Hướng dẫn thu âm với Cubase

Sau đó Cubase sẽ hiện ra đầy đủ và điều đầu tiên bạn cần làm là Add 1 track Stereo để dành cho nhạc nền khi bạn thu âm nên để track Stereo này lên đầu tiên bằng cách giữ chuột và kéo nó

Chia sẻ phần mềm ứng dụng

&

HƯớng dẫn sử dụng cubase sx

Su tầm và biên soạn : Phơng Đông

PHầN I: Giới thiệu và sử dụng CUBASE SX

Cubase là sản phẩm của hóng Steinberg (Đức) – một

phần mềm hỗ trợ người soạn nhạc cú thể thu thanh bằng mỏy tớnh, xử lý tiếng và trộn Sự cạnh tranh về tớnh năng

và tiện ớch đó thỳc đẩy họ liờn tục cho ra đời cỏc phiờn

bản mới Dũng ASIO phỏt triển từ phần mềm Cubase VST 5/32 lờn dần đến cỏc serie CubaseSX (1.0, 1.06…)

…

Nhìn chung là dùng Cubase, Nuendo hay Protool cho thu thanh và phối

khí trên máy thì quá đỉnh rồi (Tôi không biết sau này sẽ còn nhiều phần mềm hay hơn không) Nhng để sử dụng hiệu quả đợc chúng thì đòi hỏi nhiều yếu tố:

- Máy tính cấu hình tơng đối.

- Soundcard càng xịn càng tốt.

- Keyboard (Để phối khí)

o Nói tóm lại là nó ngốn của bạn tơng đối nhiều Xèng thì mới

ra hồn, còn nếu bạn là ngời không chịu đầu t thì không nên dùng vì mất công mà chẳng đi đến đâu cả.

Tôi đã tiếp xúc rất nhiều với các bác Pro, đồ của họ đỉnh lắm, nhìn

thôI đã thèm vãI cả đái, để theo đợc họ thì chắc phải 20 năm nữa (cả Xèng và trí tuệ) Nhng chúng ta cũng cứ làm thử không thì biết chỗ

nào ngu mà học phải không các bác?

Hiện nay serie này vẫn được phỏt triển nhưng bước sang một sự

chuyển mỡnh khỏc hẳn khi cú sự xuất hiện của CubaseSX 3.0

Theo đỏnh giỏ của giới chuyờn mụn ở Việt Nam thỡ họ phần mềm của Steinberg cho chất lượng õm thanh rất tuyệt nhưng điểm yếu

của nú là khú sử dụng Hơn nữa, Cubase vẫn chưa được sử dụng

phổ biến vỡ nú cũn khỏ mới mẻ đối với thị trường trong nước Tuy nhiờn, về phần xử lý tiếng cú tốt hay khụng thỡ lại khụng phụ thuộc vào chương trỡnh thu õm, mà phụ thuộc nhiều vào việc dựng loại

plug-ins (compressor, limiter, EQ, delay, reverb)

Cubase rất chuyên nghiệp khi sử dụng cho mục đích thu âm nhưng lại không mạnh khi sử dụng để viết nốt nhạc, nếu muốn viết nốt nhạc thì bạn nên sử dụng phần mềm Finale hoặc Encore Sau đây chúng tôi xin giới thiệu những kiến thức cơ bản nhất để bạn có thể làm việc được với phần mềm làm nhạc Cubae SX:

Dạo quanh 1 vòng các diễn đàn âm nhạc nổi tiếng, tôi thấy ngày nay phong trào tự thu âm và chia sẻ các tác phẩm của mình trên cộng đồng mạng là khá phổ biến Tuy vậy, chất lượng của các tác phẩm tự thu âm chưa được cao có thể do phần cứng chưa được tốt, nhưng mà mình nghĩ có lẽ các bạn chưa tinh chỉnh phần mềm thu âm đúng cách Hôm nay mình xin giới thiệu với bạn phần mềm Cubase, từng một thời là công cụ không thể thiếu của các phòng thu Các bạn có thể download Cubase cùng 2 bộ Plugins cần thiết tại các link sau:

suit

Download các phần mềm về, các bạn hãy cài Cubase đầu tiên sau đó thì cài 2 bộ plugins trên

