bài giảng tin học đại cương

• Sử dụng các vi mạch tích hợp • Thời gian thao tác trong phạm vi ns • Máy vi tính đầu tiên Altair, máy siêu điện toán đầu tiên Cray-1 Sự phân loại các thế hệ mang tính chất tham khảo,

Tin học đại cương

ThS Thái Kim Phụng

Hệ thống thông tin kinh doanh

Email: phungthk@ueh.edu.vn Website: mis.ueh.edu.vn/blog/phungthk

PHẦN 1 TỔNG QUAN VỀ TIN HỌC

Chương 1: Một số khái niệm

• Lịch sử phát triển của máy tính

• Một số khái niệm cơ bản

– Thông tin và xử l{ thông tin

– Các khái niệm cơ bản

CÁC THẾ HỆ MÁY TÍNH

• Sử dụng đèn điện tử, lắp ráp mạch riêng lẻ;

• Thời gian thao tác phạm vi ms (mili-giây) (1ms = 10 –3 s);

• Máy điện toán ENIAC (Mỹ)

Thế hệ thứ 1 (1939 − 1958)

• Sử dụng linh kiện bán dẫn, kỹ thuật linh kiện khối;

• Thời gian thao tác trong phạm vi  s (micro-giây) (1  s = 10 –3 ms

= 10 –6 s);

• Máy IBM-1070 (Mỹ) hoặc MINSK (Liên Xô);

Thế hệ thứ 2 (1958 - 1964)

CÁC THẾ HỆ MÁY TÍNH

• Sử dụng các vi mạch tích hợp

• Thời gian thao tác trong phạm vi ns

• Máy vi tính đầu tiên Altair, máy siêu điện toán đầu tiên Cray-1

Sự phân loại các thế hệ mang tính chất tham khảo, có thể có sự khác nhau tùy theo tài liệu và phụ thuộc vào quan điểm người phân loại vì các mốc thời gian không rõ ràng, được nhiều hãng phát triển khác nhau

Thế hệ thứ 4 (Từ 1975)

CÁC THẾ HỆ MÁY TÍNH

Thông tin, xử l{ thông tin

Đối với một đối tượng hay

hệ thống:

• Dữ liệu (data):

Là các số liệu hay tài liệu

cho trước chưa được xử l{

• Thông tin (information):

• Thông tin (information):

– Hình thức thể hiện: tiếng nói, chữ viết, âm thanh, hình ảnh, có thể là báo cáo, bảng biểu hay đồ thị

– Vật mang tin: giấy, phim ảnh, băng từ, đĩa từ, các

phương tiện lưu trữ khác

– Đặc điểm: Thông tin có thể được phát sinh, lưu

trữ, tìm kiếm, sao chép, biến đổi trong các vật

mang tin

Thông tin, xử l{ thông tin

• Biểu diễn thông tin trong máy tính

– Dữ liệu/thông tin được ghi nhớ bằng các mạch

điện tử

– Mỗi mạch điện là phần tử nhớ cơ bản thể hiện hai trạng thái tương ứng với hai giá trị 0 hoặc 1

– Thông tin trong máy là chuỗi các giá trị 0 hoặc 1

• Đơn vị đo thông tin trong máy tính

– Mỗi phần tử nhớ được gọi là một bit

– Máy tính truy cập thông tin theo đơn vị nhỏ nhất

là byte

Thông tin, xử l{ thông tin

• Đơn vị đo thông tin

• Các toán tử trên bit

• Xử l{ thông tin trong máy tính

• Hệ đếm

– Hệ nhị phân (Bin – Binary): 0,1

– Hệ bát phân (Oct – Octal): 0,1,2,3,4,5,6,7

– Hệ thập phân (Dec – Decimal): 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9

– Hệ thập lục phân (Hex – Hexadecimal):

0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,A,B,C,D,E,F

– Quy ước biểu diễn các hệ đếm:

10100b, 024o, 20, 014h

Các hệ đếm

*

Các hệ đếm

Đổi số nhị phân thành thập phân

Đổi số thập lục phân thành thập phân

• Ví dụ: Cho số thập lục phân 0AF5h

0AF5h = A*162 + F*161 + 5*160

= 10*256 + 15*16 + 5 = 2805

Các hệ đếm

Đổi từ thập phân sang nhị phân

Đổi số thập phân thành thập lục phân

• Tương tự như cách đổi từ thập phân thành nhị phân:

1 0 0 0 1 0 0 1 0

Bít tràn

Phép tính trên hệ nhị phân

Phép chia nhị phân

Quy tắc: 0:1=0 1:1=1

Khái niệm về tin học

• Tin học (informatics) là gì?

