Tiết 41 Máy biến thế

Nguyên tắc hoạt động C1 Nếu đặt vào hai đầu của một cuộn dây gọi là cuộnư sơư cấp một HĐT xoay chiều thì bóng đèn ở hai đầu cuộn dây kia gọi là cuộnưthứưcấp có sáng không?. Vì khi đ

  



Biên soạn: Nguyễn Văn Yên

Tiết 41 Máy biến thế

Triggers Slide 2, 6, 7

Phòng GD&ĐT TP Bắc Ninh

TrườngưTHCSưPhongưKhê

Wbsite:http://violet.vn/thcs-phongkhe-bacninh

Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Để truyền đi cùng một công suất điện nếu dùng dây dẫn có tiết diện tăng gấp đôi thì công suất hao phí vì toả nhiệt sẽ thế nào?

Côngưsuấtưhaoưphíưvìưtoảưnhiệtưsẽưgiảmư2ưlần

Trả lời

Câu 2: Cũng hỏi nh câu 1 nh ng khi chiều dài tăng gấp

đôi?

Côngưsuấtưhaoưphíưvìưtoảưnhiệtưsẽưtăngư2ưlần

Câu 3: Muốn giảm hao phí điện năng trong gia đình ng

ời ta có tăng HĐT nh truyền tải điện năng đi xa không? Theo em thì dùng biện pháp nào?

Không Biện pháp chủ yếu trong gia đình là giảm điện

trở của dây dẫn điện (dùng dây t ơng ứng với công suất

dụng cụ điện).

Muốn truyền tải điện đi xa, ng ời ta phải tăng HĐT ở hai đầu lên để giảm hao phí Nh ng dụng cụ trong nhà th ờng chỉ dùng HĐT 220 V Để giải quyết cả hai nhiệm vụ tăng thế

và hạ thế, ng ời ta phải dùng máy

tạoưvàưhoạtưđộngưthếưnào?ưưưưư

Tiết 41 Máy biến thế

1 Cấu tạo: Xem hình bên

- Hai cuộn dây dẫn có số vòng

khác nhau, đặt cách điện với

nhau

Một lõi sắt (hay thép) có pha

silic chung cho cả hai cuộn dây

l1 l2

Trong thực tế ng ời ta còn vẽ biến thế nh

sơ đồ bên (ở các bản vẽ kỹ thuật) và có

tên gọi là sơ đồ nguyên lý

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

Tiết 41 Máy biến thế

1 Cấu tạo

2 Nguyên tắc hoạt động

C1 Nếu đặt vào hai đầu của một cuộn

dây (gọi là cuộnư sơư cấp) một HĐT

xoay chiều thì bóng đèn ở hai đầu

cuộn dây kia (gọi là cuộnưthứưcấp) có

sáng không? Tại sao?

Có sáng Vì khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một HĐT xoay chiều thì sẽ tạo ra trong cuộn dây một dòng điện xoay chiều Lõi sắt bị nhiễm từ trở thành một NC có từ tr ờng biến thiên; số đ ờng sức từ của từ tr ờng xuyên qua tiết diện S của cuộn thứ cấp biến thiên, do đó trong cuộn dây thứ cấp xuất hiện DĐCƯ làm cho đèn sáng

Trả lời C1

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

Chúng ta cùng quan sát thí nghiệm

Đóng K

Nếu mắc song song một bóng đèn sợi đốt có

HĐT định mức nh bóng đèn LED thì đèn có

sáng không?

Đèn LED sáng

Thêm đèn sợi đốt

Đèn sợi đốt có sáng

Tiết 41 Máy biến thế

1 Cấu tạo

2 Nguyên tắc hoạt động

C2 Hiệu điện thế xuất hiện ở hai đầu cuộn thứ

cấp là HĐT xoay chiều Tại sao?

Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một HĐT xoay chiều thì trong cuộn dây đó có dòng điện xoay chiều chạy qua Từ tr ờng trong lõi sắt luân phiên tăng giảm, vì thế số đ ờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn thứ cấp luân phiên tăng giảm Kết quả là trong cuộn thứ cấp xuất hiện một dòng điện xoay chiều Một dòng điện xoay chiều phải do một dòng điện xoay chiều gây ra Bởi vậy hai đầu cuộn thứ cấp có một dòng điện xoay chiều

Trả lời C2

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

Tiết 41 Máy biến thế

1 Cấu tạo

2 Nguyên tắc hoạt động

3 Kết luận

Khi đặt vào hai đầu

cuộn sơ cấp một HĐT

xoay chiều thì ở hai

đầu cuộn thứ cấp

xuất hiện một HĐT

xoay chiều.

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

Tiết 41 Máy biến thế

1 Quan sát

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

II TáC DụNG LàM BIếN ĐổI HIệU ĐIệN THế CủA máy biến thế

400 600

6 9

3

200 200

3 3

2

400 200

6 3

1

n2(vòng)

n1(vòng)

U2(V)

U1 (V)

Kếtưquảưđo Lầnưthíưnghiệm

Quan sát làm TN, đọc và ghi lại kết quả, ta đ ợc nh bảng sau:

? Nhìn vào bảng trên em hãy cho biết lần TN nào tăng thế, không tăng, hạ thế

Tiết 41 Máy biến thế

1 Quan sát

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

II TáC DụNG LàM BIếN ĐổI HIệU ĐIệN THế CủA máy biến thế

Để dễ nhìn chúng ta quan sát sơ đồ nguyên lý

Cuộn dây l1:180 vòng (ứng với 20 vòng/ vôn), cuộn dây l2:

120 vòng, khoảng cách các dấu chấm 60 vòng.

