Đề luyện thi số 1 môn ngữ văn THPT quốc gia 2016

PHẦN ĐỌC HIỂU Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4: Bởi nơi ta về có mười tám thôn vườn trầu, mỗi vườn trầu có bao nhiêu mùa hạ Chị đợi chờ quay mặt vào đêm Ha

ĐỀ SỐ 1

Chuyên đề: LUYỆN THI THPT QUỐC GIA NĂM 2016

VIDEO và LỜI GIẢI CHI TIẾT chỉ có tại website MOON.VN

[Truy cập tab: Ngữ Văn – Khoá học: LUYỆN ĐỀ THI THPT QUỐC GIA 2016]

I PHẦN ĐỌC HIỂU

Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:

Bởi nơi ta về có mười tám thôn vườn trầu, mỗi vườn trầu có bao nhiêu mùa hạ

Chị đợi chờ quay mặt vào đêm Hai mươi năm mong trời chóng tối Hai mươi năm cơm phần để nguội Thôi tết đừng về nữa chị tôi buồn Thôi đừng ai mừng tuổi chị tôi Chị tôi không trẻ nữa, xóm làng thương ý tứ vẫn kêu cô Xóm làng thương không khoe con trước mặt

Hai mươi năm chị tôi đi đò đầy

Cứ sợ đắm vì mình còn nhan sắc Vẫn được tiếng là người đứng vậy […]

Nhưng chị tôi không thể làm như con rắn que cời Lột cái xác già nua dưới gốc cây cậm quẫy

Chị thiếu anh nên chị bị thừa ra Trong giỗ tết họ hàng nội ngoại Bao nhiêu tiếng cười vẫn côi cui một mình Những đêm trở trời trái gió

Tay nọ ấp tay kia Súng thon thót ngoài đồn dân vệ

Một mình một mâm cơm Ngồi bên nào cũng lệch Chị chôn tuổi xuân trong má lúm đồng tiền

(Trích Đường tới thành phố - Hữu Thỉnh,

theo www.dantri.com.vn, 27/4/2014)

Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn thơ

Câu 2 Nỗi cô đơn, lẻ bóng của chị tôi được thể hiện qua những chi tiết, hình ảnh nào? Câu 3 Nêu ý nghĩa biểu đạt của từ côi cui trong câu thơ: Bao nhiêu tiếng cười vẫn côi

cui một mình

Câu 4 Sử dụng 02 phương thức biểu đạt, ghi lại cảm nhận của anh/chị về câu thơ: Chị

chôn tuổi xuân trong má lúm đồng tiền Chỉ rõ các phương thức biểu đạt đã sử dụng

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 5 đến câu 8:

“BÔNG HỒNG GAI” LÀNG NHIẾP ẢNH

Nguyễn Thị Phương Dung

(chủ nhân thương hiệu đồ cưới Luciola và tiệm thời trang Elpis) Tốt nghiệp lớp 12, Dung không đăng kí thi đại học như bạn bè Đam mê nhiếp ảnh và từng được thử sức ở lĩnh vực này suốt các năm cấp Ba, cô nàng quyết tâm hiện thực hóa giấc mơ làm việc trong ngành thời trang, ảnh cưới Dùng tiền dành dụm ba năm từ việc chụp ảnh chân dung và làm người mẫu cho các shop thời trang, tạp chí, Dung mở một tiệm chụp ảnh cưới nhỏ ở Biên Hòa

Hoạt động một thời gian, cửa tiệm bị đóng cửa vì cô nàng chẳng có kinh nghiệm về quản lý hay tính toán phương hướng kinh doanh Sau thất bại đầu, Dung tiếp tục tích góp bằng việc chụp chân dung, rồi hùn vốn với một người bạn lần thứ hai kinh doanh nhưng cũng mau chóng tan rã vì bất đồng quan điểm Dung vẫn kiên trì mở cửa tiệm ảnh cưới lần thứ ba nhưng vẫn không thành công Nản lòng, gia đình cũng lo lắng, Dung tính gác lại giấc mơ chụp ảnh của mình Cô nàng bán chiếc máy ảnh yêu quý để mua xe máy và bắt đầu công việc văn phòng tại Sài Gòn

