BÀI GIẢNG VỀ KHUYẾN NÔNG

Họ sẽ tự làm và giúp đỡ người khác cùng làm… * Không bao cấp: Khuyến nông chỉ hỗ trợ những khâu khó khăn ban đầu về kỹ thuật và cả một phần giống, vốn…mà từng hộ dân không thể tự đầu tư

1

Chương 1 ĐẠI CƯƠNG VỀ KHUYẾN NÔNG

1 Khái niệm, nguyên tắc và vai trò của khuyến nông

1.1 Khái niệm

Khuyến nông là cách đào tạo và rèn luyện tay nghề cho nông dân, đồng thời giúp

họ hiểu được những chủ trương, chính sách về nông nghiệp những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm về quản lý kinh tế, những thông tin về thị trường để họ có đủ khả năng tự giải quyết được các vấn đề của gia đình và cộng đồng nhằm đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới

Khuyến nông trong chăn nuôi: nhằm thông tin, giáo dục cho ngưòi dân nắm bắt được những kỹ thuật chăn nuôi mới, những quy trình chăn nuôi gia súc, gia cầm cho năng suất cao, những giống gia súc, gia cầm nuôi mau lớn, nắm được phương pháp phòng bệnh cho gia súc, gia cầm biết đầu tư đúng mực để cuối cùng chăn nuôi đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất

1.2 Các yêu cầu và nguyên tắc hoạt động của khuyến nông

1.2.1 Các yêu cầu hoạt động của khuyến nông

- Cụ thể cho từng cây, con và do đổi tượng của sản xuất nông nghiệp là sinh vật

- Phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội, điều kiện tự nhiên với từng vùng do sản xuất nông nghiệp diễn ra trong phạm vi không gian rộng

- Kịp thời do nông nghiệp có tính thời vụ

- Phù hợp với từng đối tượng khuyến cáo do nông dân không đồng nhất về nguồn lực và nhân lực

- Dễ thấy, nghe, hiểu và làm theo

- Đáp ứng được mong muốn của bản thân

- Tăng khả năng để nông dân tự giúp đỡ được mình

- Hiệu quả và tiết kiệm

1.2.2 Các nguyên tắc hoạt động của khuyến nông

- Xuất phát từ nhu cầu của nông dân và yêu cầu phát triển nông nghiệp của Nhà nước

- Phát huy vai trò chủ động, tích cực và sự tham gia tự nguyện của nông dân trong hoạt động khuyến nông

- Liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu khoa học, các doanh nghiệp với nông dân và giữa nông dân với nông dân

- Xã hội hóa hoạt động khuyến nông, đa dạng hóa dịch vụ khuyến nông để huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động khuyến nông

- Dân chủ, công khai, có sự giám sát của cộng đồng

- Nội dung, phương pháp khuyến nông phù hợp với từng vùng miền, địa bàn

và nhóm đối tượng nông dân, cộng đồng dân tộc khác nhau

* Không áp đặt mệnh lệnh: Mỗi hộ nông dân là một đơn vị kinh tế độc lập, đòi sống của họ do học quyết định Vì vậy nhiệm vụ của khuyến nông là tìm hiểu cặn kẽ những yêu cầu, nguyện vọng của học trong sản xuất nông nghiệp, đưa ra những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới sao cho phù hợp để họ tự cân nhắc, lựa chọn Vụ này chưa áp dụng vì

họ chưa thấy đủ điều kiện, chưa thật tin tưởng, nhưng vụ sau thông qua một số hộ đã

áp dụng (hoặc mô hình do khuyến nông tạo ra ) lúc đó họ sẽ tự áp dụng

2

* Không làm thay: Cán bộ khuyến nông giúp đỡ nông dân thông qua trình diễn kết quả (tạo mô hình), trình diễn phương pháp (hưỡng dẫn kỹ năng thao tác) để người nông dân mắt thấy tai nghe Họ sẽ tự làm và giúp đỡ người khác cùng làm…

* Không bao cấp: Khuyến nông chỉ hỗ trợ những khâu khó khăn ban đầu về kỹ thuật và cả một phần giống, vốn…mà từng hộ dân không thể tự đầu tư áp dụng được những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới do đó khuyến nông phổ biến, hưỡng dẫn

* Khuyến nông là nhịp cầu thông tin 2 chiều: Giữa nông dân với các mối quan hệ khác phản ánh trung thực những ý kiến tiếp thu phản hồi của nông dân và những vấn đề chưa phù hợp cần sửa đồi, khắc phục

* Khuyến nông không hoạt động độc lập mà phải phối hợp chặt chẽ với các tổ chức phát triển nông thôn khác: Ngoài việc phối hợp chặt chẽ với các viện, trường, trung tâm khoa học nông nghiệp cong phải phối hợp chặt chẽ với các hội, đoàn thể quần chúng, các tổ chức quốc tế, các doanh nghiệp…để đẩy mạnh họa động khuyến nông (xã hội hóa khuyến nông)

1.3.1 Khuyến nông với phát triển nông nghiệp và nông thôn

Phát triển nông thôn là cái đích của nhiều hoạt động khác nhau tác động vào những khía cạnh khác nhau của nông thôn, trong đó khuyến nông là một tác nhân nhằm thúc đẩy phát triển nông thôn Hay nói cách khác khuyến nông là một yếu tố, một bộ phận hợp thành của toàn bộ hoạt động phát triển nông thôn

1.3.2 Vai trò của khuyến nông trong quá trình từ nghiên cứu đến phát triển nông lâm nghiệp

Những tiến bộ kỹ thuật mới thường nảy sinh ra từ các tổ chức nghiên cứu khoa học (viện, trường, trạm, trại ) và những tiến bộ kỹ thuật này phải được sử dụng vào trong thực tiễn sản xuất của người nông dân Như vậy giữa nghiên cứu và phát triển nông thôn

có mối quan hệ chặt chẽ ràng buộc nhau như sản xuất - tiêu dùng, giữa người mua - người bán Vấn đề đặt ra là làm thế nào để kiến thức đó đưa vào được thực tiễn và người nông dân làm thế nào để sử dụng được chúng

Nghĩa là giữa nghiên cứu và nông dân cần có một trung gian làm nhiệm vụ lưu thông kiến thức và khuyến nông trong quá trình đó là chiếc cầu nối giữa khoa học với nông dân

1.3.3 Vai trò của khuyến nông đối với nhà nước

Là tổ chức giúp nhà nước thực hiện những chính sách, chiến lược về nông dân, nông nghiệp và nông thôn

Vận động nông dân tiếp thu và thực hiện các chính sách nông nghiệp

Trực tiếp cung cấp thông tin về những nhu cầu, nguyện vọng của nông dân cho nhà nước, trên cơ sở đó nhà nước hoạch định những chính sách phù hợp

* Chức năng của khuyến nông

+ Chức năng bắt buộc

- Điều khiển, thúc đẩy:

- Giáo dục người lớn: Nông dân và gia đình họ cần được trang bị những hiểu biết và thực hành để cải thiện các phương pháp sản xuất và năng suất lao động Khuyến nông viên có nhiệm vụ chỉ dẫn cho nông dân cách phân tích và cập nhật tình hình phát triển nông thôn Trong phạm vi đào tạo của mình khuyến nông viên cần nắm một số nguyên tắc sau:

+ Người cán bộ khuyến nông và nông dân vừa là “thầy” vừa là “trò”

+ Hoạt động khuyến nông phải đến với nông dân nơi họ sinh sống, làm việc

và thực hiện vào các thời điểm thích hợp

- Phát triển đề tài khuyến nông và phương pháp khuyến nông

- Lập kế hoạch khuyến nông

- Đánh giá việc thực hiện kế hoạch

-Tham gia công tác nghiên cứu

- Cải thiện cơ sở hạ tầng

+ Chức năng cản trở

- Kiểm tra, kiểm soát

- Theo dõi chương trình tín dụng và thu hồi vốn vay

- Thu thập số liệu thông tin

1.4 Hệ thống tổ chức của khuyến nông

1.4.1 Hệ thống khuyến nông nhà nước (cấp TW, cấp tỉnh, cấp cơ sở)

* Cấp Trung ương: Cục khuyến nông thuộc bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn

- Trung tâm Khuyến nông Quốc gia là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

- Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định

* Cấp tỉnh: Trung tâm khuyến nông thuộc sở nông nghiệp và phát triển nông thôn

* Cấp huyện: Trạm khuyến nông

* Cấp xã, phường, thị trấn: Khuyến nông xã, phường – Khuyến nông cơ sở: có khuyến nông viên với số lượng ít nhất là 02 khuyến nông viên ở các xã thuộc địa bàn khó khăn, ít nhất 01 khuyến nông viên cho các xã còn lại;

* Cấp thôn, xóm: Câu lạc bộ khuyến nông, các nhóm cùng sơ thích…

1.4.2 Hệ thống khuyến nông tự nguyện

- Các viện nghiên cứu, các trượng chuyên nghiệp, các trung tâm phát triển

- Các tổ chức xã hội: Hội nông dân, hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hộ làm vườn

- Các doanh nghiệp, công ty, các cơ sở kinh doanh, dịch vụ

- Các tổ chức quốc tế: tổ chức chính phủ và phi chính phủ

2.1 Đối tượng hoạt động

Đối tượng của khuyến nông là nông thôn và nông dân Nông thôn bao gồm các cá nhân, gia đình, họ mạc, cộng đồng, tổ chức chính quyền, các tổ chức xã hội

4

Người nông dân có các điều kiện kinh tế xã hội, ững xử với các mới rất khác nhau Biết rõ đối tượng khác nhau ở nông thôn sẽ đảm bảo cho khuyến nông có hiệu quả

2.2 Đặc điểm của người dân

Nông dân là người lớn, chín chắn, họ cảm thấy có trách nhiệm, họ tự quyết định điều gì mà họ cần học Nông dân tham gia tự nguyện ở các lớp học nhưng họ yêu cầu cao hơn về nội dung, phương pháp và liên hệ đến thực tế

* Đặc tính của học viên người lớn

- Nghe, nhìn kém chính xác

- Phản ứng chậm

- Dễ chán

- Không có khả năng lắng nghe người khác nói trong một thời gian lâu

- Khó dạy cho người lớn điều mà họ không muốn học

- Học viên ít nhiều đều có kinh nghiệm trong cuộc sống cũng như trong sản xuất Họ

là người hiểu rõ những điều kiện và đặc điểm tự nhiên ở vùng họ sinh sống

* Để học viên người lớn học tốt, cần phải:

- Đầy đủ ánh sáng

- Số lượng học viên không nhiều để mọi người có thể dễ dàng thấy giảng viên và học cụ

- Giảng viên cần phải nói đủ to, rõ ràng và chậm

- Các bảng biểu, hình ảnh nên viết rõ, chữ lớn, kiểu chữ in Dùng những câu đơn giản

- Nên dùng nhiều trợ huấn cụ để tăng khả năng ghi nhớ của học viên

- Tạo không khí dễ chịu cho lớp học

- Nói rõ mục tiêu của chương trình

- Phương pháp dạy và học phong phú

- Động viên sự tham gia của nông dân:

+ Trong lớp học nông dân muốn tham gia một cách năng động vào việc biểu lộ ý kiến của

họ như đặt câu hỏi, thảo luận, trình bày kinh nghiệm, khuyến khích nông dân thảo luận + Cần lợi dụng kinh nghiệm của nông dân, phát triển bài giảng dựa theo kinh nghiệm của nông dân dễ được họ chấp nhận hơn Đây là hình thức đồng hoá kiến thức của học viên và giảng viên Phải coi kinh nghiệm của nông dân là vốn quý báu để phát triển bài giảng

- Nhà lý luận: Nông dân là những người hay khái quát hoá các khái niệm, kiến thức

kỹ năng trong mối liên hệ với kinh nghiệm của bản thân và áp dụng chúng

- Nhà thực nghiệm: Họ thích tiếp cận và thử nghiệm những tiến bộ kỹ thuật mới cũng như những điều đã học trong thực tế, để xem mức độ thành công