Sau khi khởi động Cubase, các bạn hãy chọn New project  24 track

Sau khi có 1 bảng config các track hiện ra thì các bạn hãy chọn cho tất cả các track bắt đầu bằng soundcard của mình (có như vậy thì các bạn mới có thể thu âm được bằng soundcard của mình) Sau đó Cubase sẽ hiện ra đầy đủ và điều đầu tiên bạn cần làm là Add 1 track Stereo để dành cho nhạc nền khi bạn thu âm (nên để track Stereo này lên đầu tiên bằng cách giữ chuột và kéo nó lên trên cùng để dễ phân biệt với các track mono khác).

Sau đó chọn track Mono ngay bên dưới track Stereo, chúng ta sẽ tinh chỉnh duy nhất track này bằng các realtime plugins để sau này chỉ việc duplicate track và thu âm mà khỏi cần tinh chỉnh lại 1 lần nữa với track mới Để có thể cài các plugins vào track thu âm của bạn, có 2 con đường: - Dùng trực tiếp các plugins đưa vào track; - Dùng qua con đường gián tiếp gọi là FX channel.

- Dùng trực tiếp:

Bạn chọn Inserts trên track mono thu âm, sau đó mục inserts sẽ hiện ra với những ô trống, việc của bạn là điền plugins vào và tinh chỉnh chúng Có 3 plugins mà tôi nghĩ là đủ dùng cho phần inserts này đó là BBE Sonic Maximizer, Reverb và Wave C4 Đầu tiên bạn bấm vào ô đầu tiên chọn BBE Sonic trong phần Direct X Trong BBE Sonic có 3 phần đó là phần trầm ở đầu tiên, phần xì ở thứ 2 và cuối cùng là cường độ Các bạn nên chọn phần xì 1 chút cho những giọng sáng và phần trầm 1 chút cho các giọng thanh để có giọng ấm hơn Phần cường độ thì các bạn có thể giảm độ 2 vạch để có tránh hiện tượng vỡ tiếng xì cuối giọng Sau khi tinh chỉnh xong BBE với mức ưng ý nhất, bạn chọn

bảng hiện ra, bạn chỉnh mức wet xuống còn 40, predelay 10, Room size còn 60, reverb time từ 0.8 đến 1.2 là giọng vừa phải nhất, không bị vang cũng như không bị thô quá Sau đó chúng ta chọn Wave C4 ở ô inserts thứ 3.

Đây là plugins mà tôi đánh giá rất cao để tinh chỉnh giọng hát 1 bảng config Wave C4 hiện lên, các bạn sẽ hiệu chỉnh các hiệu ứng âm thanh: Thấp, trung thấp, trung cao và Cao Bên dưới

có các cột hiệu chỉnh cường độ của các hiệu ứng âm thanh trên.

Các bạn có thể tùy nghi hiệu chỉnh các hiệu ứng cũng như cường độ này dựa trên giọng hát của mình

trong quá trình hát

Phần hiệu chỉnh thứ 2 mà tôi muốn nói đến là phần Equalizer, ngay ở dưới phần Inserts Phần này các bạn có thể chỉnh thoải mái tùy theo giọng mình,

có 4 mức thấp, trung thấp, trung cao, cao Như giọng của tôi thích hợp nhất với mức ở trong hình

- Dùng gián tiếp thông qua FX channel:

Các bạn chọn track ở dưới cùng, bấm chuột phải và chọn add FX channel

để gián tiếp đưa plugins vào track thu âm Sau khi bấm add FX Channel sẽ có hộp thoại hiện ra và các bạn chọn configuration là Mono và plugins gồm: Wave DeEsser, Wave Xnoise và Wave Trueverb Đối với Wave DeEsser thì nếu bạn

là nam thì các bạn nên lựa chọn Male Shh vì nó sẽ lọc bớt những âm vỡ khi hát những từ có chữ “S” (đối với female cũng vậy) Wave X-noise thì các bạn chọn White noise  Both Còn với Wave trueverb thì các bạn chọn Trueverb full reset Như vậy là các bạn đã thiết lập các FX Channel Và bây giờ để đưa các

