Giáo Án Lịch Sử Hải Dương

Trong hòa bình, Hải Dương đã nhanh chóng vươn lên cùng đất nước, trở thành một trọng điểm kinh tế của miền Bắc.Phần các chuyên đề giúp cho học sinh được hiểu biết sâu hơn, lắng đọng hơn

Trang 1

Phần Lịch sử Hải Dương từ 1858 đến 2010: Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về quá trình phát triển của Hải Dương trong chặng đường lịch sử đầy thăng trầm và thách thức Truyền thống yêu nước của con người xứ Đông lại một lần nữa được khẳng định qua quá trình đấu tranh chống Pháp và Mỹ xâm lược Những con người xứ Đông đã viết tiếp những truyền thống, những trang sử hào hùng của cha ông bằng những thành tựu lớn lao, góp phần giành và giữ độc lập dân tộc Trong hòa bình, Hải Dương đã nhanh chóng vươn lên cùng đất nước, trở thành một trọng điểm kinh tế của miền Bắc.

Phần các chuyên đề giúp cho học sinh được hiểu biết sâu hơn, lắng đọng hơn về những truyền thống cao đẹp của địa phương, về những nhân vật tiêu biểu, những làng nghề truyền thống và những di tích lịch sử quan trọng của quê hương, trên cơ sở đó, HS biết trân trọng giá trị truyền thống và thêm yêu quê hương

1.2 Về kỹ năng

Qua chương trình dạy học lịch sử Hải Dương, rèn cho HS các kỹ năng như

sử dụng, khai thác sách giáo khoa, khai thác tư liệu qua các kênh thông tin, kỹ năng sưu tầm tư liệu qua thực tế cuộc sống Trên cơ sở đó rèn cho học sinh kỹ năng tư duy, biết phân tích, so sánh, đánh giá sự kiện và các vấn đề lích sử qua thực tiễn địa phương Đồng thời, rèn cho HS phong cách, thói quen chủ động tìm tòi trong học tập

Trang 2

1.3 Về tư tưởng

Thông qua việc giáo dục về truyền thống quê hương, giáo dục cho HS tình yêu quê hương, trân trọng những gì thuộc về truyền thống của cha ông, từ đó có ý thức giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp của địa phương trong học tập, xây dựng đất nước

Trang 3

Bài giảng cần giúp cho HS nắm được các kiến thức sau:

- Sự thay đổi về tên gọi và địa danh của Hải Dương qua các thời kỳ (từ nguồn gốc đến thế kỷ XV)

- Những dấu tích của văn minh sông Hồng trên đất Hải Dương

- Những chuyển biến về kinh tế - xã hội Hải Dương và tinh thần đấu tranh anh dũng của nhân dân Hải Dương trong thời kỳ Bắc thuộc

- Giáo dục ý thức tiếp nối truyền thống

II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng

- Hệ thống bản đồ về Hải Dương và bản đồ các tỉnh phía Bắc

- Hệ thống tranh ảnh về trống đồng tại Hải Dương và những thành tựu văn hóa Hải Dương

- Phim tư liệu về văn hóa Hải Dương thời kỳ này (nếu có)

- Tài liệu về Lịch sử Hải Dương

III Hoạt động dạy và học

1 Giới thiệu bài mới

- Sử dụng những hình ảnh và bản đồ về Hải Dương để giới thiệu khái quát

Trang 4

Hoạt động dạy - học Kiến thức cơ bản

- GV đưa bản đồ tình Hải Dương

-Giới thiệu về vị trí địa lí của Hải Dương

ngày nay

- Kết hợp tài liệu giới thiệu thêm về địa

giới của Hải Dương ngày xưa -> Hs hiểu

rằng địa giới của Hải Dương xưa rộng

hơn ngày nay

=> GV kết luận và bổ sung : Hải Dương

là cửa ngõ phía đông của kinh thành

Thăng Long, là phên dậu bảo vệ của

kinh thành Thăng Long

-Diện tích đất tự nhiên 165.480 ha, dân

số trên 1,7 triệu người, gồm 10 huyện, 1

Qua các thời kì lịch sử Hải Dương đã

mang những tên gọi nào?

- Thời Hùng Vương

- Thời Bắc thuộc

- Thời phong kiến

- Thời nay

? Theo em tên gọi Hải Dương có ý nghĩa gì?

“ ánh dương từ miền duyên hải chiếu về”

? Tại sao Hải Dương trong lịch sử luôn

được coi là một trong bốn trấn quan

trọng của kinh thành Thăng Long?