* Nguyên lý giáo dục người lớn

- Cần phải có kế hoạch tốt

- Tạo được sự ham học của học viên

- Các mong ước, quan tâm, nhu cầu của đối tượng học viên phải biểu thị rõ ràng trong chương trình Học viên phải thấy được mục tiêu và kết quả cuối cùng sau chương trình học

- Việc học chỉ xảy ra tốt khi có sự tham gia tích cực của học viên Đó là một tiến trình phản ứng bao gồm: Suy nghĩ, cảm giác, hoạt động và diễn đạt phù hợp theo những

- Phương pháp giảng nên rõ, sống động và cụ thể

- Ý tưởng, cảm giác và hành động có khuynh hướng tương hỗ với nhau Chính tương tác này làm cho quá trình học trở nên dễ dàng hơn vì nó giúp tạo ra sự liên hệ chặt giữa sự việc hay tình huống thực tế với lý thuyết

* Phương pháp giáo dục người lớn

Quá trình dạy học cần tuân theo các yêu cầu sau:

- Đảm bảo tính phù hợp về mục đích và nội dung đào tạo với mong đợi của học viên

- Nhấn mạnh tính ứng dụng của nội dung đào tạo vào công việc thực tế của học viên

- Có các ví dụ thực tiễn và liên hệ với điều kiện cụ thể

- Tạo cơ hội để học viên trao đổi và chia sẻ các kinh nghiệm thực tế của họ

- Luôn hướng học viên tới những mục tiêu thực tế có thể đạt được

- Luôn đối sử với học viên như đối với một người lớn

- Hiểu được tình huống, nhu cầu và những khó khăn của nông dân Muốn vậy giảng viên cần phải lắng nghe ý kiến của họ

2.3 Sự phối hợp của công tác khuyến nông với các tổ chức khác

- Phối hợp với các trạm trại, các trung tâm nghiên cứu và trường học

- Phối hợp với ngân hàng, tín dụng

- Phối hợp với các ban ngành, đoàn thể ở địa phương

- Phối hợp với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và tiêu thụ sản phẩm

-………

3 Thực tiễn hoạt động khuyến nông tại Việt Nam

3.1 Các chính sách về khuyến nông

* Chính sách bồi dưỡng, tập huấn và truyền nghề

+ Đối với người sản xuất

- Nông dân sản xuất nhỏ, nông dân thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ 100% chi phí tài liệu và 100% chi phí đi lại, ăn ở khi tham dự đào tạo;

- Nông dân sản xuất hàng hóa, chủ trang trại, xã viên tổ hợp tác và hợp tác xã, công nhân nông, lâm trường được hỗ trợ 100% chi phí tài liệu và 50% đi lại, ăn ở khi tham

dự đào tạo;

- Doanh nghiệp vừa và nhỏ trực tiếp hoạt động trong các lĩnh vực nêu tại khoản 1 Điều 1 Nghị định này được hỗ trợ 50% chi phí tài liệu khi tham dự đào tạo

+ Đối với người hoạt động khuyến nông

- Ưu tiên đào tạo cán bộ khuyến nông là nữ, là người dân tộc thiểu số;

- Người hoạt động khuyến nông hưởng lương từ ngân sách nhà nước được hỗ trợ 100% chi phí về tài liệu và nơi ở, khi tham dự đào tạo;

- Người hoạt động khuyến nông không hưởng lương được hỗ trợ 100% chi phí về tài liệu, đi lại, ăn và nơi ở khi tham dự đào tạo

* Chính sách thông tin tuyên truyền

- Nhà nước hỗ trợ 100% kinh phí thông tin tuyên truyền về hoạt động khuyến nông cho các tổ chức, cá nhân có dự án thông tin tuyên truyền được cấp có thẩm quyền phê duyệt

6

- Nhà nước hỗ trợ 100% kinh phí tổ chức hội thị, hội chợ, triển lãm, diễn đàn khuyến nông được cấp có thẩm quyền phê duyệt

* Chính sách xây dựng và nhân rộng mô hình trình diễn

- Chính sách hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn

- Mô hình trình diễn ở địa bàn khó khăn, huyện nghèo, được hỗ trợ 100% chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu (bao gồm các loại phân bón, hóa chất, thức ăn gia súc, thức ăn thủy sản);

- Mô hình trình diễn ở địa bàn trung du miền núi, bãi ngang được hỗ trợ 100% chi phí mua giống và 50% chi phí mua vật tư thiết yếu

- Mô hình trình diễn ở địa bàn đồng bằng được hỗ trợ 100% chi phí mua giống và 30% chi phí mua vật tư thiết yếu

- Đối với các mô hình cơ giới hóa nông nghiệp, bảo quản chế biến và ngành nghề nông thôn, nghề muối, được hỗ trợ kinh phí để mua công cụ, máy cơ khí, thiết bị với mức 100%

ở địa bàn khó khăn, huyện nghèo, không quá 75% ở địa bàn trung du miền núi, bãi ngang, không quá 50% ở địa bàn đồng bằng;

- Mô hình trình diễn ứng dụng công nghệ cao được hỗ trợ không quá 30% tổng kinh phí thực hiện mô hình

- Chính sách nhân rộng mô hình

Được hỗ trợ 100% kinh phí thông tin, tuyên truyền, quảng cáo, hội nghị đầu bờ để nhân rộng mô hình

* Chính sách khuyến khích hoạt động tư vấn và dịch vụ khuyến nông

- Các tổ chức khuyến nông, người hoạt động khuyến nông được tham gia tư vấn và dịch vụ khuyến nông quy định tại Điều 7 Nghị định này và theo quy định của pháp luật

- Các tổ chức khuyến nông, người hoạt động khuyến nông được ưu tiên thuê đất để xây dựng và triển khai các chương trình, dự án khuyến nông, được vay vốn ưu đãi, miễn, giảm thuế theo quy định của pháp luật hiện hành

* Chế độ đối với người hoạt động khuyến nông, khuyến nông viên cơ sở

- Người hoạt động khuyến nông hưởng lương từ ngân sách nhà nước khi chỉ đạo triển khai các dự án khuyến nông được hưởng các chế độ theo quy định hiện hành

- Khuyến nông viên cấp xã thuộc công chức xã được hưởng lương theo trình độ đào tạo, không thuộc công chức xã được hưởng chế độ phụ cấp hoặc lương theo trình độ đào tạo do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định

- Khuyến nông viên cấp xã chưa có bằng cấp, cộng tác viên khuyến nông cấp thôn được hưởng thù lao khuyến nông do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định

* Chính sách tuyển chọn dự án khuyến nông

- Các dự án khuyến nông Trung ương do ngân sách nhà nước cấp được tuyển chọn theo phương thức xét chọn hoặc đấu thầu cạnh tranh do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định

- Các dự án khuyến nông cấp địa phương do ngân sách nhà nước cấp được tuyển chọn theo phương thức xét chọn hoặc đấu thầu cạnh tranh do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp quy định

- Mọi tổ chức khuyến nông, người hoạt động khuyến nông đều được tham gia đấu thầu cạnh tranh, đăng ký xét chọn các dự án khuyến nông do ngân sách nhà nước cấp

3.2 Những nội dung chính của hoạt động khuyến nông

* Bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo

- Đối tượng

+ Người sản xuất theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 Nghị định này chưa tham gia chương trình đào tạo dạy nghề do Nhà nước hỗ trợ;

+ Qua trang thông tin điện tử khuyến nông trên internet;

+ Tổ chức khảo sát, học tập trong và ngoài nước

*Thông tin tuyên truyền

- Phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thông qua hệ thống truyền thông đại chúng và các tổ chức chính trị xã hội

- Phổ biến tiến bộ khoa học và công nghệ, các điển hình tiên tiến trong sản xuất, kinh doanh thông qua hệ thống truyền thông đại chúng, tạp chí khuyến nông, tài liệu khuyến nông, hội nghị, hội thảo, hội thi, hội chợ, triển lãm, diễn đàn và các hình thức thông tin tuyên truyền khác; xuất bản và phát hành ấn phẩm khuyến nông

- Xây dựng và quản lý dữ liệu thông tin của hệ thống thông tin khuyến nông

*Trình diễn và nhân rộng mô hình

- Xây dựng các mô hình trình diễn về tiến bộ khoa học và công nghệ phù hợp với từng địa phương, nhu cầu của người sản xuất và định hướng của ngành, các mô hình thực hành sản xuất tốt gắn với tiêu thụ sản phẩm

- Xây dựng các mô hình ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp

- Xây dựng mô hình tổ chức, quản lý sản xuất, kinh doanh nông nghiệp hiệu quả và bền vững

- Chuyển giao kết quả khoa học và công nghệ từ các mô hình trình diễn, điển hình sản xuất tiên tiến ra diện rộng

*Tư vấn và dịch vụ khuyến nông

- Tư vấn và dịch vụ trong các lĩnh vực quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị định này về:

- Chính sách và pháp luật liên quan đến phát triển nông nghiệp, nông thôn;

- Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, tổ chức, quản lý để nâng cao năng suất, chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, giảm giá thành, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm;

- Khởi nghiệp cho chủ trang trại, doanh nghiệp vừa và nhỏ về lập dự án đầu tư, tìm kiếm mặt bằng sản xuất, huy động vốn, tuyển dụng và đào tạo lao động, lựa chọn công nghệ, tìm kiếm thị trường;

- Hợp đồng tiêu thụ sản phẩm, hợp đồng bảo hiểm sản xuất, kinh doanh;

- Cung ứng vật tư nông nghiệp

8

- Tư vấn và dịch vụ khác liên quan đến phát triển nông nghiệp, nông thôn

* Hợp tác quốc tế về khuyến nông

- Tham gia thực hiện hoạt động khuyến nông trong các chương trình hợp tác quốc tế

- Trao đổi kinh nghiệm khuyến nông với các tổ chức, cá nhân nước ngoài và tổ chức quốc tế theo quy định của luật pháp Việt Nam

- Nâng cao năng lực, trình độ ngoại ngữ cho người làm công tác khuyến nông thông qua các chương trình hợp tác quốc tế và chương trình học tập khảo sát trong và ngoài nước

4 Vai trò, năng lực và phẩm chất của cán bộ khuyến nông

4.1 Vai trò của cán bộ khuyến nông

Vai trò của một cán bộ khuyến nông được mô tả bằng các từ sau đây:

Người thầy, Người nghe, Người tổ chức, Người trọng tài, Người quản lý, Người lãnh đạo, Người môi giới/cầu nối, Người học kinh nghiệm, Người xúc tác, Người cố vấn, Người vận động, Người cung cấp thông tin, Người thúc đẩy, Người tư vấn

4.2 Năng lực và phẩm chất của cán bộ khuyến nông

Nhiều người cho rằng công tác khuyến nông tương đối dễ dàng, thực tế không phải như vậy Công việc thí nghiệm nghiên cứu với đối tượng là cây trồng, vật nuôi đã khó nhưng công tác khuyến nông có đối tượng là con người sẽ phức tạp hơn nhiều bởi sự đa dạng trong tính cách, lối sống, nhận thức, tập quán, phong tục của họ

4.2.1 Các lĩnh vực về kiến thức

Kiến thức về kỹ thuật: CBKN phải được đào tạo các kiến thức cơ bản về lĩnh vực

kỹ thuật trong phạm vi trách nhiệm công tác của mình như: Kỹ thuật lâm nghiệp, kỹ thuật trồng trọt, kỹ thuật chăn nuôi đánh giá nông thôn có sự tham gia, lập kế hoạch va theo dõi đánh giá….phải biết làm tốt mộ số công việc của nghề

Kiến thức về xã hội học và đời sống nông thôn:

- Hiểu biết về giới và bình đẳng giới

- Phong tục tập quán

- Truyền thống cộng đồng

Kiến thức về đường lối, chính sách của Nhà nước: cán bộ khuyến nông phải nắm rõ được

