DẠY học THEO CHỦ đề PHẦN SÓNG âm

Giáo án dạy học theo chủ đề môn vật lý lớp 12 phần sóng âm. Giáo án được soạn rất chi tiết theo các mức độ tiếp nhận kiến thức của học sinh và theo đúng cấu trúc của dạy học theo chủ đề do bộ GDĐT hướng dẫn.

Bài 1: Đặc trưng vật lý của âm

Bài 2: Đặc trưng sinh lý của âm

2 Thời lượng: 3 tiết ( 2 tiết lý thuyết, 1 tiết bài tập)

3 Hình thức: Tổ chức dạy học trong lớp

II – XÁC ĐỊNH CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ

1. Kiến thức

- nêu được sóng âm, âm thanh, hạ âm, siêu âm là gì.

- nêu được cường độ âm, mức cường độ âm là gì và đơn vị đo mức cường độ âm

- nêu được các đặc trưng vật lí của âm

- trình bày được sơ lược về âm cơ bản, các họa âm

- nêu được các đặc trưng sinh lí của âm ( độ cao, độ to và âm sắc )

- nêu được ví dụ để minh họa cho khái niệm âm sắc

- nêu được tác dụng của hộp cộng hưởng

2 Kỹ năng

- phân biệt được các đặc trưng của sóng âm.

- Rèn luyện kĩ năng giải bài tập về đặc trưng vật lí, sinh lí của âm

3 Thái độ

- Thấy được tính thực nghiệm của bộ môn, từ đó tích cực học tập hơn

4 Năng lực hướng tới.

- Năng lực sử dụng kiến thức: Sử dụng kiến thức vào việc giải thích các hiện tượng liên quan đến sóng âm và các bài toán liên quan đến cường độ âm và mức cường độ âm

- Năng lực phương pháp: Đề xuất được các kiến thức liên quan đến sóng âm trong thực tế

- Năng lực trao đổi thông tin: Thực hiện trao đổi, thảo luận trong nhóm để thực hiện các nhiệm vụ của bài

- Năng lực cá thể: Kết hợp các kiến thức và công thức trong bài để giải thích các tình huống thực tiễn

III –XÂY DỰNG BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC

Mức độ

Nội Dung 1: Sóng

âm

Nhận biết được sóng âm, nguồn âm, hạ âm, siêu âm

Giải thích được tại sao một âm có tần só xác định có thể nghe được hay không?

-Tính được tốc độ truyền âm trong các môi trường

- Giải thích được tại sao môi trường này tốc độ truyền

âm cao hơn môi trường kia

Tính được tốc độ truyền âm trong các môi trường dựa vào sự truyền âm của một môi trường

Nội dung 2: Các đặc

trưng của âm

Nhận biết được các đặc trưng sinh lí và vật lí của âm

-Phân biệt được các đặc trưng vật lí và đặc trưng sinh lí

- Chỉ ra được mối liên

hệ giữa các đặc trưng của âm

- Giải thích được sự khác nhau giữa các nguồn âm

Tính được cường

độ âm và mức cường độ âm

Tính được mức cường độ âm, cường độ âm, công suất âm tại một điểm bất kỳ

- Vận dụng các kiến thức tổng quát

về sóng âm để giải thích các hiện tượng thực tế có liên quan

IV - BẢNG MÔ TẢ CÁC NĂNG LỰC CÓ THỂ PHÁT TRIỂN TRONG CHỦ ĐỀ

Nêu được các khái niệm song âm, các đạc trưng của song âm

K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí

Mối lien hệ giữa đặc trưng vật lý và đạc trưng sing

lí của âmK3: Sử dụng được kiến thức vật lí để thực hiện các

nhiệm vụ học tập

1. Phân biệt được các đặc trưng

2. Trả lời các câu hỏi SGK

3. Làm các bài tập SGK và sách bài tập

K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp,…) kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn

