Thị trường chứng khoán đã trở thành 1 điểm nóng thu hút sự quan tâm của mọi đối tượng trong xã hội. Cùng với sự quan tâm đó, giới tham gia thị trường chứng khoán đã bắt đầu quan tâm đến những kỹ thuật ứng dụng trong phân tích và đánh giá để đưa ra quyết định đầu tư phù hợp. Hai hệ thống kỹ thuật phân tích được nói đến nhiều nhất là phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật. Trong khi đa số mọi người ít nhiều đều có kiến thức nhất định về phân tích cơ bản thì số lượng người hiểu về phân tích kỹ thuật còn hạn chế. Mục đích của giáo trình này nhằm giúp cho mọi người hiểu rõ hơn về phân tích kỹ thuật và các ứng dụng của nó trong phân tích đầu tư chứng khoán.
Trang 1Page 1 © Saga Business School http://www.saga.vn
GIỚI THIỆU
Thị trường chứn g khoán ñan g trở thành một ñiểm nón g thu hút sự quan tâm rất lớn của mọt ñối
tượng trong xã hội Cùn g với sự quan tâm ñó, giới tham gia thị trường chứn g khoán cũn g b ắt ñầu
quan tâm ñến những kĩ thuật ứng dụn g trong p hân tích và ñánh giá ñể ñưa ra quy ết ñịnh ñầu tư
p hù hợp Hai hệ thống kĩ thuật p hân tích ñược nói ñến nhiều nh ất là p hân tích cơ bản và p hân
tích kĩ thuật Trong khi ña số chúng ta ñều ít nhiều có những k iến thức nhất ñịnh về p hân tích cơ
bản thì số lượng n gười hiểu và nắm về p hân tích kĩ thuật còn hạn chế, hơn thế nữa khả năn g ứng
dụng và tính ch ính xác của nó còn là một vấn ñề ñan g bàn cãi hàn g trăm n ăm nay ðể bạn ñọc có
thể bổ sung kiến thức, chúng tôi xin giới thiệu tài liệu v ề p hân tích kỹ thuật từ ñề tài của hai
thành viên trang web http ://saga.vn Chúng tôi mon g muốn nh ận ñược sự quan tâm và ñón g góp
của các bạn
Trang 2
Page 2 © Saga Business School http://www.saga.vn
NHỮNG GIẢ ðỊNH CƠ SỞ VÀ NHỮNG BÀN LUẬN XUNG QUANH VIỆC
ÁP DỤNG “PHÂN TÍCH KỸ THUẬT” VÀO THỊ TRƯỜNG CHỨNG
Trang 3Page 3 © Saga Business School http://www.saga.vn
Bài 1 :
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ CÁC QUAN ðIỂM VỀ
PHÂN TÍCH KỸ THUẬT
Lịch sử hình thành
Lịch sử của Phân tích kỹ thuật bắt nguồn từ cách ñây hơn 100 năm, từ một người tên là Charles
H Dow Ông là người ñã sán g lập lên tạp chí p hố Wall (The Wall Street Journal) Sau nhiều năm
nghiên cứu, năm 1884 ôn g ñưa ra chỉ số bình quân của giá ñón g cửa của 11 cổ phiếu quan trọng
nhất thị trường M ĩ thời gian ñó William Peter Hamilton là n gười thực sự mang lại sức sống cho
những n ghiên cứu củ a Dow bằng việc tiếp tục nghiên cứu và xuất bản cuốn sách “The Stock
M arket Barometer” (Phong vũ biểu thị trường chứn g khoán) vào n ăm 1922 Suốt những năm
1920 và 1930, Richard W Schabacker là người ñã ñã ñ i sâu vào nhữn g n ghiên cứu của Dow và
Hamilton, Sch abacker là n gười ñ ã ñưa ra khái niệm ñầu tiên về Phân tích kỹ thuật Schaback er
từng là chủ biên của tạp chí Forbes nổi tiếng Ôn g ch ỉ ra rằn g nhữn g dấu h iệu mà lý thuy ết Dow
ñưa ra ñược với ch ỉ số bình quân thị trường vẫn giữ nguyên giá trị và tầm quan trọn g khi áp dụng
vào ñồ thị của từng cổ p hiếu riên g lẻ ðiều này ñã ñược ôn g thể hiện v à chứng minh trong cuốn
sách của mình: “Stock M arket Theory and Practice, Technical Market Analy sis and Stock
M arket Profit” Như vậy những cơ sở ñầu tiên của Phân tích kỹ thuật ñã xuất hiện từ trong lý
thuyết Dow, nhưng p hải ñến Schabacker – n gười cha củ a Phân tích kỹ thuật hiện ñại tiếp ñó là
Edward và Magee với “Technical Analy sis of Stock Trend” (cuốn sách ñã ñược tái bản 8 lần) và
ngày nay là John Murp hy , Jack Schwager, M artin Pring, … thì mới thực sự ra ñời cái tên “Phân
tích kỹ thuật ” và ñược nâng cao, tổng kết thành một hệ thống lý luận quan trọng tron g p hân tích
ñầu tư trên thị trường chứng kho án nói riên g và thị trường tài chính nói chun g
Các quan ñiểm về Phân tích kỹ thuật
Nguy ên lý của thành công trong ñ ầu tư chứng khoán là dựa trên giả ñ ịnh rằn g trong tươn g lai
người ta sẽ tiếp tục lặp lại những sai lầm mà họ ñã mắc phải trong quá khứ
(Edwin Lefevr e, Reminiscenses of a Stock Op erator)
Trang 4Page 4 © Saga Business School http://www.saga.vn
Thị trường chứn g khốn hay bất kì thị trườn g nào đều khơn g bao giờ phản ánh đún g giá trị thực
của một hàng hĩa được trao đổi bên trong đĩ mà nĩ p hản ánh giá trị mà nh à đầu tư nhận thức
được và cho rằn g nĩ đán g giá như thế
Giá của bất kì một chứng khốn đã cho nào đều khơng chi ra mối quan hệ thực tế giữa cung và
cầu mà là p hản ánh kỳ vọng tương lai của cun g và cầu
Vậy “Phân tích kỹ thuật” là gì? Nhiều nhà quan sát coi Phân tích kỹ thuật là một tập hợp những
mánh khĩe và cần đến sự tập luy ện nghiêm túc thực sự Những n gười vận dụng k ết quả sau quá
trình tập luyện ấy cịn được gọi là “p háp sư” Nhiều người hiểu về tính đúng đắn của cơn g việc
này nhưng họ vẫn đặt ra câu hỏi về tính chính xác trong dự báo các xu thế chính trên thị trường
chứng khốn v à thị trường các loại hàn g hĩ a khác B ản thân trong những n gười sử dụng Phân
tích kỹ thuật cũng khơn g cĩ một sự thống nhất về quan điểm v ề bản chất của Phân tích kỹ thuật
vì Phân tích kỹ thuật cĩ thể dược hiểu thuần túy là một khoa học mà cũn g cĩ thể được hiểu là
một nghệ thuật
