Bài 44

Kiến thức :  HS hiểu và trình bày được thế nào là nhân tố sinh vật  Mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài và sinh vật khác loài  Ý nghĩa của các mối quan hệ trên.. Thái độ : Giáo dụ

BÀI 44 :

A/ MỤC TIÊU:

1 Kiến thức :

 HS hiểu và trình bày được thế nào là nhân tố sinh vật

 Mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài và sinh vật khác loài

 Ý nghĩa của các mối quan hệ trên

2 Kỹ năng :

 Rèn kỹ năng quan sát hình và rút ra nhận xét

 Rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế

3 Thái độ : Giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên ( đặc biệt là động vật )

B/ TRỌNG TÂM :Aûnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật cùng loài và khác loài.

C/ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :

 H.44.1 phóng to

 HS xem hình ở sgk ( H.44.2 ; H.44.3 )

 Bảng phụ cho HS xác định mối quan hệ của sinh vật trong các thí dụ

D/ HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

- KIỂM TRA BÀI CŨ :

Câu 1 : Nêu ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật Cho thí dụ dẫn chứng nhiệt độ làm ảnh hưởng đến hình thái của sinh vật

Câu 2 : Aûnh hưởng của độ ẩm tới đời sống sinh vật ? Nêu các nhóm sinh vật được hình thành do ảnh hưởng của độ ẩm môi trường Cho thí dụ

- BÀI MỚI :

* VÀO BÀI : GV giới thiệu 1 số tranh : đàn bò , ruộng lúa , con hổ đang ngoạm con mồi …

H: Những bức tranh này cho em thấy được điều gì về mối quan hệ giữa các sinh vật?

Hoạt động 1 :TÌM HIỂU QUAN HỆ CÙNG LOÀI

- Mục tiêu : Tìm hiểu những mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài và ý nghĩa của mối quan

hệ đó

- y/c 1 HS đọc thông tin ( đoạn đầu sgk trang

131 )

H: Các sinh vật cùng loài sống gần nhau có

những mối quan hệ nào ?

-y/c HS quan sát H.44.1 ; thảo luận nhóm nhỏ (

đôi bạn ) trả lời 2 câu hỏi :

- Hoạt động lớp :

1 HS đọc thông tin , lớp theo dõi thông tin và trả lời câu hỏi

* Các sinh vật cùng loài sống gần nhau thường hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau

- Hoạt động nhóm ( đôi bạn ) : đại diện 2 nhóm trả lời 2 câu hỏi , các nhóm còn lại bổ sung

TIẾT :46

NS :

ND :

1) Khi có gió bão, thực vật sống thành nhóm

có lợi gì so với sống riêng rẽ ?

2) Trong tự nhiên , động vật sống thành bầy

đàn có lợi gì ?

- Cho 1 HS đọc tiếp thông tin và cả lớp cùng

suy nghĩ để tìm câu đúng theo lệnh  sgk

trang 131

* Câu hỏi tiểu kết :

1) Thế nào là quan hệ cùng loài ? Bao gồm

những mối quan hệ nào ?

2 ) Ý nghĩa của hiện tượng 1 số cá thể phải

tách ra khỏi nhóm khi gặp điều kiện bất lợi ?

* Câu hỏi liên hệ thực tế :Trong chăn nuôi

người dân đã lợi dụng mối quan hệ hỗ trợ cùng

loài để làm gì ?

-y/c trả lời :

* Thực vật sống thành nhóm cản bớt sức thổi của gió  cây không bị ngã đổ

* Động vật sống thành bầy đàn sẽ tìm kiếm nhiều thức ăn hơn , phát hiện kẻ thù nhanh hơn , tự vệ tốt hơn

Đáp án đúng : câu thứ ba

- y/c trả lời :

* theo phần tóm tắt sgk

-y/c HS đáp được ý sau :Nuôi vịt đàn , lợn đàn để chúng tranh nhau ăn và sẽ lớn nhanh

Hoạt động 2 :