Là ngành khoa học nghiên cứu về thông tin, các

phương pháp thể hiện, lưu trữ, xử l{ và truyền dẫn (giao tiếp) thông tin một cách tự động bằng máy tính điện tử và các phương tiện kỹ thuật thông tin liên lạc

– Khía cạnh khoa học: nghiên cứu các phương pháp – Khía cạnh kỹ thuật: thiết kế và chế tạo thiết bị

điện tử và chương trình/phần mềm

• Máy tính (computer) là gì?

Máy tính là máy tự xử l{ dữ liệu theo những chỉ thị, mệnh

lệnh được con người cung cấp

• Phân loại

– Siêu máy tính (super computers)

– Máy tính cỡ lớn (mainframe computers)

– Máy tính cỡ vừa và nhỏ (mini computers)

– Máy trạm/máy chủ (workstations/servers)

– Máy vi tính/máy tính cá nhân (micro computers/ personal

computers)

– Máy tính để bàn, máy tính xách tay

Khái niệm về tin học

• Super computers

• Mainframe computers

• Personal computers

• Phần cứng (hardware) là gì?

Là tập hợp các thiết bị tạo thành một MTĐT

• Chương trình (program) là gì?

Chương trình là một dãy các chỉ thị, mệnh lệnh được sắp xếp theo trình tự nhằm hướng dẫn máy tính thực hiện hay giải quyết một công việc Chương trình được viết bằng ngôn ngữ

mà máy tính có thể hiểu

• Công nghệ thông tin (Information Technology - IT) ?

– CNTT bao gồm các công việc nghiên cứu, thiết kế, phát triển, cài đặt và quản l{ hệ thống thông tin, các ứng dụng phần

mềm và các thiết bị phần cứng

– Thuật ngữ CNTT mở rộng công nghệ thông tin và viễn thông

(Information & Communication Technology – ICT)

ICT

Công nghệ máy tính Công nghệ viễn thông

Công nghệ vi điện tử

• Hệ thống thông tin

Là sự kết hợp của phần cứng, phần mềm và mạng truyền thông được xây dựng và sử dụng

để thu thập, tạo, và phân phối các dữ liệu, thông tin và tri thức nhằm phục vụ các mục tiêu của tổ chức

• Điện toán đám mây (cloud computing)

Còn gọi là điện toán máy chủ ảo, là mô hình điện toán sử dụng các công nghệ máy tính và phát

triển dựa trên mạng Internet

• Áp dụng tin học trong các lĩnh vực

– Trong thương mại

– Trong quản l{ công

– Trong giáo dục

– Trong dịch vụ truyền thông

– Trong học tập, nghiên cứu

– Trong giải trí

– …

Chương 2: Cấu tạo máy tính

• Thiết bị nhập (Input Device)

• Thiết bị xuất (Output Device)

• Đơn vị hệ thống (System Unit)

• Thiết bị lưu trữ (Storage Device)

• Thiết bị truyền thông (Communications Device)

Các thành phần của máy tính

Thiết bị nhập

Thiết bị nhập

Thiết bị xuất

Đơn vị hệ thống

Bo mạch chủ (Main Board)

Bộ vi xử l{ (CPU)

Sơ đồ hoạt động của CPU

Chu kz làm việc của CPU (còn gọi là chu kz máy)

• B1: Bộ điều khiển lấy lệnh và

Bộ nhớ

• Bộ nhớ:

– RAM (Random Access Memory): Bộ nhớ truy xuất

ngẫu nhiên, chứa các dữ liệu, chỉ thị của ứng dụng đang thực hiện Nội dung trong RAM có thể đọc, ghi, xóa được và sẽ bị mất khi bị cắt nguồn điện