->Đây là vùng châu thổ trù phú, thuận lợi

phát triển nghề nông và nghề chài lưới

trấn giữ phía đông, là phên dậu bảo vệ

1- Địa danh Hải Dương qua các thời kì lịch sử

a- Vị trí địa lí

- Nằm ở đông bắc đồng bằng sông Hồng, là cửa ngõ phía đông của kinh thành Thăng Long, phía Bắc giáp với Bắc Giang, phía đông, đông nam giáp với Quảng Ninh và Hải Phòng, phía nam giáp Thái Bình, phía Tây, tây nam giáp Bắc Ninh và Hưng Yên

b- Tên gọi Hải Dương qua các thời

kì lịch sử

- Thời Hùng Vương

Bộ Dương Tuyền

- Thời Bắc thuộc

Huyện An Định -> Hồng Châu

- Thời phong kiến

Hồng lộ->Hải Đông lộ->Thừa tuyên Nam Sách-> Thừa tuyên Hải Dương (Xứ Đông)-> Trấn Hải Dương

- Thời nay

Hải Dương->Hải Hưng->Hải Dương

Trang 5

kinh thành Thăng Long.

GV Đưa đoạn tư liệu sau và hình ảnh

trống đồng Hữu Chung lên màn hình

Đời Hùng Vương thứ 6, thành Dền( nay

là Ngọc Lặc-Ngọc Sơn)đã là thủ phủ của

bộ Dương Tuyền, một trong 15 bộ lạc

hùng mạnh nhất nước Văn Lang.

Cuối tháng 12-1983 các nhà khảo cổ

học Hải Dương đã khai quật một ngôi

mộ cổ ở thôn Ngọc Lặc Viện khảo cổ

GV kết luận: “Vùng đất Hải Dương hiện

nay vốn là màu mỡ” như tài liệu đã in

HS theo dõi đoạn: Dấu tích văn hóa Hòa

Bình có thủ lĩnh

? Người Việt cổ đã để lại những dấu tích

nào trên đất Hải Dương?

-Dấu tích cổ:

+ Thời Hòa Bình: có công cụ đá , di cốt

người ở núi Nhẫm Dương(Kim Môn).

+ Thời Đông Sơn: có mũi tên Đồng, giáo

đồng, rìu đồng ( Kim Môn).Hệ thống mộ

thuyền ở Kim Thành, Nam Sách, Gia

Lộc Trống đồng ở Thanh Hà, Tứ Kỳ

+Là bộ Dương Tuyền trong 15 bộ lạc

của nước Văn Lang Có nhiều đình, đền

thờ các bộ tướng thời Hùng Vương.

HS Thảo luận cặp đôi

? Qua những dấu tích này em biết gì về

cuộc sống của người Việt cổ trên đất Hải

Dương? Từ đó em hãy so sánh với cuộc

2- Vài nét về nền văn minh sông Hồng trên đất Hải Dương

- Hải Dương là vùng đất có lịch sử lâu đời

- Người Việt cổ để lại nhiều dấu tích: Công cụ đá, di cốt người, mũi

tên đồng, giáo đồng, trống đồng, đồ gốm

- Cuộc sống của Người Việt cổ trên đất Hải Dương

Trang 6

và đánh giá về trình độ văn minh của

người Việt Cổ trên đất Hải Dương?

- Thủ công nghệp :Nghề dệt, đan tre và

các nghề đánh cá, săn bắt giữ vai trò

quan trọng.

* Về văn hóa

- Đi lại chủ yếu bằng thuyền

- Có ý thức tự vệ

- Có tục chôn người chết, sùng bái con

người, sùng bái tự nhiên

- GV chốt kiến thức

GV giới thiệu: Khi các triều đại phong

kiến phương Bắc đô hộ nước ta, Hải

Dương vẫn là một trung tâm kinh tế,

chính trị của quận Giao Chỉ Giặc

phương Bắc đã thực hiện chính sách di

dân, đưa người Hán sang ở lẫn với

người Việt, Hải Dương với vị trí trung

tâm của đồng bằng Bác Bộ có đất đai trù

phú đã trở thành nơi định cư của nhiều

quan lại quý tộc người Hán.Vì vậy nền

kinh tế, xã hội và văn hóa Hải Dương có

nhiều chuyển biến.

=> Cuộc sống của người Việt cổ trên đất Hải Dương khá phong phú với nghề nông trồng lúa nước đã đạt tới trình độ cao góp phần tạo nên nền tảng và những nét đặc trưng của nền văn minh Sông Hồng

3- Hải Dương trong thời kì Bắc thuộc ( TK II TrCN- TK X)

a- Hải Dương thời kì Bắc thuộc

- Hải Dương là trung tâm kinh tế chính trị của quận Giao Chỉ

Trang 7

Hs theo dõi đoạn tư liệu Về kinh tế

? Kinh tế Hải Dương có chuyển biến gì?

Về xã hội cuộc sống của người Hải

Dương có gì thay đổi?

- Có sự phân hóa sâu sắc

- Quý tộc địa chủ ngày càng đông: có

quý tộc địa chủ người Hán và người

Việt.

- Nông dân công xã bị mất đất trở thành

tá điền lệ thuộc địa chủ Hán.

=> Xã hội Việt dần bị phong kiến hóa.

? Bọn phong kiến phương Bắc đã thực

hiện chính sách văn hóa như thế nào khi

đô hộ nước ta?