đường lối và những chính sách cơ bản của nhà nước về phát triển nông nghiệp và nông thôn, đồng thời cũng phải biết được những vấn đề khác có liên quan và ảnh hưởng đnế đời sống nông thôn như các chương trình phát triển, chương trình tín dụng và các thủ tụ pháp

lỹ và hành chính ở nông thôn

Kiến thức về giáo dục người lớn: Do khuyến nông là một tiến trình giáo dục mà đối tượng

là nông dân vì vậy CBKN phải biết cách tiếp cận của giáo dục người lớn, các hoạt động nhóm và cách tiếp cận thúc đẩy sự tham gia của người dân nông thôn Khả năng lựa chọn, phối hợp tốt nhất các phương pháp lấy người học làm trung tâm, thích hợp với các nhóm học đặc biệt, phải nắm được những kỹ thuật lôi cuốn sự tham gia của người dân vào các chương trình khuyến nông

4.2.2 Năng lực cá nhân

- Năng lực tổ chức và lập kế hoạch

- Năng lực truyền đạt thông tin

- Năng lực phân tích và đánh giá

- Năng lực lãnh đạo

- Năng lực sáng tạo

4.2.3 Phẩm chất cá nhân

- Sẵn sàng làm việc ở vùng nông thôn xa xôi, hẻo lánh với tinh thần vì dân

- Được cấp trên tín nhiệm và được nhân dân tin tưởng, yêu quý

- Có lòng tin và tình cảm với nhân dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, thông cảm với những ước muốn và những tình cảm của bà con nông dân

9

- Tin tưởng vào năng lực của chính mình

10

Chương 2 CÁC PHƯƠNG PHÁP KHUYẾN NÔNG

1.1 Dựa vào hình thức của tin tức

Dựa vào hình thức của tin tức, chia phương pháp khuyến nông thành: + Khuyến nông truyền thanh

+ Khuyến nông truyền hình

+ Khuyến nông trực tiếp

+

1.2 Dựa vào hình thức tiếp xúc

+ Khuyến nông cá nhân

+ Khuyến nông theo nhóm

+ Khuyến nông đại chúng

Trong phương pháp này việc tiếp xúc cá nhân cho phép đạt được một số lớn những mục tiêu đặc biệt Ảnh hưởng cá nhân của khuyến nông viên rất quan trọng để đạt được sự hợp tác và tham gia của nông dân vào những hoạt động khuyến nông và để giúp cho việc chấp nhận những kỹ thuật mới Nông dân sẽ lắng nghe những khuyến nông viên

mà họ quen biết và đánh giá cao, tôn trọng những kiến thức của người này Tính thật thà của khuyến nông viên rất cần thiết Nếu khuyến nông viên không biết trả lời câu hỏi của nông dân, hãy nói với họ là bạn không thể trả lời ngay, nhưng bạn ghi nhận và tìm thông tin để lần gặp tới sẽ giải đáp Nhớ giữ lời hứa!

2.1 Khái niệm và ưu, nhược điểm của pháp khuyến nông cá nhân

* Khái niệm: Phương pháp khuyến nông cá nhân là phương pháp mà thông tin được chuyển giao trực tiếp cho từng cá nhân nông dân

* ưu điểm:

- Những cuộc gặp gỡ giữa CBKN với hộ nông dân thường rất thoải mái Biểulộ sự qaun tâm của CBKN đối với nông dân và nó là yếu tố quan trọng để củng cố lòng tin và tình cảm giữa người dân và CBKN

- CBKN có thể đưa ra lời khuyến cần thiết sát với yêu cầu của từng hộ dân

- CBKN nắm bắt được tình hình và các vấn đề thực tế tại địa phương

* Nhược điểm:

- Tốn thời gian

- Quá trình phổ biến thông tin không được rộng rãi

- Ít đưa ra được giải pháp có tính lợi ích tập thể

- Có xu hướng đi thăm nhiều lần và chỉ chỉ tập trung vào một số cá nhân, từ đó có thể gây ra những thắc mắc, ganh tị giữa các thành viên

2.2 Các phương pháp khuyến nông cá nhân

2.2.1.Cán bộ khuyến nông đến thăm nông dân

Đây là phương pháp giảng dạy đặc biệt trong khuyến nông, nó tạo điều kiện để đối thoại giữa gia đình nông dân và khuyến nông viên trong một nơi họ có thể thảo luận những vấn đề liên quan đến cái chung bằng cách riêng và không bị làm phiền hoặc bị cản trở như trong các hoạt động nhóm Các cuộc thăm hỏi này nhằm

- Giúp khuyến nông viên làm quen với nông hộ

- Giúp hiểu thêm tình hình địa phương và những vấn đề mà người dân đang gặp phải

- Trả lời được những vấn đề một cách chính xác

11

- Nói rõ hơn về một chủ đề khuyến nông hay một kỹ thuật nào đó

- Theo dõi và quan sát kết quả của những khuyến cáo kỹ thuật mà nông dân đang áp dụng

- Tổ chức hoạt động như điểm trình diễn, hội họp

- Mời nông dân tham gia những hoạt động khuyến nông

- Thảo luận với nông dân về phương pháp và chương trình hợp tác

Như vậy tất cả những phương pháp khuyến nông này sự thành công của cuộc thăm hỏi tuỳ thuộc vào sự chuẩn bị Phương pháp này tốn tiền do phí đi lại cao và tốn thời gian Hãy xác định vai trò của khuyến nông viên là người đào tạo Nông dân chờ đợi ở khuyến nông viên một thông tin kỹ thuật có liên quan đến các vấn đề sản xuất của họ Hãy để cho nông dân nói, nhưng phải định hướng cuộc đối thoại đi vào chủ đề cần giải quyết Thêm vào mục đích đã định trước của cuộc thăm hỏi, đây có thể là dịp khêu gợi mối quan tâm của nông hộ để giúp cho chương trình khuyến nông khác

* Trình tự thực hiện một chuyến thăm hỏi hộ nông dân

- Hẹn trước với chủ hộ nếu có thể

- Xác định rõ mục đích cuộc thăm hỏi

- Xem xét lại những ghi chép của các lần thăm hỏi trước hoặc những thông tin khác

về nông hộ dự định đến thăm

- Chuẩn bị những thông tin kỹ thuật, tài liệu chuyên môn liên quan có thể sẽ dùng đến

- Đưa cuộc thăm hỏi vào kế hoạch hoạt động

* Thực hiện cuộc thăm hỏi

- Luôn xác định mục tiêu giáo dục của công tác khuyến nông - khuyến lâm và vai trò của khuyến nông viên khi đi thăm không phải chỉ trao đổi với nông dân những kiến thức khoa học, kỹ thuật và những lời khuyên mà còn thu nhận từ họ những tâm tư, tình cảm và những băn khoăn, vướng mắc trong sản xuất và sinh hoạt Nội dung cuộc trao đổi

có thể bao trùm nhiều công việc khác như:

+ Thông tin về một loài cây/con hay một biện pháp kỹ thuật nào đó

+ Chủ trương, chính sách phát triển nông lâm nghiệp của địa phương và Nhà nước + Thông tin về các chương trình khuyến nông, khuyến lâm đang được triển khai trong vùng

- Nên bắt đầu cuộc trò chuyện bằng những lời thăm hỏi ân cần, tạo sự thân mật rồi mới tiến hành trao đổi nội dung công việc

- Chọn chủ đề nào để bắt đầu cũng là vấn đề hết sức quan trọng Có thể lựa chọn những vấn đề mà cả 2 bên đều quan tâm để bắt đầu cuộc trao đổi là tốt nhất

- Trong quá trình trao đổi khuyến nông viên phải biết cách lắng nghe và khuyến khích người dân giãi bày tâm sự của họ

- Cần có những lời khen đúng lúc đối với người nông dân để động viên và làm cho

họ tin tưởng hơn

- Nếu điều kiện cho phép, nên dành thời gian để trò chuyện nhằm tăng thiện cảm và lòng tin của nông hộ vào hoạt động khuyến nông đang triển khai

- Thống nhất với nông hộ thời gian và mục đích của lần đến thăm tiếp theo trước khi kết thúc cuộc thăm hỏi

Thời gian cho một cuộc thăm hỏi tuỳ thuộc vào thái độ và điều kiện của hộ dân Nếu nông dân quá bận, hãy thực hiện cuộc thăm hỏi nhanh và chấm dứt cuộc nói chuyện khi mục đích đã đạt được

Khuyến nông viên nên:

- Có sổ để ghi chép nội dụng chính cuộc thăm hỏi Việc ghi chép nên tuân theo một cách thức nhất định để dễ nhớ

- Duy trì việc ghi chép cẩn thận, thường xuyên để có thể theo dõi sát những vấn đề

mà khuyến nông viên và nông hộ cùng quan tâm

12

* Những điểm cần chú ý khi đến thăm hộ nông dân

- Đến đúng giờ đã hẹn

- Cởi mở tạo sự thân mật

- Cần hiểu rõ phong tục tập quán của người dân địa phương

Sau chuyến thăm hỏi cần:

- Thực hiện và theo dõi những gì khuyến nông viên và nông hộ đã cam kết

- Lập kế hoạch cho lần thăm hỏi tiếp theo

Những lúc tiện đường, khuyến nông viên cũng có thể ghé thăm một gia đình nông dân nào đó Cuộc thăm không hẹn trước như vậy thường không có mục đích rõ ràng, nhưng lại có tác dụng rất quan trọng trong việc tăng tình cảm của khuyến nông viên với gia đình nông dân

2.2.2 Nông dân đến thăm cơ quan khuyến nông (tiếp dân)

Cuộc thăm cơ quan khuyến nông phản ánh mối quan tâm của nông dân đối với chương trình hoạt động khuyến nông Ngoài ra có nông dân khi áp dụng thành công một

kỹ thuật khuyến cáo nào đó cũng có thể tìm đến cơ quan khuyến nông để “khoe” và mong nhận được thêm nhiều thông tin hay những lời khuyên khác Do đó, văn phòng hoặc nơi tiếp nông dân của cơ quan khuyến nông nên:

- Bố trí ở nơi đi lại thuận tiện, có biển hiệu rõ ràng

- Có bảng kế hoạch công tác và nơi trưng bày các tài liệu khuyến nông hay thông tin

kỹ thuật mới

- Có bàn ghế cho nông dân ngồi đợi khi chưa đến lượt

Với cách này khuyến nông viên ít tốn thời gian và chi phí đi lại Tuy nhiên đa số nông dân khi đến cơ quan thường có biểu hiện e ngại Nhiều người có vẻ nhút nhát hoặc họ rất khó khăn trong việc giải thích những trở ngại mà họ gặp phải hoặc đưa ra những yêu cầu cho cán bộ khuyến nông Khuyến nông viên cần:

- Tỏ thái độ chu đáo, ân cần với nông dân đang tiếp xúc

- Khuyến khích nông dân nói ra những khó khăn và bức xúc của họ

2.2.3.Tiếp xúc không chính thức

2.2.4 Gọi điện thoại

Mặc dù ở cách này không có những chỉ dẫn kỹ thuật trực tiếp nhưng liên lạc qua điện thoại rất cần thiết trong trường hợp đặc biệt như hướng dẫn cách xử lý một loại bệnh quen thuộc, cách chống lại một loại ký sinh, hỏi thêm chi tiết về một bài phát biểu Tuy nhiên trong điều kiện nông thôn Việt Nam, mạng lưới điện thoại chưa được phổ biến rộng rãi, ít nông dân sử dụng loại hình này Khi tiếp xúc với nông dân qua điện thoại cần lưu ý:

- Hỏi rõ tên và địa chỉ người ở đầu dây

- Tập trung nghe

- Không nên kéo dài cuộc nói chuyện hãy tập trung vào các chủ đề cần thiết

- Trả lời ngắn gọn, mạch lạc, rõ ràng

Ghi tóm tắt những điểm trao đổi chính với người nông dân đó vào sổ tay

2.2.5 Gửi thư riêng cho cá nhân

13

Loại hình này tiện lợi để giải đáp các vấn đề mà nông dân gặp phải trong sản xuất nhất là đối với những nông dân ở xa Tuy nhiên có điều bất lợi là đối với những vấn đề khẩn cấp, hình thức này có nhiều hạn chế do rất tốn thời gian trong việc trao đổi thông tin nhất là đối với vùng sâu, vùng xa mà ở đó dịch vụ bưu điện chưa phát triển lắm Thêm vào

đó trình độ viết của nhiều nông dân còn kém, họ không thể trình bày điều họ muốn nói

Khi viết thư cho nông dân nên:

- Dùng ngôn ngữ thông dụng, đơn giản

- Có lời thăm hỏi thích hợp

- Trình bày sạch sẽ, rõ ràng

- Thông tin phải đầy đủ, chính xác và tập trung vào vấn đề chính

- Trả lời càng sớm càng tốt

- Trước khi gửi thư nên sao lại một bản để lưu ở văn phòng

3.1 Khái niệm, ưu và nhược điểm của phương pháp khuyến nông theo nhóm

- Là phương pháp khuyến nông mà thông tin được truyền đạt cho một nhóm người

có cùng chung một mối quan tâm và nhằm đạt được mục đích giống nhau

3.2 Các phương pháp khuyến nông theo nhóm

3.2.1 Hội họp

Là một trong những phương pháp khuyến nông xưa nhất và quan trọng nhất trong việc đào tạo khuyến nông Sự thành công của phương pháp này tuỳ thuộc vào cách mà nó được quan tâm đến: cuộc họp này là của dân hay của khuyến nông viên ? Theo Kelsey thì

có các loại hội họp về khuyến nông như sau:

- Họp tổ chức: Là cuộc họp phổ biến cho nông dân những chỉ thị về hành chính, câu lạc bộ … Tóm lại, cuộc họp này thường được tổ chức định kỳ và thường để lấy quyết định thực hiện nhiệm vụ nào đó

- Họp để lập kế hoạch: Là cuộc họp thảo luận chi tiết về một chủ đề nào đó để xác định những trở ngại, đề xuất giải pháp và quyết định những công việc cần làm tiếp theo Cuộc họp này cần có sự chuẩn bị chu đáo về tư liệu liên quan đến hiện trạng của chủ đề thảo luận cũng như phương pháp và cách thức tổ chức trong quá trình họp lập kế hoạch Đây là công việc chủ yếu của khuyến nông viên Trong đa số các trường hợp, sự có mặt của lãnh đạo địa phương là rất cần thiết

- Họp của những nhóm cùng sở thích: Được tổ chức để thoả mãn nhu cầu giáo dục của những nhóm nông dân có liên quan đến những vấn đề chung Ví dụ: về chăn nuôi lợn thịt, về trồng rau sạch … Dạng hình này có thể chỉ diễn ra một lần hoặc gồm một chuỗi những cuộc họp

- Họp cộng đồng: Là cuộc họp nhắm vào các cư dân trong một vùng để phổ biến và thảo luận những vấn đề chung của cộng đồng Các thành viên tham gia gồm cả đàn ông và phụ nữ với tuổi tác, nhận thức và mối quan tâm … rất khác nhau Nhiều người đến vì tò mò hoặc để giải trí, những người khác có thể có động cơ nghiêm túc hơn

+ Các bước để tổ chức cuộc họp

Bước 1: Chuẩn bị

- Bàn với những người có trách nhiệm ở địa phương về sự cần thiết phải tổ chức cuộc họp và cùng họ thống nhất kế hoạch cho cuộc họp

- Kế hoạch của cuộc họp phải trả lời đầy đủ các câu hỏi

+ Tại sao phải họp?

+ Họp về vấn đề gì?

+ Địa điểm họp ở đâu?

+ Thời gian họp lúc nào là tốt nhất?

14

+ Chủ toạ và thư ký cuộc họp?

+ Đối tượng tham gia?

+ Các bên có liên quan được mới?

- Thông báo cho các đối tượng tham gia biết trước ít nhất 1 - 2 ngày Có thể thông báo bằng các phương tiện phù hợp tuỳ vào tầm quan trọng của nó Thông thường ở nông thôn, có thể sử dụng hệ thống loa truyền thanh hay áp phích dán ở nơi công cộng hoặc ở những nơi mà đối tượng được mời thường lui tới

- Chuẩn bị đầy đủ nước uống cho mọi thành viên

Bước 2: Tiến hành cuộc họp

- Ban tổ chức cuộc họp phải đến sớm để tiếp đón những người đến dự

- Bắt đầu cuộc họp đúng giờ

- Đại diện Ban tổ chức chào mừng những người đến dự họp, giới thiệu các bên liên quan tham dự

- Sau đó Ban tổ chức nhường cho chủ toạ điều khiển cuộc họp:

+ Trình bày rõ mục đích, nội dung cuộc họp

+ Điều hành cuộc họp theo chương trình và kế hoạch đã chuẩn bị

+ Chốt lại những kết quả/thoả thuận đạt được cho từng phần của nội dung cuộc họp Ghi chép cẩn thẩn để làm cơ sở cho việc thực hiện cũng như theo dõi về sau

+ Thống nhất những bước tiếp theo hay những việc cần phải làm cũng như trách nhiệm của các bên liên quan để những cam kết/ thoả thuận đạt được trong cuộc họp được thực hiện

- Khi kết thúc cuộc họp hãy cảm ơn tất cả mọi người có liên quan

Bước 3: Hội ý sau khi kết thúc buổi họp

Sau khi kết thúc cuộc họp, Ban tổ chức cuộc họp cùng chủ toạ sẽ hội ý nhằm:

- Đánh giá, rút kinh nghiệm về buổi họp để lần sau tổ chức tốt hơn

- Xác định những thông tin, vấn đề cần tiếp tục làm rõ

+ Những yếu tố liên quan đến việc tổ chức các cuộc họp

- Số người tham dự đông vẫn có thể nhận được thông tin nhưng sự tham gia của họ trong việc ra quyết định lại kém

- Số người tham gia ít thì khả năng tham gia đóng góp những kinh nghiệm kém do trình độ giáo dục hoặc do những lý do khác

- Phòng họp rộng có thể chia thành những khu nhỏ để phân số thành viên tham dự ra làm nhiều nhóm nhỏ thảo luận Như vậy, cơ hội để nhận các ý kiến từ phía người tham gia

sẽ đồng đều hơn

- Tạo điều kiện thoải mái cho buổi họp bằng cách chọn phòng họp sáng sủa, thoáng mát

- Không nên có quá nhiều nội dung để tránh thời gian họp bị kéo dài Thường những người hiếu động họ không thể ngồi lâu hơn một giờ Vì vậy không nên kéo dài quá một giờ rưỡi

15

Bảng: SỰ KHÁC NHAU GIỮA GIẢNG DẠY TRONG TRƯỜNG LỚP VÀ DẠY

KHUYẾN NÔNG

Học viên Học sinh, sinh viên, thanh niên Người trưởng thành và nông dân Mục đích Trang bị kiến thức cơ bản cho

cuộc sống Để có được khả năng giải quyết các khó khăn, trở ngại đang gặp

Loại hình đào tạo Chính quy Không chính quy

Nội dung Chương trình được hoạch định

Kinh nghiệm của

học viên

Hình thức dạy Thiên về lý thuyết Kết hợp giữa lý thuyết và thực tế Giảng dạy trong khuyến nông khác với hình thức giảng dạy chính quy

Nông dân sẽ học tốt hơn khi mục tiêu được xác định rõ ràng, họ hứng thú học hơn khi học

có thể áp dụng được Nông dân có bền dày kinh nghiệm, cần phải có sự phù hợp những thông tin mới với những điều chờ đợi và kinh nghiệm sẵn có của họ

Nông dân là người lớn, chín chắn, họ cảm thấy có trách nhiệm, họ tự quyết định điều gì mà họ cần học Nông dân tham gia tự nguyện ở các lớp học nhưng họ yêu cầu cao hơn về nội dung, phương pháp và liên hệ đến thực tế

* Đặc tính của học viên người lớn

- Nghe, nhìn kém chính xác

- Phản ứng chậm

- Dễ chán

- Không có khả năng lắng nghe người khác nói trong một thời gian lâu

- Khó dạy cho người lớn điều mà họ không muốn học

- Học viên ít nhiều đều có kinh nghiệm trong cuộc sống cũng như trong sản xuất Họ

là người hiểu rõ những điều kiện và đặc điểm tự nhiên ở vùng họ sinh sống

* Để học viên người lớn học tốt, cần phải:

- Đầy đủ ánh sáng

- Số lượng học viên không nhiều để mọi người có thể dễ dàng thấy giảng viên và học cụ

- Giảng viên cần phải nói đủ to, rõ ràng và chậm

- Các bảng biểu, hình ảnh nên viết rõ, chữ lớn, kiểu chữ in Dùng những câu đơn giản

- Nên dùng nhiều trợ huấn cụ để tăng khả năng ghi nhớ của học viên

- Tạo không khí dễ chịu cho lớp học

- Nói rõ mục tiêu của chương trình

- Phương pháp dạy và học phong phú

- Động viên sự tham gia của nông dân:

+ Trong lớp học nông dân muốn tham gia một cách năng động vào việc biểu lộ ý kiến của

họ như đặt câu hỏi, thảo luận, trình bày kinh nghiệm, khuyến khích nông dân thảo luận + Cần lợi dụng kinh nghiệm của nông dân, phát triển bài giảng dựa theo kinh nghiệm của nông dân dễ được họ chấp nhận hơn Đây là hình thức đồng hoá kiến thức của học viên và giảng viên Phải coi kinh nghiệm của nông dân là vốn quý báu để phát triển bài giảng

16

- Quan sát viên: Người lớn thường chờ đợi và quan sát các hướng dẫn, các hoạt động diễn ra trước khi họ quyết định hành động

- Nhà lý luận: Nông dân là những người hay khái quát hoá các khái niệm, kiến thức

kỹ năng trong mối liên hệ với kinh nghiệm của bản thân và áp dụng chúng

- Nhà thực nghiệm: Họ thích tiếp cận và thử nghiệm những tiến bộ kỹ thuật mới cũng như những điều đã học trong thực tế, để xem mức độ thành công

* Nguyên lý giáo dục người lớn

- Cần phải có kế hoạch tốt

- Tạo được sự ham học của học viên

- Các mong ước, quan tâm, nhu cầu của đối tượng học viên phải biểu thị rõ ràng trong chương trình Học viên phải thấy được mục tiêu và kết quả cuối cùng sau chương trình học

- Việc học chỉ xảy ra tốt khi có sự tham gia tích cực của học viên Đó là một tiến trình phản ứng bao gồm: Suy nghĩ, cảm giác, hoạt động và diễn đạt phù hợp theo những đòi hỏi của tình huống Nếu không có các yếu tố này, không thể có được quá trình học đầy

- Phương pháp giảng nên rõ, sống động và cụ thể

- Ý tưởng, cảm giác và hành động có khuynh hướng tương hỗ với nhau Chính tương tác này làm cho quá trình học trở nên dễ dàng hơn vì nó giúp tạo ra sự liên hệ chặt giữa sự việc hay tình huống thực tế với lý thuyết

* Phương pháp giáo dục người lớn

Quá trình dạy học cần tuân theo các yêu cầu sau:

- Đảm bảo tính phù hợp về mục đích và nội dung đào tạo với mong đợi của học viên

- Nhấn mạnh tính ứng dụng của nội dung đào tạo vào công việc thực tế của học viên

- Có các ví dụ thực tiễn và liên hệ với điều kiện cụ thể

- Tạo cơ hội để học viên trao đổi và chia sẻ các kinh nghiệm thực tế của họ

- Luôn hướng học viên tới những mục tiêu thực tế có thể đạt được

- Luôn đối sử với học viên như đối với một người lớn

- Hiểu được tình huống, nhu cầu và những khó khăn của nông dân Muốn vậy giảng viên cần phải lắng nghe ý kiến của họ