– ROM (Read Only Memory): Bộ nhớ chỉ đọc, chứa

các chương trình khởi động và chương trình kiểm tra các thiết bị ngoại vi Nội dụng trong ROM chỉ có thể đọc, không thể ghi, không thể xóa được và

không bị mất khi bị cắt nguồn điện

• Bộ nhớ:

– EEPROM (Electrically Erasable ROM) và bộ nhớ

Flash: Điểm khác biệt so với ROM là ta có thể xóa

và ghi lại dữ liệu vào các thiết bị này

– Bộ nhớ CMOS: Một số máy tính dùng CMOS để lưu

trữ ngày giờ hiện tại CMOS và bản mạch đồng hồ tính thời gian cần được nuôi bằng một cục pin nhỏ

để vẫn hoạt động được khi tháo nguồn của máy

tính Cục pin này có thể sống trong vài năm

Khe cắm mở rộng và Card giao tiếp

Cổng và đầu nối

Thiết bị lưu trữ

Đĩa cứng (Hard disk)

Đĩa quang (Optical disc)

Thẻ nhớ USB flash

Lưu trữ đám mây

cung cấp

Các dịch vụ khác

Box.net, IDrive, Windows Live SkyDrive

Lưu trữ bất kỳ kiểu tập tin

Ảnh, phim, thông tin cá nhân

Mạng xã hội

Google Docs, Office Web Apps

Các tập tin văn bản, bảng tính, trình chiếu

Gmail, Windows Live Hotmail, Yahoo!Mail

Amazon EC2, Amazon S3, Nirvanix

Giải pháp lưu trữ cho doanh nghiệp

Dịch vụ web, dịch

vụ trung tâm dữ liệu

Thiết bị truyền thông

Chương 3: Mạng máy tính và Internet

• Mạng máy tính

• Mạng Internet

• Một số công cụ

Khái niệm mạng máy tính

Mạng máy tính hay hệ thống mạng (computer

network) là tập hợp các máy tính được nối kết với nhau thông qua các phương tiện truyền dẫn nhằm mục đích chia sẻ và khai thác các tài

nguyên với nhau như: máy in, máy fax, tập tin,

dữ liệu, thiết bị lưu trữ, …

Khái niệm mạng máy tính

• Thành phần:

– Hệ thống đầu cuối (end system) được kết nối với nhau thành hệ thống mạng Các thiết bị này có thể

là máy tính, tivi, điện thoại di động, …

– Phương tiện truyền dẫn (media) là tập hợp các

thiết bị truyền tín hiệu như: dây dẫn (cáp), sóng

điện từ, …

– Giao thức truyền thông (protocol) là các qui tắc

qui định cách thức trao đổi dữ liệu giữa các thiết

bị đầu cuối

Phân loại mạng máy tính

Mạng Internet

• Internet: là một hệ thống gồm các mạng máy tính

được liên kết với nhau trên phạm vi toàn thế giới

• Các mạng máy tính này có thể là thuộc các tổ

chức/doanh nghiệp, tổ chức chính phủ, viện đào tạo,

và các cá nhân

Mạng Internet

Số người sử dụng Internet trong 100 người

Các khái niệm, dịch vụ cơ bản

• Webpage: là những trang thông tin được trình bày

bằng ngôn ngữ HTML (HyperText Markup Language)

• Website: một hệ thống các webpage được liên kết

lại với nhau

Các khái niệm, dịch vụ cơ bản

• Tên miền: là địa chỉ của một website trong

môi trường mạng Internet

• Ví dụ:

– tuoitre.com.vn;

– ueh.edu.vn;

– mis.ueh.edu.vn

Các khái niệm, dịch vụ cơ bản

• Trình duyệt web

Các khái niệm, dịch vụ cơ bản

• Thư điện tử (Email)

Các khái niệm, dịch vụ cơ bản

• Thư điện tử (Email)

Các khái niệm, dịch vụ cơ bản

• Nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP): Viettel, FPT,

VNPT