Hiểu một cách rộng nhất thì Phân tích kỹ thuật luơn cố gắn g nghiên cứu tình trạng “sức khỏe
hiện tại của tồn thị trường hay của mỗi chứn g khốn với mục đích là nhằm dự báo biến độn g
tương lai của giá bằn g cách dựa trên những kinh n gh iệm cĩ được với các hình mẫu kĩ thuật (hay
mơ hình kĩ thuật) thị trường đã xuất hiện trong quá khứ và áp dụng lại khi cĩ mơ hình tương tự
xuất hiện Giả thuyết căn bản trong Phân tích kỹ thuật là những kiến thức đã cĩ về giá và hình
mẫu đồ thị trong quá khứ sẽ được sử dụng “tham khảo ” nhằm xác đ ịnh giá cĩ xu thế như thế nào
trong tương lai đối với mỗi thị trường cụ thể
Ta sẽ xem xét một số định n ghĩa đã được đưa r a v ề Phân tích kỹ thuật :
Nick và Barb ara Ap ostolous định nghĩa Phân tích kỹ thuật là “quá trình dự báo biến độn g giá
chứng kho án trong tương lai dựa trên cơ sở p hân tích nhữn g biến độn g tron g quá khứ của giá và
các áp lực cun g cầu cĩ ảnh hưởn g đ ến giá” Tuy nhiên định nghĩa này làm cho Phân tích kỹ thuật
dường như trở lên gần tương đương với phân tích cơ bản - là quá trình ước lượng giá trị chứng
khốn hay hàn g hĩa bằn g cách p hân tích các điều kiện kinh tế tài chính cơ b ản mỗ i cơn g ty , mỗi
ngành,…"
Norman Fosback, trong cuốn “Stock M arket Logic”:
“Nếu như bản chất của p hân tích cơ bản là việc xác định giá trị và xác định mua hay bán cổ
p hiếu khi giá trên thị trường sai lệch khỏi giá trị thực, thì Phân tích kỹ thuật lại dựa trên 2 giả
thuyết cơ bản khác hồn tồn Thứ nhất, những ước lượng mang tính chủ quan là quá mơ hồ và
khơng thích hợp và thứ hai là dao động giá trong tương lai cĩ thể dự đốn được qua việc p hân
tích biến độn g giá trong quá khứ, p hân tích mối quan h ệ cun g - cầu v à một số yếu tố khác cĩ ảnh
hưởng trực tiếp đến giá cả thị trường “
Clifford Pistolese đã đưa ra định nghĩa khá đầy đủ như sau: “Phân tích kỹ thuật là việc sử dụng
biểu đồ giá và khối lượn g giao dịch làm cơ sở cho các quy ết định đầu tư Cơ sở căn bản cho
Trang 5Page 5 © Saga Business School http://www.saga.vn
hướng tiếp cận này là ở chỗ các thơng tin về giá và khối lượn g trên biểu đồ p hản ánh tất cả
những gì diễn ra v ề việc mu a hay bán một loại cổ p hiếu Vì biểu đồ cổ phiếu tĩm tắt và p hản ánh
kết quả thực của các giao dịch đ ã thực hiện nên Phân tích kỹ thuật là cơ sở duy nhất cho v iệc ra
các quy ết định đầu tư”
R W Schabacker, n gười ch a đẻ của Phân tích kỹ thuật hiện đại đã mơ tả Phân tích kỹ thuật như
“một mơn khoa học mới” Sch aback er giải thích rằn g tất cả những y ếu tố p hân tích cơ bản hợp
lý đều man g đến tình trạn g thị trườn g di xuốn g và chún g được đánh giá, tự động đưa vào v à lưu
lại trong các mức cân bằn g thực trên biểu đồ chứng khốn Ơng cịn mơ tả sâu hơn đặc tính của
biểu đồ cổ phiếu h ay biểu đồ các lo ại h àng hĩa khác như là một bộ nh ớ ho àn hảo của thị trường
và khẳn g định chắc chắn rằn g giá trị chủ yếu củ a một biểu đồ giá vượt ra n gồi ý n ghĩa thực tế là
một bức tranh ghi lại những giao dịch trong quá khứ
“Việc Phân tích kỹ thuật các biến độn g thị trường là một khía cạnh củ a p hân tích, dựa trên cơ sở
những hiện tượng phát sinh từ chính thị trường, bỏ qua nhữn g tác độn g của các y ếu tố trong phân
tích cơ bản và các y ếu tố khác
Trên thực tế Phân tích kỹ thuật cĩ thể được giải thích đ ơn giản ch ỉ là phát biểu một cách đối lập
lại với việc xem xét theo trường phái p hân tích cơ bản Khía cạnh cơ bản củ a phân tích thị trường
nhắm mối quan tâm đặc biệt vào những yếu tố như doanh nghiệp p hát hành cổ p hiếu, việc kinh
doanh của doanh ngh iệp , tiềm n ăn g, họat độn g tron g qu á khứ, thu nhập hiện tại và tươn g lai,
bảng cân đối k ế tốn, sức mạnh tài chính, chất lượn g của đội n gũ lãnh đạo doanh n ghiệp , …Các
y ếu tố kĩ thuật là những gì cĩ thể được coi là tổng thể các y ếu tố ảnh hưởng đến khả năn g biến
động v ề giá cổ p hiếu sau khi đã bỏ qu a các y ếu tố thuộc p hân tích cơ bản và nhữn g y ếu tố khơng
thực sự cĩ ảnh hưởng ”
Cịn theo Edward và M agee thì:
“Phân tích kỹ thuật là mơn khoa học củ a sự gh i nhận lại, thường là dưới dạn g đồ thị, những ho ạt
động giao dịch diễn ra trong quá khứ gây lên nhữn g thay đổi về giá, khối lượn g giao dịch, … của
một chứng khốn bất kì hay với chun g tồn bộ thị trường và sau đĩ sẽ dựa trên “bức tranh về quá
khứ” đĩ để suy luận ra xu thế cĩ thể xảy ra trong tương lai”
Khơng p hải n gẫu nhiên mà cuốn sách “Technical Analy sis of Stock Trend” củ a Edward và
M agee lại được tái b ản tới 8 lần, đây là quy ển sách man g tính đầy đủ nhất và cơ b ản nhất khi tìm
hiểu về Phân tích kỹ thuật , vì vậy để cĩ thể hiểu rõ thì rất cần nghiên cứu kĩ cuốn sách này ở
đây sẽ trích dẫn thêm một số đoạn nhằm giúp n gười đọ c hiểu kĩ hơn ”…những nhà Phân tích kỹ
thuật luơn phát biểu với lý luận đầy đủ cịn lượng thơn g tin, dữ liệu mà p hân tích cơ bản n ghiên
cứu là quá cũ v à khơn g con giá trị sử dụng Bởi vì tâm lý thị trường khơng qu an tâm đến quá khứ
và thậm chí là cả hiện tại, thị trường luơn hướng về p hía trước, cố gắn g p hản ánh những tăn g
trưởng trong tương lai, xem xét đo lường và làm cân bằn g tất cả những ước lượng, dự đốn của
