Tính hình tượng:

2 Tính truyền cảm:

Ôi Bác Hồ ơi những xế chiều

Nghìn thu nhớ Bác biết bao nhiêu

Ra đi, Bác dặn: “Còn non nước ”

Nghĩa nặng, lòng không dám khóc nhiều.

* Đặc trưng của PCNNNT:

2 Tính truyền

cảm:

Hãy so sánh 2 đoạn văn cùng miêu tả cây xà nu sau

đây và cho biết cách diễn đạt nào sinh động, gợi cảm hơn?

1 Nhưng cũng có những cây vượt

lên được đầu người, cành lá sum sê như

những con chim đã đủ lông mao lông

vũ Đạn đại bác không giết nổi chúng,

những vết thương của chúng chóng lành

như trên một thân thể cường tráng

Chúng vượt lên rất nhanh thay thế

nay rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn của

mình ra, che chở cho làng.

(Trích Rừng xà nu - Nguyễn Trung Thành)

2 Có cây vượt lên qua đầu người, cành lá sum sê Chúng rất mạnh mẽ, đạn đại bác không diệt được chúng Xà

nu mọc lên rất nhanh Hai ba năm nay chúng đã che chở cho làng.

ra tính biểu cảm đó?

 Những yếu tố tạo ra tính biểu cảm trong

đoạn văn là: Từ ngữ, câu.

Từ những ví dụ trên, em hãy cho biết ngôn ngữ

có tính truyền cảm là ngôn ngữ như thế nào?

* Đặc trưng của PCNNNT:

2 Tính truyền cảm:

- Diễn đạt cảm xúc của tác giả cảm xúc của người đọc.

Phương tiện dùng để tạo tính truyền cảm

trong phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là gì?

- Phương tiện để tạo tính truyền cảm là: Cách lựa chọn từ ngữ, đặt câu.

* Đặc trưng của PCNNNT:

2 Tính truyền cảm:

3 Tính cá thể hoá:

1) Buổi trưa, tại khu tập thể x, hai bạn

Lan và Hùng gọi bạn Hương đi học:

gào lên)

nói to)

(tiếng mẹ Hương nhẹ nhàng ôn tồn)

* Đặc trưng của PCNNNT:

3 Tính cá thể hoá:

Theo em tính cá thể hoá trong phong cách ngôn ngữ nghệ thuật có gì khác so với tính cá thể trong phong cách ngôn ngữ sinh hoạt?

- Sự sáng tạo của nhà văn trong cách xây dựng hình tượng trong tác phẩm.

- Phong cách nghệ thuật riêng của mỗi tác giả.

 so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ….

2) Trong ba đặc trưng (tính hình tượng, tính truyền cảm và tính cá thể hoá), đặc trưng nào là cơ bản của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật?

Vì sao?

- Là phương tiện và là mục đích sáng tạo nghệ thuật.

- Trong hình tượng nghệ thuật đã có những yếu tố gây cảm

xúc và truyền cảm.

- Cách lựa chọn từ ngữ, sử dụng câu để xây dựng hình tượng nghệ thuật thể hiện cá tính sáng tạo nghệ thuật.

III Luyện tập:

3) Hãy lựa chọn từ thích hợp cho trong ngoặc đơn để đưa vào chỗ trống trong các câu văn, câu thơ sau và giải thích lí do lựa chọn từ đó.

a “Nhật ký trong tù” một tấm lòng nhớ nước.

(Theo Hoài Thanh)

(biểu hiện, phản ánh, thấm đượm, canh cánh, bộc lộ)

canh cánh

b Ta tha thiết tự do độc lập Không chỉ vì một dải đất riêng

Kẻ đã trên mình ta thuốc độc màu xanh cả Trái Đất riêng

(Theo Tố Hữu )

- Dòng 3 (gieo, vãi, phun, rắc)

- Dòng 4 (hủy, diệt, tiêu, giết)

rắc Giết

III Luyện tập:

4) Có nhiều bài thơ của các tác giả khác nhau vết về mùa thu,

nhưng mỗi bài thơ mang những nét riêng về từ ngữ, nhịp điệu và

hình tượng thơ, thể hiện cá thẻ trong ngôn ngữ Hãy so sánh những

nét riêng đó trong ba đoạn thơ sau:

a Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,

Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu

Nước biếc trông như từng khói phủ

Song thưa để mặc bóng trăng vào

( Nguyễn Khuyến , Thu vịnh )

- Về hình tượng: bầu trời bao la,

gió nhẹ, nước trong xanh, trăng sáng.

III Luyện tập:

4) Có nhiều bài thơ của các tác giả khác nhau vết về mùa thu,

nhưng mỗi bài thơ mang những nét riêng về từ ngữ, nhịp điệu và

hình tượng thơ, thể hiện cá thể trong ngôn ngữ Hãy so sánh những nét riêng đó trong ba đoạn thơ sau:

b Em không nghe mùa thu

mùa, âm thanh xào xạc.

- Về cảm xúc: bâng khuâng với sự

thay đổi nhẹ nhàng

- Về từ ngữ: dùng âm thanh để gợi

cảm xúc.

- Phong cách: thơ lãng mạn.

III Luyện tập:

4) Có nhiều bài thơ của các tác giả khác nhau vết về mùa thu, nhưng mỗi

bài thơ mang những nét riêng về từ ngữ, nhịp điệu và hình tượng thơ,

đoạn thể hiện cá thể trong ngôn ngữ Hãy so sánh những nét riêng đó

trong ba thơ sau:

c Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha

(Nguyễn Đình Thi, Đất nước)

- Về hình tượng: cảnh mùa thu tràn đầy

sức sống mới

- Về cảm xúc: vui mừng, tự hào về sự hồi

sinh của dân tộc trong mùa thu

- Về từ ngữ: miêu tả trực tiếp hình ảnh và

cảm xúc.

- Phong cách: lãng mạn cách mạng.

Cảm ơn các em đã tham dự tiết học!

Chúc các em học tốt!