- Bọn giặc phương bắc thực hiện chính

HS theo dõi đoạn tư liệu:

Năm 43 chống quân đô hộ phương

Bắc

Hải Dương là địa bàn của những cuộc

khởi nghĩa nào? Đại tướng chỉ huy là ai?

* Về kinh tế:

- Xuất hiện công cụ sắt

- Biết sử dụng phân bón ruộng

- Các nghề gốm, nghề mộc, nghề trồng dâu nuôi tằm dệt vải phát triển

* Về xã hội:

- Có sự phân hóa sâu sắc

=> Xã hội Việt dần bị phong kiến hóa.

- Năm 544 tướng quân Lý Quốc Bảo tham gia khởi nghĩa Lí Bí chặn đánh quân Lương từ Phú Lương tới Văn Thai

- Năm 905 Khúc Thừa Dụ(ở Ninh Giang) chống lại nhà Đường giành

Trang 8

?Em có nhận xét gì về việc khúc Thừa

Dụ dựng quyền tự chủ?

GV giới thiệu đền thờ Khúc Thừa Dụ

?Tại sao nhân dân ta lập đền thờ ông?

Trách nhiệm của các thế hệ trẻ là phải

làm gì?

- Tỏ lòng biết ơn

- Trách nhiệm là tôn tạo giữ gìn di tích

- Học tập tốt, xây dựng quê hương Hải

Dương và đất nước Việt Nam ngày càng

giàu đẹp

quyền tự chủ

= > Đã đặt mốc kết thúc về cơ bản ách thống trị của phong kiến phương Bắc

3- Củng cố bài học:

? Theo dòng lịch sử Hải Dương đã mang những tên gọi nào?

? Tại sao Hải Dương luôn được coi là một trong bốn trấn quan trọng của kinh thành Thăng Long ?

4- Hướng dẫn về nhà:

- Học bài nắm chắc: Địa giới của tỉnh Hải Dương, tên gọi của Hải Dương qua các thời kì lịch sử, đặc điểm kinh tế văn hóa, xã hội của Hải Dương dưới thời Bắc thuộc

- Lập bảng niên biểu về các cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc của nhân dân Hải Dương:

Bài 2 LỊCH SỬ HẢI DƯƠNG TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV

I Mục tiêu bài học

1 Về kiến thức

Trang 9

- Truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Hải Dương

- Những thành tựu về kinh tế của Hải Dương: Nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp qua các triều đại (Tiền Lê, Lý, Trần)

- Sự phát triển văn hóa, giáo dục của Hải Dương (tôn giáo; giáo dục - khoa cử) qua các triều đại (Tiền Lê, Lý, Trần)

2 Về kỹ năng:

Qua bài học rèn cho HS các kỹ năng:

- Kỹ năng phân tích và đánh giá các sự kiện và hiện tượng lịch sử

- Kỹ năng liên hệ, so sánh

3 Về tư tưởng

- Giáo dục tình yêu quê hương cho HS và ý thức giữ gìn những giá trị văn hóa vật thể và vi vật thể của địa phương

- Giáo dục ý thức tiếp nối truyền thống

- Hệ thống bản đồ về các trận đánh lớn trên đất Hải Dương

- Hệ thống tranh ảnh về các nhân vật lịch sử, văn hóa của Hải Dương thời kỳ này

III Tổ chức thực hiện bài giảng

- Có thể sử dụng một bài tập nhận thức kết nối các sự kiện lịch sử của dân tộc với lịch sử địa phương cùng thời kỳ này về những sự kiện chính nhằm tạo nền tảng cho HS tiếp thu bài mới trong một tổng thể kiến thức chung

2 Dạy và học bài mới

Mục 1 Truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm

- GV Sử dụng một băng thời gian khái

quát lại sự kiện và tên nhà lãnh đạo của

những cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập

dân tộc trong thời đại nhà Lý, Trần, Lê

- GV tiếp tục sử dụng băng thời gian để

giảng về tinh thần đấu tranh của nhân

dân Hải Dương, kết hợp với việc sử

dụng bản đồ về các trận đánh để tạo

biểu tượng về không gian của trận đánh

a Đấu tranh bảo vệ nền độc lập

tự chủ dưới thời Đinh - Tiền Lê

- Hai danh tướng là Lê Viết Hưng và Lê

Viết Quang cùng Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân

- Danh tướng Phạm Cự Lượng đã cùng

Lê Hoàn phá tan quân Tống ở Tây Kết - Chi Lăng

Trang 10

tại địa phương

- HS nhận xét, GV kết luận:

- Hải Dương có tinh thần đấu tranh chống ngoại xâm ngay từ thời lập quốc

- GV phát phiếu học tập, yêu cầu HS

điền tên những trận đánh lớn của dân

tộc thời Lý, Trần, Lê sơ - HS làm bài

- GV kết luận, phân tích làm rõ:

- GV tạo biểu tượng về vùng Vạn Kiếp

- GV kể chuyện về các danh tướng

- GV tiêu biểu tạo biểu tượng về người

anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi

- Sử dụng phương pháp nhận thức lịch

sử để giúp HS so sánh và nhận thức về

vai trò và truyền thống anh dũng của

Hải Dương trong suốt chiều dài lịch sử

đấu tranh chống xâm lược từ thế kỷ X

đến thế kỷ XV

b Đấu tranh bảo vệ nền độc lập

tự chủ dưới thời Lý - Trần - Lê sơ

- Thời nhà Trần, Trần Quốc Tuấn đã

đánh tan đạo quân chủ lực của Thoát Hoan tại Vạn Kiếp, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông xâm lược lần thứ hai

- Hai danh tướng là Yết Kiêu và Nguyễn Chế Nghĩa (Gia Lộc) là những tướng giỏi của Trần Quốc Tuấn

- Dưới thời hời Lê sơ: nhân dân Hải

Dương đã có những góp to lớn vào thắng lợi của cuộc khởi nghĩa

* Trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh chống xâm lược từ thế kỷ X đến thế kỷ

XV, nhân dân Hải Dương luôn khẳng định được ý chí đấu tranh kiên cường, góp phần quan trọng trong công cuộc bảo vệ đất nước

Mục 2 Sự phát triển về kinh tế - văn hóa

- GV dùng phương pháp tái hiện lịch sử

a Sự phát triển kinh tế

Trang 11

kết hợp với hệ thống kênh hình để khắc

họa, làm rõ sự phát triển của kinh tế

nông nghiệp, thủ công nghiệp và

thương nghiệp của Hải Dương trong

giai đoạn này

- GV dùng phương pháp tái hiện lịch sử

kết hợp với hệ thống kênh hình để làm

rõ về sự phát triển của Phật giáo tại Hải

Dương từ thời nhà Lý đến nhà Lê

- GV kết hợp các phương pháp để làm rõ

sự phát triển của khoa cử ở Hải Dương,

qua đó giúp HS nhận rõ về truyền thống

hiếu học của cha ông Dùng hình ảnh để

tạo biểu tượng về "Lò tiến sĩ xứ Đông", về

Văn miếu Mao Điền; về những tấm

gương đỗ đạt cao như Trạng Nguyên Mạc

Đĩnh Chi quê Nam Sách; thầy thuốc Tuệ

Tĩnh người Cẩm Giàng; Phạm Sư Mạnh,

Nguyễn Đại Năng (Kinh Môn); Nguyễn

Phi Khanh (Chí Linh)

- Nghề nông trồng lúa nước, chăn nuôi

gia súc gia cầm giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế và bước đầu phát triển

- Các ngành, nghề thủ công như chạm khắc gỗ, đúc đồng làm gốm sứ phát triển

b Sự phát triển văn hóa - giáo dục

- Phật giáo chiếm địa vị độc tôn, trở thành quốc giáo

-Từ thời Lý, Trần, đất Hồng Châu đã có nhiều người đỗ đạt cao ra làm quan, cống hiến cho đất nhước nhiều nhân tài xuất chúng trên nhiều lĩnh vực như Mạc Đĩnh Chi; Chu Văn An; Tuệ Tĩnh; Phạm Sư Mạnh; Nguyễn Phi Khanh…

3- Củng cố bài học:

- Sử dụng bài tập nhận thức dưới dạng các trò chơi để cùng HS ôn lại những truyền thống của quê hương

- Tạo điều kiện cho HS được trao đổi, bày tỏ suy nghĩ, cảm nghĩ của mình

về lịch sử quê hương trong giai đoạn này

4- Hướng dẫn về nhà:

- Hướng dẫn HS tìm hiểu về những nhân vật lịch sử và truyền thống hiếu học của quê hương mình

Trang 13

Chương 2 LỊCH SỬ HẢI DƯƠNG

TỪ THẾ KỶ XV ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX

Bài 3

SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA ĐÔ THỊ CỔ HẢI DƯƠNG

- Sự hình thành và tiến trình phát triển của thị xã Hải Dương

- Sự phát triển kinh tế - văn hóa của đô thị cổ Hải Dương

- Đô thị cổ Thành Vạn (Chí Linh); Đô thị cổ Hồng Châu (Nam Sách); Đô thị

cổ Mao Điền (Cẩm Giàng); Thương cảng Đômi và đô thị cổ Vạn Ninh (Ninh Giang)

- Kỹ năng sử dụng sách giáo khoa, kỹ năng phân tích, đánh giá các sự kiện

- Hệ thống bản đồ về các đô thị cổ; các phố cổ và các công trình kiến trúc

cổ trên đất Hải Dương

- Hệ thống tranh ảnh về các đô thị cổ của Hải Dương thời kỳ này

- Có thể sử dụng hình ảnh về các đô thị cổ của Việt Nam để gợi cho HS nhớ lại sự hình thành và phát triển của các đô thị cổ trên cả nước trong cùng thời

kỳ như: Luy Lâu; Kinh Kỳ, Phố Hiến; Hội An Trên cơ sở đó giới thiệu khái quát cho HS về nội dung của bài học, đồng thời đặt vấn đề để các em tập trung chú ý ngay từ đầu giờ