hàng trăm nhà đầu tư - những n gười cùng nhìn v ào tương lai nhưng dưới những gĩc độ hồn
tồn khác nhau và với nhữn g cặp kính nhiều màu sắc Tĩm lại, giá thị trường được tạo lên bởi
Trang 6Page 6 © Saga Business School http://www.saga.vn
bản thân thị trường, bao gồm tất cả những thơng tin thuộc về cơ bản mà những nguời p hân tích
thống kê muốn tìm h iểu cùn g v ới nhiều những nguồn thơng tin khác cĩ tầm quan trọn g n gan g
hoặc lớn h ơn nhiều… ”
Edward và Magee cịn đưa ra 4 điểm căn bản sau về Phân tích kỹ thuật:
• Giá trị thị trường của một chứng khốn được xác định duy nhất thơng qua tác động qua
lại giữa cung v à cầu
• Cung v à cầu chịu ảnh hưởng, ở bất kì thời điểm nào, bởi hàn g trăm nhữn g y ếu tố, một số
là ảnh hưởng hợp lý , một số hầu như p hi lý Thơng tin, ý kiến, tâm lý , dự đốn,…(cĩ thể
đúng, cĩ thể sai,…) về tương lai k ết hợp và trộn lẫn với nhau và v ới nhữn g y ếu tố cần
thiết khác để tạo thành sự cân bằng chun g củ a tồn thị trường Khơng một cá nhân n ào cĩ
thể nắm lấy và định lượn g những điều này mà thị trường sẽ tự thực hiện
• Bỏ qua những dao độn g nhỏ thì giá nhìn chun g sẽ vận độn g theo những xu thế giá chun g
của thị trường, những xu thế này là ổn định trong một khoảng thời gian tương đố i dài
• Những thay đổi trong xu thế thị trường thể hiện qua sự dịch chuy ển của điểm cân bằn g
cung cầu dù là vì bất kì nguy ên nhân nào đều cĩ thể xác đ ịnh sớm hơn hoặc muộn hơn
thời điểm thị trường biến độn g
Cuối cùn g ta sẽ xem xét định n ghĩa của Steven B Achelis, tác giả của cuốn sách “Technical
Analy sis from A to Z”: “Phân tích kỹ thuật là việc ngh iên cứu giá, v ới cơn g cụ cơ b ản là b iểu
đồ, nhằm nân g cao hiệu quả của hoạt động đầu tư…”
Xét cho cùng định n gh ĩa về Phân tích kỹ thuật cũng chỉ cần đơn giản như vậy cịn cụ thể bản
chất, cách thực hiện sẽ được n ghiên cứu ở các p hần tiếp theo đặc biệt là p hần lý thuy ết Dow
Trang 7Page 7 © Saga Business School http://www.saga.vn
Bài 2 :
NHỮNG GIẢ ðỊNH CƠ SỞ VÀ NHỮNG BÀN LUẬN
XUNG QUANH VIỆC ÁP DỤNG “PHÂN TÍCH KỸ
THUẬT” VÀO THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHỐN
1 Những giả định cơ sở
Phân tích kỹ thuật là sự nghiên cứu biến độn g củ a thị trường, chủ y ếu thơng qua việc sử dụng các
đồ thị nhằm mục đích dự đốn các xu thế biến độn g của giá trong tươn g lai
Thuật ngữ “biến động của thị trường” ám ch ỉ ba yếu tố biến động chính cun g cấp thơng tin cho
quá trình Phân tích kỹ thuật là giá, khố i lượn g giao d ịch và số lượn g h ợp đồng chưa tất tốn
ðây cĩ thể coi là nền tảng của Phân tích kỹ thuật M ọi lý thuy ết, p hân tích khác muốn được chấp
nhận thì trước tiên phải hiểu và chấp nhận giả định này Các nhà Phân tích kỹ thuật cho rằng bất
cứ yếu tố nào cĩ khả năn g ảnh hưởn g đến giá như tâm lý, chính trị hay các y ếu tố tài chính của
doanh ngh iệp , tổ chức đều được p hản ánh rõ trong giá thị trường Do đĩ cĩ người cho rằn g
việc n ghiên cứu biến độn g củ a giá là tất cả những gì ta cần và thực sự khơng thể p hản đối lại ý
kiến này
Trên cơ sở nhận thức chung về v iệc giá p hản ánh những biến động trong cun g, cầu C ác nhà
Phân tích kỹ thuật chỉ ra rằng kh i giá tăn g dù vì bất kì lý do gì thì cầu p hải vượt cung và thị
trường tăng giá Chún g ta cũng đ ều biết và đồn g ý rằng độn g lực chính của cung v à cầu là những
y ếu tố kinh tế căn bản, chún g làm hình thành lên Bull M arket hay Bear M arket, cịn đồ thị thì
khơng tự nĩ làm cho thị trường dịch chuyển lên hay xuống ðồ thị chỉ cĩ thể p hản ánh tình hình
thị trường mà thơi
Trang 8Page 8 © Saga Business School http://www.saga.vn
Giá vận động theo xu thế
Khái niệm về xu thế là khái niệm vơ cùn g quan trọn g trong Phân tích kỹ thuật do đĩ cần hiểu kĩ
về giả định n ày trước khi muốn tìm hiểu sâu thêm v ề nĩ M ục đích của việc xác lập đồ thị mơ tả
những biến độn g giá trên thị trường là nhằm xác định được sớm nhữn g xu thế giá, từ đĩ sẽ tham
gia giao d ịch trên cơ sở nhữn g xu thế này Trên thực tế những kĩ thuật ở đây đều mang tính lặp
lại những xu thế giá cĩ từ trước tức là mục đích của Phân tích kỹ thuật là nhằm xác đ ịnh sự lặp
lại của những dạn g b iến độn g củ a giá đ ã xuất hiện trong qu á khứ để cĩ thể tận dụng k inh n ghiệm
và đưa ra những quy ết định p hù hợp
Từ giả định này chúng ta cịn cĩ một hệ quả là “một xu thế giá đan g v ận độn g sẽ tiếp tục theo xu
thế của nĩ và ít khi cĩ đảo chiều ” Hệ quả này rút ra từ định luật 1 về sự vận động của Newton,
do đĩ nĩ cách p hát biểu khác như sau: "một xu thế đan g v ận độn g sẽ tiếp tục theo xu thế của nĩ
cho đến khi nĩ đảo chiều ” Nhìn chun g tất cả những n ghiên cứu nhằm tiếp cận theo các xu thế
đều nhằm để đ i theo những xu thế giá hiện tại cho đến khi cĩ dấu h iệu đảo chiều
Lịch sử sẽ tự lặp lại
Phần lớn nội dun g củ a Phân tích kỹ thuật và việc nghiên cứu biến độn g thị trường đều phải nhằm
vào ngh iên cứu tâm lý con người Chẳn g hạn như những mơ hình giá, những mơ h ình này đã
được xác định và chứng minh từ hơn 100 năm nay , chúng giốn g như những bức tranh về đồ thị
biến độn g giá Những bức tranh này chỉ ra tâm lý của thị trường đang là lên giá h ay xuốn g giá