Sau một thời gian làm văn phòng, trái tay, lại nhớ nghề, cô nàng nghỉ việc, bán xe để có vốn thử sức mình lần nữa Tiền vốn ít ỏi, không đủ kinh phí đầu tư máy ảnh, đồ dùng Con đường phía trước trở nên bế tắc Nhưng chính sự “máu lửa” và quyết tâm khiến Dung có động lực tiếp tục theo đuổi đam mê Không có máy ảnh nên cô nàng thuê lại máy từ một người bạn và chú ruột cho mỗi lần chụp, tích góp tiền bạc làm vài bộ đầm cưới đơn giản Những ngày đầu chụp chỉ có hai người, Dung phải tự học luôn việc trang điểm, làm tóc, tự mày mò photoshop, cắm hoa Không có tiền nhưng Dung cũng gom hết để đi học những khóa ngắn hạn chuyên về kinh doanh và quản lý - có những thứ cần phải học bài bản mới

có thể phát triển, đây là những gì Dung rút kinh nghiệm từ vô số lần thất bại trước

Nhỏ con, nhưng luôn phải mang theo một chiếc máy nặng hơn 3 kí suốt 8 tiếng một

ngày Tối đến thức đến 3-4 giờ sáng để chỉnh album, tự tay làm hoa cưới Một năm trời ngày nào cũng lặp lại chu trình kinh khủng như vậy Cuối cùng thì may mắn cũng mỉm cười Cửa tiệm nhỏ trong hẻm ngày nào của cô nàng giờ trở thành một thương hiệu được biết đến Cái tên Luciola có chỗ đứng trong giới nhiếp ảnh Thậm chí cô nàng còn được các nghệ sĩ tin tưởng mời chụp cho đám cưới của mình

Hiện Phương Dung vừa cho ra mắt một thương hiệu thời trang riêng của bản thân Rõ ràng nếu bạn đủ quyết tâm, đủ kiên nhẫn, mọi giấc mơ đều có thể trở thành hiện thực

(Theo Hoa học trò, số ra ngày 24/8/2015, tr.16)

Câu 5 Sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông, Phương Dung lựa chọn con đường

nào? Điều gì đã thôi thúc Dung lựa chọn con đường đó?

Câu 6 Theo anh/chị, vì sao Phương Dung liên tục thất bại?

Câu 7 Điều gì làm nên thành công hôm nay của Phương Dung?

Câu 8 Sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông, anh/chị sẽ tiếp tục làm gì? Vì sao?

II PHẦN LÀM VĂN

Câu 1 Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về

câu nói sau đây của M.Gor-ki:

Khi công việc là thú vui thì cuộc sống là sự hưởng thụ bất tận Còn nếu công việc là nghĩa vụ thì cuộc sống sẽ là nô dịch, khổ sai

Nhận xét về hình tượng nhân vật Mị trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài), có ý kiến cho rằng: Truyện đã khắc họa thành công diễn biến tâm lí nhân vật Mị Ý kiến khác lại cho rằng: Tác phẩm thể hiện tài năng miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật Mị

Bằng cảm nhận của anh/chị về hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích dưới đây, hãy bình luận các ý kiến trên

Trên đầu núi, các nương ngô, nương lúa gặt xong, ngô lúa đã xếp yên đầy các nhà kho Trẻ con đi hái bí đỏ, tinh nghịch, đã đốt những lều canh nương để sưởi lửa Ở Hồng Ngài người ta thành lệ cứ ăn Tết khi gặt hái vừa xong, không kể ngày, tháng nào Ăn Tết như thế cho kịp lúc mưa xuân xuống thì đi vỡ nương mới Hồng Ngài năm ấy ăn Tết giữa lúc gió thổi vào cỏ gianh vàng ửng, gió và rét rất dữ dội

Nhưng trong các làng Mèo Đỏ, những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm đá xòe như con bướm sặc sỡ […] Đám trẻ đợi Tết, chơi quay, cười ầm trên sân chơi trước nhà Ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi Mị nghe tiếng sáo vọng lại, thiết tha bổi hổi Mị ngồi nhẩm thầm bài hát của người đang thổi

