HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP TÍNH GIỜ TRONG PHẦN HỌC “TRÁI ĐẤT” MÔN ĐỊA LÍ 10 Rèn luyện kĩ năng tính toán cho học sinh, đặc biệt là học sinh giỏi Địa lí là một việc làm vô cùng quan trọng với
Trang 1HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP TÍNH GIỜ TRONG PHẦN HỌC “TRÁI ĐẤT” MÔN ĐỊA LÍ 10
Rèn luyện kĩ năng tính toán cho học sinh, đặc biệt là học sinh giỏi Địa lí là một việc làm vô cùng quan trọng với người giáo viên Địa lí Đây là một phần chiếm số lượng điểm khá cao trong các kì thi học sinh giỏi Địa lí các cấp Trong phần học “Trái Đất”, với hệ quả:
Giờ trên Trái Đất và đường chuyển ngày quốc tế (trong chuyển động tự quay quanh trục
của Trái Đất) thì việc tính toán ngày, giờ là kĩ năng không thể thiếu của học sinh Qua giảng dạy Địa lí tại trường THPT, tôi đã hệ thống và đưa ra phương pháp giải nhanh với các bài tập tính toán theo những công thức và cách tính ngắn gọn Mong rằng, đây sẽ là một tài liệu hướng dẫn các em thực hành kĩ năng tính giờ thành thạo
Như chúng ta biết: có nhiều loại giờ khác nhau, nhưng trong thực tế người ta thường
dùng giờ địa phương, giờ khu vực và giờ quốc tế (giờ GMT) Trong đó, giờ quốc tế là giờ
của múi số 0 đi qua đài thiên văn Greenweek nước Anh – về mặt thực tế đó cũng là giờ khu vực của múi số 0 Do vậy, sẽ có 2 dạng bài tính cơ bản là: tính giờ địa phương và giờ khu vực Với mỗi bài tập, yêu cầu của bài sẽ hỏi rất rõ ràng
1 Cách tính giờ địa phương
Sự chênh lệch giờ địa phương của 2 địa điểm bằng sự chênh lệch theo kinh độ của hai địa điểm đó
Với bài tập này, đề bài thường cho kinh độ và yêu cầu tính giờ địa phương khi đã biết giờ ở một địa điểm khác có kinh độ tương ứng (Biến tấu của bài tập này là một bài tập khác khi cho biết giờ địa phương sau đó yêu cầu học sinh tính kinh độ tại điểm đó – liên quan đến bài tập xác định tọa độ địa lí)
Công thức tính: T1 – T2 = (α1 – α2) : 150
Trong đó: T1: Giờ ở α1
T2: Giờ tại α2 α1: Kinh tuyến có giờ sớm hơn α2: Kinh tuyến có giờ muộn hơn
Lưu ý: Nếu α1 và α2 ở 2 bán cầu khác nhau về thủ thuật toán ta có thể mặc định α Tây
= - α Đông
Ví dụ:
Biết rằng Pari ở kinh tuyến 20Đ, Mê xi cô ở kinh tuyến 98030’T Giờ địa phương tại Mêxicô là bao nhiêu khi Pari là 12h00’?
Giải Theo bài ra ta có: Pari ở kinh tuyến 20Đ, Mêxicô ở kinh tuyến 98030’T nên giờ ở Pari sớm hơn giờ tại Mê xi cô
Áp dụng công thức T1 – T2 = (α1 – α2) : 150 ta có
12h00’ – T2 = (20Đ - 98030’T): 150 = 6h42’
T2 = 12h00’ – 6h42’ = 5h18’
Vậy, khi Pari là 12h00’ thì giờ ở Mêxicô là 5h18’ cùng ngày
2 Tính giờ múi
Trang 2Ở bài tập này, sẽ có 2 dạng:
- Dạng 1: Cho biết múi giờ, tính giờ của múi
- Dạng 2: Cho biết kinh độ, tính giờ của múi
Vì vậy, với phần này học sinh cần tính được múi giờ (khi đề bài chưa cho) và từ đó làm cơ sở để tính được giờ múi cần tìm
o Công thức 1: Tìm múi giờ
Cho kinh độ, tìm múi giờ
Công thức:
Quy tắc làm tròn > 0.5 làm tròn lên
≤0.5 làm tròn xuống
o Công thức 2: Tính thời gian, ngày
Công thức chung: Tm = To + m
Tm: giờ cần tính
To: Giờ gốc
M: só thứ tự múi
Các trường hợp
• Nếu Tm ≤ 24h thì
o Giờ: Tm = To + m
o Ngày:
Cùng ngày To nếu ở Bán cầu Đông
Lùi 1 ngày so với To nếu ở bán cầu Tây
• Nếu Tm ≥ 24h thì
o Giờ: Tm = To + m – 24h
o Ngày:
Cùng ngày To nếu ở bán cầu Tây
Cộng 1 ngày so với To nếu ở Bán cầu Đông
Ví dụ
Khi múi số 0 là 0h ngày 18/5/2012 thì múi số 7, múi số 22 là mấy giờ? Ngày nào?
Giải
Áp dụng công thức: Tm = To + m với To = 0h ngày 18/5/2012
Giờ múi số 7 là T = 0 + 7 = 7h ngày 18/5/2012
(Do Tm <24, múi số 7 nằm ở bán cầu Đông)
Giờ múi số 22 là T = 0 + 22 = 22h ngày 17/5/2012
(Do Tm <24, múi số 7 nằm ở bán cầu Tây)
Qua thực tế giảng dạy và áp dụng các công thức tôi đã thu được nhiều kết quả Học sinh lớp 10 (kể cả học sinh trái ban) đều có thể nhớ dễ dàng và tính chính xác giờ tại các địa phương và khu vực trên thế giới Việc tổng kết còn mang tính cá nhân, chắc chắn còn nhiều hạn chế, tôi rất mong nhận được sự góp ý của Thầy cô và các em để hoàn thiện phương pháp này
Vũ Thị Ngọc Phước-THPT Chuyên Vĩnh Phúc