Trả lời được các câu hỏi thực tếLàm bài tập sách giáo khoa

pháp P4: Lựa chọn và sử dụng các công cụ toán học phù

hợp trong học tập vật lí

P5: Chỉ ra được điều kiện lí tưởng của hiện tượng vật lí

P6: Xác định mục đích, đề xuất phương án, lắp ráp, tiến hành xử lí kết quả thí nghiệm và rút ra nhận xét

X3: Lựa chọn, đánh giá được các nguồn thông tin khác nhau,

X4: Mô tả được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các thiết bị kĩ thuật, công nghệ

X5: Ghi lại được các kết quả từ các hoạt động học tập vật lí của mình (nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc nhóm… )

X6: Trình bày các kết quả từ các hoạt động học tập vật lí

C1: Xác định được trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng thái độ của cá nhân trong học tập vật lí

Năng lực

cá thể

C2: So sánh và đánh giá được - dưới khía cạnh vật lí- các giải pháp kĩ thuật khác nhau về mặt kinh tế, xã hội và môi trường

C3: Nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên các mối quan

Nêu được định nghĩa các lực cơ học

K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí Viết được công thức độ lớn của các lực cơ học.

K3: Sử dụng được kiến thức vật lí để thực hiện các nhiệm vụ học tập

4. Phân biệt được đặc điểm và tác dụng của các lực cơ học

5. Trả lời các câu hỏi SGK

6. Làm các bài tập SGK và sách bài tập

K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp … ) kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn

7. Lấy ví dụ thực tế về tác dụng và ảnh hưởng của các lực cơ

học

8. Nêu rõ điều kiện để áp dụng công thức tính các lực

9. Giải thích được các hiện tượng thực tế dựa vào các lực cơ

học

10. Trả lời các câu hỏi và bài tập trong SGK.

11. Tại sao các vật ở gần Trái Đất thường bị rơi về phía Trái

Đất?

12. Tại sao các vệ tinh lại quanh quanh Trái Đất, các hành tinh

lại quay quanh Mặt Trời?

13. Tại sao một xe khi thắng gấp lại trượt một đoạn đường mới

dừng lại?

P2: mô tả được các hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ ra các quy luật vật lí trong hiện tượng đó

14. Quan sát các dạng các hiện tượng thực tế như Trái Đất quay

quanh Mặt Trời, các vật gần mặt Đất bị hút về phía Trái Đất, rồi mô tả lại bằng ngôn ngữ vật lí

15. Quan sát thí nghiệm và nêu được cách xác định độ lớn lực

ma sát, lực đàn hồi

P3: Thu thập, đánh giá, lựa chọn và

xử lí thông tin từ các nguồn khác nhau

để giải quyết vấn đề trong học tập vật lí

16. Đọc SGK, tham khảo tài liệu trên mạng, quan sát các hiện

tượng thực tế

17. Quan sát, phân tích kết quả thí nghiệm và các tình huống

thực tiễn

P4: Vận dụng sự tương tự và các mô hình để xây dựng kiến thức vật lí

Vận dụng sự tương tự của lực này để xây dựng đặc điểm của lực khác Như từ đặc điểm của lực đàn hồi ta có thể xây dựng đặc điểm của lực căng dây và phản lực của mặt tiếp xúc

P5: Lựa chọn và sử dụng các công cụ toán học phù hợp trong học tập vật lí Các phép biến đổi đại số và các kiến thức về vectơP6: chỉ ra được điều kiện lí tưởng của

Xác định mục đích, đưa ra phương án, tiến hành thí nghiệm:

18. Về lực đàn hồi

19. Về lực ma sát

Rút ra nhận xét sau khi tiến hành thí nghiệm và thu kết quả

P9: Biện luận tính đúng đắn của kết quả thí nghiệm và tính đúng đắn các kết luận được khái quát hóa từ kết quả thí nghiệm này.