Mày có con trai con gái rồi Mày đi làm nương

Ta không có con trai con gái

Ta đi tìm người yêu

Tiếng chó sủa xa xa Những đêm tình mùa xuân đã tới

Ở mỗi đầu làng đều có một mỏm đất phẳng làm cái sân chơi chung ngày Tết Trai gái, trẻ con ra sân chơi ấy tụ tập, đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi khèn và nhảy […]

Ngày Tết, Mị cũng uống rượu Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát, nhưng lòng Mị thì đang sống về ngày trước Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi Mùa xuân này, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị

Rượu đã tan lúc nào Người về, người đi chơi đã vãn cả Mị không biết, Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà Mãi sau Mị mới đứng dậy, nhưng Mị không bước ra đường chơi, mà từ

từ bước vào buồng Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết Mị cũng chẳng buồn đi Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cái cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng Đã từ nãy, Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước Mị trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ Mị muốn đi chơi Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi ngày Tết Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau! Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra Mà tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi…

Lúc ấy, A Sử vừa ở đâu về, lại đang sửa soạn đi chơi A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng bạc vào cổ rồi bịt cái khăn trắng lên đầu Có khi nó đi mấy ngày mấy đêm Nó còn muốn rình bắt mấy người con gái nữa về làm vợ Cũng chẳng bao giờ Mị nói gì

Bây giờ Mị cũng không nói Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng Trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo Mị muốn đi chơi, Mị cũng sắp đi chơi Mị quấn tóc, Mị với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách A Sử đang sắp bước ra, bỗng quay lại, lấy làm lạ Nó nhìn quanh, thấy Mị rút thêm cái áo A Sử hỏi:

- Mày muốn đi chơi à?

Mị không nói A Sử cũng không hỏi thêm nữa A Sử bước lại, nắm Mị, lấy thắt lưng trói hai bàn tay Mị Nó xách cả một thúng sợi đay ra trói đứng Mị vào cột nhà Tóc Mị xõa xuống, A Sử quấn luôn tóc lên cột, làm cho Mị không cúi, không nghiêng được đầu nữa Trói xong vợ, A Sử thắt nốt cái thắt lưng xanh ra ngoài áo rồi A Sử tắt đèn, đi ra, khép cửa buồng lại

Trong bóng tối, Mị đứng im lặng, như không biết mình đang bị trói Hơi rượu còn nồng nàn, Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi “Em không yêu, quả pao rơi rồi Em yêu người nào, em bắt pao nào…” Mị vùng bước đi Nhưng tay chân đau không cựa được Mị không nghe tiếng sáo nữa Chỉ còn nghe tiếng chân ngựa đạp vào vách Ngựa vẫn đứng yên, gãi chân, nhai cỏ Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa

Chó sủa xa xa Chừng đã khuya Lúc này là lúc trai đang đến bên vách làm hiệu, rủ người yêu dỡ vách ra rừng chơi Mị nín khóc, Mị lại bồi hồi

Cả đêm ấy Mị phải trói đứng như thế Lúc thì khắp người bị dây trói thít lại, đau nhức Lúc lại nồng nàn tha thiết nhớ Hơi rượu tỏa Tiếng sáo Tiếng chó sủa xa xa Mị lúc mê, lúc tỉnh Cho tới khi trời tang tảng rồi không biết sáng từ bao giờ

(Theo Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2008, tr.6-8)

GỢI Ý ĐỌC HIỂU ĐỀ SỐ 1

I PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn thơ: biểu cảm

Câu 2

Nỗi cô đơn, lẻ bóng của chị tôi được thể hiện thông qua hàng loạt các chi tiết, hình ảnh: chị quay mặt vào đêm, mong trời chóng tối, cơm phần để nguội, tết đừng về nữa chị tôi buồn, thiếu anh nên chị bị thừa ra, côi cui một mình, tay nọ ấp tay kia, một mình một mâm

cơm, ngồi bên nào cũng lệch…

Câu 3

Từ côi cui đặc tả sự lầm lũi và nỗi cô đơn của nhân vật chị tôi khi chồng đi chiến trận

