Tôi thiết nghĩ việc lồngghép ca khúc đồng dao, ca dao, trò chơi dân gian vào trong việc tổ chức các hoạtđộng hằng ngày cho trẻ ở Trường Mầm Non là rất cần thiết và có ý nghĩa, nhằmđáp ứn
Trang 1mỹ, ngôn ngữ, tình cảm và quan hệ xã hội một cách tích cực, đồng thời hìnhthành nhân cách cho trẻ Xuất phát từ vai trò quan trọng của hoạt động vui chơiđối với trẻ em và nhu cầu hưởng thụ hoạt động vui chơi Tôi thiết nghĩ việc lồngghép ca khúc đồng dao, ca dao, trò chơi dân gian vào trong việc tổ chức các hoạtđộng hằng ngày cho trẻ ở Trường Mầm Non là rất cần thiết và có ý nghĩa, nhằmđáp ứng nhu cầu học tập của trẻ cũng như trong việc giữ gìn, duy trì phát huy bản
sắc văn hóa dân tộc góp phần thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Di sản văn hoá Việt Nam có rất nhiều trong đó có thể nói, đồng dao, cadao, dân ca, trò chơi dân gian cũng là một di sản văn hoá quý báu của dân tộc Nóđược kết thành từ quá trình lao động và sinh hoạt, trong đó tích tụ cả trí tuệ vàniềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Đặc biệt đối với trẻ em, đồng dao,
ca dao, trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại chothế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện thỏa mãn và pháttriển nhu cầu giải trí, vui chơi, năng lực sáng tạo, quyền được chia sẻ niềm vuicủa các em với bạn bè, cộng đồng Nó làm cho thế giới xung quanh các em đẹphơn và rộng mở; tuổi thơ của các em sẽ trở thành những kỷ niệm quý báu theosuốt cuộc đời; làm giàu tình cảm và trí tuệ cho các em Chính vì vậy, đồng dao,
ca dao, trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, giới thiệu trong nhà trườngtuỳ theo lứa tuổi của trẻ Đúng như PGS TS Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo
tàng Dân tộc học Việt Nam đã nói: “Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con
mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất
Trang 2
nước Ngày nay, các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước - đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở
cả các vùng quê Vì thế, giúp các em hiểu và quay về cội nguồn với các trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết”.
Để tiếp tục thực hiện tốt phong trào: “Xây dựng trường học thân thiện – Học sinh tích cực” Tôi đưa đồng dao, ca dao, trò chơi dân gian lồng ghép vào các
hoạt động dạy học, hoạt động vui chơi của trẻ Nhưng làm thế nào để các trò chơidân gian, đồng dao, ca dao tổ chức thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn trẻ làmột bài toán khó với giáo viên mầm non Vì vậy, tôi luôn trăn trở và tìm các biệnpháp để lồng ghép ca khúc dân ca, ca dao, đồng dao và các trò chơi dân gian một
cách có hiệu quả nhất Nên tôi chọn đề tài “Sưu tầm, tuyển chọn những ca khúc đồng dao, ca dao, các trò chơi dân gian vào trong việc tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục cho trẻ Mẫu giáo”.