Việc áp dụng những mơ hình này đã p hát huy hiệu quả trong quá khứ và được giả định rằn g sẽ
vẫn tiếp tục cĩ hiệu quả trong tương lai bởi chún g dựa trên p hân tích nghiên cứu tâm lý con
người mà tâm lý con người thì thường khơn g thay đổi Như thế giả định n ày cĩ thể được p hát
biểu là : “Chìa khĩa để n ắm bắt tương lai nằm tron g việc n ghiên cứu quá khứ” hay “tương lai chỉ
là sự lặp lại của quá khứ”
2 Những bàn luận xung quanh việc áp dụng phân tích kỹ thuật vào thị trường chứng
khốn
Dự đốn trong p hân tích cơ bản đối lập với trong Phân tích kỹ thuật
Trong khi Phân tích kỹ thuật tập trung vào việc nghiên cứu biến độn g thị trường thì Phân tích cơ
bản lại tập trung vào các độn g lực kinh tế của cun g và cầu - những n guy ên nhân gây ra sự vận
động củ a giá Phân tích cơ bản tiếp cận theo hướng p hân tích các thành tố cĩ liên quan ảnh
hưởng đến giá thị trường nhằm xác định giá trị thực của một loại chứn g khốn - giá trị được xác
định thơng qua cung cầu và cuối cùn g là để xác định các đ iểm thị trường bán trên giá trị thực tế
(overp rice) và các điểm thị trường bán dưới giá trị thực (underp rice) Cả hai hướn g tiếp cận theo
Phân tích cơ bản và Phân tích kỹ thuật đều nhằm xác định xu thế mà giá cĩ thể vận động tuy
nhiên cách tiếp cận là khác nhau: nhữn g nhà p hân tích cơ bản thì n ghiên cứu n guy ên nhân của
những biến độn g thị trường trong kh i những nh à Phân tích kỹ thuật lại ngh iên cứu tác độn g của
các biến động ấy
Trang 9Page 9 © Saga Business School http://www.saga.vn
M ột số nhà ñầu tư tự coi mình là người theo Phân tích cơ bản hay Phân tích kỹ thuật nhưng thực
tế có rất nhiều sự trùng lặp: nhiều nhà Phân tích cơ b ản có áp dụng những n guyên lý của Phân
tích kỹ thuật trong côn g việc của mình trong kh i hầu hết các nhà Phân tích kỹ thuật lại ít nhiều
ñều có thời kỳ ñi theo Phân tích cơ bản
Thường thì vào những giai ñoạn bắt ñầu củ a một số biến ñộn g quan trọng của thị trường những
nhà Phân tích cơ bản khôn g giải thích v à khôn g ủn g hộ những gì mà thị trường chu ẩn bị diễn ra
Chính tại những thời ñiểm nhạy cảm này mà hai trường phái p hân tích tỏ ra khác nhau nhất Hai
trường p hái này rồi sẽ lại giốn g nhau ở một số ñiểm nhưng n ếu nhà ñầu tư nào muốn dựa vào
những ñiểm ñó ñ ể làm cơ sở chắc chắn cho các quy ết ñịnh của mình thì nó sẽ là quá muộn
M ột cách giải thích cho mâu thuẫn này là “giá thị trường có vai trò chỉ dẫn cho nhữn g n gười
nghiên cứu Phân tích cơ bản ” hoặc có thể nói giá thị trường là chỉ số dẫn ñạo cho những nhà
p hân tích cơ bản Những người có n ghiên cứu về Phân tích kỹ thuật ñều có thể nhận thấy những
thay ñổi về giá có tác ñộn g ñ ến thị trường, hay là họ ñã theo nhịp của thị trường, còn những
người theo phân tích cơ bản lại ch ịu ảnh hưởn g từ những biến ñộn g ấy Những thời ñiểm thị
trường lên giá mạnh và giảm giá trầm trọng ñược ghi nhận tron g lịch sử thường do sự không
nhận thức ñược hoặc nhận thức ñược quá ít những thay ñổi thị trường và cho ñến kh i những biến
ñộng ấy ñược nhận thức rộng rãi thì bản thân nó ñã chuyển hướng và v ận ñộn g theo hướng kh ác
rồi
Phân tích và chọn th ời ñiểm có ñối lập với nhau không?
Quay lại với Phân tích kỹ thuật, quá trình ra quy ết ñịnh có thể ñược chia thành 2 giai ñoạn là
p hân tích và chọn thời ñiểm Với nhữn g thị trường có “tác ñộng ñòn b ẩy” lớn chẳn g h ạn như thị
trường tương lai (thị trường có các côn g cụ p hái sinh như: hợp ñồng tương lai - futures và hợp
ñồng quy ền chọn - Op tions) thì việc xác ñịnh thời ñ iểm tham gia vào có vai trò rất quan trọng
bởi hoàn toàn có trường h ợp bạn ñã p hân tích và theo ñúng tình hình thị trường nhưng bạn vẫn
có thể mất tiền của mình Cho dù mức tiền ñặt cọc ñối với thị trường tương lai là nhỏ ( chỉ
khoảng 10%) thì dù ch ỉ một lượng r ất nhỏ giá vận ñộn g sai hướng có thể tác ñộng ñ ẩy nhà ñầu tư
ra khỏi thị trường và mất toàn bộ mức tiền ñặt cọc ấy Trái lại tron g giao d ịch trên thị trường
chứng khoán, khi một nhà ñầu tư nhận thấy mình ñang lệch khỏi thị trường ñối với một loại cổ
p hiếu nào ñó thì anh ta chỉ việc ñ ơn giản là giữ lại cổ p hiếu ñó và ñợi cho ñến kh i cổ p hiếu ñó
quay lại xu thế thị trường Những người ñầu tư vào thị trường tương lai sẽ không có ñặc quy ền
ấy Chiến lược “mua và nắm giữ” khôn g thể áp dụng ñể ñầu tư kiếm lời trên thị trường tương lai
Khi p hân tích ta có thể áp dụng theo cơ bản hay kĩ thuật, nhưng ñể trả lời câu hỏi về xác ñịnh
thời ñiểm tham gia vào hay thoát ra khỏi thị trường thì câu trả lời nằm ho àn toàn trong Phân tích
kỹ thuật Việc xác ñịnh thời ñiểm có ý nghĩa rất quan trọng với quy ết ñịnh mua hay bán Do ñó
khi xem xét các bước tiến hhành của nhà ñầu tư trước khi ñưa ra quy ết ñịnh cuối cùng ta có thể
thấy việc áp dụng các n guyên lý của Phân tích kỹ thuật là không thể bỏ qua tại một số thời ñiểm
của quá trình ra quyết ñịnh cho dù ở p hần ñầu của quá trình này khi tiến hành phân tích nhà ñầu
tư có thể áp dung theo p hân tích cơ bản
Trang 10Page 10 © Saga Business School http://www.saga.vn
Tính linh hoạt và tính thích dụng củ a Phân tích kỹ thuật