Nếu đặt vào l1

(180 vòng )

U1= 9v

Thì đo đ ợc l2

(120 vòng)

U2= 6v

Khoảng cách các dấu chấm (60 vòng) đều đo đ ợc 3V

3V

3V

3V 3V

3V

Tiết 41 Máy biến thế

1 Quan sát

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

II TáC DụNG LàM BIếN ĐổI HIệU ĐIệN THế CủA máy biến thế

C3 Căn cứ vào các số liệu trên, hãy rút ra nhận xét về mối quan hệ giữa hiệu điện thế U đặt ở hai đầu các cuộn dây của máy biến thế

và số vòng dây của các cuộn t ơng ứng

Trả lời C3: Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây của máy biến thế tỷ lệ với số vòng dây cuộn t ơng ứng

Tiết 41 Máy biến thế

1 Quan sát

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

II TáC DụNG LàM BIếN ĐổI HIệU ĐIệN THế CủA máy biến thế

2 Kết luận

Hiệuưđiệnưthếưởưhaiưđầuưmỗiưcuộnưdâyưcủaưmáyưbiếnư

thếưtỷưlệưvớiưsốưvòngưdâyưcủaưmỗiưcuộn:

2

1 2

1

n

n U

U



Khiư hiệuư điệnư thếư ởư cuộnư sơư cấpư lớnư hơnư hiệuư điệnư thếưởưcuộnưthứưcấpư(U1ư>ưU2)ưtaưcóưmáyưhạưthế,ưcònưkhiư

U1ư<ưU2ưtaưcóưmáyưtăngưthế.

Tiết 41 Máy biến thế

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế

II TáC DụNG LàM BIếN ĐổI HIệU ĐIệN THế CủA máy biến thế

III Lắp đặt máy biến thế ở hai đầu đ ờng dây tải điện

Các em quan sát (hình 37.2) SGK đ ợc phóng to ở Slide d

ới đây và cho biết biến thế nào là tăng thế, biến thế nào

là hạ thế?

1 T¨ng thÕ

3 H¹ thÕ

2 H¹ thÕ

4 H¹ thÕ

C4 Mét m¸y biÕn thÕ dïng trong nh cÇn ph¶i h¹ H§T à cÇn ph¶i h¹ H§T

tõ 220V xuèng cßn 6V v 3V Cuén s¬ cÊp cã 4000 à cÇn ph¶i h¹ H§T vßng TÝnh sè vßng cña c¸c cuén thø cÊp t ¬ng øng.

+ TÝnh sè vßng cña cuén 6 V

109 220

4000

6

1

1

2 2

2

1 2

1











U

n

U n

U

U n

(vòng)

54 220

4000

3

1

1

2 2

2

1 2

U

n

U n

U

U n

n

IV VËn dông

+ TÝnh sè vßng cña cuén 3V

Tr¶ lêi cuén 3V Tr¶ lêi cuén 6V

KIếN THứC THựC Tế

1 Tại sao mỏ hàn "súngưlục" lại nóng nhanh vậy?

l2

AC: 220 v

Cuộn sơ cấp hàng nghìn vòng, cuộn thứ cấp vài vòng nh ng dây có tiết diện lớn VD hình trên: mỏ hàn của Đức CFN3614 cuộn sơ cấp: 4400 vòng, cuộn thứ cấp: 2 vòng - Công suất 100W Ta tính đ ợc I = 100 : 0,1 = 1000A Dòng điện lớn nh vậy nên nóng tức thời

Tuỳ theo từng loại hai cuộn có số vòng khác số liệu trên

1

2

2

1

n

n I

I



Máy biến thế ngoài tính năng tăng, giảm điện thế xoay chiều

còn có tính năng quan trọng là làm biến đổi c ờng độ dòng điện

C ờng độ dòng điện trong cuộn sơ cấp và cuộn thứ cấp tỷ lệ

nghịch với số vòng dây

K

KIếN THứC THựC Tế

1 Tại sao mỏ hàn "súngưlục" lại nóng nhanh vậy?

2 Giải pháp "tìnhưthế" bằng dùng kiến thức "thươngưmại"

Thị tr ờng Việt Nam hiện nay tuy phong phú về linh kiện điện tử,

nh ng đôi khi cũng “cóưcủaưđộc" (tức là bị hỏng, rất khó mua thay thế) Nếu là biến thế hỏng ta có thể khắc phục đ ợc:

Tínhư sốư vòng: Lấy hệ số từ 35-45 (tuỳ theo chất l ợng lõi thép),

không rõ thì lấy TB (tức 40) đem chia cho tiết diện lõi thép (chỗ cuốn dây) tính bằng cm2 VD:ư lõiư thépư cóư tiếtư diệnư 2ư cm 2 ,ư sốư

thứ cấp cần cuốn Cỡ dây thì lấy mẫu của biến thế hỏng, đem ra

cửa hàng (ng ời bán sẽ biết và ta có thể nhờ t vấn thêm) Nếu số

vòng ít, có thể đếm đ ợc thì là lý t ởng nhất Các em thực hiện sẽ thấy thú vị trong thành quả của mình

DÆn dß

ChuÈn­bÞ­mÉu­b¸o­c¸o­thùc­hµnh­

trang­104­SGK.

Lµm­bµi­tËp­37­trang­46­SBT

Bµi häc kÕt thóc t¹i ®©y!

C¸m ¬n c¸c em?

Slide dành cho đồng nghiệp: Chúng mình đã đi quá nửa “chặng đ ờng” của ch ơng trình Vật lý 9 năm học

2008-2009 Các thầy (cô) đã nghĩ đến tết Kỷ Sửu ch a! Nhân chuẩn bị đón tết chúc thầy (cô) có niềm vui trong những tiết dạy cuối

năm AL.

Năm mới chúc thầy (cô):

Mạnh khoẻ – Trí tuệ – An khang –

Thịnh v ợng.