FX channel này vào track mono thu âm ở trên, chúng ta chọn track mono đó,

ta thấy hiện ra các ô trống trong phần Sends, lần lượt chọn các FX channel cho các ô, hiệu chỉnh Wave Xnoise mức thấp nếu không muốn bị méo giọng, Wave DeEsser ở mức cao nếu míc của bạn hay bị vỡ tiếng ở các chữ “S”, Wave Truverb ở mức vừa phải để hỗ trợ thêm cho reverb nếu bạn muốn giọng mình vang hơn và sáng hơn đối với những bạn giọng khô, và ở mức thấp đối với

những bạn giọng ướt Công việc tiếp theo của bạn là duplicate track mono thu âm thêm 1 hoặc nhiều track nữa nếu bài hát của các bạn có các đoạn hát gối hoặc là bạn muốn hát bè Các track mới sẽ có các phần tinh chỉnh y hệt như track bạn vừa tinh chỉnh.

Như vậy tôi đã cùng các bạn thiết lập 1 project thu âm khá hoàn thiện Các bạn hãy Save project này vào thư mục (nên ở ổ có nhiều dung lượng trống

vì các project này chiếm dung lượng khá lớn, khoảng hơn 300mb/bài hát)

Sau khi đã save project, chúng ta có thể bắt đầu thu âm Việc đầu tiên của thu âm là các bạn chọn track Stereo trên đầu, bấm vào File  Import và chọn các hình thức: Audio File, Audio file from CD… Tốt nhất là các bạn cóp file nhạc từ CD vào trong máy và chọn Audio file vì khi lấy nhạc từ CD, chất lượng

có khi không cao nếu đĩa CD của bạn không được tốt Sau khi đã import track nhạc, các bạn chọn track mono thu âm để thu âm Khi các bạn chọn track mono nào thì track đó sẽ là track thu âm (nút record trên track đó sẽ hiện màu đỏ) Trong quá trình thu âm, các bạn có thể hiệu chỉnh các clip thu âm bằng cách chọn clip thu âm, bấm Enter và sẽ có 1 bảng phụ giúp các bạn hiệu chỉnh clip thu âm như cho to hát này, bé câu hát kia, thêm echo cho các từ cuối câu… Trong quá trình thu âm, các bạn có thể bấm F3 để hiện lên mixer cho chúng ta hiệu chỉnh độ to nhỏ của các track từ nhạc cho đến track mono thu âm Hiệu chỉnh cho vừa nhất về độ to nhỏ của track nhạc và track thu âm giọng hát để đạt hiệu quả cao nhất

Sau khi đã hoàn thành việc thu âm, preview bài hát của mình trên Cubase

và đã ưng ý, các bạn hãy chọn đầu cuối cho project của mình bằng cách bấm vào timeline ở phía trên track Stereo trên cùng để hiện ra 2 mark đầu cuối, kéo 1 đầu về phía đầu track và 1 đầu đến cuối track Bây giờ các bạn có thể xuất tác phẩm của mình ra bằng cách bấm File  Export  Audio mixdown Trong phần này, bạn hãy chọn định dạng file là Wave để đạt chất lượng cao nhất khi in vào CD, chọn Stereo Interleaved, ouput là Stereo, 16bit, 44,100hz Và chỉ cần

… 2 phút chờ đợi Cubase trộn các track âm thanh và xuất ra là các bạn đã có được tác phẩm âm nhạc ưng ý của mình Nếu các bạn muốn, các bạn có thể chỉnh master tác phẩm của mình trên nền 1 phần mềm khác (gợi ý cho các bạn phần mềm Sony Soundforge mà các phòng thu hay dùng hoặc là Wavelab 5.08

mà tôi hay dùng)

Chúc các bạn thu âm thành công và cho ra các tác phẩm có chất lượng cao, chia sẻ với bạn bè trên mạng, thúc đẩy mạnh mẽ phong trào tự thu âm, tự mix, làm sôi động thêm cộng đồng âm nhạc trên mạng

Nếu các bạn có gì thắc mắc hoặc muốn chia sẻ, có thể liên lạc với mình qua địa chỉ mail vietstarstudiogmail.com mình sẽ cùng các bạn hoàn thiện hơn việc thu âm trên PC này

