MO VA BIEU MO PPT free full

- Phân biệt được các cấu trúc liên kết.. - Phân biệt được 02 loại tuyến: nội tiết và ngoại tiết... SỰ LIÊN KẾT GIỮA CÁC TB: Có nhiều cấu trúc liên kết phong phú: - Chất gắn: ở khoảng gi

MÔ VÀ BIỂU MÔ

BS Tr n Kim BS Tr n Kim ầ ầ

Th ươ ng

Th ươ ng

MỤC TIÊU:

1 Phân biệt được mô, mô học và biểu mô.

2 Kể được 5 loại mô trong cơ thể người.

I MÔ HỌC (HISTOLOGY) LÀ GÌ?

• KH ng/cứu về mô: đại thể, vi thể, siêu vi thể và phân tử.

• Cơ thể là 1 khối thống nhất, toàn vẹn.

• TB là đơn vị sống cơ bản nằm trong chất gian bào với 2 phạm trù tồn tại cơ bản:

cấu tạo + chức năng.

• Mô là 1 hệ thống các TB và chất gian bào

có cùng nguồn gốc, cấu tạo và chức năng Chúng được hình thành trong quá trình

Người có 05 loại mô chính:

1 Biểu mô: Bmô phủ + Bmô tuyến

2 Mô liên kết: MLK chính thức, mô sụn

- Giải thích sự liên quan cấu tạo và chức năng trong từng mô và cơ quan.

- Chẩn đoán được các mô, các cơ quan

= KHV trong 1 thời gian nhất định.

- Biết cấu tạo mô học bình thường ng/cứu biến đổi bệnh lý/GPB chẩn đoán đúng.

- Kiến thức mô học là cơ sở và có liên quan chặt chẽ với kiến thức sinh lý, sinh hoá, GPB học đồng thời rất có

BIỂU MÔ

MỤC TIÊU:

- Nắm được 05 đặc điểm cấu tạo của Bmô.

- Phân biệt được các cấu trúc liên kết.

- Phân biệt được BM phủ và BM tuyến

- Mô tả được các kiểu chế tiết.

- Phân biệt được 02 loại tuyến: nội tiết và ngoại tiết.

NỘI DUNG:

I ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BIỂU MÔ:- Các TB đứng sát nhau.

- Có 02 loại: + Biểu mô phủ.

+ Biểu mô tuyến.

- Nguồn gốc: nội, trung và ngoại bì phôi.

- CN: B/vệ, hấp thu, tái hấp thu & chế tiết.

Đặc điểm cấu tạo biểu mô:

1 Các TB BM thường đứng sát nhau, tạo thành lớp và tựa trên màng đáy, ngăn cách với mô liên kết.

2 Các TB BM liên kết với nhau rất chặt nhờ các hình thức liên kết phong phú.

3 Biểu mô có tính phân cực

4 Trong biểu mô không có mạch máu.

5 Phần lớn có khả năng tái tạo mạnh (đặc biệt là biểu mô phủ).

II TB BIỂU MÔ PHỦ:

Cấu tạo giống TB động vật nhưng khác là:

- Vi nhung mao: là nhánh bào tương ở cực ngọn đội màng TB lên.

- Lông chuyển: có ở cực ngọn của biểu mô đường hô hấp

- Nếp gấp đáy: là màng bào tương ở cực đáy lõm sâu vào bào tương TB tạo

Sơ đồ cấu tạo biểu mô phủ

Vi nhung mao

III SỰ LIÊN KẾT GIỮA CÁC TB:

Có nhiều cấu trúc liên kết phong phú:

- Chất gắn: ở khoảng gian bào, kết dính TB.

- Khớp mộng: là cấu trúc lồi lõm của TB khớp vào nhau.

- Liên kết vòng bịt: ở cực ngọn / TB.

- Thể liên kết vòng: ở cực ngọn / TB.

- Thể liên kết: điển hình, thường gặp Siêu sợi trương lực xuyên màng bào

tương, đan vào nhau ở khoảng gian bào.

- Liên kết khe: ở tất cả các mô Trên

màng TB có những phức hợp protein đặc biệt tạo nên những khe thông có thể đóng

mở được.

Sơ đồ cấu tạo TB biểu mô

IV PHÂN LOẠI:

1 Biểu mô phủ:* Dựa vào hình dáng:

Kết hợp lại

1 Biểu mô lát đơn.

2 Biểu mô vuông đơn.

3 Biểu mô trụ đơn.

a Biểu mô lát đơn:

• Lá thành, lá tạng/ PMạc.