Câu 4

Thí sinh cảm nhận được tứ thơ thật “đắt” trong câu thơ Chị chôn tuổi xuân trong má lúm đồng tiền: Câu thơ vừa tô đậm vẻ đẹp duyên dáng, đằm thắm của chị tôi, vừa khắc họa

bi kịch cá nhân của người phụ nữ có chồng đi chiến đấu (tuổi xuân phai tàn, khát vọng hạnh phúc bị chôn vùi bởi chiến tranh đã chia cắt, làm biệt li đôi lứa vợ chồng)

Thí sinh sử dụng 02 phương thức biểu đạt đã học một cách phù hợp để ghi lại cảm nhận

đó Chỉ rõ các phương thức biểu đạt đã sử dụng

Câu 5

Sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông, Phương Dung làm việc trong ngành thời trang, ảnh cưới Lí do của sự lựa chọn này chính là niềm đam mê, yêu thích

Câu 6

Sở dĩ Phương Dung thất bại liên tục vì chị có ít kinh nghiệm về quản lí, về tính toán phương hướng kinh doanh và bất đồng quan điểm với bạn làm chung

Câu 7

Sự kiên trì, niềm đam mê, kinh nghiệm sau mỗi lần thất bại cùng việc học hỏi không ngừng để bù đắp những thiếu sót trong công việc là các yếu tố làm nên thành công của Phương Dung ngày hôm nay

Câu 8

Thí sinh chia sẻ chân thành sự lựa chọn và lí do lựa chọn con đường đi tiếp cho tương lai của mình sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông

II PHẦN LÀM VĂN

Câu 1

1 Yêu cầu về kĩ năng

- Biết cách làm bài nghị luận xã hội, bàn về một tư tưởng đạo lí;

- Vận dụng tốt các thao tác lập luận;

- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp;

- Sáng tạo trong diễn đạt, trong cách nhìn nhận về vấn đề nghị luận

2 Yêu cầu về kiến thức

Trên cơ sở những hiểu biết về một tư tưởng, đạo lí, thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề cần bàn luận theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giải thích ngắn gọn ý nghĩa của câu nói

Từ việc giải thích ý nghĩa của các từ ngữ thú vui (niềm vui, sự hứng thú), sự hưởng thụ bất tận (tận hưởng thành quả lao động tốt đẹp, viên mãn), nghĩa vụ (làm việc gì đó một cách ép buộc, miễn cưỡng), nô dịch, khổ sai (làm việc với tâm thế khổ sở, nặng nề, khó

nhọc), thí sinh cần thấy được M.Gorki muốn khẳng định, đề cao giá trị của tinh thần yêu lao động, ý thức tự giác trong lao động ở mỗi người

* Trình bày suy nghĩ về lòng yêu lao động, ý thức tự giác trong lao động

Thí sinh cần trình bày được ý kiến của mình về vấn đề bàn luận, trong đó cần nêu được:

- Vì sao khi công việc là thú vui thì cuộc sống là sự hưởng thụ bất tận? (Khi tìm thấy

niềm vui trong công việc, ta sẽ làm việc với tâm lí thoải mái, nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp lực, ta sẽ dốc hết tâm sức, nhiệt tình cho công việc; hiệu quả làm việc sẽ cao hơn, ta sẽ thấy yêu công việc của mình hơn ); (Lấy dẫn chứng minh họa cụ thể.)

- Vì sao nếu công việc là nghĩa vụ thì cuộc sống sẽ là nô dịch, khổ sai? (Khi làm việc

chỉ bằng nghĩa vụ, làm một cách miễn cưỡng, gượng ép, ta sẽ trải qua tâm lí nặng nề, do đó hiệu quả công việc sẽ không cao, thậm chí không đạt yêu cầu, trở lại ta sẽ thêm chán công việc mình đang làm ); (Lấy dẫn chứng minh họa cụ thể.)