* Phương pháp giảng dạy

Có nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau Khi chọn phương pháp giảng dạy khuyến nông viên cần lưu ý:

Không nên chọn một phương pháp giảng dạy duy nhất theo cách nghĩ chủ quan của chúng ta rằng đó là cách tốt nhất để cho học viên học chủ đề này Nên sử dụng nhiều hơn một phương pháp dạy trong bất kỳ trường hợp nào Được vậy học viên sẽ duy trì tốt sự quan tâm Hơn nữa nếu họ không học được bằng phương pháp này họ có thể học bằng phương pháp khác Người lớn có những cách riêng để học, những cách này có thể khác với cách chúng ta dạy Vì vậy chúng ta nên giúp họ bằng việc sử dụng nhiều phương pháp khác nhau

Khi đã chọn được phương pháp khuyến nông viên phải chuẩn bị cho việc giảng dạy Nếu không chuẩn bị kỹ, khuyến nông viên sẽ rất lúng túng khi dạy Mặt khác có những nội dung được dạy nhiều lần, mỗi lần dạy nên có bước chuẩn bị lại để phù hợp cho từng đối tượng khác nhau

17

Khi chuẩn bị bài giảng thường có khuynh hướng chuẩn bị về nội dung hơn là phương pháp, cách mà khuyến nông viên dạy Nhưng chính phương pháp dạy sẽ giúp xác định được xem việc dạy có hiệ u quả không Phương pháp dạy tốt là phương pháp giúp học viên hiểu được vấn đề một cách tốt nhất Khi nghĩ đến phương pháp dạy, giảng viên thường chỉ nghĩ mình là thầy giáo, là khuyến nông viên Nông dân sẽ thường thụ động nghe khi khuyến nông viên nói và sẽ thụ động xem khi khuyến nông viên trình diễn Vì vậy hãy nghĩ đến điều mà học viên cần phải làm và hãy để cho họ làm, họ nói, thực tập, viết, đọc, hỏi và trả lời những câu hỏi, thảo luận

Nên thay đổi hoạt động trong buổi tập huấn và lồng ghép với các hoạt động khác một cách linh hoạt Đừng bắt học viên phải ngồi lắng nghe quá lâu

Khi quyết định thử phương pháp mới đừng chán nản nếu lúc đầu nó không được diễn ra suôn sẻ Cố tìm ra lý do tại sao, bằng cách nào có thể làm tốt hơn, cố thử lại

Nhiều người thường nghĩ việc học chỉ diễn ra trong lớp hoặc trong nhóm, khi có giảng viên dạy Trong công tác khuyến nông việc học của nông dân không hoàn toàn như vậy Cách tốt nhất là cách mà học viên học trên công việc của họ Do vậy giảng viên nên chọn phương pháp dạy cũng như hướng dẫn phương pháp học phù hợp cho học viên để họ có thể sử dụng kiến thức đã học và tiếp tục học qua công việc khi không có mặt của giảng viên

* Phương pháp giải thích

Hai dạng chính của phương pháp này là phương pháp bài giảng và trình diễn, dùng

để giới thiệu những kiến thức, kỹ năng từ phía giảng viên đến học viên

Đây là phương pháp phổ biến trong giảng dạy: do dễ làm vì chúng ta được dạy theo cách này, vì học viên mong đợi như vậy và vì chúng ta cảm thấy cách này là tốt Bài giảng rất cần thiết chúng ta có thể trình bày cho học viên điều chúng ta muốn nhưng cần phải chuẩn bị cẩn thận:

- Không giảng quá dài

- Xây dựng chủ đề cẩn thận

- Không nói quá nhiều, chỉ cần nhấn mạnh những điểm quan trọng

Ngưng bài giảng ở bất cứ điểm nào để xem học viên có theo dõi điều bạn nói không Đôi khi điều mà bạn đang nói nẩy sinh ra một thắc mắc làm một số học viên suy nghĩ, nếu bạn không ngưng nói, như thế bạn bị mất một số người nghe

Ba điều quan trọng với phương pháp bài giảng:

- Học viên thụ động vì vậy họ sẽ không học được nhiều

- Học viện người lớn ít nhớ lâu hơn trẻ con Vì vậy phần lớn những điều bạn nói sẽ

bị quên sau 6 giờ

- Nhấn mạnh vào những điểm quan trọng

* Phương pháp khám phá

Chúng ta không cần bảo hay chỉ cho học viên mọi việc, họ có thể tự tìm thấy chúng ngay

cả đối với những học viên ít học

+ Họ có thể đọc đơn thuần hay ghi ra giấy

Một điểm thuận lợi lớn của việc đọc như là một phương pháp học là học viên thực hiện ở trình độ của họ, khi nào rảnh rỗi Nhưng đọc là một kỹ năng, chúng ta cần phải xây dựng

sự tự tin cho họ bằng thực hành trong nhóm

18

Chúng ta không nên rời học viên hoàn toàn mà cần hỗ trợ học, thử xem học hiểu điều mà

họ đọc được bao nhiêu

Học viên có thể đọc tất cả những gì được in ra hoặc cái mà chúng ta soạn ra cho họ Nếu chúng ta viết điều gì đó cho họ đọc, chúng ta nên bao gồm thêm câu hỏi để học có thể tự đánh giá xem họ có hiểu được điều mà học đọc không? Chúng ta phải bảo đảm là điều mà chúng ta viết sẽ phù hợp với khả năng đọc hiểu của họ Ví dụ: ngôn ngữ sử dụng hoặc đoạn văn, biểu đồ, sơ đồ dễ hiểu hoặc chúng ta viết một vấn đề gì đó Cuối bài có đặt những câu hỏi và yêu cầu học viên trả lời

Cung cấp câu trả lời đúng để học có thể kiểm tra xem họ trả lời có đúng không? Nếu họ trả lời đúng họ có thể đọc tiếp, những nếu họ trả lời sai họ sẽ xem lại Nếu được tổ chức tốt, đây là phương pháp dạy tốt trong những nhóm nông dân ít người Muốn vậy trước tiên ta phải có nhóm nông dân hoạt động tốt

* Phương pháp nghiên cứu trường hợp

Sau khi thăm quan cần có thảo luận trong nhóm Có thể vài người hoặc là tất cả viết báo cáo về chuyến thăm quan Những báo cáo này không phải chỉ mô tả nhưng phải nói lên được cảm nghĩ về điều mà họ đã thăm quan, cái gì họ có thể áp dụng được

- Hội thảo:

Phần lớn các cuộc hội thảo thường được tổ chức một cách chính thức Tiến trình hội thảo thường được thực hiện theo cách là chọn chủ đề có thể tranh cãi được, một người nói mặt này có một khoảng thời gian ấn định, người khác nói mặt khác với cùng một thời gian Rồi những người khác có thể nói vài khía cạnh khác Cuối cùng một cuộc bỏ phiếu hay biểu quyết cho vấn đề tranh cãi này Toàn bộ tiến trình được kiểm soát bởi người dẫn dắt, thường người này đứng trung lập

Hội thảo thường là một thảo luận có quy luật, được dùng trong những lĩnh vực làm thay đổi thái độ quan trọng như về lĩnh vực sức khoẻ, kế hoạch hoá gia đình …Cách này ít được sử dụng trong huấn luyện

- Chia nhóm nhỏ:

Chúng ra có thể chia thành nhiều nhóm nhỏ để sao mọi người đều có thể nói được không chỉ có chuyên gia mới nói Đôi khi chúng ta tự để cho học viên chọn người cùng nhóm, cũng có trường hợp ta phải chọn

19

Trong những phương pháp này cần xác định rõ nhiệm vụ và giới hạn thời gian Sau

đó mỗi nhóm sẽ báo cáo lại trước lớp những gì mà họ tìm ra, thời gian cũng cần hạn chế Phần này mỗi nhóm nhỏ chỉ cần báo cáo lại 2 hoặc 3 điểm quan trọn không nên báo cáo lại toàn bộ nội dung thảo luận

* Phương pháp áp dụng/đánh giá

Sau mỗi buổi dạy chúng ta thường xem học viên đã học được gì, họ có thể áp dụng được không? Cách tốt nhất để làm điều này là yêu cầu học viên áp dụng hoặc thử những kiến thức mới

- Kiểm tra sự hiểu biết của học viên

+ Câu hỏi: Phương pháp để xem học viên có học được hay không là giáo viên đặt câu hỏi Đây là một nghệ thuật nó không phải luôn luôn dễ dàng Chúng ta có thể đặt những câu hỏi tổng quát để hỏi cả lớp hoặc câu hỏi trực tiếp cho từng cá nhân Cách hỏi tốt hơn là nên trộn lẫn hai loại này

Chúng ta có thể đặt câu hỏi đóng, câu hỏi cụ thể (trong đó có một câu trả lời đúng) hoặc câu hỏi mở Cần sử dụng nhiều loại câu hỏi, không nhất thiết chỉ sử dụng một loại

+ Kiểm tra: Kiểm tra là phương pháp thường để đánh giá việc học và nó có thể dẫn tới việc học tiếp, xa hơn Nhưng đó là dạng nâng cao của kỹ năng học và thường ít được sử dụng dạy cho người lớn, những người không tham dự vào những lớp học chính quy

Nếu những bài kiểm tra cho người lớn được chuẩn bị những bài dành cho học sinh thì không phù hợp

+ Đố vui: Đây là một dụng cụ cần thiết và năng động, là một dạng để khen thưởng hơn là

để củng cố kiến thức và sự hiểu biết Nó có khuynh hướng nhấn mạnh và đề nghị người này đúng và người khác sai Phương pháp này vui nhộn, căng thẳng, học viên rất thích vì

nó có tính thi đua Phương pháp này cũng có thể là một dụng cụ cần thiết để có việc học trong một vài trường hợp nhưng ít sử dụng thường xuyên

+ Dạy cho người khác

Một phương pháp đánh giá tốt nhất là yêu cầu học viên dạy lại cho người khác điều mà học viên đã học, bạn đóng vai quan sát, nghe Như vậy bạn có thể hiểu được ngay là học viên của bạn có hiểu bài không

* Chọn phương pháp dạy

Trong 4 phương pháp: giải thích, khám phá, tham gia, áp dụng Làm cách nào bạn có thể chọn chúng?

- Chúng ta nên sử dụng nhiều hơn một phương pháp để dạy một điều gì đó

- Chúng ta cần chắc chắn rằng học viên năng động, không thụ động Chú ý cái mà học viên đang làm, đừng nói quá nhiều về chúng ta

- Cần xây dựng niềm tin trong học viên cho đến khi họ có thể tự làm

Đôi khi chúng ta muốn bắt đầu với phương pháp giải thích sau đó phương pháp khám phá hoặc tham gia và cuối cùng với phương pháp áp dụng Nhưng thật ra không cần thiết phải theo trình tự như vậy Chúng ta vẫn có thể bắt đầu với phương pháp khám phá hoặc tham gia sau đó chúng ta dùng phương pháp giải thích để kết luận Không có phương pháp nào

là phương pháp duy nhất đúng mà chúng ta cần chọn một cách nào phù hợp cho chúng ta và học viên

20

* Lớp tập huấn

Các giai đoạn trong việc tổ chức thực hiện lớp tập huấn

* Giai đoạn 1: Chuẩn bị và tổ chức lớp tập huấn

- Xác định rõ mục tiêu: Mục tiêu của lớp tập huấn nói về việc người học sẽ như thế nào hoặc họ có khả năng làm được gì sau khi kết thúc lớp tập huấn

- Xác định nhóm đối tượng: Qua đó có thể biết những kinh nghiệm hiện có của họ là gì? Học thiếu những kinh nghiệm, kiến thức nào? Học viên tham gia đóng góp những kiến thức, kỹ năng đặc biệt gì cho lớp tập huấn? Học viên học tập tốt khi nào?

