đại cương hệ sinh sản

Những bất thường trong chức năng tinh hoàn  Tinh hoàn ẩn Cryptorchidism  Suy tuyến sinh sản ở phái nam Male hypogonadism  Chức năng tế bào leydig bị suy giảm  • Bệnh cảnh hoạn quan

Trang 1

SINH LÝ SINH SẢN

TS.BS TRƯƠNG THỊ THANH TÂM

Trang 2

I SỰ BIỆT HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

CƠ QUAN SINH SẢN Ở BÀO THAI

 Sự biệt hóa và phát triển cơ quan sinh dục, bào thai

Trang 3

Sự biệt hóa và

phát triển cơ quan

sinh dục, bào thai

Trang 4

Sự biệt hóa và

phát triển cơ quan

sinh dục, bào thai

Trang 5

I SỰ BIỆT HÓA VÀ PHÁT TRIỂN

CƠ QUAN SINH SẢN Ở BÀO THAI

 Sự biệt hóa cơ quan sinh dục trong ở phôi thai từ ống Wolf (nam) và Muller (nữ)

Trang 7

Khởi đầu Vùng dưới đồi (Hypothalamus)

GnRH Thùy trước tuyến yên

+ –

+

II DẬY THÌ

Trang 8

III MÃN KINH

 Càng lớn tuổi, chức năng của cơ quan sinh sản càng giảm sút do nồng độ hormone giới tính giảm dần

 Ở phụ nữ, kinh nguyệt giảm và thưa dần, sau đó biến mất, số lượng noãn nguyên thủy giảm nhanh, những kỳ kinh thời tiền mãn kinh và mãn kinh thường không có trứng rụng

Trang 10

SINH LÝ SINH SẢN NAM

Trang 11

I NHẮC LẠI GIẢI PHẪU VÀ MÔ HỌC

Thiết đồ tinh hoàn cắt ngang

Trang 12

II ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG TINH HOÀN

 Tương quan giữa vùng dưới đồi, thùy trước tuyến yên và tinh hoàn Mũi tên liên tục: kích thích; Mũi tên đứt đoạn: ức chế

 Các tổn thương vùng dưới đồi ở động vật và người  làm teo tinh hoàn và tinh hoàn không còn hoạt động

Trang 13

Cắt ngang tinh hoàn

Trang 14

III CHỨC NĂNG CỦA TINH HOÀN

1 Chức năng tạo tinh trùng:

2 Hình dạng số lượng và đường đi của tinh trùng

Trang 15

Hình dạng tinh trùng ở người

 (A) Tinh trùng đã trưởng thành

 (B) Đầu tinh trùng, thể cực đầu có chứa enzymes

Trang 16

3 Sự cương và sự phĩng tinh

3.1 Sự cương

Khởi đầu Hệ thần kinh trung ương

truyền xuống khi có kích

thích tình dục

Từ những Receptor cơ học của dương vật

Đoạn tủy thắt lưng – cùng theo dây thần kinh tạng đến dương vật Hoạt động phó giao cảm làm tăng cương

Hoạt động giao cảm làm giảm cương

Dương vật Giãn tiểu động mạch

Trang 17

3.2 Sự phóng tinh

Phản xạ phóng tinh chia làm 2 giai đoạn:

 Giai đoạn tiết tinh: tinh dịch được tiết ra di chuyển vào niệu đạo nhờ sự co thắt của cơ trơn ống dẫn tinh và túi tinh Tiết tinh là một phản xạ giao cảm.

 Giai đoạn phóng tinh: sự co bóp các cơ hành hang (bulbo caverneux) làm phíng tinh dịch

ra khỏi niệu đạo vào lúc cực khoái.

Trang 18

4 Điều hòa hoạt động sinh tinh và các yếu

tố ảnh hưởng đến sự tạo tinh trùng

Các yếu tố sau đây ảnh hưởng đến sự tạo tinh trùng:

Trang 19

5 Chức năng nội tiết của tinh hồn

Chuyển hóa ở gan

Trang 20

5 Chức năng nội tiết của tinh hoàn

5.1 Sinh tổng hợp Testosterone:

 Lượng Testosterone bài tiết ở người nam bình thường từ 4 – 9mg/ngày, một lượng nhỏ bài tiết ở phụ nữ (buồng trứng, tuyến thượng thận)

 98% Testosterone lưu hành được gắn với protein  biến đổi thành 17-ketosteroit và bài tiết ra nước tiểu