2 Mục đích của đề tài
Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng, đề xuất hệ thống biện phápSưu tầm, tuyển chọn những ca khúc đồng dao, ca dao, các trò chơi dân gian vàotrong việc tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục cho trẻ Mẫu giáo
- Sưu tầm, tuyển chọn các ca khúc đồng dao, ca dao, trò chơi dân gian cho
trẻ Mầm Non là nhu cầu cần thiết nhằm bồi dưỡng tình cảm và phát triển nhâncách cho trẻ;
- Cho trẻ làm quen với các bài đồng dao, ca dao và chơi với các trò chơidân gian có tầm quan trọng cao trong chăm sóc và giáo dục trẻ hằng ngày;
- Giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về: ngôn ngữ, thể chất, nhận thức,thẩm mỹ và tình cảm quan hệ xã hội, hướng đến với truyền thống văn hóa dântộc;
- Giúp các đồng nghiệp và các bậc phụ huynh có thêm tài liệu và kinhnghiệm để giáo dục trẻ đạt hiệu quả
3 Tổng quan những thông tin về vấn đề cần nghiên cứu; Thực trạng vấn đề, tình hình nghiên cứu vấn đề trong và ngoài nhà trường
Trang 3
Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạngnhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ Vì thế, tôi phải cânnhắc lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi có luật chơi và cách chơi đơn giản, dễnhớ, dễ hiểu;
Ngay từ thở ấu thơ chúng ta được nghe đồng dao, ca dao qua lời ru của bà,của mẹ, nội dung đơn giản, dễ hiểu, dễ thuộc và phù hợp với nhận thức và hoạtđộng vui chơi của trẻ, đồng dao gần gũi với cách nói vần vè, giàu nhịp điệu ngônngữ nhi đồng, nhiều lời đồng dao có lối kết cấu vòng tròn, trẻ có thể đọc đi đọclại không chán, không kết thúc Đồng dao có khả năng thỏa mãn nhu cầu vui chơicủa trẻ nhỏ do lời đồng dao gắn với trò chơi;
Bên cạnh đó, trong trường Mầm Non lại có sự phân chia trẻ theo nhiều độtuổi Mỗi độ tuổi lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khácnhau Chính vì thế, các trò chơi dân gian cũng cần phải được lựa chọn cho phùhợp với từng độ tuổi Nhằm phát triển tư duy và khả năng nhận thức của trẻ
4 Phạm vi và đối tượng của đề tài
4.1 Phạm vi áp dụng đề tài
Việc sưu tầm, tuyển chọn những ca khúc đồng dao, ca dao, các trò chơidân gian vào trong việc tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục cho trẻ tạitrường Mầm non Hoà Phước
Với các bài đồng dao, ca dao, các trò chơi dân gian được sưu tầm và tuyểnchọn tôi đã áp dụng vào trong công tác giáo dục trẻ tại trường Mầm Non HòaPhước như sau:
- Tôi tổ chức cho trẻ làm quen với các bài đồng dao, ca dao, trò chơi dângian ở mọi lúc mọi nơi: trong giờ hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, đón trẻ,các hoạt động chuyển tiếp, giờ sinh hoạt chiều và tích hợp trong các môn họckhác …;
- Tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với các bài đồng dao;
- Tùy theo độ tuổi của trẻ, tùy theo từng chủ đề, tùy theo nội dung giáo dục
mà giáo viên có thể lựa chọn những bài đồng dao, ca dao, trò chơi dân gian khácnhau cho phù hợp
4.2 Giới hạn lĩnh vực và đối tượng nghiên cứu
Trang 4
Trong đề tài này, tôi chỉ đề cập đến việc sưu tầm, tuyển chọn những cakhúc đồng dao, ca dao, các trò chơi dân gian vào trong việc tổ chức thực hiện cáchoạt động giáo dục cho trẻ Mẫu giáo lớn
4.3 Phương pháp nghiên cứu
- Trước hết bản thân phải nhận định được tình hình chung của đối tượngnghiên cứu, chọn phương pháp nghiên cứu lý luận, sau đó đọc, phân tích, tổnghợp, sưu tầm, tuyển chọn các tài liệu tham khảo, luyện tập, thực hành cô tiếnhành khảo sát đánh giá trẻ
4.4 Kế hoạch thực hiện nghiên cứu
Đề tài được tiến hành trong một năm học bắt đầu từ tháng 08 năm 2016đến tháng 12 năm 2017
II NỘI DUNG (GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ)
1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