M ột trong những thế mạnh lớn của Phân tích kỹ thuật là sự thích dụng của nĩ trong b ất kì
p hương thức giao dịch n ào và vào v ới bất kì khoản thời gian giao dịch nào Khơng cĩ một p hần
nào trong giao d ịch chứn g khốn hay các chứng kho án phái sinh mà Phân tích kỹ thuật khơng thể
ứng dụn g được
M ột nhà p hân tích đồ thị cĩ thể sử dụng đồ thị trong bất kì và bao nhiêu thị trường tùy thích,
nhưng điều này là khơn g thể với một người sử dụn g Phân tích cơ b ản ðiều này là do với mỗi thị
trường một người áp dụng Phân tích cơ bản sẽ p hải xử lý một khối lượng dữ liệu khổng lồ, nĩ
cũng nĩ i lên tại sao một người Phân tích cơ bản ch ỉ cĩ thể chuy ên vào một hay một nhĩm nhỏ
chứng khốn nhất định - nhữn g ưu thế này của Phân tích kỹ thuật là khơng thể bỏ qua
M ỗi thị trường đều p hải trải qua những thời kỳ thị trường biến độn g mạnh và nhữn g thời kỳ trầm
lắn g, những giai đoạn mà giá biến độn g theo những xu thế rõ ràng và những giai đo ạn mà xu thế
của giá r ất mờ nhạt thậm chí là khơn g cĩ một xu thế cụ thể nào Khi đĩ những nhà Phân tích kỹ
thuật cĩ thể tập trung sự quan tâm cũng như những n guồn lực của mình v ào những thị trường cĩ
cu thế vận động rõ ràn g hơn và bỏ qu a những thị trường lo ại kia ðiều này cĩ nghĩa là họ cĩ thể
chuyển hướng đầu tư để tận dụng tính luân p hiên tự nhiên của các thị trường Vào những thời
điểm khác nhau cĩ nhữn g thị trường trởi lên “nĩng”, cĩ xu thế rõ ràn g Thơn g thường, tiếp theo
những thời kỳ cĩ xu thế giá cụ thể ấy là nhữn g thời kỳ giá b iến độn g khá trầm và hầu như khơng
cĩ xu thế nào rõ r ệt, trong khi đĩ ở một hay một nhĩm thị trường khác lại cĩ những d ấu hiệu biến
động nĩn g Tĩm lại, một nhà Phân tích kỹ thuật cĩ thể tìm và tham gia những thị trường mà họ
thấy cĩ khả năng kiếm lời nhanh chĩn g, cịn những nhà Phân tích cơ bản thì khơn g cĩ tính linh
họat ấy do tính chuy ên sâu vào một loại thị trường như đã nĩi ở trên Mặc dù họ hồn tồn cĩ
quy ền chuyển hướng quan tâm củ a mình vào một thị trường khác, nhưng đ iều ấy cũn g cĩ n ghĩa
là họ p hải đối mặt với v iệc xử lý một khối lượng lớn các dữ liệu của thị trường mới này và rõ
ràng là họ sẽ mất rất nhiều thời gian
M ột lợi thế khác của các chuy ên gia Phân tích kỹ thuật là họ cĩ “bức tranh tổng thể về thị
trường” Bởi v ì họ theo dõi và n ghiên cứu nhiều lo ại thị trường khác nh au nên họ luơn cĩ được
cảm nhận r ất tơt về những biến động chung nh ất của tồn thị trường, tránh được rơi vào tình
trạng cĩ những cái nh ìn bĩ hẹp về thị trường - điều rất dễ xảy ra nếu ch ỉ chú trọng v ào một hay
một nhĩm nhỏ thị trường nhất định ðồng thời bởi v ì mỗi thị trường đều xây dựng trên cơ sở
những mối quan h ệ kinh tế và cùn g p hản ứng lại nhữn g nhân tố kinh tế theo cách tương tự nhau
cho nên biến độn g giá ở một hay một nhĩm thị trường này cĩ thể là những gợi ý cho việc dự
đốn giá ở một hay một số thị trường khác
Ứng dụn g Phân tích kỹ thuật vào các hình thức giao dịch kh ác nhau
Các n guy ên lý của p hân tích lĩ thuật cĩ thể áp dụng trên thị trường chứng khốn cũn g như trên
thị trường tương lai Các hợp đồng tài ch ính, bao gồm cả các hợp đồng về lãi suất và ngo ại tệ trở
nên vơ cùn g p hổ biến trong những thập kỉ gần đ ây và đã chứng minh chún g là những đố i tượng
cần quan tâm mới cho p hân tích biểu đồ Tron g giao d ịch Op tions các nguy ên lý của Phân tích
Trang 11Page 11 © Saga Business School http://www.saga.vn
kỹ thuật đĩng vai trị rất lớn, rồi trong các giao dịch mang tính phịng vệ đầu tư (hedging) việc áp
dụng Phân tích kỹ thuật cũng man g lại những lợi thế rất lớn
Phân tích kỹ thuật áp dụng vào những khoản g thời gian cĩ độ d ài khác nhau
ðây là một trong những sức mạnh của Phân tích kỹ thuật Cho dù nhà đầu tư tham gia vào nhữn g
giao dịch n gắn chỉ tron g một ngày trong đĩ quan tâm đến từng biến động nhỏ hay đầu tư theo
p hân tích xu thế giá thì những n guy ên lý chung chưa bao giờ tỏ ra vơ giá trị ý tưởng cho rằn g
biểu đồ chỉ hữu ích cho p hân tích trong ngắn hạn là sai bởi n gười ta luơn nĩi đ ến những khoảng
thời gian dài tron g dự báo của Phân tích kỹ thuật Cho dù người ta luơn nĩi rằn g để p hân tích
trong dài hạn thì nên áp dụng p hân tích cơ bản nhưng thực tế cho thấy những dự báo sử dụng
Phân tích kỹ thuật trong các b iểu đồ tuần, tháng, năm cĩ giá trị khơn g kém chút nào Một người
khi đã nắm vữn g Phân tích kỹ thuật thì hồn tồn cĩ thể áp dụng rất đa dạng và linh hoạt trên bất
cứ thị trường hay lĩnh vực đầu tư nào Phân tích kỹ thuật cĩ thể dùng khơng ch ỉ để dự báo giá
chứng khốn mà cĩ thể áp dụng dự đốn biến động của các loại h àn g hĩa, các biến động của nền
kinh tế, của lạm p hát, lãi suất…
Quá khứ cĩ thể được dùng để dự đốn tương lai hay khơng?
Hầu hết những những n gười p hản đối Phân tích kỹ thuật đều đưa ra câu hỏi về vấn đề này
Nhưng hãy thử nhìn lại hầu hết những hình thức dự báo mà chúng ta đã b iết đều hồn tồn dựa
trên những nghiên cứu đối với những dữ liệu trong quá khứ chẳng h ạn như dự báo thời tiết hay
kể cả Phân tích cơ bản Liệu cịn loại dữ liệu nào khác để sử dụng tron g p hân tích?