Phân tích nguyên nhân gây ra sai số trong các kết quả thí nghiệm

Phát triển năng lực này thông qua hoạt động thảo luận nhóm để giải quyết các vấn đề được giao như đặc điểm, tác dụng và ảnh hưởng của các lực cơ học trong thực tế

X2: phân biệt được những mô tả các hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ đời sống và ngôn ngữ vật lí (chuyên ngành )

Phân biệt được đặc điểm của từng lực và tác dụng và ảnh hưởng

cụ thể của từng lực bằng ngôn ngữ đời sống và ngôn ngữ vật lí

X3: lựa chọn, đánh giá được các nguồn thông tin khác nhau,

-Nhận xét kết quả thí nghiệm -So sánh kết quả với các nhóm khác, với SGK-Nhận xét chung

X4: mô tả được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các thiết bị kĩ thuật, công nghệ

Mô ta được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của thiết bị giảm xóc trên ô tô và xe máy

X5: Ghi lại được các kết quả từ các hoạt động học tập vật lí của mình (nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc nhóm… )

Phát triển năng lực này thông qua hoạt động thảo luận nhóm, thông qua hoạt động báo cáo của các nhóm, hoạt động gợi ý và hợp thức hóa kiến thức của GV

X6: trình bày các kết quả từ các hoạt động học tập vật lí của mình (nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc nhóm… ) một cách phù hợp

Phát triển năng lực này thông qua hoạt động báo cáo kết quả

X7: thảo luận được kết quả công việc của mình và những vấn đề liên quan dưới góc nhìn vật lí

Phát triển năng lực này thông qua hoạt động thảo luận nhóm, báo cáo kết quả

X8: tham gia hoạt động nhóm trong học tập vật lí Phát triển năng lực này thông qua hoạt động thảo luận nhóm.

C2: Lập kế hoạch và thực hiện được

kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch học tập vật lí nhằm nâng cao trình độ bản thân

- Lập được kế hoạch tập học vật lí và thực hiện kế hoạch học tập

Trình bày được điều kiện áp dụng các định luật vạn vật hấp dẫn

và định luật Húc

C4: so sánh và đánh giá được - dưới khía cạnh vật lí- các giải pháp kĩ thuật khác nhau về mặt kinh tế, xã hội và môi trường

C5: sử dụng được kiến thức vật lí để đánh giá và cảnh báo mức độ an toàn của thí nghiệm, của các vấn đề trong cuộc sống và của các công nghệ hiện đại

- Các vệ tinh nhân tạo

C6: nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên các mối quan hệ xã hội và lịch sử

Nhận biết được tầm quan trọng của các kiến thức vật lí đến sự phát triển của ngành hàng không vũ trụ

V BẢNG CÂU HỎI MINH HỌA CỦA CHỦ ĐỀ CÁC LỰC CƠ HỌC

Mức độ

Nội dung

Vận dụng Vận dụng thấp Vận dụng cao

Hoạt động khởi động Kể tên các lực xung quanh em?

đã giữ Trái đất quay xung quanh Mặt Trời?

Hãy nêu các đặc điểm của lực hấp dẫn?

Hãy phát biểu và viết

hệ thức lực hấp dẫn?

Các đại lượng trong công thức này là gì?

Hãy chứng minh trọng lực là trường hợp riêng của lực hấp dẫn

Giải bài tập tính độ lớn lực hấp dẫn

Giải bài tập tính độ biến dạng của lò xo

và các đại lượng trong công thức của định luật Húc

III Lực ma

sát

- Trong tự nhiên có những loại lực ma sát nào?

Hãy nêu các đặc điểm của lực ma sát trượt?

Hãy nêu công thức lực

ma sát trượt?

Hãy vẽ lực ma sát khi kéo vật trượt trên mặt phẳng ngang?

Giải bài tập vật chuyển động có lực ma sát

IV Lực

hướng tâm

3. Lực nào đã giử cho

vật chuyển động tròn đều ?

Hãy nêu đặc điểm của lực hướng tâm ?

Giải bài tập lực hướng tâm cho xe chuyển động trên

Giải bài tập

Hãy chứng minh công thức lực hướng tâm trong chuyển động tròn đều?