1 Cấu hình cho Cubase hiểu được Soundcard máy tính

Khi cài xong cubase SX và chạy chương trình lần đầu tiên, bạn phải xác lập những thông số cơ bản để cubase có thể hiểu được sound card và chạy tốt với driver ASIO

Trước tiên bạn vào menu Devices -> Device setup Khi xuất hiện

bảng Device setup như dưới đây, bạn chọn VST Multitrack

Bên cửa sổ bên phải các bạn chọn ASIO Driver của sound card của bạn Chúng tôi dùng soundcard E-MU nên tôi chọn E-MU ASIO Bạn

có thể chỉnh độ trễ của âm thanh vào và ra bằng cách nhấn Control Panel và điều chỉnh độ trễ của soundcard theo mong muốn Độ trễ thông thường để chấp nhận được là 5milisecond hoặc 256k

Nếu soundcard của bạn hỗ trợ Direct monitoring (kiểm tra âm trực tiếp) thì bạn có thể chọn mục Direct monitoring, nếu không chắc chắn thì bỏ chọn ở mục này Sau đó nhấn OK Khi xuất hiện bảng Bạn chọn Swictch để xác nhận chọn driver mới

Setup

Vào menu Devices chọn VST Connection hoặc nhấn phím F4.

Trong phần Inputs bạn có thể tạo các Bus khác nhau để thu âm thanh vào nhiều đường tùy theo soundcard của bạn Chẳng hạn, bạn có sound card 4

đường vào và 4 đường ra, bạn có thể thiết lập như sau: 1 bus Stereo để thu các ***ồn Stereo nhưVCD, Minidisc, keyboard… 2 bus mono để thu các ***ồn

mono như guitar, Micro hát…

Bạn nhấn nút Add Bus và chọn Mono Sau đó nhấn OK

Vào menu Devices chọn VST Connection hoặc nhấn phím F4.

Trong phần Inputs bạn có thể tạo các Bus khác nhau để thu âm thanh vào nhiều đường tùy theo soundcard của bạn Chẳng hạn, bạn có sound card 4

đường vào và 4 đường ra, bạn có thể thiết lập như sau: 1 bus Stereo để thu các ***ồn Stereo nhưVCD, Minidisc, keyboard… 2 bus mono để thu các

***ồn mono như guitar, Micro hát…

Bạn nhấn nút Add Bus và chọn Mono Sau đó nhấn OK

Để đổi tên các Bus này các bạn nhấn đúp chuột vào tên bus đó và nhập tên bus mới vào

Bên ô ASIO Device Port bạn nhấn vào ô tương ứng với đường vào và chọn đường vào thích hợp

Để lưu các thiết lập cho đường ra và vào bạn nhấn vào biểu tượng dấu cộng trên góc trên bên phải của cửa sổ này và nhập tên rồi nhán OK

Đối với đường Out các bạn cũng làm tương tự

2 T¹o dù ¸n míi trong Cubase

Tạo một Dự án mới các bạn vào File – New Project hoặc nhấn tổ hợp phím

Ctrl+N.

Khi thấy bảng New Project các bạn chọn Empty rồi nhấn OK

Trong bảng Select directory (chọn thư mục làm việc) bạn chọn ổ đĩa và thư mục định lưu dự án (ví dụ H:\Audio) rồi nhấn Create để tạo thư mục dự án Ví

dụ các bạn tạo một thư mục dự án là “Ha noi” rồi nhấn OK Bây giờ Dự án của các bạn sẽ nằm trong H:\Audio\Ha noi

Cubase tổ chức dữ liệu bằng những Project Mỗi project là một thư mục được chúng ta đặt tên mỗi khi tạo một project mới Trong mỗi project có thể

có nhiều đường ra, vào, các files audio, video, midi… Tất cả những files này đều được lưu trong từng thư mục tương ứng và nằm trong thư mục Project tổng Ví dụ các bạn định lập một dự án có tên là “Ha noi” như trên thì mỗi khi các bạn nhấn record để thu thanh một kênh audio thì cubase sẽ tạo ra một file được đặt tên theo tên track, file này sẽ nằm trong thư mục: H:\Audio\Ha noi\ audio Do vậy khi bạn muốn di chuyển dự án sang máy khác bạn phải chuyển

cả thư mục dự án “Ha noi” gồm file *.cpr và các files nằm trong các thư mục con

Như vậy dự án mới “Ha noi” đã được tạo xong

Chẳng hạn bạn dự định thu thanh project “Ha noi” gồm:

01 Electric Drums (Srereo)

01 Bass (mono)

01 Guitar (mono)

01 Keyboard (Stereo)

01 Micro cho hát (mono)

Với dự án trên các bạn cần 07 đường vào (inputs) Bạn thiết lập các Bus vào như trong phần VST Connection

Ở cửa sổ làm việc đầu tiên các bạn nhấn phím phải chuột chọn Add Audio Track hoặc vào menu Project – Add Track - Audio

Các bạn chọn thuộc tính cho kênh audio này là mono hoặc Stereo tùy theo ***ồn thu Ví dụ Stereo cho Electric Drums

Nhấn đúp chuột vào tên track rồi đánh tên mới vào Ví dụ Drums

Bạn phải tạo 05 Audio Tracks cho 5 nhạc cụ như trên

Bạn chọn đường vào và đường ra cho các kênh Audio này bằng cách nhấn chọn ở mục Inspector bên tay trái Nếu chưa thấy bạn nhấn biểu tượng Show Inspector trên thanh công cụ phía trên

Kênh Drums tôi chọn đường vào là Vào 5-6 vì đây là đường Stereo

Kênh Keyboard tôi chọn Vào 7-8

Kênh Bass tôi chọn đường vào là Vào 3

Kênh Guitar tôi chọn đường vào là Vào 4

Kênh Hát tôi chọn đường vào là Vào 1.

Chọn đường vào ra thế nào là quyền của bạn, miễn là các bạn phải nhớ và chọn đường mono hay stereo cho đúng

Sau khi tạo kênh xong các bạn lưu Vào menu File – Save as…

Bạn nhập tên vào ô File name (ví dụ là: Ha noi) Rồi nhấn Save.

Lúc này Cubase sẽ lưu dự án của bạn thành một file cpr nằm trong thư mục

dự án Các file khi thu các track audio sẽ thành những file wav nằm trong thư mục Audio trong thư mục dự án

Để quản lý những file wav này các bạn có thể mở Audio Pool trên thanh công cụ trên cùng được đánh dấu đỏ dưới đây Sau đó bảng Audio Pool xuất hiện và các bạn sẽ thấy thông tin về những file wav này ví dụ như: Vị trí trong ổ cứng: Project Folder…

Chuẩn bị:

-Phần mềm CuBase SX3

-Mic Stereo (mua ngoài hàng 50k), mic xịn thì càng tuyệt, miễn bàn

-soundcard (onboard hay rời đều được)

-Cài đặt để có thể thu được tiếng:

Cắm mic vào soundcard (mic in)

Chạy chương trình,Xuất hiện màn hình chính của chương trình,Chọn

Device/Device Setup/VST Audiobay/chon ASIO DirectX Full Duplex Driver.

Thử mic, alô vào mic, nếu thấy cột âm thanh màu xanh phía góc dưới bên phải dao động, tức

là âm thanh đã được máy tính nhận.(hinh DeviceSetup)

-Chạy driver của SoundCard (ở đây là dùng RealTek Audio Device)chọn:

Mixer/chọn Mic Volume- Đẩy lên không cao quá.Ok.

-Ấn F4 sẽ hiện ra bảng VST Connections-Chọn Input/Add Bus/Mono In/Ok.

Các bước thu, mix 1 bài đơn giản nhất và cơ bản nhất (ở đây tôi ví dụ là thu guitar đệm hát.) I-Tạo File và thu âm.

1-Tạo file:

File/New Project/Empty/Ok, chọn vị trí để lưu file sẽ thu (dạng wav nên phải chú ý dung lượng của ổ cứng nơi mình lưu) Xem hinh 1.

Xuất hiện 1 màn hình gồm các cột màu trắng bên tay phải các bạn Đó là nơi khi thu vào thì sóng âm thanh sẽ thể hiện tại đây.Cột màu xanh để thể hiện các tuỳ chọn, bảng điều khiển ở phía góc dưới màn hình.