- Thiết lập các tiêu chí để chọn lựa học viên: Các tiêu chí giúp xác định ai là những học viên tham gia: tuổi, phân bổ nam nữ, nghề nghiệp và vị trí của họ

- Thông báo: Đến lãnh đạo địa phương hoặc những ngành có liên quan Mời học viên

- Chọn lựa địa điểm: Có thể tổ chức ở bất kỳ đâu có điều kiện thuận lợi như:

+ Chỗ ngồi thoải mái: Trong nhà nông dân, dưới bóng mát ở sân nhà, ngoài ruộng vườn, ở lớp học hay hội trường

+ Dễ kết hợp với phát biểu, trình bày nội dung với biểu diễn thực hành thao tác, sử dụng các phương tiện nghe nhìn kết hợp với thăm đồng, quan sát thực tế

- Thời gian: Tổ chức vào thời điểm thuận tiện và không nên kéo dài Có thể thực hiện vào buổi sáng, chiều, tối tuỳ vào điều kiện cụ thể

- Quyết định số học viên

- Nghiên cứu và tiếp xúc với những người có kinh nghiệm để thiết lập nội dung cho lớp học

+ Nội dung cần đáp ứng các mục tiêu đề ra

+ Về kiến thức phải giới thiệu các loại kiến thức gì để đáp ứng nhu cầu người học (Kiến thức được chia thành 3 loại: phải biết, nên biết, biết thì tốt) Những kiến thức phải biết cần được đưa vào nội dung tập huấn, các kiến thức khác có thể trực tiếp đưa vào hay đưa vào dưới dạng tài liệu tham khảo

+ Trong kỹ năng cần xác định rõ các loại kỹ năng nào là cần thiết và trọng điểm, kỹ năng nào có thể chỉ trình bày hoặc giới thiệu sơ bộ

+ Cần làm rõ những thay đổi gì trong thái độ là cần thiết và quan trọng

+ Sắp xếp thứ tự hợp lý

- Chọn lựa và làm những trợ huấn cụ thích hợp

- Xác định cách theo dõi, đánh giá

- Dự trù những yếu tố như: thời khoá biểu, vật liệu, phương tiện di chuyển…

- Dự trù ngân sách

* Giai đoạn 2: Thực hiện

- Kiểm tra lại toàn bộ các bước chuẩn bị: xem phòng, dụng cụ cần thiết có đầy đủ không, phương tiện di chuyển nếu cần thiết khoảng một ngày trước khi lớp học bắt đầu

- Sắp chỗ ngồi: Sắp xếp chỗ ngồi ảnh hưởng đến việc tham gia phát biểu của học viên Những người ngồi trước thường tham gia nhiều hơn những người ngồi phía sau Nên sắp xếp chỗ ngồi sao cho mọi người tham dự có thể nhìn thấy nhau để tăng cường việc thảo luận và tương tác giữa các học viên Khoảng trống giữa các ghế cũng ảnh hưởng đến

sự dễ chịu của học viên

- Khoảng không dành cho học viên:

+ Cần rộng rãi để dễ ghi chép

+ Nên có lối đi giữa

+ Nếu được số học viên tham gia không quá nhiều Sự tiếp xúc bằng mắt và quan sát của ngôn ngữ không lời là những yếu tố quan trọng của bài trình bày Những việc làm này

sẽ bị hạn chế nếu số cử toạ đông

- Khoảng không cho giảng viên:

+ Bàn viết cho giáo viên nên đặt phía bên phải của giảng viên

- Kiểm tra hệ thống âm thanh đảm bảo hệ thống làm việc tốt, không có tạp âm

* Giai đoạn 3: Theo dõi, đánh giá và báo cáo

Đánh giá giúp khuyến nông viên nhận biết được tính hiệu quả của hoạt động đào tạo của mình Tuy nhiên đánh giá không phải là hành động cuối cùng Mục đích của đánh giá không phải chỉ để ghi nhận kết quả đạt được tốt hay xấu Đó còn là một công cụ để cải thiện liên tục kỹ năng riêng của khuyến nông viên Muốn vậy cần phải tìm hiểu tại sao kết quả tốt hay xấu, những tác nhân nào đã ảnh hưởng đến kết quả Nếu thay đổi những tác nhân đó thì kết quả có ngược lại hay không?

Nhiều nơi đánh giá công việc đào tạo của cán bộ khuyến nông còn mang tính hình thức, định tính Thực hiện một cuộc đào tạo là sự thay đổi ý thức, trạng thái tinh thần và sự hiểu biết của con người Đó là một vấn đề của sự thay đổi chất lượng của những tính chất

và ý thức Như vậy điều này bắt buộc chúng ta những khuyến nông viên làm việc với những quan điểm về chất lượng

* Điểm quan trọng của việc đánh giá

Những hoạt động đào tạo khuyến nông phải luôn thích ứng với những điều kiện đặc biệt khác nhau Vì vậy việc đánh giá những hoạt động đào tạo tuỳ thuộc vào hình thức và lĩnh vực Để đánh giá một cuộc đào tạo cần phải đánh giá 3 mặt sau:

- Đánh giá những trợ huấn cụ được sử dụng

- Đánh giá vai trò của khuyến nông viên: có thể đánh giá vai trò của khuyến nông viên theo 4 điểm quan trọng sau đây:

+ Sử dụng trợ huấn cụ

+ Mối quan hệ giữa khuyến nông viên và những người tham dự

+ Khả năng quan sát và sự tự nguyện sửa đổi để làm tốt hơn

+ Khả năng của khuyến nông viên trong việc giải quyết các vấn đề

- Đánh giá phản ứng của người tham dự trước và sau khoá học: Đây là một đánh giá quan trọng nhất Nó nói lên tính hiệu quả của khoá huấn luyện

Những chỉ dấu có thể dùng để đánh giá sự phản ứng của học viên

+ Im lặng sau một câu hỏi hay một lời đề nghị

+ Lặp lại một cách máy móc những từ của khuyến nông viên

+ Thảo luận giữa những người tham dự về một chủ đề khác

+ Những câu hỏi hoặc những ghi nhận không khớp với chủ đề

+ Những câu hỏi đặt ra để gây sự chú ý cho khuyến nông viên hoặc để được chiếu cố

+ Câu hỏi khiêu khích, thái độ sinh sự

+ Tấn công khuyến nông viên hoặc những thành viên khác

+ Câu hỏi phê phán

+ Những ghi nhận khiêu khích nhưng có tính xây dựng

+ Câu hỏi xác thực nó giúp làm tăng kiến thức

+ Câu hỏi kêu gọi những câu trả lời

+ Câu hỏi để đào sâu thêm chủ đề chính

+ Giải thích giúp tiến triển chủ đề đang thảo luận

+ Bình luận để đưa ra những đề nghị

+ Học viên cho những lý do tại sao và điều nào thì tốt

22

Đánh giá phải được tiến hành thường xuyên trong suốt quá trình huấn luyện Cuộc đánh giá kết thúc là cuộc đánh giá tổng thể mà nó thường được tiến hành thông qua 3 bước: Chuẩn bị, thực hiện và tận dụng (đánh giá thông tin phản hồi) Đánh giá kết thúc giúp rút ra được bài học kinh nghiệm để cải thiện hoạt động tương lai

* Viết báo cáo khoá học

- Báo cáo cần phải cung cấp những sự kiện lý thú, thực tế và cần thiết

- Báo cáo rất quan trọng để có thể theo dõi và kiểm soát các hoạt động khuyến nông,

từ đó làm căn cứ cho việc quyết định những việc trong tương lai

Những điểm yếu trong phần lớn các báo cáo:

- Những thông tin thu thập không hữu dụng, không có giá trị làm kế hoạch tương lai

Ví dụ: báo cáo thường liệt kê số lượt các hoạt động khuyến nông, không bình luận về phản ứng của người tham gia, hay đề mục chuyển giao …

- Báo cáo đôi khi giấu diếm sự thật vì sợ trách nhiệm hoặc muốn để tạo uy tín cá nhân Điều này làm thiếu đi sự tham gia của cấp dưới trong việc làm kế hoạch và theo dõi các hoạt động

Báo cáo cần phải ghi rõ những phản ứng của nông dân đối với những khuyến cáo, điều này giúp ích cho quá trình theo dõi và đánh giá sau này

* Trình tự thực hiện một buổi học

- Khai mạc buổi học

+ Để các học viên thoải mái

+ Tuyên bố mục tiêu và giải thích kế hoạch

+ Gợi sự quan tâm

+ Bắt đầu đúng giờ

- Trình bày hay thu thập sự kiện và ý tưởng

+ Phải chắc chắn là sự kiện được trình bày rõ ràng

+ Kích thích việc thảo luận trực tiếp

+ Giữ cuộc thảo luận đi đúng vấn đề

+ Động viên sự suy nghĩ của mọi người trong nhóm

+ Dùng bảng viết, bảng lật …

- Cân nhắc các sự kiện và ý tưởng

+ Giúp nhóm cân nhắc và phân tích các ý tưởng

+ Tạo sự chấp nhận hay đồng ý của nhóm

3.2.3 Phương pháp trình diễn (xây dựng mô hình trình diễn)

Nông dân nói chung rất muốn được nhìn tận mắt thành quả của cách làm ăn mới, những cây, con mới và những ảnh hưởng của chúng đến sản xuất của gia đình họ Do vậy trình diễn có tác dụng rất lớn, đặc biệt là đối với những nông dân chưa biết đọc, biết viết Đồng thời nó cũng tạo điều kiện cho nông dân phân biệt được sự khác nhau giữa những biện pháp canh tác mới và cách làm cũ của họ Có 2 loại trình diễn là trình diễn phương pháp và trình diễn kết quả

Người phụ trách cần luôn để ý tới trình độ hiểu biết của nông dân Trong khi truyền đạt cần áp dụng 3 cách: nói, biểu diễn và chất vấn nhiều lần để gây ấn tượng

* Những điểm cần lưu ý

- Quyết định đề tại và kỹ thuật trình diễn

+ Dựa vào đối tượng tham dự, nhu cầu của họ để quyết định đề tài trình diễn

+ Nghiên cứu xem kỹ thuật mới chắc chắn có hiệu quả không, kỹ thuật cũ hiện đang áp dụng có thật sự cần phải thay đổi không?

+ Có thể áp dụng phương pháp thính thị trong khi trình diễn không?

+ Khả năng của khuyến nông viên hoặc người phụ trách có đủ để thực hiện cuộc trình diễn không?

+ Có cách nào đơn giản hơn mà vẫn đạt được mục tiêu đề ra?