Trò chơi dân gian, đồng dao, ca dao, có tầm quan trọng rất lớn đối với sựphát triển của trẻ nhỏ Trò chơi dân gian vừa giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi,vừa góp phần nâng cao nhận thức, phát triển các giác quan, tăng cường thể lựccho trẻ, phát triển ở trẻ tinh thần tập thể, biết nhường nhịn bạn bè, biết giao lưu,chia sẻ kinh nghiệm của mình với bạn, giúp trẻ trở thành những người lao động
giỏi trong tương lai;
Đồng dao gồm những câu hát, bài hát, thơ ca dân gian của trẻ em ViệtNam Đồng dao là thơ ca dân gian truyền miệng của trẻ em là câu hát chơi mà trẻthơ hay hát, lời hát trong các trò chơi, các bài hát trong đồng dao có ý nghĩa đốivới các em Qua đôi mắt trẻ thơ thiên nhiên gắn bó với các em như chị em, gắn
bó với trò chơi của trẻ;
Ca dao là những câu thơ có thể hát thành những làn điệu dân ca để ru con
Đó có thể là những tiếng ru à ơi của bà của mẹ, bàn tay ấm áp của cha, xuất phát
từ mong muốn dành cho bé yêu những gì tốt đẹp nhất trong cuộc sống;
Trò chơi dân gian gần gũi với đời sống của trẻ mang ý nghĩa khát vọngchiến thắng Mỗi trò chơi dân gian đều gắn liền với một bài đồng dao Có lẽnhững kĩ niệm thời thơ ấu gắn liền với những trò chơi hấp dẫn lôi cuốn trẻ sẽkhông bao giờ quên, cuộc sống đối với trẻ không thể thiếu trò chơi đặc biệt là trò
Trang 5
chơi dân gian vì thế giúp các em hiểu và quay về cội nguồn với các trò chơi dângian là một việc làm rất cần thiết.Trò chơi dân gian không đơn thuần là một tròchơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả một nền văn hóa của dân tộc Mỗi trò chơidân gian đều gắn liền với một bài đồng dao, đối với các trò chơi có lời đồng daokết hợp cô nên hướng dẫn trẻ đọc diển cảm lời đồng dao đó
Vui chơi là nhu cầu cần thiết đối với sự phát triển của trẻ Các trò chơi dângian của trẻ phần lớn đều gắn với các bài đồng dao, ca dao, có tác dụng bổ sung,làm rõ chức năng thẩm mỹ của đồng dao, ca dao Ngược lại, đồng dao có vai tròrất lớn trong trò chơi trẻ em, bởi thiếu nó thì trò chơi sẽ tẻ nhạt, vô vị Lời đồngdao đóng góp quan trọng đến thực hiện chức năng giáo dục và chức năng vuichơi của trẻ, với những nhiệm vụ rất đa dạng
2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu
2.1 Những thuận lợi, mặt tốt, ưu điểm
- Được sự hướng dẫn và chỉ đạo sâu sát về chuyên môn của Phòng giáodục Hòa Vang và sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của BGH nhà trường,nhà trường đã chỉ đạo đưa trò chơi dân gian, đồng dao, ca dao vào trong quá trình
tổ chức các hoạt động cho trẻ;
- Bản thân tôi và trẻ lớp tôi đang phụ trách được sinh ra và lớn lên tại vùngquê, tuổi thơ của tôi đã được nghe rất nhiều những ca khúc đồng dao, ca dao vàđược chơi rất nhiều những trò chơi dân gian, tôi rất thích các trò chơi dân gianViệt Nam và sưu tầm được rất nhiều trò chơi dân gian thú vị và đặc sắc, phù hợpvới trẻ mẫu giáo;
- Trong khi thực hiện bản thân tôi gặp những thuận lợi như được sự hưởngứng và đồng tình của cán bộ giáo viên và nhân viên trong nhà trường cũng nhưcác bậc phụ huynh ở các lớp Vì khi nghe trẻ đọc, hát, chơi những trò chơi dângian phụ huynh rất phấn khởi vì nội dung mang tính giáo dục cao, giúp cho trẻphát triển ngôn ngữ, tình cảm, thẫm mỹ… một cách tự nhiên;
- Việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, đồng dao, ca dao tronglớp còn những ưu điểm như: Lồng ghép ca khúc đồng dao, ca dao, trò chơi dângian vào trong các hoạt động của trẻ, trẻ rất thích thú hăng say thể hiện qua nétmặt vui tươi của trẻ khi đọc các bài đồng dao, khi chơi các trò chơi dân gian và
Trang 6