Trang 14

Mục 1 Đô thị Hải Dương

- GV sử dụng phương pháp tái hiện lịch

sử kết hợp với hình ảnh trực quan để

giới thiệu cho HS về vị trí, cấu trúc của

đô thị cổ Hải Dương gồm Thành Hải

Dương (Thành Đông) và Đông Kiều

Phố

- GV hướng dẫn HS xác định vị trí của

các phố cổ bằng bản đồ

- GV giới thiệu về các hoạt động kinh

tế chính trong đô thị cổ Hải Dương có

liên hệ với thực tiễn ngày nay

- GV sử dụng phương pháp tái hiện lịch

sử, GV giới thiệu khái quát về tình hình

văn hóa của đô thị cổ Hải Dương

- GV sử dụng bài tập nhận thức để yêu

cầu HS nhận xét về những đặc điểm của

đô thị cổ Hải Dương?

a Sự hình thành và tiến trình phát triển của thị xã Hải Dương

- Cấu trúc của đô thị cổ Hải Dương

gồm Thành Hải Dương (Thành Đông)

và Đông Kiều Phố

- Thành Hải Dương vừa là nơi ở và làm việc của bộ máy quan lại cấp tỉnh cùng các cơ quan chuyên môn; vừa là một đồn binh quan trọng trấn giữ miền biên

ải phía Đông

- Đông Kiều phố là khu dân cư (sinh

sống và buôn bán) ở khu phía đông của

Thành Đông

b Sự phát triển kinh tế - văn hóa của

đô thị cổ Hải Dương

- Hoạt động kinh tế chính trong đô thị

cổ Hải Dương là thủ công nghiệp và thương nghiệp

c Về văn hóa - giáo dục

- Hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng của

nhân dân diễn ra tại các đình, chùa, đền, miếu, nhà thờ… ở nơi cư trú

- Trường thi Hải Dương được đặt ở Mao Điền là một thuận lợi cho khoa cử

xứ Đông phát triển

- Hoạt động kinh tế giao lưu, buôn bán

đã phát triển, đóng vai trò là trung tâm trung chuyển hàng hóa giữa các địa phương trong vùng

Mục 2 Các đô thị khác

Trang 15

HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC KIẾN THỨC CẦN ĐẠT

- Sử sụng kết hợp các phương pháp và

sử dụng kênh hình để giảng về sự hình

thành, quá trình phát triển và đặc điểm

của các đô thị: Thành cổ Chí Linh; Mao

Điền - Cẩm Giàng; thương cảng Đô-mi

(Domea) và sự phát triển của vùng Quý

Cao (Tứ Kỳ), Ninh Giang

- Do vị trí thuận lợi, Hải Dương đã từng

có nhiều đô thị cổ và có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế đất nước

3 Củng cố bài học:

- GV yêu cầu HS nhận xét về các đô thị cổ ở Hải Dương và giá trị của nó đối với sự phát triển của địa phương Có thể thực hiện nội dung này bằng phiếu học tập cho các nhóm

4 Hướng dẫn HS làm bài tập

- Em có nhận xét gì về sự hình thành và phát triển của các đô thị cổ ở Hải Dương

Trang 16

Bài 4 CÁC PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CỦA HẢI DƯƠNG

(TỪ THẾ KỶ XV ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX)

- Bài giảng cần giúp cho HS nắm được những thành tựu trong đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Hải Dương trong các triều đại Hậu Lê, Tây Sơn, Nguyễn

- Bên cạnh đó, cần làm rõ nguyên nhân, diễn biến và kết quả của các phong trào đấu tranh của nông dân Hải Dương chống áp bức bất công như khởi nghĩa Nguyễn Tuyển; Nguyễn Cừ; Nguyễn Hữu Cầu

- Biết hình dung, liên tưởng về các sự kiện lịch sử cụ thể

- Biết so sánh, đánh giá những hiện tượng trong xã hội

- Biết cách đánh giá các nhân vật lịch sử tại địa phương

- Thông qua các sự kiện lịch sử của quê hương, giáo dục cho HS lòng kính yêu, khâm phục những người có công với dân, với nước

- Giáo dục cho HS biết trân trọng tinh thần yêu nước bất khuất của cha ông

- Hệ thống bản đồ về các trận đánh lớn trên đất Hải Dương

- Đây là bài giảng mang tính chất các cuộc chiến tranh, nên GV bắt buộc phải đặt nó trong bối cảnh lịch sử dân tộc Vì vậy, GV có thể giới thiệu bài bắt đầu bằng những thành tựu trong đấu tranh của dân tộc ta (có thể thông qua một đoạn phim tư liệu, có thể thông qua một bài tập trắc nghiệm hoặc một hệ thống hình ảnh…) Trên cơ sở đó, đặt vấn đề vào lịch sử địa phương

Mục 1 Phong trào đấu tranh chống ngoại xâm.