Trong thống kê cĩ hai lo ại là thống kê mơ tả và thống kê quy nạp Thống kê mơ tả nhằm đưa ra
dữ liệu dưới các dạng biểu đồ khác nh au Cịn thống kê quy nạp lại mang tính tổng qu át hố, dự
đốn, ngo ại suy , ước lượng tức là những thơn g tin được suy ra từ việc phân tích dữ liệu Như vậy
các biểu đồ giá mang tính chất và dán g d ấp của phân tích mơ tả, cịn những nhà Phân tích kỹ
thuật lại thực hiện cơng việc xử lý những dữ liệu về giá cần đến thống kê quy nạp
Trong một cuốn sách về thống k ê cĩ viết “ bước đầu tiên của dự đốn hoạt động kinh do anh hay
dự đốn một hiện tượng kinh tế trong tương lai là tập hợp các quan sát ghi nhận được trong quá
khứ” Phân tích đồ thị cũng chỉ là cũn g chỉ là một dạn g của p hân tích chuỗi thời gian, đều dựa
trên cơ sở phân tích quá khứ - đĩ là tất cả những gì ta cần khi p hân tích một chuỗi thời gian
Dạng thơng tin duy nhất mà chún g ta cĩ thể sử dụng là nhữn g thơng tin trong quá khứ Chún g ta
chỉ cĩ thể dự tính tương lai bằn g cách áp dụng vào tương lai đĩ nhữn g kinh n ghiệm cĩ được
trong quá khứ Bất kì một ai nếu cứ dựa vào đây để p hản đối lại Phân tích kỹ thuật thì người đĩ
cũng n ên đặt câu hỏi v ới tính chính xác của mọi dự báo trong p hân tích cơ b ản bởi chún g cũn g
đều dựa trên dữ liệu trong quá khứ
Trang 12Page 12 © Saga Business School http://www.saga.vn
Lý thuyết “Bước đi ngẫu nhiên” - random walk
Lý thuy ết “bước đi ngẫu nhiên” cho rằn g nhữn g biến động của giá là một chuỗi hồn tồn độc
lập và những biến độn g trong qu á khứ của giá hồn tồn khơn g phải là một chỉ số đán g tin cậy
cho việc dự đốn xu thế tương lai Tĩm lại biến độn g của giá là ngẫu nhiên v à hồn tồn khơng
thể dự đốn được Lý thuyết này dựa trên cơ sở lý thuy ết “Thị trường hiệu quả”, tron g đĩ cho
rằng giá thị trường sẽ dao độn g xun g quanh giá trị thực của nĩ Thuy ết này cũng cho rằn g ch iến
lược đầu tư tốt nhất vào thị trường chỉ đơn giản là mua và n ắm giữ, cũng cĩ n ghĩa là nĩ chốn g lại
tất cả những cố gắng muốn “chiến thắn g” thị trường Lẽ dĩ nh iên trong bất kì thị trường nào cũn g
cĩ những y ếu tố ngẫu nhiên h ay cịn gọi là độ nhiễu, những rõ r àn g nếu nĩi tất cả các biến động
của giá đ ều là n gẫu nhiên thì khĩ cĩ thể đồn g tình ðây cĩ lẽ là một trong những p hần mà những
quan sát thực nghiệm, những k inh n ghiệm thực hành cĩ giá trị hơn những kĩ thuật thống kê cơng
p hu, kinh nghiệm là cái giúp cho mỗi n gười tự chứng minh cho suy nghĩ củ a riên g mình ở đ ây
khái niệm ngẫu nhiên cần được h iểu đơn giản là việc khơn g thể xác định được các hình mẫu kĩ
thuật đã cĩ trong hệ thống, tức là những hình mẫu đồ thị giá mà n gười ta dùn g để dự đốn xu thế
tương lai của giá là hồn tồn khơng thể nhận ra được Tuy nhiên cho dù kể cả những chuy ên gia
giảng dạy trong lĩnh vực trong lĩnh vực này cũng đơ i khi khơn g thể xác đ ịnh được sự xuất hiện
của các hình mẫu kĩ thuật thì điều này cũng khơng cĩ n ghĩa là những hình mẫu giá đĩ khơn g tồn
tại
ðiều này dẫn ra một câu hỏi là liệu xu thế thị trường cĩ thực sự cĩ ích lợi với nhữn g n gười đang
hàng n gày phân tích hay tham gia vào thị trường nơi những xu thế (nếu cĩ) đang hiện diện thực
tế Nhưng nếu nhìn bất cứ một đồ thị nào ta đều cĩ thể thấy một xu thế của giá Làm sao những
người ủn g hộ cho thuy ết “bước ngẫu nh iên” giải thích cho những xu thế giá n ày nếu giá là n gẫu
nhiên liên tục - nghĩa là những gì xảy ra vào ngày hơm qua, vào tuần trước, … đều khơng cĩ ảnh
hưởng vào nhữn g gì cĩ thể xảy hơm nay và ngày mai? Làm sao họ giải thích được khả n ăn g sinh
lời thực tế của rất nhiều những chiến lược kinh doanh theo xu thế thị trường?
Và nhiều câu hỏ i khác:
• Làm sao ch iến lược mua và n ắm giữ cổ p hiếu cĩ thể sử dụng trong thị trường giao dịch
các hợp đồng tươn g lai, nơi mà việc xác định thời điểm tham gia v à rút lui khỏi thị trường
là y ếu tố sống cịn?
• Liệu những h ợp đồng dài hạn cĩ thể được nắm giữ suốt thời kì thị trường đi xuốn g?
• Làm sao nhà đ ầu tư cĩ thể biết được sự khác biệt giữa một Bull Market và một Bear
M arket nếu như giá biến độn g hồn tồn khơn g theo qui luật và khơn g theo xu thế nào?
• Thậm chí là cĩ tồn tại Bull M arket hay Bear M arket hay khơng nếu khơn g tồn tại các xu
thế giá trên thị trường?
Khĩ cĩ thể xác đ ịnh liệu mọi k ết quả thống kê cĩ thể hồn tồn chữn g minh h ay bác bỏ lý thuyết
“bước ngẫu nhiên ” Dẫu sao thì ý tưởng thị trường man g tính n gẫu nhiên là ho àn tồn bị bác bỏ
trong “cộng đồn g Phân tích kỹ thuật”.Trong khi khơng thể bác bỏ tính hợp lý của việc tiếp cận
thị trường theo khuy nh hướng kĩ thuật thì bản thân thuy ết “Thị trường hiệu quả” lại cĩ nội dung
Trang 13Page 13 © Saga Business School http://www.saga.vn
rất gần với giả thuyết cơ bản của Phân tích kỹ thuật là “thị trường p hản ánh tất cả” Những nhà
nghiên cứu cho rằng bởi vì thị trường p hản ánh quá nhanh ( gần như ngay lập tức) tất cả các
thông tin nên không có cách nào ñể tận dụn g ưu thế của thông tin trên thị trường Cơ sở của Phân
tích kỹ thuật như ñã nói ở trên cho rằn g những thôn g tin quan trọng về thị trường ñều ñã ñược
p hản ánh từ lâu trong các biến ñộng giá trước khi nó ñược mọi người biết ñến Mọi chuy ên gia
ñều cho rằng cần p hải ngh iên cứu và theo dõi kĩ biến ñộng củ a giá chứ không thể dựa vào nhữn g
thông tin tài chính căn b ản ñể hi vọn g k iếm lời
Nhìn chung v iệc quan sát ñồ thị và nhận thấy sự ngẫu nhiên hay tính nhiễu của thị trường chỉ xảy