- Giải bài tập sử dụng tổng hợp kiến thức kĩ năng

- Giải bài tập thí nghiệm

Hoạt động tìm tòi –

mở rộng

Nghiên cứu tìm hiểu cấu tạo hoạt động của cân đồng

hồ, thiết bị giảm xốc

- Nghiên cứu, đề xuất giải quyết một

số vấn đề thực tế

có liên quan

VI - TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

Tiết Nội dung Bước Các hoạt động

1

Liệt kê các lực; chỉ ra sự tồn tại mỗi lựcCho học sinh xem lực kế; cân đồng hồ …

Chuyển giao nhiệm vụ - Đề nghị HS làm việc cá nhân, đọc mục I trang 67

SGK VL10, trả lời câu hỏi sau: Lực hấp dẫn gì? Cho ví

dụ ? Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc cá nhânBáo cáo, thảo luận - Hai HS báo cáo trước lớp

- Các HS khác lắng nghe, đưa ra các ý kiến thảo luận

- GV xác nhận ý kiến đúngKết luận hoặc Nhận

định hoặc Hợp thức hóa kiến thức

- Thể chế hóa kiến thức

- HS ghi nhận kiến thức

Lực hấp dẫn được xác định như thế nào? Điều kiện áp dụng công thức tính lực hấp dẫn

Chuyển giao nhiệm vụ - Đề nghị HS làm việc cá nhân, đọc mục II trang 67,

68 SGK VL10, trả lời câu hỏi sau: Lực hấp được xác định bằng định luật gì? Nội dung định luật? Điều kiện

áp dụng định luật? Nêu rõ các đại lượng vật lí trong công thức.

Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc cá nhânBáo cáo, thảo luận - Hai HS báo cáo trước lớp

- Các HS khác lắng nghe, đưa ra các ý kiến thảo luận

- GV xác nhận ý kiến đúngKết luận hoặc Nhận

định hoặc Hợp thức hóa kiến thức

- Thể chế hóa kiến thức

- HS ghi nhận kiến thứcChuyển giao nhiệm vụ - Đề nghị HS làm việc cá nhân, đọc mục III trang 68

Trọng lực là trường hợp riêng của lực hấp dẫn Đặc điểm của trọng lực

SGK VL10, trả lời câu hỏi sau: Trọng lực là gì? Độ lớn trọng lực được xác định như thế nào? Công thức xác định gia tốc rơi tự do

Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc cá nhânBáo cáo, thảo luận - Hai HS báo cáo trước lớp

- Các HS khác lắng nghe, đưa ra các ý kiến thảo luận

- GV xác nhận ý kiến đúngKết luận hoặc Nhận

định hoặc Hợp thức hóa kiến thức

- Thể chế hóa kiến thức

- HS ghi nhận kiến thức

Vận dụng kiến thức giải bài tập

Chuyển giao nhiệm vụ - Đề nghị HS làm việc nhóm, đọc và làm bài tập số 4,

định hoặc Hợp thức hóa kiến thức

xo về điểm đặt và hướng

Tình huống xuất phát - đề xuất vấn đề

Chuyển giao nhiệm vụ

Dùng hai tay kéo dãn một lò xo thì hai tay có chịu tác dụng lực của lò xo không? Nếu có thì lực đó

có điểm đặt, hướng như thế nào? Đề nghị học sinh hoạt động nhóm

Thực hiện nhiệm vụ

HS hoạt động nhóm

ĐỊNH

LUẬT

Hai HS đại diện hai nhóm báo cáo

Phát biểu vấn đề

Phát biểu vấn đề đặt ra

Đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề

Chuyển giao nhiệm vụ

Dùng hai tay kéo dãn một lò xo thì hai tay có chịu tác dụng lực của lò xo không? Nếu có thì lực đó

có điểm đặt, hướng như thế nào? Đề nghị học sinh hoạt động nhóm

Thực hiện nhiệm vụ Hoạt động nhómBáo cáo, thảo luận Mỗi nhóm báo cáo kết quảLựa chọn giải pháp Làm thực nghiệm