- GV hướng dẫn HS đọc tài liệu và kể - Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, nhân

Trang 17

tên những cuộc đấu tranh chống ngoại

xâm tiêu biểu của nhân dân Hải Dương

- GV tường thuật về việc các bậc anh

hùng hào kiệt của Hải Dương và đóng

góp của họ vào chiến thắng chung của

dân tộc

- GV tạo biểu tượng về các nhân vật LS

- GV sử sụng bài tập nhận thức cho HS

nhận xét, đánh giá về công lao của các

nhân vật lịch sử địa phương với cuộc

kháng chiến chống quân Minh, có liên

hệ với thực tiễn

dân Hải Dương đã đem tài năng trí tuệ, sức lực của mình góp phần vào chiến thắng chung của dân tộc

- Các nhân vật lịch sử tiêu biểu như Nguyễn Trãi, Nguyễn Húc

Mục 2 Phong trào đấu tranh của nông dân chống áp bức bất công

- GV sử sụng câu hỏi phát vấn giúp HS

ôn lại tình hình xã hội nước ta ở giữa

thế kỉ XVIII

- GV sử dụng kênh hình và bản đồ để

tái hiện và tạo biểu tượng về Nguyễn

Hữu Cầu và diễn biến, kết quả của khởi

nghĩa Nguyễn Hữu Cầu

- - GV yêu cầu HS nhận xét về cuộc

khởi nghĩa và vai trò của Nguyễn Hữu

Cầu qua việc khai thác câu hỏi trong tài

liệu: Vì sao nói: Khởi nghĩa Nguyễn

Hữu Cầu là cuộc khởi nghĩa lớn nhất,

mãnh liệt nhất ở Đàng ngoài thế kỉ

XVIII?

- Xã hội nước ta ở giữa thế kỉ XVIII rối ren, những mâu thuẫn trong xã hội sâu sắc Vì vậy, Hải Dương là nơi có phong trào đấu tranh của nông dân diễn ra sôi nổi, quyết liệt

- Khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu là cuộc khởi nghĩa lớn nhất, mãnh liệt nhất ở Đàng ngoài trong thế kỷ XVIII

Trang 18

3 Củng cố bài học

- Khái quát lại những nét chính của bài, nhấn mạnh về tinh thần đấu tranh của nhân dân Hải Dương cả trong kháng chiến chống xâm lược cũng như trong đấu tranh giai cấp

- Hướng dẫn cho HS lập niên biểu về các cuộc khởi nghĩa trên địa bàn tỉnh (về thời gian, địa điểm, kết quả, ý nghĩa)

- Yêu cầu HS sưu tầm tài liệu về các phong trào đấu tranh gắn với lịch sử địa phương của các em

Trang 19

Bài 5 NHỮNG THÀNH TỰU VỀ KINH TẾ VĂN HÓA

CỦA HẢI DƯƠNG

- Những thành tựu về kinh tế (nông nghiệp; thủ công nghiệp và thương nghiệp) của Hải Dương trong các triều đại Hậu Lê, Tây Sơn, Nguyễn

- Sự phát triển văn hóa, giáo dục của Hải Dương (tôn giáo; giáo dục - khoa cử) qua các triều đại Hậu Lê, Tây Sơn, Nguyễn

- Kỹ năng tích hợp kiến thức của Ngữ văn và Lịch sử trong nhận thức

- Kỹ năng phân tích các vấn đề lịch sử, không hiện đại hóa lịch sử

- Những câu chuyện kể về các danh nhân tiêu biểu của Hải Dương

- Gợi lại cho HS nhớ về tình hình đất nước trong các triều đại Hậu Lê, Tây Sơn, Nguyễn Có thể sử dụng băng thời gian kết hợp với so sánh để HS có cái nhìn tổng thể về lịch sử dân tộc trong thời kỳ này

- Tiếp đó, GV có thể sử dụng một đoạn văn hoặc thơ để giới thiệu về lịch

sử Hải Dương và giới thiệu nội dung bài học mới

Mục 1 Thành tựu về kinh tế

- GV đặt câu hỏi và hướng dẫn HS đọc

tài liệu để miêu tả và so sánh về tình

Trang 20

hình kinh tế nông nghiệp của Hải

Dương qua các triều đại (có thể sử dụng

phiếu học tập hoặc bài tập trắc nghiệm),

sau đó GV chốt lại và phân tích:

Thời Lê Thời

nhà Trịnh

Thời Nguyễn

tài liệu để thống kê hoạt động kinh tế

thủ công nghiệp, các làng nghề truyền

thống của Hải Dương qua các triều đại,

sau đó GV phân tích

- GV cho HS tìm hiểu thêm về các nghề

truyền thống tại quê hương

- GV sử dụng phương pháp tái hiện lịch

sử để giúp HS hiểu rõ sự phát triển

thương nghiệp ở Hải Dương

- Sử dụng bài tập nhận thức, tạo điều

- Nghề nông vẫn giữ vai trò chính và về

cơ bản vẫn được chính quyền phong kiến có nhiều chính sách để khuyến khích sản xuất phát triển

đá Kính Chủ; Nghề đóng giày dép ở Tam Lâm; Nghề làm vàng bạc ở Châu Khê; Đặc biệt, nhấn mạnh nghề sản xuất Chu Đậu.