ra với những n gười khôn g hiểu sâu sắc qui trình hoạt ñộng của thị trường Nó cũn g giốn g như
một ñiện tâm ñồ, với một người khôn g ñược ñào tạo thì anh ta sẽ hoàn toàn khôn g biết ý nghĩa
của nó là gì, nhưng với một bác sĩ thì lại khác, nhữn g ñốm sán g tối trên ñó chắc chắn sẽ cun g cấp
ñược rất nhiều thông tin Như thế sự cảm nhận về tính n gẫu nhiên hay tính nhiễu của thị trường
sẽ dần mất ñi khi trình ñộ phân tích biểu ñồ của một người n gày càn g tăn g
Trang 14Page 14 © Saga Business School http://www.saga.vn
Bài 3 :
CÁC KHÁI NIỆM VÀ CÔNG CỤ CƠ BẢN SỬ
DỤNG TRONG QUÁ TRÌNH PHÂN TÍCH KỸ
THUẬT
Các loại biểu ñồ
Hiện nay trên Thị trường chứng khoán các chuy ên viên phân tích dùng rất nhiều các loại b iểu ñồ
khác nhau ñể p hân tích, trong ñó có 3 loại b iểu ñồ ñược dùn g một cách phổ biến nhất ñó là: biểu
ñồ dạng ñườn g (Line ch art), biểu ñồ dạn g then chắn (B ar chart), biểu ñồ d ạn g ốn g (Candlestick
chart)
Biểu ñồ dạng ñường ( Line chart)
Dạng biểu ñồ này từ trước tới nay thường ñược sử dụng trên Thị trường chứn g khoán, và cũn g là
loại biểu ñồ ñược dùn g một cách phổ biến nhất trong các n gành kho a học khác dùn g ñể mô
p hỏng các hiện tượng kinh tế và xã hộ i…và nó cũn g là loại biểu ñồ ñược con n gười dùng tron g
thời gian lâu d ài nhất Nhưng hiện nay trên Thị trường chứng khoán do kho a hock kỹ thuật p hát
triển, diễn biến của Thị trường chứn g khoán n gày càn g phức tạp cho nên loại biểu ñồ này ngày
càn g ít ñược sử dụng nhất la trên các Thị trường chứng kho án hiện ñ ại Hiện n ay nó chủ y ếu
ñược sử dụng trên các Thị trường chứn g khoán mới ñi v ào hoạt ñộng tron g thời gian n gắn, khớp
lệnh theo p hương pháp khớp lệnh ñịnh kỳ theo từng p hiên hoặc nhiều lần trong một p hiên nhưng
mức ñộ giao dịch chưa thể ñạt ñược như Thị trường chứng kho án dùn g phương p háp khớp lệnh
liên tục.Ưu ñiểm của loại biểu ñồ này là dễ sử dụng, lý do chính là v ì nó ñược sử dụng trên tất cả
các Thị trường chứng khoán trên khắp thế giới từ trước tới nay Hiện nay loại biểu ñồ này ít ñược
sử dụng ñể phân tích trên các Thị trường chứng khoán h iện ñại vì các Thị trường chứn g khoán
hiện ñại n gày nay thường diễn biến kh á phức tạp, mức ñộ dao ñộng trong thời gian n gắn với ñộ
lệch khá cao, nếu dùn g loại b iểu ñồ này ñể p hân tích thì thường man g lại h iệu quả thấp trong
p hân tích
Trang 15Page 15 © Saga Business School http://www.saga.vn
Ví dụ về d ạn g biểu ñồ dạn g ñường ( line chart):
ðồ thị biến ñộng VNIndex (tính ñến ngày 18/01/2007 - bsc.co m.vn)
Hiện nay trên các Thị trường chứng khoán h iện ñại ñan g dùn g một số loại b iểu ñồ trong Phân
tích kỹ thuật mang lại hiệu qu ả cao ñó là Bar chart và Candlestick chart
Biểu ñồ dạng then chắn (Bar chart)
Ví dụ về d ạn g biểu ñồ d ạng then chắn (Bar chart):
Cổ p hiếu General Electric
Trang 16Page 16 © Saga Business School http://www.saga.vn
Trên các Thị trường chứng kho án hiện ñ ại trên thế giới hiện nay các chuy ên viên p hân tích
thường dùng loại biểu ñồ này trong p hân tích là chủ y ếu lý do chính vì tính ưu việt của nó ñó là
sự phản ánh rõ nét sự biến ñộng của giá chứng kho án
Hai kí tự mà dạng biểu ñồ này sử dụng ñó là:
loại biểu ñồ này thường ñược áp dụng ñể p hân tích trên các Thị trường chứn g khoán hiện ñại
khớp lệnh theo hình thức khớp lệnh liên tục, ñộ dao ñộng củ a giá chứng kho án trong một p hiên
giao dịch là tương ñối lớn
Trang 17Page 17 © Saga Business School http://www.saga.vn
Biểu ñồ dạng ống (Candlestick chart)
Ví dụ về d ạn g biểu ñồ d ạng ốn g (Candlestick chart):
ðồ thị biến ñông giá của YAHOO, 18/1/2007 (nguồn: http://www.stockcharts.com)
Trang 18Page 18 © Saga Business School http://www.saga.vn
ðây là dạng biểu ñồ cải tiến của b iểu ñồ dạn g then ch ắn (Bar ch art), nó ñược người Nhật Bản
khám p há và áp dụng trên Thị trường chứng khoán của họ ñầu tiên Giờ ñây nó ñang d ần ñược
p hổ biến hầu hết trên các Thị trường chứng khoán h iện ñại trên toàn thế giới Dạn g biểu ñồ n ày
p hản ánh rõ nét nhất về sự biến ñộng củ a giá chứng kho án trên thị trường chứng khoán kh ớp
lệnh theo hình thức khớp lệnh ñịnh kỳ
Hai kí tự mà loại biểu ñồ này sử dụng là:
Biểu ñồ nến có thể ñược coi là d ạng biêu ñồ p hổ biến nhất, lâu ñời nhất của n gành p hân tích kỹ
thuật tại Nhật Bản Ghi nhận lịch sử cho thấy biểu ñồ nến có từ trước khi biểu ñồ ñiểm và biểu
ñồ dạng thanh ch ắn ra ñời Người Nhật Bản ñã nhận thức về tầm quan trọng củ a p hương p háp
p hân tích kỹ thuật từ rất lâu Nhiều tài liệu còn cho r ằn g n gười Nhật mới là những n gười ñầu tiên
tiến hành giao dịch hợp ñồng tương lai v ới hàn g hóa Vào nhữn g năm 1600, n gười Nhật ñã thực
hiện các giao d ịch với hợp ñồng “gạo rỗn g” – ám chỉ nhữn g hợp ñồng giao dịch gạo nhưng lại
không hề có gạo thực – hay chính là khái niệm h ợp ñồng tương lai với gạo mà chún g ta áp dụng
ngày nay Thị trường giao dịch chính h ợp ñồng tương lai khi ñó là Osaka Hoạt ñộng thương mại
ở thành p hố này vào giai ñoạn ñó có v ai trò ñến mức n gười ta hay có câu ch ào nhau
“mokariamakk a” – có n gh ĩa là “Anh có kiếm ñược khoản lợi n ào mới khôn g?” [tiến g Anh là Are
y ou making a p rofit?] - câu nói n ày vẫn còn thông dụn g cho ñến n gày nay
Quay trở lại với biểu ñồ hình nến – Candlestick
Trang 19Page 19 © Saga Business School http://www.saga.vn
Phần rộng nhất của một “cây nến” gọi là “thân” của nến Phần này mô tả thể hiện khoản g cách