- Để tìm thấy thú vui trong công việc, chúng ta phải làm gì? (Lựa chọn và gắn bó với công việc mình yêu thích; tự tìm/ tạo hứng thú cho công việc của mình; gặp khó khăn thì nhờ sự trợ giúp của mọi người; chinh phục công việc bằng cách đặt ra các mục tiêu ngắn hạn, các thành tích đơn giản )

* Bài học nhận thức và hành động

- Hứng thú là một trong những chất xúc tác giúp ta tìm thấy niềm vui trong học tập, trong công việc

- Chủ động tìm kiếm hứng thú học tập cho bản thân

Câu 2

1 Yêu cầu về kĩ năng

- Biết cách làm bài nghị luận văn học;

- Vận dụng tốt các thao tác lập luận;

- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp;

- Sáng tạo trong diễn đạt, trong cách nhìn nhận về vấn đề nghị luận

2 Yêu cầu về kiến thức

Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Tô Hoài và tác phẩm Vợ chồng A Phủ, thí sinh có thể

cảm nhận về hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích và bình luận các ý kiến theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, các ý kiến

- Tô Hoài là một trong những nhà văn lớn của văn học Việt Nam hiện đại

- Vợ chồng A Phủ là một trong những tác phẩm tiêu biểu làm nên tên tuổi của nhà văn

Tô Hoài

- Nhân vật chính trong tác phẩm là Mị Xung quanh hình tượng nhân vật này, có hai ý kiến (dẫn ý kiến)

* Cảm nhận về hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích

Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ, Mị là hình tượng nhân vật chính, được tác giả tập

trung khắc họa chủ yếu thông qua diễn biến tâm lí Tâm lí nhân vật Mị được thể hiện đậm nét trong hai thời điểm: đêm tình mùa xuân (đoạn trích đã cho) và đêm mùa đông trên núi cao Thí sinh tập trung phân tích hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích, thực chất cũng là phân tích diễn biến tâm lí nhân vật để thấy được sự thức tỉnh của tâm hồn Mị sau chuỗi ngày dài bị tê liệt khi sống trong thân phận làm dâu gạt nợ ở nhà thống lí Pá Tra

Đồng thời với quá trình phân tích diễn biến tâm lí nhân vật, thí sinh cũng cần thấy được nghệ thuật khắc họa tâm lí nhân vật của nhà văn Tô Hoài: khắc họa tâm lí nhân vật thông qua cử chỉ, hành động; qua dòng suy nghĩ, ý thức; qua sự đan xen giữa hồi ức với hiện tại, ý thức và tiềm thức

Việc phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị và nghệ thuật khắc họa tâm lí nhân vật chính là cơ sở để bình luận các ý kiến

GỢI Ý CHI TIẾT

a) Giới thiệu khái quát về nhân vật Mị

- Mở đầu tác phẩm là hình ảnh một cô gái âm thầm, lẻ loi, sống như gắn vào với những vật vô tri vô giác

- Mị vốn là một cô gái trẻ đẹp; có tài thổi sáo; rất chăm làm; và hiếu thảo không quản

hạnh phúc

- Số phận làm dâu gạt nợ: Vì món nợ truyền kiếp từ đời trước cha mẹ Mị không có đủ tiền cưới phải vay nhà thống lí, bố của thống lí Pá Tra bây giờ [ ] chưa trả hết nợ mà Mị

cách cho vay nặng lãi của bọn địa chủ, phong kiến ở miền núi trước Cách mạng

- Cuộc đời làm dâu gạt nợ - cuộc đời nô lệ khổ sai, bị bóc lột, đọa đày về thân xác và

chà đạp về tinh thần Mị trở thành tê liệt, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa

b) Diễn biến tâm trạng Mị trong đêm tình mùa xuân

* Không gian tưng bừng:

- Hình ảnh: các nhà kho đầy lúa, các đống lửa sưởi, gió thổi, cỏ gianh vàng ửng, những chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá,

- Màu sắc: màu vàng rộm của ngô lúa chất đầy trong các nhà kho, màu vàng đỏ của bí

đỏ, màu vàng từ các đống lửa do trẻ con đốt, màu sắc sặc sỡ từ những chiếc váy hoa…