- Hoạt động thương mại ở Hải Dương

phát triển, các huyện lỵ Hải Dương, hệ thống chợ phát triển mạnh

Trang 21

kiện cho HS được trao đổi, phân tích,

đánh giá về tình hình kinh tế của Hải

Dương

Mục 2 Sự phát triển văn hóa

- GV dùng kênh hình và phương pháp

miêu tả để khắc họa cho HS Nho giáo,

Phật giáo ở Hải Dương

- Dùng kênh hình và phương pháp miêu

tả để khắc họa cho HS Nho giáo, Phật

giáo ở Hải Dương

- Giới thiệu cho HS nghệ thuật sân

khấu và biểu diễn như chèo, tuồng, hát

- GV tạo biểu tượng về làng Mộ Trạch

và Văn miếu Mao Điền

- Tôn giáo: Phật giáo phát triển rộng trong dân chúng, tạo nên triết lý sống của nhân dân

- Đạo Thiên chúa dần được du nhập vào Hải Dương

- Tổ chức trò chơi ô chữ (9 ô chữ hàng ngang và ô chữ chìa khóa) để giúp

HS hệ thống lại kiến thức của bài học

Chương 3

Trang 22

LỊCH SỬ HẢI DƯƠNG (1858 - 2010)

Bài 6 LỊCH SỬ HẢI DƯƠNG (1858 - 1918)

- Quá trình thực dân Pháp chiếm đóng và bình định Hải Dương và những thay đổi về địa giới hành chính và bộ máy chính quyền ở Hải Dương

- Phong trào đấu tranh chống Pháp tại Hải Dương (1858 - 1918)

- Những chuyển biến về kinh tế, văn hóa và xã hội Hải Dương trong giai đoạn này

- Hệ thống bản đồ, phim tư liệu về việc Pháp xâm lược và chiếm đóng Hải Dương; về những chuyển biến của Hải Dương

- Hệ thống tranh ảnh về các nhân vật lịch sử, văn hóa của Hải Dương thời

kỳ đấu tranh chống Pháp

- Sử dụng bài tập nhận thức để giúp HS ôn lại kiến thức về quá trình Pháp xâm lược Việt Nam và quá trình đầu hàng Pháp của nhà Nguyễn Trên cơ sở đó,

sử dụng một đoạn phim tư liệu hoặc một số hình ảnh về việc Pháp nổ súng tấn công thành Hải Dương để giới thiệu, đưa HS vào bài mới

Mục 1 Thực dân Pháp chiếm đóng và bình định Hải Dương

- GV Giới thiệu về vị trí chiến lược

quan trọng của Hải Dương và mục đích

đánh chiếm Hải Dương của Pháp + Ngày 4/12/1873, quân Pháp nổ súng

Trang 23

- GV dùng phương pháp miêu tả, tường

thuật kết hợp với kênh hình để tái hiện

lại việc Pháp đánh chiếm Hải Dương

qua các bước cụ thể

- Sử dụng sơ đồ nhánh để khái quát về

bộ máy thống trị thực dân - phong kiến

cấp tỉnh của Pháp tại Hải Dương

tấn công và chiếm được thành Hải Dương nhưng thất bại.

+ Ngày 19 tháng 8 năm 1883, tấn công Thành Hải Dương lần 2 Quân pháp chiếm thành và thực sự chiếm đóng tỉnh Hải Dương

- Bộ máy cai trị thực dân trên cơ sở nhà nước thực dân - phong kiến, trong đó Pháp năm toàn quyền cai trị, còn quan lại người Việt trở thành công cụ cai trị của Pháp

Mục 2 Phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ

- GV Sử dụng phiếu học tập, hướng dẫn

HS thống kê các cuộc đấu tranh chống

Pháp xâm lược và đô hộ của nhân dân

Hải Dương: Thời gian, lãnh đạo, ý

nghĩa Sau đó, GV kết luận bằng nội

- Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân Hải Dương trong giai đoạn này mặc dù đều thất bại, nhưng hoạt động của các cuộc khởi nghĩa này đã vai trò quan trọng trong đấu tranh hưởng ứng chiếu Cần Vương chống Pháp và khẳng định truyền thống anh hùng của quê hương

- 1897-1918 các cuộc đấu tranh

chống Pháp xâm lược và đô hộ của nhân dân Hải Dương ngày càng mạnh

Trang 24

nghĩa hưởng ứng phong trào Cần Vương; Phong trào đấu tranh theo khuynh hướng mới: Hưởng ứng phong trào Đông Du của Phan Bội Châu.