• Mặt trong m/máu.

• Tiểu cầu thận…

Biểu mô lát đơn ở tiểu cầu thận

Biểu mô lát đơn lợp mặt trong mạch máu

b Biểu mô lát tầng:

• Sừng hoá: Da

• Không sừng hoá: Thực quản

Biểu mô lát tầng không sừng hoá/ thực quản

Biểu mô lát tầng không sừng hoá/ thực quản

Biểu mô lát tầng sừng hoá/ da

Biểu mô lát tầng sừng hoá/ da

c Biểu mô vuông đơn: Buồng trứng, ống thẳng, góp/thận

d Biểu mô vuông tầng: nang trứng thứ cấp, ống bài xuất/da.

Biểu mô vuông đơn/ ống thẳng, ống góp/ thận.

e Biểu mô trụ đơn:

Ống thẳng, ống góp, dạ dày, ruột.

f Biểu mô trụ tầng:

Biểu mô trụ đơn/ ống thẳng, ống góp/ thận.

Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

BM trụ giả tầng có LC

2 Biểu mô tuyến:

• Gồm các TB có nhiệm vụ tổng hợp và bài xuất các sản phẩm đặc hiệu, chất tiết.

a Phân loại các tuyến:

- Tuyến ngoại tiết:

+ Chất tiết đổ vào các khoang thiên nhiên hoặc đổ lên bề mặt của da

+ Cấu tạo: TB chế tiết + bài xuất.

- Tuyến nội tiết:

+ Tiết ra các chất đặc hiệu (Hormon) và ngấm vào máu.

+ Cấu tạo: TB chế tiết + m/mạch.

+ Cận tiết (Paracrine) và tự tiết

(Autocrine) cũng được coi là nội tiết Các TB đứng rãi rác hệ nội tiết phân tán.

Sơ đồ cho thấy sự khác nhau của tuyến

ngoại tiết và tuyến nội tiết.

b Các kiểu chế tiết: (3 kiểu)- Kiểu Toàn vẹn: (xuất bào)

+ Chất tiết là khối phân tử nhỏ.

+ TB không thay đổi cấu trúc.

Tuyến nội tiết chỉ tiết: kiểu toàn vẹn.

Tuyến ngoại tiết có thể chế tiết 03 kiểu:

- Toàn vẹn: Tuyến tụy và TNBọt.

- Bán huỷ: Tuyến vú.

- Toàn hủy: Tuyến bã.

Toàn vẹn Bán huỷ Toàn huỷ

c Các pha chế tiết:

- Pha 1: TB chế tiết nhận chất / máu.

- Pha 2: Tổng hợp các chất, chuẩn bị tiết.

- Pha 3: Chất tiết được tiết ra khỏi TB.

- Pha 4: Phục hồi trạng thái ban đầu.

V PHÂN LOẠI CÁC TUYẾN NGOẠI TIẾT:

1. Tuyến ống:

Phần chế tiết phần bài xuất tạo thành ống

- Ống đơn thẳng: (tuyến Lieberkuhn).

- Ống đơn cong queo: (tuyến mồ hôi).

- Ống chia nhánh thẳng: (tuyến đáy vị).

- Ống chia nhánh cong queo: (môn vị).

2 Tuyến túi: Phần chế tiết phình ra tạo

thành nang tuyến, phần bài xuất tạo

thành ống.

- Tuyến túi đơn: (tuyến bã).

- Tuyến túi phức tạp = chùm nho: phân

kiểu cành cây (tuyến vú, tuyến nước bọt).

3 Tuyến ống túi: Là tuyến ống nhưng thành ống có nhiều túi phình (tuyến tiền liệt).

VI PHÂN LOẠI TUYẾN NỘI TIẾT:

1 Tuyến túi:

- Có cấu tạo từ những túi kín: tuyến giáp.

2 Tuyến lưới:

-TB chế tiết tạo thành dãy đan thành lưới và

m/mạch (tuyến thượng thận và cận giáp).

3 Tuyến tản mác:

-TB chế tiết đứng rãi rác hoặc thành nhóm nhỏ (tuyến kẻ và TB nội tiết đường ruột).

Tuyến túi - Tuyến lưới - Tuyến tản

•

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Histology, Third Edition, Elsevier Mosby.