- Lập kế hoạch trình diễn

+ Chọn địa điểm thích hợp

+ Dự thảo đề cương và thứ tự công việc

+ Nắm rõ trọng tâm của công tác trình diễn

+ Tìm tài liệu và trang bị những phương tiện cần thiết cho cuộc trình diễn Nếu cần phải lập lại nhiều lần thì cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ

+ Chuẩn bị tài liệu để phát cho người tham dự

- Trước khi trình diễn

+ Chuẩn bị chu đáo các thao tác

+ Thực tập cho quen thao tác

+ Nơi trình diễn cần rộng rãi để người xem cảm thấy thoải mái, cần sắp xếp để mọi người đều có thể nghe và thấy được

+ Kiểm soát và sắp xếp các dụng cụ để biểu diễn theo thứ tự của chương trình

+ Ở mỗi giai đoạn của cuộc biểu diễn cần phải thảo luận ngay xem có hợp với nông dân địa phương hay không

+ Cần nắm vững thời gian trình diễn, thực tập và chất vấn

- Trong khi trình diễn

+ Chào mừng những người đễn dự, làm cho họ vui vẻ, nhẹ nhõm và cảm thấy tin tưởng vào những gì mà họ sắp thu nhận được từ các cuộc trình diễn

+ Giới thiệu mục đích, tầm quan trọng của cuộc trình diễn với đối tượng người nghe nếu đem áp dụng phương pháp này trên thực tế

+ Trình bày những thao tác Nếu mọi người chưa hiểu rõ, cần phải lặp lại

+ Nên sử dụng những câu nói thông thường, nếu không tránh được việc phải dùng những thuật ngữ khoa học thì phải giải thích cho rõ ràng

+ Làm sao cho mọi người đều nghe và thấy rõ

+ Giải thích tuần tự từng mục và trước khi sang mục khác cần phải dành thời gian để giải đáp các thắc mắc của nông dân đối với mục vừa trình diễn xong

+ Phát tài liệu cho nông dân tham khảo

+ Mời nông dân trình diễn

+ Thảo luận, phê bình, đúc kết lại thành ý chung

24

+ Nếu trong số đối tượng người nghe có người có phương pháp khác đơn giản hơn, ta cần sẵn sàng chấp nhận Nếu có những câu hỏi không thể trả lời ngay được nên nói thẳng và hẹn lần sau sẽ trả lời

+ Ghi tên và địa chỉ những người tham dự

+ Cùng nông dân đánh giá công tác tổ chức, nội dung và phương pháp thực hiện của khuyến nông viên

+ Khi kết thúc cuộc trình diễn, cám ơn tất cả những người đã tạo điều kiện và tham gia cuộc trình diễn, đồng thời nên kế hoạch cho những công việc cần làm tiếp theo

- Sau khi trình diễn

+ Gửi tin tức cho các cơ quan thông tin đại chúng

+ Nếu cuộc trình diễn có ít người tham dự hoặc không gây hào hứng, cần tìm hiểu nguyên nhân + Thăm những nông dân đã tham dự để xem họ có áp dụng hay có vừa ý khi sử dụng phương pháp mới không?

- Đánh giá kết quả trình diễn

+ Điều tra việc làm của nông dân đã tham dự xem họ có cải tiến hay không?

+ Thăm dò ý kiến của lãnh đạo địa phương

+ Điều tra các cửa hàng dịch vụ vật tư trong địa bàn, nơi mà nông dân thường mua vật tư sản xuất xem việc tiêu thụ những vật dụng liên quan đến chủ đề trình diễn có tăng lên hay không?

- Ưu điểm

+ Có thể cùng một lúc hướng dẫn được nhiều hộ nông dân

+ Nông dân nắm chắc kỹ thuật hơn so với trường hợp họ chỉ nghe giảng bài một cách thụ động trong lớp học

Những người tham dự đến từ đâu:………

Có bao nhiêu cuộc trình diễn tương tự được thực hiện trong vùng:……… Phương tiện cần thiết:………

Những thông tin cần tham khảo:………

- Thông tin từ nơi khác đã áp dụng:………

- Giá nguyên liệu………

- Có thể mua ở đâu………

3.2.3.2 Trình diễn kết quả

Trình diễn kết quả rất quan trọng nó là chất xúc tác để giúp cho nông dân dễ dàng thay đổi thái độ Trước khi phổ biến kỹ thuật mới, để được sự tín nhiệm của nông dân và cũng đồng thời củng cố niềm tin của chính mình về kết quả cần phổ biến, khuyến nông viên thường áp dụng loại hình trình diễn kết quả (mô hình trình diễn) Thực tế cho thấy một thành quả về nông nghiệp nào đó mà đã qua trình diễn có kết quả chắc chắn sẽ giúp cho khuyến nông viên nắm vững được phương pháp mới để trình bày với nông dân

Phương pháp này nhằm chứng minh sự cải tiến nào đó chắc chắn có thể đem áp dụng tại địa phương Loại hình trình diễn này cần phải có thời gian, quá trình thực hiện

25

cần ghi chép lại Phương pháp này để chứng minh rằng có thể đem ra áp dụng trên thực tế những kết quả tốt của các cơ sở nghiên cứu như các trung tâm thí nghiệm, các viện nghiên cứu, trường đại học chứ không phải để tìm ra một đường hướng mới hay cách làm mới

- Mục đích: Là để chỉ ra cho nông dân thấy kết quả cũng như loại bỏ sự nghi ngờ của nông dân đối với những phương pháp /kỹ thuật mới trong điều kiện cụ thể tại địa phương

- Trong một điểm trình diễn có thể thực hiện động thời một hay nhiều mục đích khác nhau Tuy nhiên trên cùng một điểm mà có nhiều mục đích khác nhau sẽ gây khó khăc cho việc theo dõi và đánh giá Vì vậy đứng trên quan điểm giáo dục chỉ nên thực hiện một mục trình diễn để phổ biến một mục đích duy nhất sẽ thuận lợi hơn

+ Tốn nhiều thời gian

+ Nếu kết quả trình diễn tốt, công việc phổ biến phương pháp mới ở địa phương rất thuận lợi Nhưng nếu ngược lại bất cứ vì lý do gì mà cuộc trình diễn bị thất bại sẽ gây nhiều hậu quả ngược lại Vì vậy khuyến nông viên nên dè dặt và lưu ý áp dụng sao cho có kết quả chắc chắn

- Quyết định đề tài và kỹ thuật trình diễn:

+ Dựa vào đối tượng tham dự, nhu cầu của họ để quyết định đề tài trình diễn + Nghiên cứu xem kỹ thuật mới chắc chắn có hiệu quả không, kỹ thuật cũ hiện đang áp dụng có thật sự cần phải thay đổi không?

+ Có thể áp dụng phương pháp thính thị trong khi trình diễn không? có cách nào đơn giản hơn mà vẫn đạt được mục tiêu đề ra là phổ biến kết quả?

+ Khả năng của khuyến nông viên hoặc người phụ trách có đủ để thực hiện cuộc trình diễn không?

- Lập kế hoạch trình diễn:

+ Chọn địa điểm thích hợp

+ Dự thảo đề cương và thứ tự công việc

+ Nắm rõ trọng tâm của công tác trình diễn

+ Tìm tài liệu và trạng bị những phương tiện cần thiết cho cuộc trình diễn Nếu cần phải lập lại nhiều lần thì cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ

- Chọn nông dân tham gia trình diễn:

+ Thiết lập tiêu chí cụ thể để chọn nông dân tham gia trình diễn

+ Phỏng vấn thăm dò

+ Lập danh sách những nông dân dự kiến chọn

+ Tham khảo ý kiến của lãnh đạo địa phương và chốt lại danh sách

- Công việc cần chuẩn bị trước khi trình diễn:

+ Đưa kế hoạch đã thống nhất thảo luận với nông dân tham gia trình diễn thêm một lần nữa + Chuẩn bị nội dung tập huấn cũng như tài liệu để phát cho nông dân

+ Tập huấn /giải thích rõ cho hộ nông dân tham gia trình diễn cách thức tiến hành trình diễn và cung cấp tài liệu cho họ tham khảo

- Công việc thực hiện trong quá trình trình diễn:

+ Thăm hỏi trình diễn viên, theo dõi xem họ có thực hiện theo đúng kế hoạch đề ra

và kịp thời giải quyết những khó khăn nảy sinh

+ Dựng bảng ghi rõ những nội dung khác nhau để so sánh

+ Đánh giá kết quả trình diễn theo từng thời kỳ thích hợp và đánh giá trước khi kết thúc trình diễn

26

+ Tổ chức thăm quan, hội thảo chia sẻ kết quả đạt được

+ Ghi lại những hình ảnh quan trọng bằng chụp hình hoặc quay phim

- Sau trình diễn:

+ Tận dụng những phương tiện truyền thông đại chúng để phổ biến kết quả

+ Phổ biến kết quả trong những buổi họp của các cấp ở địa phương

- Những nguyên tắc cơ bản của trình diễn:

+ Đơn giản, phù hợp với khả năng áp dụng của đại đa số nông dân trong vùng: Những trình diễn đơn giản, ngắn gọn, rõ ràng bao giờ cũng có hiệu quả hơn nhiều so với những trình diễn phức tạp và đòi hỏi quá nhiều đầu tư của nông dân Do vậy, nên làm từng bước một hoặc tổ chức thành nhiều trình diễn nhỏ khác nhau còn hơn là đưa quá nhiều yếu

tố vào trong một lần trình diễn

+ Trình diễn cũng là một lớp học: Mục đích của trình diễn là hướng dẫn cho nông dân biết tác dụng, hiệu quả của một loài cây con mới hay một cách là một công việc mới

Vì vậy trình diễn phải được coi là một phương pháp dạy học mà trong đó các yếu tố bắt buộc phải tính đến như địa điểm trình diễn, thời gian trình diễn, những phương tiện và phương pháp hướng dẫn

+ Chuẩn bị chu đáo: Một trình diễn phải được lập kế hoạch cẩn thận và chu đáo Nếu trình diễn một cách vội vàng hay không lập kế hoạch chi tiết thường đem lại kết quả không được như mong đợi

- Vai trò của cán bộ khuyến nông trong trình diễn kết quả:

+ Cán bộ khuyến nông có vai trò là người giám sát chứ không làm lấy tất cả mọi việc Cần chủ động giúp đỡ nông dân trực tiếp thực hiện trình diễn và khuyến khích mọi người khác cùng tham gia tích cực

+ Những ngày đầu triển khai mô hình, cán bộ khuyến nông phải có mặt tại hiện trường để hỗ trợ và giám sát việc thực hiện quy trình đã tập huấn

+ Thường xuyên tới thăm và cùng các hộ theo dõi, đo đếm và ghi chép các số liệu cần thiết trong mô hình

+ Nếu thấy mô hình đạt kết quả tốt có thể tổ chức một cuộc hội thảo đầu bờ và mời nông dân trong vùng đến thăm và trao đổi

+ Đánh giá sơ bộ, thu thập thêm số liệu để chuẩn bị cho tổng kết nhân rộng

Bảng: SỰ KHÁC NHAU GIỮA TRÌNH DIỄN PHƯƠNG PHÁP VÀ TRÌNH DIỄN

KẾT QUẢ Trình diễn kết quả Trình diễn phương pháp

Người thực hiện Nông dân công tác viên Cán bộ khuyến nông, chuyên

viên kỹ thuật Địa điểm Trên điều kiện thực tế sản xuất

của nông dân Nơi hội họp, huấn luyện Thời gian Vài tuần hoặc vài tháng Chỉ trong thời gian cuộc họp Mục đích Chứng minh hiệu quả của một kỹ

thuật/phương pháp mới Dạy kỹ xảo hoặc phương pháp từng bước một

3.2.4 Thăm quan

* Mục đích:

Tạo điều kiện cho nông dân so sánh cách làm ăn của mình với người khác và trao đổi kinh nghiệm với nhau, qua đó thuyết phục nông dân làm theo các mới mà địa phương mình chưa có

* Nguyên tắc:

- Chọn nơi đến thăm quan có những điều kiện sản xuất tương tự với địa phương mình

- Phải có bước tiền trạm chuẩn bị để đảm bảo an toàn và hiệu quả của chuyến đi

27

- Một chuyến thăm quan thường qua 5 giai đoạn:

+ Xác định mục tiêu và đối tượng của chuyến đi thăm quan

+ Lập kế hoạch chi tiết về lịch trình và nội dung sẽ thăm quan

+ Làm tất cả các công việc chuẩn bị và liên hệ cần thiết

+ Tiến hành chuyến thăm quan

+ Đánh giá, lập kế hoạch và viết báo cáo

* Các bước tiến hành

- Bước 1: Thảo luận chủ đề thăm quan và kết quả mong đợi với nhóm nông dân Thông qua chuyến thăm quan thì nông dân giải quyết được vấn đề gì? Chọn tiêu chuẩn cho địa điểm mô hình thăm quan, ai là người chịu trách nhiệm tổ chức

- Bước 2: Chọn địa điểm phù hợp với chủ đề thăm quan theo các tiêu chí đã được thống nhất

- Bước 3: Lập kế hoạch chi tiết cho chuyến thăm quan

Kế hoạch này phải trả lời được các câu hỏi sau:

+ Mục đích chuyến thăm quan?