Thực hiện giải pháp giải quyết vấn đề (Lí thuyết)

Chuyển giao nhiệm vụ Dùng hai tay kéo dãn một lò xo thì hai tay có chịu

tác dụng lực của lò xo không? Nếu có thì lực đó

có điểm đặt, hướng như thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ Thảo luận nhómBáo cáo, thảo luận Mỗi nhóm báo cáo kết quảKết luận, nhận định Trả lời câu hỏi tình huống đặt ra

Thực hiện giải pháp giải quyết vấn đề (Thực hành)

Chuyển giao nhiệm vụ Dùng hai tay kéo dãn một lò xo thì hai tay có chịu

tác dụng lực của lò xo không? Nếu có thì lực đó

có điểm đặt, hướng như thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ Hoạt động nhóm (thực hành theo nhóm)Báo cáo, thảo luận Báo cáo kết quả

Kết luận, nhận định, hợp thức hóa kiến thức

Nhận xét và hợp thức hoá kiến thức

Tìm hiểu độ lớn của

lực đàn hồi của lò xo

Tình huống xuất phát - đề xuất vấn đề

Chuyển giao nhiệm vụ Độ lớn lực đàn hồi của lò xo được xác định như

thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ HS hoạt động nhómBáo cáo, thảo luận Hai HS đại diện hai nhóm báo cáoPhát biểu vấn đề Phát biểu vấn đề đặt ra

Đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề

Chuyển giao nhiệm vụ Độ lớn lực đàn hồi của lò xo được xác định như

thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ Hoạt động nhómBáo cáo, thảo luận Mỗi nhóm báo cáo kết quảLựa chọn giải pháp Làm thực nghiệm

Thực hiện giải pháp giải quyết vấn đề (Lí thuyết)

Chuyển giao nhiệm vụ Độ lớn lực đàn hồi của lò xo được xác định như

thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ Thảo luận nhómBáo cáo, thảo luận Mỗi nhóm báo cáo kết quảKết luận, nhận định Trả lời câu hỏi tình huống đặt ra

Thực hiện giải pháp giải quyết vấn đề (Thực hành)

Chuyển giao nhiệm vụ Độ lớn lực đàn hồi của lò xo được xác định như

thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ Hoạt động nhóm (thực hành theo nhóm)

Báo cáo, thảo luận Báo cáo kết quảKết luận, nhận định,

hợp thức hóa kiến thức

Nhận xét và hợp thức hoá kiến thức

Tìm hiểu lực căng dây và phản lực của mặt tiêp xúc

Chuyển giao nhiệm vụ - Đề nghị HS làm việc nhóm, đọc mục 4 của phần II

trang 73 SGK Trả lời câu hỏi: nêu đặc điểm của lực căng, lực đàn hồi của mặt tiếp xúc khi bị ép vào?

Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc cá nhânBáo cáo, thảo luận - Hai HS báo cáo trước lớp

- Các HS khác lắng nghe, đưa ra các ý kiến thảo luận

- GV xác nhận ý kiến đúngKết luận hoặc Nhận

định hoặc Hợp thức hóa kiến thức

Chuyển giao nhiệm vụ - Đề nghị HS làm việc cá nhân, đọc mục I.1 trang 75

SGK VL10, trả lời câu hỏi sau: Đo độ lớn lực ma sát trượt như thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc cá nhânBáo cáo, thảo luận - Hai HS báo cáo trước lớp

- Các HS khác lắng nghe, đưa ra các ý kiến thảo luận

- GV xác nhận ý kiến đúngKết luận hoặc Nhận

định hoặc Hợp thức hóa kiến thức

- Thể chế hóa kiến thức

- HS ghi nhận kiến thức

Chuyển giao nhiệm vụ - Đề nghị HS làm việc cá nhân, đọc mục I.2, I.4 trang

và 76 SGK VL10, trả lời câu hỏi sau: Độ lớn lực ma sát trượt phụ thuộc những yếu tố nào? Công thức xác định như thế nào?