bai 28

• Loài là một hoặc một nhóm quần thể gồm các cá thể có khả năng giao phối với nhau trong tự nhiên và sinh ra đời con có sức sống, có khả năng sinh sản và cách li sinh sản với các nhóm qu

Tiết 28: BÀI 28

LOÀI

I Khái niệm về loài sinh học

 Voi Châu phi và voi Ấn độ có thuộc cùng một loài không? Tại sao?

 ☺Không cùng loài vì giữa chúng không có khả năng giao phối với nhau.

1 Khái niệm

1 Khái niệm

• Con lai (con la) giữa

ngựa cái và lừa đực có được coi là loài mới không?

1 Khái niệm

• Từ những phân tích trên hãy cho biết thế

nào là loài sinh học?

• Loài là một hoặc một nhóm quần thể gồm các cá thể có khả năng giao phối với nhau trong tự nhiên và sinh ra đời con có sức sống, có khả năng sinh sản và cách li sinh sản với các nhóm quần thể khác.

2 Các tiêu chuẩn để phân biệt 2 loài thân thuộc

• Tiêu chuẩn hình thái

• Tiêu chuẩn địa lí-sinh thái

• Tiêu chuẩn sinh lí-hoá sinh

• Tiêu chuẩn cách li sinh sản

• Tiêu chuẩn di truyền

Tại sao hai loài khác nhau lại có các đặc điểm giống

nhau?

2 Các tiêu chuẩn để phân biệt 2 loài thân thuộc

Tiêu chuẩn hình

thái

2 Các tiêu chuẩn để phân biệt 2 loài thân thuộc

Tiêu chuẩn địa lí-sinh thái

Cách li địa lí không phải lúc nào cũng tạo nên sự

khác biệt về mặt hình thái

2 Các tiêu chuẩn để phân biệt 2 loài thân thuộc

Tiêu chuẩn sinh

lí-hoá sinh

2 Các tiêu chuẩn để phân biệt 2 loài thân thuộc

Tiêu chuẩn di truyền

Hai loài chuột nhà

sống ở hai khu vực

địa lí khác nhau có

bộ nhiễm sắc thể

khác nhau.

• Trên thực tế, để xác định một cách nhanh nhất

một sv nào đó thuộc loài này hay loài khác thì người ta thường vận dụng tiêu chuẩn nào?

• Nhiều trường hợp 2 loài thân thuộc có đặc điểm

hình thái rất giống nhau, khi đó phải vận dụng tiêu chuẩn nào để phân biệt 2 loài đó ?

• ☺Voi châu Phi và voi Ấn độ có 2 khu phân bố

riêng biệt → tiêu chuẩn cách li địa lí

• Có phải lúc nào cũng vận dụng tiêu chuẩn cách li

sinh sản không? Trường hợp nào không vận dụng được tiêu chuẩn này?

• → Đối với các loài sinh sản vô tính

II Các cơ chế cách li sinh sản giữa các loài

• Khái niệm: là các trở ngại trên cơ thể sv (trở ngại sinh học) ngăn cản các cả thể giao phối với nhau hoặc ngăn cản việc tạo ra con lai hữu thụ ngay cả khi các sv này sống cùng một chỗ.

Thế nào là cách li sinh sản giữa các loài?

Giao phối

Cách li cơ học Cách li giao tử

Thụ tinh

Cách li sau hợp tử

Hợp tử bị chết Con lai giảm khả năng sống Con lai không có khả năng sinh sản

Thế hệ con lai có khả năng sống

sót và sinh sản

II Các cơ chế cách li sinh sản giữa các loài

1 C¸ch li tr íc hîp tö

 Cách li nơi ở (sinh cảnh): sống cùng khu vực địa lí, sinh cảnh khác nhau nên không thể giao phối.

 Ví dụ: một số loài cá sông quen sống trong bùn hạn chế giao phối với loài khác.

Cách li nơi ở

1 C¸ch li tr íc hîp tö

 C¸ch li c¬ häc: cấu tạo cơ quan sinh sản khác nhau nên chúng

không thể giao phối với nhau

 Ví dụ: sgk

Cách li cơ học

1 C¸ch li tr íc hîp tö

 C¸ch li giao tö: tinh

trùng của loài này

không có khả năng sống

trong đường sinh dục

của con cái khác loài

 Ví dụ: tinh trùng ngỗng

không sống được trong

âm đạo vịt cái

Cách li giao tử

2 Cách li sau hợp tử

Con la không có khả năng sinh sản

2 Cách li sau hợp tử

• Hợp tử bị chết: quá trình giao phối tạo hợp tử

nhưng hợp tử không sống được Ví dụ: lai cừu với dê.

• Con lai giảm khả năng sống: con lai chết ngay sau

khi lọt lòng hoặc chết trước tuổi trưởng thành.

• Con lai sống được nhưng không có khả năng sinh

sản Ví dụ: lai lừa và ngựa

Là những trở ngại ngăn cản việc tạo ra con lai hoặc ngăn cản việc tạo ra con lai hữu thụ

Tóm lại

• Các cơ chế CL đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình tiến hoá vì chúng ngăn cản các loài trao đổi vốn gen cho nhau, do vậy mỗi loài duy trì được những đặc trưng riêng.

Nếu không có cơ chế CL thì

sẽ có hiện tượng gì xảy ra?

Các cơ chế CL đóng vai trò như thế nào đối với quá trình

tiến hoá?