- Âm thanh: tiếng sáo, tiếng khèn, tiếng chó sủa, tiếng cười ầm của đám người tụ tập chơi đùa

tươi của những người Mèo trên núi cao khi Tết đến xuân về Những đêm tình mùa xuân ở Hồng Ngài đã làm cho tâm hồn Mị hồi sinh trở lại

* Mị:

- Tâm hồn Mị thiết tha bổi hổi khi nghe tiếng sáo từ đầu núi vọng lại Mị ngồi nhẩm thầm (không phải là “hát thầm”) bài hát của người đang thổi, tức là khẽ khàng nhắc lại theo

sự hồi tưởng, thậm chí không liền mạch, lúc nhớ lúc quên lời bài hát của người đang thổi

Có lẽ trước đây Mị cũng đã từng thổi sáo hoặc hát bài hát này rồi Giờ đây, nghe tiếng sáo ngoài đầu núi vọng lại, trong Mị đã thức dậy điều gì đó quen thuộc, lâu nay bị lãng quên Phải chăng Mị đã tìm thấy sự đồng điệu với chính tiếng sáo ấy Tiếng sáo gợi nhớ gợi thương đã làm cô thức tỉnh sau chuỗi ngày cam chịu, đánh thức khát vọng hạnh phúc, khát vọng tình yêu tự do

- Mị lén lấy hũ rượu uống ực từng bát Cách uống ực từng bát rượu khiến người đọc

cảm nhận dường như không phải Mị đang uống rượu mà là uống từng bát cay đắng, uất hận vào lòng Những cay đắng, uất hận đó chất chồng, dồn đẩy, nghẹn ắng trong lòng Mị

Men rượu đã làm cô hồi tưởng về ngày trước Tiếng sáo gọi bạn tình văng vẳng trong

tai Mị Bao nhiêu kỉ niệm đẹp thời con gái đã sống dậy trong lòng: Mị từng thổi sáo giỏi và

có bao nhiêu người mê, ngày đêm thổi sáo đi theo Hồi tưởng lại mùa xuân tươi đẹp thời con gái, điều đó cho thấy Mị đã được thức tỉnh Khát vọng sống như ngọn lửa đã bừng sáng tâm hồn Mị

Đoạn văn đồng hiện những suy nghĩ của Mị cả ở hiện tại (Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát; Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng.; Mùa xuân này,

Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo.), cả trong quá khứ (lòng Mị thì đang sống về ngày trước; Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi.; Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị.)

Quá khứ đan xen với hiện tại, làm nên một dòng tâm tư đứt nối, chập chờn không liền mạch, rất phù hợp để diễn tả sự thức tỉnh của ý thức trong Mị Nhớ về quá khứ đẹp đẽ thời con gái, dù hồi ức tươi đẹp có nhập nhòa, đứt đoạn bởi hiện tại đớn đau, tâm hồn Mị đang cựa quậy, đòi thức dậy sau một giấc ngủ vùi

Những câu văn không đơn thuần là lời kể của nhà văn mà còn là dòng suy nghĩ của nhân vật Tác giả đã nhập thân vào nhân vật để viết lên những tiếng lòng của Mị

- Mị từ từ bước vào buồng:

+ Với tâm trạng phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm Tết

chơi như bao người phụ nữ đã có chồng khác

+ Khát vọng sống như ngọn lửa bùng cháy bao nhiêu thì Mị lại phẫn uất bấy nhiêu Phẫn uất và đau khổ cho thân phận và số phận trớ trêu đầy bi kịch Bao nhiêu người có

chồng cũng đi chơi ngày Tết huống chi A Sử và Mị lại không có lòng với nhau mà vẫn phải

ở với nhau Không thể cam chịu mãi kiếp nô lệ, kiếp làm dâu gạt nợ nên Mị đã muốn ăn lá

nó thể một ý thức sâu sắc về sự sống Mị đã phân biệt được sống và tồn tại để thấy sự tồn tại của mình thật vô nghĩa