- Mục tiêu : Tìm hiểu về mối quan hệ giữa các sinh vật khác loài và ý nghĩa của các mối quan

hệ này

* Chuyển ý : Xem lại tranh hổ đang ngoạm

con mồi  H: Hãy phân tích và gọi tên mối

quan hệ của các sinh vật trong tranh

- y/c cảlớp theo dõi thông tin ở bảng 44/ trang

132 sgk

- Gọi 1 HS đọc thông tin về mối quan hệ hỗ

trợ

-1HS khác đọc thông tin về mối quan hệ đối

địch

-y/c 1HS lên bảng hoàn thành sơ đồ ( trống )

về mối quan hệ khác loài

- y/c HS thảo luận nhóm để thực hiện lệnh 

trang 132

 Mỗi thí dụ gọi đại diện 1 nhóm lên bảng ,

gọi đại diện 1-2 nhóm khác nhận xét , bổ sung

- Hoạt động lớp : theo dõi thông tin  hoàn thành sơ đồ :

- Hoạt động nhóm : y/c trả lời :

 Ở địa y , sợi nấm và tảo  quan hệ hỗ trợ ( cộng sinh )

 Lúa và cỏ dại  quan hệ đối địch ( cạnh tranh)

 Rận ,bét  quan hệ đối địch ( kí sinh )

 Địa y bám cành cây  quan hệ hỗ trợ ( hội sinh )

Quan hệ khác loài

Cộng sinh Hội sinh Cạnh

tranh

Kí sinh

( nửa kí sinh)

SV ăn

SV khác

- Sau khi hoàn chỉnh các câu trảlời  GV liên

hệ thực tế bằng câu hỏi :

H: Trong nông nghiệp vàlâm nghiệp con người

đã lợi dụng mối quan hệ giữa các sinh vật

khác loài để làm gì ? Điều đó có ý nghĩa như

thế nào ? ( TL: dùng sinh vật có ích tiêu diệt

sinh vật có hại  không gây ô nhiễm môi

trường  gọi là biện pháp sinh học

* Câu hỏi kết luận : Vậy quan hệ khác loài

gồm có những mối quan hệ nào ?

 Cá ép bám rùa biển  quan hệ hỗ trợ ( hội sinh )

 Dê , bò  quan hệ cạnh tranh

 Giun đũa trong ruột người  quan hệ kí sinh

 Vi khuẩn trong nốt sần ở rễ cây họ đậu  cộng sinh

 Cây nắp ấm bắt côn trùng  sinh vật ăn sinh vật khác

- KẾT LUẬN CHUNG : Cho 1HS đọc phần tóm tắt sgk trang 134

- CỦNG CỐ BÀI :

Câu 1 : Nêu sự khác nhau chủ yếu giữa quan hệ hỗ trợ và quan hệ đối địch của các sinh vật khác loài là gì ?

( y/c : * Quan hệ hỗ trợ là quan hệ có lợi hoặc ít nhất là không có hại

* Quan hệ đối địch là 1 bên sinh vật được lợi , bên kia bị hại hoặc cả 2 bên cùng bị hại Câu 2 : Cho 2 dãy bàn thi đua nhau ( cử đại diện 1 bên đọc thông tin về đặc điểm bất kỳ nào đó

 bên còn lại xác định đó là mối quan hệ gì ?)

- DẶN DÒ :

* Học bài ( chú ý bảng 44 sgk trang 132 )

* Kẻ sẵn vào vỡ bài tập bảng có nội dung sau :

sống

Đặc điểm thích nghi với môi trường

1

2

3

4

* ôn các khái niệm về môi trường – Nhân tố sinh thái

* Mỗi HS ép 1 lá cây vào vỡ ( ghi chú : phải biết tên lá , thuộc nhóm cây ưa sáng , ưa bóng hay sống trong hồ nước … )

* Tiết sau xuống hội trường  xem phim minh họa ( mang theo phiếu thực hành + vỡ bài tập )

TIỂU KẾT :

 HS kẻ sơ đồ

 Nội dung bảng 44 sgk / trang 132