Mục 3 Những chuyển biến về kinh tế - văn hóa - xã hội ở Hải Dương

- GV Sử dụng phương pháp phân tích,

so sánh, thông qua kênh hình để làm rõ

những chuyển biến về kinh tế, văn hóa,

xã hội của Hải Dương

* GV chú ý khai thác tính hai mặt của

cuộc khai thác thuộc địa

- GV miêu tả về chính sách về giáo dục

của Pháp, vừa thực hiện chính sách ngu

dân về giáo dục và đầu độc về văn hóa,

vừa thực hiện chính sách phát triển văn

hóa - giáo dục trong một chừng mực

nhất định để phục vụ công cuộc cai trị

- Nhiều tuyến đường quan trọng của Hải

Dương được xây dựng như Đường 5, ga Hải Dương; Cầu Phú Lương; Đường 18

…

- Thực dân Pháp đã cấu kết với lực lượng địa chủ phong kiến, cướp ruộng đất của nông dân, các đồn điền trồng lúa, thuốc lá, chè, chăn nuôi gia súc…

b Về văn hóa - giáo dục

- Việc đầu tư cho giáo dục của chính quyền cai trị ở Hải Dương vẫn còn quá hạn chế

- Văn hóa phương Tây đã từng bước ảnh hưởng, làm thay đổi một số phong tục, lối sống của nhân dân Hải Dương

- Nếp sống và các yếu tố văn hóa truyền thống vẫn được bảo tồn

c Xã hội

- Bên cạnh sự tồn tại của những giai cấp

cũ như địa chủ phong kiến và nông dân còn có sự xuất hiện của những giai tầng mới như công nhân, tư sản và tiểu tư

Trang 26

Bài 8 LỊCH SỬ HẢI DƯƠNG (1945 - 2010)

- Hải Dương trong quá trình xây dựng, củng cố và giữ vững chính quyền (từ sau 2/9/1945 đến 19/12/1946)

- Phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân dân Hải Dương

- Những thành tựu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Hải Dương và vai trò của Hải Dương trong kháng chiến chống Mỹ

- Những thành tựu về kinh tế - văn hóa - xã hội trong công cuộc đổi mới của Hải Dương (1986 - 2010)

- Kỹ năng phân tích hoàn cảnh, nhận định nhiệm vụ cách mạng

- Kỹ năng liên hệ sự kiện lịch sử với thực tiễn

- Kỹ năng tư duy logic

- Giáo dục tình cho HS truyền thống tương thân, tương ái của quê hương

- Giáo dục trách nhiệm giữ gìn độc lập dân tộc và ý thức vượt gian khó vươn lên, góp phần xây dựng quê hương

- Hệ thống bản đồ về các trận đánh lớn trên đất Hải Dương trong kháng chiến

- Hệ thống tranh ảnh về các nhân vật lịch sử của Hải Dương thời kỳ này

- Hệ thống biểu đồ và hình ảnh về sự phát triển của Hải Dương

- Sử dụng bài hát "Nhớ về Hải Dương" của nhạc sĩ Trần Minh để gợi mở

và tạo cảm xúc cho HS, trên cơ sở đó GV giới thiệu nội dung bài mới

- Giai đoạn 1945 – nay là giai đoạn với nhiều diễn biến phức tạp : cùng lúc chúng ta phải chống hai kẻ thù nguy hiểm là Pháp và Mĩ ; cùng lúc phải song song thực hiện nhiệm vụ của cuộc cách mạng dân chủ nhân dân và xây dựng đất nước Nhưng đây cũng là giai đoạn đã ghi thêm nhiều truyền thống cách mạng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Cùng với cả nước nhân dân tỉnh Hải Dương cũng đã góp phần không nhỏ vào những thắng lợi ấy

Trang 27

GV dùng sơ đồ để khái quát :

- GV yêu cầu HS chú ý vào tài liệu mục 1.a

+?Sau CM tháng Tám tình hình Hải

Dương như thế nào ?

- HS trả lời

- GV: (đưa lên trình chiếu):

Khó khăn về: Chính quyền non trẻ; Nạn đói

tràn lan; Thiên tai…; Mù chữ; Thù trong

giặc ngoài (bọn phản động, quân Tưởng,

Pháp đều đe dọa độc lập của Việt Nam)

- GV kết luận: Khó khăn chồng chất như ở

tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”

+?Trước những khó khăn đó, Hải Dương

Ninh Giang- Hải Dương?

- HS: Đông đảo, nhiều độ tuổi, già trẻ, gái

trai đều đi học

1 Hải Dương trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954)

a Hải Dương sau Cách mạng tháng 8/1945

- Hoàn cảnh: Khó khăn

- Biện pháp:

+ Khắc phục nạn đói (Kêu gọi ủng

hộ - Tăng gia sản xuất)

Nay (2010) 1954

miền Nam

Xây dựng, đổi mới đất nước, đẩy mạnh phát triển kinh tế, văn hóa.

1986

Định dạng
Số trang	55
Dung lượng	348 KB