(Bonus: Ấn F3 để hiện bảng điều chỉnh âm lượng, việc này các bạn làm trong khi mix, tôi sẽ nói ở phần sau.)

2-Bắt đầu thu tiếng guitar và tiếng vocal:

-Chuột phải vào phần màu xanh bên tay trái các bạn, chọn Add Audio Track/Trong

Configuration, chọn mono/OK.Thử nói vào mic xem sóng âm thanh đã được máy tính nhận chưa (đương nhiên)

-Ở đây tôi khuyến khích mọi người gắn mic trực tiếp vào thùng đàn để có thể thu được tiếng guitar tốt nhất.

Các phím tắt cơ bản : 1-Space Bar : Chạy, tạm dừng toàn bộ 2-Dấu * : thu âm.( ấn thêm 1 lần thì sẽ ngừng thu) 4-Delete:Xoá đoạn vừa thu.

Ấn Space cho thanh kiểm tra chạy 1 đoạn, sau đó ấn * để bắt đầu thu, lúc này sóng âm thanh bạn thu được sẽ hiện lên trong phần màu trắng.Thu xong, ấn Space để tạm dừng, ấn dấu - để thanh kiểm tra lui lai 1 đoạn/Space để các bạn có thể nghe lại đoạn vừa thu.

-Để thu track tiếp theo cũng làm tương tự.( Quá đơn giản để các bạn có thể tạo bè, thu đè lên, thu các loại tiếng khác nhau cho bản nhạc của mình thêm phong phú….khàkhà!)

-Thu giọng hát của mình thì cũng làm thêm 1 track mới, ấn Space để cho chạy đoạn guitar vừa thu, đến đoạn bắt đầu hát thì ấn * để thu tiếng hát (khà, khuyên mọi người là nên nghe bằng HeadPhone để không bị thu thêm cả âm thanh của loa, hoặc chỉ cần để mic xa ra khỏi loa kiểm tra là được).

Sau đây là cách mix-phần hay nhất của CUBASE, tôi chỉ hướng dẫn các bạn 1 cách mix đơn giản nhất, nhưng lại có hiệu quả cao.(có gì PM sau nhé)

II-Mix 1 bài hát đơn giản ( khá rắc rối nhưng khi đã thạo thì hiệu quả không chê được)

1-Phần guitar:

a-Chuột phải vào track vừa thu tiếng guitar, chọn Add FX channel

Track/PlugIn/Dynamic/Multiband Compressor/Ok-trên hộp tuỳ chọn phía trên cùng, chọn Accoustic Guitar (tuỳ ý các bạn muốn tiếng guitar của mình như thế nào)Hiệu chỉnh effect theo

ý của các bạn/ỌK.

Làm tương tự để chọn hiệu ứng Reverb (tôi để là Reverb A) tạo tiếng vang cho âm thanh của đàn.

b-Tại hộp tuỳ chọn của track thu tiếng guitar (màu xanh nằm ở cạnh box sóng âm) ấn vào chữ E.Xuất hiện hộp VST Audio Channel Setting , ấn vào hộp màu đen bên tay phải (phía trên có chữ S1), chọn hiệu ứng FX track mà các bạn vừa tạo (ở đây là FX1-MultiBand Compressor) sẽ hiện lên thanh màu xanh, kéo nó về phía tay phải cho đến khi đạt hiệu ứng vừa ý, (nhớ kích hoạt bằng nút có ký hiệu Power ngay phía trên hộp đó nhé)

-Tương tự với S2, chọn RevebA và cũng làm như thế.

(Các bạn làm tương tự các bước a,b khi muốn tạo bao nhiêu hiệu ứng với tiếng đàn của mình thì tuỳ ý các bạn.)

-Các bạn có thể kích hoạt hiệu ứng EQ ở 4 hộp ở giữa, dùng chuột điều chỉnh đến khi có được

âm thanh vừa ý.

+++Quan trọng: Nếu âm thanh thu vào nhỏ quá (hoặc ngược lại), kích âm thanh to lên bằng cách: Chọn đoạn sóng âm thanh muốn kích (chuột trái) Chuột phải vào đó/Process/Normalize/