hơn hết bản thân đã đưa vào xây dựng mạng chủ đề vào trong các chuyên đề,hoạt động một ngày của trẻ, hoạt động học, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời,qua trang trí lớp, làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ đã lồng ghép vào trong quá trìnhchăm sóc giáo dục trẻ về ca dao, đồng dao, trò chơi dân gian,
- Bản thân đã cố gắng tìm tòi, sưu tầm đĩa, các ca khúc đồng dao, ca daođơn giản, các trò chơi dân gian gần gũi với trẻ để lồng ghép tích hợp vào tronghoạt động âm nhạc vào trong các hoạt động của trẻ qua đó đã đi vào tâm hồn trẻnhằm giáo dục tình yêu quê hương đất nước cho trẻ thơ
- Từ những thực tế trên ngay từ đầu năm học 2016 -2017 tôi đã lên kếhoạch lồng ghép chuyên đề, trò chơi dân gian, ca dao, đồng dao vào trong cáchoạt động dạy trẻ tại lớp tôi phụ trách
2.2 Những khó khăn, hạn chế, thiếu sót
Bên cạnh những thuận lợi tôi cũng gặp không ít khó khăn một vài lớp chưa
có điều kiện thực hiện những nội dung của tôi đưa ra vì các cô là giáo viên mớinên họ còn phân vân trong việc lựa chọn các ca khúc đồng dao, bài hát dân ca, tròchơi dân gian cho phù hợp với từng độ tuổi của trẻ
- Việc tổ chức trò chơi dân gian cũng như việc lồng ghép đồng dao, ca dao,dân ca trong thực tế cũng còn hạn chế chỉ ở mức thư giản để thay đổi trạng tháihọc tập cho trẻ mà thôi;
- Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất ít vì một trò chơi không thể diễn ratrong suốt cả một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu chỉ được lồng ghép và tíchhợp vào một phần các hoạt động mà thôi;
- Trong lớp còn một số trẻ vô ngang trẻ chưa được học qua lớp nhỡ, lớp bénên trẻ rụt rè, nhút nhát, ngôn ngữ của trẻ còn nghèo nàn, trẻ chưa linh hoạt chưatích cực thiếu tự tin và không thích tham gia vào các hoạt động tập thể Song để
tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ đạt hiệu quả thì đòi hỏi giáo viên phải biết lựachọn, người chơi phải có sự linh hoạt và tính sáng tạo;
- Đôi lúc do công việc chăm sóc các cháu còn bận bịu nên chưa có đầu tưnhiều cho nghiên cứu, và việc tổ chức cho trẻ làm quen các ca khúc đồng dao, cadao, trò chơi dân gian đôi lúc chưa thường xuyên, khả năng chú ý của trẻ còn ít,
Trang 7
việc làm đồ dùng đồ chơi của cô giáo chưa đẹp nên trẻ chưa tập trung chú ý nhiềutrẻ mau chán, mau bỏ cuộc khi chơi
- Từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi suy nghĩ tìm ra giải pháp làm sao
để đưa những khúc đồng dao, bài hát dân ca, trò chơi dân gian vào trong hoạtđộng hằng ngày của trẻ một cách có hệ thống, khoa học, phù hợp với từng độ tuổi
và đạt hiệu quả cao Theo tôi là chọn theo từng chủ đề để lồng ghép vào hoạtđộng hằng ngày của trẻ là biện pháp tối ưu nhất
3 Mô tả, phân tích các biện pháp, giải pháp, các ứng dụng, cách làm mới đã thực hiện, sử dụng làm cho vấn đề nghiên cứu có chất lượng và hiệu quả hơn đó là
3.1 Biện pháp 1 Lồng ghép các bài đồng dao vào các hoạt động của trẻ
a) Lồng ghép chủ đề “Bản thân và Ngành nghề”
- Nội dung bài đồng dao “Đi cầu đi quán” thật đa dạng và phong phú, từ
đôi bàn tay cần cù chăm chỉ với những dụng cụ thô sơ họ đã tạo nên nhiều sảnphẩm đem lại lợi ích cho mọi người
- Đồng dao: ĐI CẦU ĐI QUÁN
Đi cầu đi quán Mua một đàn gà
Đi bán lợn con Về cho ăn thóc
Đi mua cái xoong Mua lược chải tóc
Đem về đun nấu Mua cặp cài đầu
Mua quả dưa hấu Đi mau về mau
Về biếu ông bà Kẻo trời sắp tối
Trang 8
- Nội dung của bài đồng dao “Rềnh rềnh ràng ràng” giáo dục trẻ biết sự
phối hợp với nhau trong lao động đem lại hiệu quả cao
- Đồng dao: RỀNH RỀNH RÀNG RÀNG
Rềnh rềnh ràng ràng Chân gầy chân béo
Ba gan chiếu trả Dệt vải cho bà
Xích lại cho gần Vải hoa vải trắng
Một người hai chân Đến mai trời nắng
Hai người bốn chân Đem vải ra phơi
Ba người sáu chân Đến mốt đẹp trời
Bốn người tám chân Đem ra may áo.