Trang 21

5.2 Chức năng sinh lý của testosterone và các

androgen khác

5.2.1 Quyết định giới tính nguyên phát nam

5.2.2 Làm phát triển và duy trình giới tinh thứ phát nam

 Cơ quan sinh sản ngoài

 Cơ quan sinh sản trong

Trang 22

5.2 Chức năng sinh lý của testosterone và các

androgen khác

5.2.3 Tác dụng đồng hóa

 Androgen làm tăng tổng hợp, giảm thoái biến protein  tăng phát triển

Trang 24

5.3 Những bất thường trong chức năng tinh hoàn

 Tinh hoàn ẩn (Cryptorchidism)

 Suy tuyến sinh sản ở phái nam (Male hypogonadism)

 Chức năng tế bào leydig bị suy giảm 

• Bệnh cảnh hoạn quan (Eunuchoidism) bị thiếu trước dậy thì

 không phát triển phái tính thứ phát

• Biểu hiện:  20 tuổi rất cao (sụn đầu xương còn phát triển); vai hẹp, cơ nhỏ (như phụ nữ); cơ quan sinh sản nhỏ; giọng nói có tần số cao; lông mu, lông nách vẫn có (vì do androgen của tuyến thượng thận) nhưng phân bố theo kiểu

Trang 25

IV ĐỜI SỐNG TÌNH DỤC NAM

 Mức độ tiết testosterone ở các lứa tuổi khác nhau

Trang 26

SINH LÝ SINH SẢN NỮ

Trang 27

A GIẢI PHẪU

B MÔ HỌC

C SỰ DẬY THÌ

Trang 28

A GIẢI PHẪU

B MÔ HỌC

Trang 29

A GIẢI PHẪU

B MÔ HỌC

Trang 30

1 Vùng dưới đồi (Hypothalamus) GnRH (Gonadotropin Releasing Hormones)

2 Tuyến yên

3 Buồng trứng

4 Tử cung

II ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG BUỒNG TRỨNG

VÀ CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA KINH NGUYỆT

Trang 31

Những thay đổi nội

tiết và cơ chế điều

hòa trong chu kỳ kinh

Trang 33

III CHU KỲ KINH NGUYỆT VÀ CHỨC NĂNG

CỦA BUỒNG TRỨNG, TỬ CUNG

3.1 CHU KỲ BUỒNG TRỨNG

3.1.1 Chức năng tạo trứng

3.1.2 Sự rụng trứng

3.1.3 Sự tạo hoàng thể (thể vàng Corpus Luteum)

3.1.4 Chức năng của các hormone buồng trứng

4.1 Estrogen

4.2 Progesterone

Trang 34

 Giai đoạn bào thai: buồng trứng có 7 triệu trứng nguyên thủy  sinh ra chỉ còn 1 triệu trứng

• 1 triệu trứng này: giảm phân I  trứng sơ cấp

• Một số trứng sơ cấp thoái hóa  Lúc dậy thì còn khoảng 300.000 trứng

• Mỗi chu kỳ kinh nguyệt chỉ có 1 trứng trưởng thành  phụ nữ còn khoảng 500 trứng trưởng thành có thể sinh sản được

Trang 35

Trang 36

 Cấu tạo nang trứng trưởng thành

• Tb vỏ trong cung cấp Estrogen  lưu hành trong máu

• Tb hạt sản xuất Estrogen đổ vào dịch nang

Trang 37

3.1.2 Sự rụng trứng

Trang 38

 Vào ngày thứ 14 của chu kỳ nang trứng căng phồng

vở ra  rụng trứng

 Lớp vỏ và lớp hạt của nang trứng trưởng thành

 thể vàng

 G/đ thể vàng: tb thể vàng triết nhiều Es và Pro

• Nếu có thai thể vàng tiếp tục tồn tại

•

Trang 39

3.1.4 Chức năng của các hormone buồng trứng

Trang 40

Các hormone buồng trứng: Estrogen

17 beta estradiol, estrone, estriol

 Hóa học, sinh tổng hợp và chuyển hóa estrogen

 Bài tiết: đỉ nh

 tr ước rụng trứng

 giữa gđ hoàng thể

 Ảnh hưởng trên cơ quan sinh sản nữ

 Ảnh hưởng trên các tuyến nội tiết

Trang 41

Các hormone buồng trứng: Estrogen

17 beta estradiol, estrone, estriol

 Ảnh hưởng trên vú

 Phái tính thứ phát của người phụ nữ

Lông mu, lông nách: androgen từ vỏ thượng thận, buồng trứng

Trang 42

Các hormone buồng trứng:

 Các tác động khác

 Vú nữ căng, tăng cân gđ gần ngày hành kinh

 Tuyến nhày tiết nhiều dịch

 Dấu sao mạch (Spider angioma), vú nở lớn ở bệnh gan do tăng lượng estrogen/máu

 Giảm Cholesterol/máu  ức chế xơ cứng mạch

Trang 43

Trang 44

Các hormone buồng trứng

 Cơ chế tác động

 Estrogen tổng hợp: Phyto – estrogen

Trang 45

Các hormone buồng trứng: Progesterone

 Là steroid C21, bài tiết bởi thể vàng, nhau, nang trứng, tinh hoàn, vỏ thượng thận (lượng nhỏ)

 Tác dụng của Progesterone

• Biến đổi có chu kỳ ở NMTC, CTC, AĐ

• Giảm co thắt TC

• Phát triển nang, tiểu thùy vú

• Điều hòa ngược vùng dưới đồi và tuyến yên  Ức chế LH  ngăn rụng trứng

• Tăng thân nhiệt

Trang 46

Các hormone buồng trứng: Relaxin

 Sản xuất bởi hoàng thể, nhau, tuyến vú

 Tác dụng giản dây chằng khớp mu, khung chậu, mềm CTC

 Ức chế co thắt TC

 Phát triển tuyến vú

Trang 47

3.2 CHU KỲ TỬ CUNG

3.2.1 Giai đoạn tăng sinh

3.2.2 Giai đoạn xuất tiết hay giai đoạn hoàng thể

3.2.3 Giai đoạn hành kinh

Trang 48

3.2 CHU KỲ TỬ CUNG

Trang 49

Trang 50

Trang 51

IV TIỀN MÃN KINH VÀ MÃN KINH

Trang 52

V THAI KỲ VÀ HORMONE THAI KỲ

5.1 Sự di chuyển và phát triển của trứng

Trang 53

5.2 Sự phát triển và di chuyển trong tử cung

Trang 54

5.3 Sự thụ tinh bình thường

Trang 56

5.4 Hormone thai kỳ

5.4.2 HCG

 Sản xuất từ lá nuôi hợp bào

 Kích thích tạo hoàng thể sau rụng trứng

 Test thử thai

 Cao nhất 3 tháng đầu thai kỳ, sau đó giảm dần, nhưng Es và Pro vẫn còn tăng đến lúc sinh

Trang 58

5.4.3 HCS (Human Chorionic Somatomammotropin)

 Sản xuất từ lá nuôi hợp bào

 Tác dụng sản xuất sửa, tăng trưởng cơ thể

 Nồng HCS thấp  suy lá nhau

Trang 59

5.4.4 Estrogen nhau thai

5.4.5 Progesterone nhau thai

5.4.6 Relaxin: Duy trì bào thai do ức chế co cơ TC

5.4.7 Thể thống nhất nhau thai

 Nhau và thai tương tác trong việc tạo hormone Steroid

 Đo lượng Estriol trong nước tiểu/mẹ  tình trạng thai nhi

Trang 60

 Tương tác giữa nhau và vỏ thương thận của bào thai trong việc tạo ra các steroit

Cholesterol Pregnenolone

Thượng thận bào thai

Estradiol

Trang 62

Trang 63

VI CƠ CHẾ SINH, SỰ TẠO SỮA

VÀ CÁC HORMONE

6.1 Cơ chế sinh

Trang 67

 Vai trị của oxytocin trong sự chuyển dạ

 Oxytocin tăng chuyển dạ bằng 2 cách: tác động trực tiếp lên cơ TC, kích thích tạo Prostagladins ở màng rụng

Tăng oxytocin receptor

Co thắt tử cung Giãn cổ tử cung và âm đạo Xung cảm giác từ cổ tử cung và âm đạo

Tăng bài tiết oxytocin

Prostagladins

Trang 68

6.2 Sự tạo sữa

 Sữa mẹ có linoleic acid # 8,3% (sữa bò 1,6%)

 linoleic acid cần cho sự phát triển của não

6.2.1 Sự phát triển của vú

6.2.2 Sự bài tiết sữa và phóng sữa

Trang 69

Trang 70

(không muốn nuôi con bằng sữa người)

Định dạng
Số trang	71
Dung lượng	25,93 MB