giữa giá mở cửa và giá ñóng cửa của p hiên Nếu giá ñón g cửa cao hơn giá mở cửa, p hần thân có
màu xanh, ngược lại sẽ có màu ñỏ Phần ñườn g thẳn g “mỏng” phía trên và p hía dưới gọi là
“bóng” – thể hiện các mức giá cực ñiểm củ a p hiên: cao nh ất và thấp nhất Rõ ràng nhứng mức
giá này có thể nhưng không nh ất thiết p hải là giá ñón g cửa hay giá mở cừa của p hiên Người ta
ñặt tên nó là biểu ñồ nến bởi p hần thân với p hần ñường thẳng giá cực ñiểm cho ta hình ảnh cây
nến và p hần bấc ñể ñốt cháy của nó
M ột trong những hiệu qu ả cơ b ản của d ạng biểu ñồ n ày khiến cho n gười sử dụng ưa thích là khả
năng b iểu ñạt nhiều thôn g số bằn g chính hình vẽ Chẳn g h ạn, thông qua màu ta có thể biết tình
hình chun g thị trường, thông qua ñộ dài thân, ñộ dài các bấc, ta có thể biết tình hình giá giao
dịch Ngo ài ra d ạn g biểu ñồ n ày cũng có thể áp dụng cho mọi loại b iểu ñò: liên tục và ñịnh kỳ ,
theo p hút, hàng ngày hoặc hàn g tháng
Những biến dạn g khác nhau củ a mỗi cây nến p hản ánh những ñặc trưng khác nhau củ a tình hình
thị trường Chẳng hạn biểu ñồ dạng Doji (p hiên âm từ do-gee) có dạn g như ô tròn mình khoanh
thêm
Trang 20Page 20 © Saga Business School http://www.saga.vn
Với d ạn g biểu ñồ này , giá ñón g cửa trùng với giá mở cửa, do ñó mà ta sẽ hầu như không thấy
thân nến mà chỉ thấy bấc nến ở ñ ây cũng sẽ có trường h ợp giá mở cửa bằn g giá ñón g cửa và
bằng giá thấp nhất hoặc cao nhất trong n gày
Hình 1 là dạn g ñiển hình củ a biểu ñồ d ạng thức hình búa, có n ghĩa là giá ñón g cửa bằng giá cao
nhất (ở ñây mình giả ñịnh màu xanh là tăng giá), giá mở cửa cao hơn giá thấp nhất trong p hiên
Các hình 2 và 3 thì khôn g thấy nhắc ñến trong khái niệm biểu ñồ n ến chuẩn, có thể ñây là dạn g
biến thể, hoặc cũn g có thể số liệu nhập ñầu vào của M etastock không chuẩn Một biêu ñồ chuẩn
là biểu ñồ mà ad min ñưa ra với cổ p hiếu Yahoo Bạn sẽ khôn g thấy có hình vẽ nào giống v ới
hình bạn khoanh tròn 2 và 3
Những cái tên mà người Nhật ñặt cho các dạn g thân nến cũn g rất sáng tạo và giàu tính biểu
tượng như:
• Biểu ñồ hình búa: phần thân nến ở trên cùng, trùng vào giá cao nh ất, bên dưới là ñườn g
bấc khá dài thể hiện giá thấp nhất, dạng biểu ñồ này xu ất hiện sau ñợt giá xuốn g;
• Biểu ñồ hình n gười ñ àn ông treo cổ Hình mẫu này giốn g hệt hình mẫu cái bú a, ñiểm
khác biệt cơ b ản và duy nhất là biểu ñồ hình n gười treo cổ chỉ xuất hiện sau một ñợt thị
trường tăng trưởng dài;
• Hình mẫu sao băn g;
• Hình mẫu sao mai;
• Hình mẫu sao hôm;
• …
Trang 21Page 21 © Saga Business School http://www.saga.vn
Bài 4
XU THẾ, ðƯỜNG XU THẾ, KÊNH
Xu thế
Khái niệm xu thế sẽ ñược giới thiệu kĩ h ơn trong p hần Lý thuy ết Dow Xu thế gồm có cả xu thế
giá tăng v à xu thế giá giảm Xu thế giá tăng gồm liên tiếp những ñỉnh giá cao dần v à ñáy giá cao
dần (ñỉnh trước cao hơn ñỉnh sau và ñáy trước cao hơn ñáy sau) M ột xu thế giá tăn g sẽ ñược co i
là vẫn duy trì cho ñến khi xuất hiện một ñáy mới thấp hơn ñáy trước nó Ngược lại xu thế giá
giảm cũn g sẽ ñược coi là vẫn ñan g tiếp diễn cho ñến khi xuất hiện một ñỉnh mới cao hơn ñ ỉnh
trước nó
ðường xu thế
Xu thế giá tăn g và xu thế giá giảm cũn g ñược n ghiên cứu dưới dạn g các ñườn g xu thế Với xu
thế giá tăn g ta có ñườn g xu thế giá tăn g, ñây là ñườn g nối các ñiểm ñáy cao dần lên và ñườn g xu
thế giảm là ñườn g nối các ñỉnh thấp dần ðường xu thế có thể kéo d ài thậm ch í nhiều năm Qui
trình vẽ một ñường xu thế khá ñơn giản nhưng cũn g r ất dễ nhầm ðiều căn bản là p hải có những
dấu hiệu chắc ch ắn về sự xuất hiện một xu thế giá Khi muốn vẽ một xu thế giá tăn g ta p hải có ít
nhất hai ñiểm ñ áy mà ñáy sau cao hơn ñáy trước Tất nhiên ñiều kiện cần và ñủ ñ ể có thể vẽ
ñược một ñường thẳng là phải có hai ñiểm, tuy nhiên người ta thường ñợi cho ñến khi xu ất hiện
một ñáy thứ ba cao hơn hai ñáy trước và ñường xu thế ñi qua cả 3 ñáy (một cách tương ñối)
ðiều này có nghĩa là ñường xu thế có thể khôn g ñi qua ñáy thứ ba mà chỉ ñi sát, nhìn chun g như
thế là ñạt y êu cầu Nhưng một ñường xu thế ñi qua cả ñáy bao giờ cũn g ñược coi là một ñường
xu thế chính xác và có ñộ tin cậy cao
Trang 22Page 22 © Saga Business School http://www.saga.vn
Khi một ñường xu thế ñã ñược xác nh ận về ñộ chính xác thì nó sẽ trở nên rất hữu ích bởi tính
chính xác ấy ñảm bảo chắc chắn hướn g chuy ển ñộn g ổn ñịnh của giá Với xu thế giá tăn g, sau
mỗi ñợt tăng biến ñộn g ñiều chỉnh xuất hiện sẽ k éo giá xuốn g sát hoặc ñến ñúng ñường xu thế
những sẽ khôn g xuốn g thấp hơn nếu xu thế thị trường vẫn ñan g ổn ñịnh ðườn g xu thế lúc này là
biên thấp nhất của dao ñộng giá Tương tự, với thị trường ñang có xu thế giá giảm thì ñườn g xu
thế sẽ là biên cao nhất cho mọi d ao ñộn g giá Như thế, các ñường xu thế chính xác củ a thị trường
sẽ là các biên d ao ñộn g cơ sở ñ ể xác ñ ịnh mức giá mua và b án tối ña và tối thiểu hợp lý
Nếu chuy ển ñộng của ñồ thị vượt lên ñườn g xu thế giảm ho ặc xuốn g dưới ñường xu thế giá tăng
thì ñây là dấu hiệu, có thể nói là sớm nhất, cho sự thay ñổi trong xu thế thị trường
Kênh
Kênh là khoản g giao ñộn g của giá, nếu giá sẽ dao ñộn g tron g một dải thì dải ñó gọ i là kênh Dải
dao ñộng ñó ñược xác ñịnh b ởi hai ñườn g biên là ñườn g xu thế và ñường kênh (ch annel line), hai
ñường này song son g với nh au Vấn ñề là làm sao có thể xác ñịnh ñược hai ñườn g này