- Nội dung của bài đồng dao giúp trẻ biết: Từ đôi bàn tay xinh xắn giúpchúng ta làm rất nhiều việc đem lại lợi ích cho con người
- Đồng dao TAY ĐẸP
Một tay đẹp Tay đắp núi
Hai tay đẹp Tay đào sông
Ba tay đẹp Tay cạo lông
Tay dệt vải Tay mổ lợn
Tay vải rau Tay bắt vượn
Tay buông câu Tay bắt voi
Tay chặt củi Tay bẻ roi
Trang 9
b) Chủ đề Gia đình
Đồng dao: CÁI BỐNG
Cái bống là cái bống bang
Khéo sảy khéo sàng cho mẹ nấu cơm
Mẹ bống đi chợ đường trơn
Bống ra gánh đỡ chạy cơn mưa ròng.
- Nội dung của bài đồng dao Thằng Bờm là lời ca rất chân thật mọc mạc,
thể thiện tính cách thật thà của người dân quê Việt Nam
Trang 10- Đồng dao: BÀ CÒNG ĐI CHỢ TRỜI MƯA
Bà còng đi chợ trời mưa Cái Tôm cái Tép đi đưa bà còng Đưa bà đến quãng đường đông Đưa bà về tận ngõ trong nhà bà Tiền bà trong túi rơi ra Tép, Tôm nhặt được trả bà mua rau.
- Nội dung bài đông dao Mẹ em đi chợ đằng trong là lời ca nói lên tìnhcảm của mẹ luôn dành cho con
Chú cuội ngồi gốc cây đa
Để trâu ăn lúa, gọi cha ời ời Cha còn cắt cỏ trên trời
Mẹ còn cởi ngựa đi mời quan viên Ông thì cầm bút, cầm nghiên Ông thì cầm tiền đi chuộc lá đa.
Trang 11Mua em cây mía vừa dài vừa cong.
Qua các ca khúc đồng dao về chủ đề gia đình, giúp cho trẻ càng hiểu thêmmối quan hệ thân thiết ruột thịt của những người thân trong gia đình như giúp đỡnhau trong công việc Như chúng ta đã biết, giáo dục trẻ thơ từ tình cảm gia đình
là việc làm quan trọng, đồng dao là một thể loại văn học thiếu nhi có tác dụnggiúp trẻ hiểu biết thêm về cuộc sống và con người xung quanh, bước đầu hìnhthành cho trẻ hiểu được công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ, ông bà và mọi ngườitrong gia đình luôn dành những điều tốt đẹp cho trẻ thơ
Trang 12
Tiếng con chim ri Gọi cô gọi chú
Gọi dì gọi cậu Tiếng con tu hú Tiếng con sáo sậu Gọi chú gọi dì Gọi cậu gọi cô Mau mau tỉnh dậy Tiếng con cồ cồ Mà đi ra đồng
- Có những bài đồng dao còn miêu tả về những con vật nuôi trong gia đìnhmỗi con vật có một đặc điểm và ích lợi khác nhau
- Đồng dao: CON GÀ CỤC TÁC “LÁ CHANH”
Con gà cục tác “Lá chanh”! Con lợn ủn ỉn: “ Mua hành cho tôi”! Con chó khóc đứng, khóc ngồi!
Mẹ ơi đi chợ mua tôi đồng riềng!
-Những loài vật cũng có mối quan hệ mật thiết trong cuộc sống, như những conngười bình thường qua bài:
- Đồng dao : TU HÚ LÀ CHÚ BỒ CÁC
Tu hú là chú bồ các
Bồ cát là bác chim ri Chim ri là dì sáo sậu
Sáo sậu là cậu sáo đen
Sáo đen là em tu hú
Tu hú là chú bồ các.
- Đồng dao : CON CUA MÀ CÓ HAI CÀNG
Trang 13
Con cua mà có hai càng
Đầu, tai không có bò ngang cả đời
Con cá mà có cái đuôi
Hai vây ve vẩy nó bơi rất tài
Con rùa mà có cái mai
Cái cổ thụt ngắn,thụt dài vào ra
Con voi mà có hai ngà
Cái vòi nó cuốn đổ nhà đổ cây
Con chim mà có cánh bay
Bay cùng nam,bắc, đông, tây tỏ tường.
- Đồng dao: ÔNG SẢO ÔNG SAO
Ông sảo ông sao Cái tôm cái tép Ông vào cửa sổ Ông ghép với rau Ông ở với tôi Ăn mau chống nậy
Ông ngồi lên chiếu Ông ngồi dậy Tôi biếu củ khoai Ông về trời Ông nhai nhóp nhép