+ Uất ức, nước mắt Mị ứa ra khi tiếng sáo gọi bạn tình vẫn lửng lơ bay ngoài đường Tâm hồn Mị diễn biến rất phức tạp trong quá trình thức tỉnh, nổi loạn Mị đang sống trong

nghịch lí giữa thân phận con dâu gạt nợ và niềm vui phơi phới muốn đi chơi Tết

- Mị vào buồng nhưng lần này không phải để nhìn qua cái lỗ vuông để nghĩ đến cái chết

mà Mị đã hành động một cách mạnh mẽ, ngang nhiên trước mặt A Sử khi hắn xuất hiện bất ngờ trong buồng : Mị cũng chuẩn bị đi chơi Tết như bao người con gái khác Cô đã xắn thêm miếng mỡ bỏ vào đĩa đèn cho sáng rồi quấn tóc lại, với tay lấy cái váy hoa và rút thêm cái áo

 Hàng loạt hành động nổi loạn của Mị diễn ra liên tiếp khi tiếng sáo đang rập rờn

trong đầu Mị Tiếng sáo gọi bạn tình như đem đến cho Mị sức mạnh mới, khơi gợi lòng khát khao tự do, khát khao yêu đương và hạnh phúc Khi Mị với tay lấy chiếc váy hoa tức là

cô đã thức tỉnh, được sống lại thời con gái với bao ước mơ đẹp đẽ

- Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Mị đã phải trả giá hết sức nặng nề Chỉ sau một câu hỏi: Mày muốn đi chơi à?, A Sử đã trói tay Mị vào cột nhà bằng một thúng sợi đay Hai tay Mị bị trói bằng dây thắt lưng, tóc Mị bị quấn lên cột, Mị không cúi, không nghiêng đầu được nữa Thể

hiện diễn biến tâm trạng và hành động của Mị trong cảnh ngộ bị trói trong đêm tình mùa

xuân, ngòi bút nghệ thuật của Tô Hoài tưởng như đã nhập hồn vào nhân vật Trong bóng tối, Mị đứng im lặng Hơi rượu vẫn còn nồng nàn như nâng đỡ tâm hồn Mị Quên nỗi đau khổ và đau đớn hiện tại, Mị vẫn thả hồn theo tiếng sáo và vùng bước đi Nhưng cuối cùng

cô vẫn phải trở lại với thực tại khắc nghiệt, đau đớn, khổ nhục khi tay chân đầu không cựa được Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa khi nghe tiếng ngựa gãi chân, nhai cỏ,

tiếng chó sủa xa xa

Cô nín khóc, bồi hồi trong trạng thái lúc tỉnh lúc mê Dây trói thít lại đau nhức nhưng

Mị vẫn nồng nàn tha thiết nhớ Bị trói đứng suốt đêm, khi bàng hoàng tỉnh thì trời đã sáng,

chỉ nghe thấy tiếng lửa, không một tiếng động

rơi vào tình cảnh bi đát còn hơn cả trước đó Kết cục ấy cũng là lời lên án, tố cáo đối với hành động tàn độc của cha con thống lí, đại diện cho giai cấp thống trị ở miền núi dã áp bức con người tới mức không còn nhân tính

Tô Hoài đã khắc họa thành công diễn biến tâm trạng nhân vật thông qua cử chỉ, hành động; qua dòng suy nghĩ, ý thức; qua sự đan xen giữa hồi ức với hiện tại, ý thức và tiềm thức

* Bình luận các ý kiến

- Hai ý kiến đều đúng, đều thể hiện cảm nhận sâu sắc về nội dung (ý kiến thứ nhất) và

nghệ thuật (ý kiến thứ hai) xoay quanh hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích

- Hai ý kiến không mâu thuẫn, loại trừ nhau mà thống nhất với nhau, làm thành một nhận định đầy đủ, trọn vẹn về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn Tô Hoài Đây

là một trong những nét đặc sắc nghệ thuật nổi bật của tác phẩm

- Diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân và tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Tô Hoài cho thấy sự am hiểu, đồng cảm, xót thương, bênh vực, tin tưởng - tấm lòng nhân đạo của nhà văn đối với nhân vật của mình