+ Đối tượng đi thăm quan và số lượng?

+ Địa điểm tham quan?

+ Thời gian phù hợp?

+ Độ dài chuyến thăm quan?

+ Nội dung thăm quan và lịch trình chi tiết của chuyến đi?

+ Kinh phí và các phương tiện trợ giúp?

+ Phân công trách nhiệm cho từng thành viên

- Bước 4: Chuẩn bị

+ Trong trường hợp cần thiết phải cử người đi tiền trạm để nắm tình hình địa phương, đường sá đi lại, nơi ăn chốn nghỉ, tính phù hợp của mô hình dự định thăm quan với mục tiêu đề ra … nhằm đảm bảo sự thành công của chuyến thăm quan

+ Thống nhất với bên liên quan của địa phương đến thăm quan về kế hoạch cũng như nội dung chuyến thăm quan Đề nghị sự trợ giúp của họ trong việc tổ chức cho chuyến thăm quan theo kế hoạch

+ Thông báo cho các thành viên trong đoàn về lịch trình và các vấn đề liên quan đến chuyến đi trước khoảng 1 tuần

+ Cần họp mặt với các thành viên trong đoàn trước chuyến thăm quan để:

Làm cho các thành viên hiểu rõ hơn mục tiêu, nội dung, lịch trình cũng như kiểm tra sự chuẩn bị của các thành viên cho chuyến đi

Các thành viên trong đoàn thảo luận với nhau về những câu hỏi mà họ có thể dùng

để hỏi trong quá trình thăm quan Điều này giúp cá thành viên tự tin và chủ động tìm hiểu học hỏi, không bỏ sót những vấn đề cần quan tâm và phần trả lời, giải thích sẽ tập trung hơn Các học viên sẽ học được nhiều hơn và dễ dàng đạt được mục tiêu đặt ra cho chuyến thăm quan

Trong trường hợp cần thiết, có thể phân công người đại diện cho nhóm chịu trách nhiệm hỏi các câu hỏi đã được nhóm thống nhất và người chịu trách nhiệm ghi chép phần trả lời

+ Gặp mặt những người ở địa phương giúp tổ chức cuộc thăm quan để giới thiệu đoàn và thống nhất lần chót về kế hoạch cũng như nội dung và lịch trình cuộc thăm quan

28

+ Hộ nông dân hoặc cán bộ ở địa phương thăm quan giới thiệu toàn bộ nội dung, cách thức tiến hành và kết quả đạt được về chủ đề của chuyến thăm quan

+ Tiến hành thăm mô hình

+ Các thành viên trong đoàn và những người ở địa phương trao đổi, thảo luận để làm rõ những vấn đề mà các đại biểu quan tâm Cuộc thảo luận có thể tổ chức ngay tại nơi

có mô hình nếu không bị ảnh hưởng bởi thời tiết

+ Thảo luận nhóm để rút ra bài học và khả năng áp dụng Những khó khăn trở ngại

gì nếu áp dụng và sự trợ giúp cần thiết từ các cơ quan khuyến nông là gì? Lập kế hoạch chi tiết Những ý kiến đóng góp nhằm rút kinh nghiệm cho những chuyến thăm quan sau Cuộc thảo luận này có thể được tổ chức vào cuối chuyến thăm ở địa bàn thăm quan hay ở địa phương mình sau khi kết thúc chuyến thăm Nên tổ chức càng sớm càng tốt đừng để quá lâu

- Bước 6: Đánh giá, viết báo cáo

+ Đánh giá kết quả chuyến thăm quan nhằm xác định:

Cảm nhận của các thành viên tham dự về những gì đã học và ghi nhận được qua chuyến thăm quan

Những đề xuất, kiến nghị

+ Viết báo cáo gửi các bên liên quan

3.2.5 Hội thảo đầu bờ

* Mục đích:

Nhằm thuyết phục nông dân qua việc nhìn tận mắt kết quả của những kỹ thuật mới, giúp mọi người yên tâm khi mở rộng áp dụng kỹ thuật này Đây cũng là dịp các nông dân gặp gỡ nhau để trao đổi kinh nghiệm Thăm quan hội thảo được tiến hành khi có tiến bộ

kỹ thuật được áp dụng thành công tại địa phương

* Nguyên tắc:

- Nên tổ chức ngay tại điểm trình diễn: Ruộng, vườn, trang trại của nông dân

- Phải do chính người nông dân đó báo cáo giới thiệu quá trình tiến hành làm

- Khuyến nông viên trong hội thảo đầu bờ đóng vai trò là người hỗ trợ cho nông dân giới thiệu kết quả trình diễn, hướng dẫn để cuộc hội thảo không đi chệch mục tiêu và trả lời các câu hỏi liên quan đến kỹ thuật mới khi cần

Chương trình tổng quát cho một buổi thăm quan, hội thảo được trình bày tóm tắt trong bảng sau:

Bảng: CHƯƠNG TRÌNH TỔNG QUÁT CHO MỘT BUỔI THĂM QUAN, HỘI THẢO

Tạo cho nông dân có ý thức về vấn đề sắp thăm quan

Giới thiệu mục tiêu bằng cách trả lời những câu hỏi

Định hướng sự quan sát cho:

- Một cuộc thăm quan

- Một cuộc trình diễn thực tế

Giải thích có sử dụng trợ huấn cụ

Thảo luận:

Điều khiển thảo luận:

- Trao đổi giữa trình diễn viên và nông dân

- Thu nhận thông tin phản hồi

- Giải đáp câu hỏi

Kết luận: Nhắc lại những điểm chính

* Các bước thực hiện

Bước 1: Chuẩn bị

- Căn cứ vào kết quả của mô hình trình diễn, cán bộ khuyến nông bàn với các bên liên quan để xây dựng kế hoạch chi tiết Kế hoạch phải trả lời được các câu hỏi sau:

29

+ Mục đích của cuộc hội thảo đầu bờ?

+ Hộ nông dân nào sẽ tham gia, bao nhiêu người?

+ Nội dụng hội thảo?

+ Địa điểm?

+ Thời gian thích hợp nhất để tiến hành?

+ Kinh phí và phương tiện trợ giúp?

+ Người trợ giúp cho cuộc hội thảo?

+ Các bước triển khai

- Thảo luận chi tiết với hộ nông dân có mô hình về:

+ Nội dụng cuộc hội thảo đầu bờ, thời gian buổi hội thảo, số lượng người tham gia… + Những thông tin, số liệu cần trao đổi với đoàn

+ Cách thức và phương pháp trình bày

- Thông báo mục đích, nội dung, thời gian và địa điểm cho các thành viên được mời tham gia khoảng trước một tuần

Bước 2: Trình bày

- Cần họp mặt với các thành viên tham dự hội thảo tại hội trường hay nhà chủ hộ có

mô hình trình diễn trước khi thăm thực địa để:

+ Làm cho các thành viên hiểu rõ mục tiêu, nội dung, lịch trình cũng như các quy định, yêu cầu, lưu ý khác liên quan đến cuộc hội thảo

+ Các thành viên tham dự hội thảo có thể có những quan tâm khác nhau xung quanh chủ đề của cuộc hội thảo Tốt nhất hãy nhóm những người có cùng mối quan tâm tương tự vào một nhóm và họ phải thảo luận với nhau về những câu hỏi mà họ sẽ hỏi trong quá trình thăm thực địa Điều này giúp các thành viên tự tin và chủ động tìm hiểu học hỏi, không bỏ sót những vấn đề cần quan tâm và phần trả lời, giải thích sẽ tập trung hơn Các thành viên sẽ học được nhiều hơn và dễ dàng đạt được mục tiêu đặt ra cho cuộc hội thảo

+ Trong trường hợp cần thiết, có thể phân công trong nhóm nhỏ người đại diện cho nhóm chịu trách nhiệm ghi chép phần trả lời hoặc giải thích

- Tiến hành thăm thực địa

- Chủ hộ có mô hình giới thiệu toàn bộ nội dung, cách thức tiến hành và kết quả đạt được Tuỳ theo từng điều kiện cụ thể, phần trình bày này có thể được thực hiện trong phòng họp/hội trường trước khi tiến hành thăm thực địa

- Các thành viên tham gia hội thảo và chủ mô hình trao đổi, thảo luận để làm rõ những vấn đề mà các đại biểu quan tâm Cuộc thảo luận có thể tổ chứ ngay tại nơi có mô hình nếu không bị ảnh hưởng bởi thời tiết

Bước 3: Đánh giá và lập kế hoạch

- Đánh giá kết quả cuộc hội thảo đầu bờ nhằm xác định:

+ Các thành viên tham dự đã học và ghi nhận được gì qua cuộc hội thảo

+ Bao nhiêu trong số họ muốn áp dụng những điều đã học được

+ Họ có thể gặp những khó khăn, trở ngại gì nếu áp dụng

+ Những yêu cầu trợ giúp từ phía các cơ quan khuyến nông

- Xây dựng kế hoạch chi tiết với các hộ muốn áp dụng

- Những ý kiến đóng góp nhằm rút kinh nghiệm cho cuộc hội thảo đầu bờ sau

- Viết báo cáo gửi các bên liên quan

4 Phương pháp tiếp xúc đám đông (thông tin đại chúng)

Trong thực tế hiện nay người ta sử dụng nhiều phương tiện truyền thông khác nhau

để thực hiện công tác khuyến nông Có thể chia làm các nhóm sau:

- Phương tiện nghe nhìn: Đài, tivi, video

- Ấn phẩm: báo chí, tranh ảnh, áp phích và những tờ bướm

30

Khi sử dụng những phương tiện thông tin đại chúng trong khuyến nông có thể cùng lúc đưa thông tin đến được với nhiều người Tuy nhiên những phương tiện đó cũng không thể thay được công việc của một khuyến nông viên Vì vậy nên sử dụng chúng trong các trường hợp sau:

- Tuyên truyền để giúp nông dân nhận thức được những sáng kiến mới và động viên họ đẩy mạnh tăng gia sản xuất

- Đưa ra những lời khuyến cáo đúng lúc

- Mở rộng phạm vi ảnh hưởng của các hoạt động khuyến nông

- Chia sẻ kinh nghiệm với những nông dân ở các địa phương khác

- Trả lời những thắc mắc của nông dân Thường thì các lời khuyến về cách khắc phục một vấn đề nào đó được phát trên đài, tivi hoặc viết trên báo sẽ được nhiều người biết đến

- Nhắc đi nhắc lại nhiều lần một lượng thông tin hoặc một lời khuyến cáo cho nông dân để làm họ nhớ kỹ và lâu hơn

- Củng cố lòng tin của nông dân đối với một vấn đề nào đó Đôi khi nông dân tin những điều phát trên đài hoặc viết trên báo hơn những điều cán bộ khuyến nông nói ra

4.1 Các ấn phẩm (sách nhỏ, báo, tờ bướm )

Ấn phẩm hay Tờ gấp và sổ tay … là loại tài liệu giúp cung cấp thông tin kỹ thuật tóm tắt cho nông dân để họ có thể đọc và làm theo

* Ưu điểm:

- Ít tốn kém tiền bạc và dễ thực hiện việc chuyển giao thông tin

- Thông tin có thể đến được với nhiều người

- Khuyến khích người dân tự học bằng cách đọc và tìm hiểu các thông tin hữu ích

- Có thể tra cứu được nhiều lần

- Tài liệu có chất lượng tốt sẽ mang lại hiệu quả không nhỏ

- Có thể photo để có số lượng lớn khi cần

* Nhược điểm:

- Nông dân phải có khả năng đọc được tài liệu

- Cần phải rất cẩn thận trong biên soạn nội dung và thiết kế cho phù hợp với nhóm đối tượng

- Tiêu tốn thời gian cho quá trình xây dựng, thiết kế và sản xuất

- Khó sử dụng bản photo nếu mầu của tài liệu gốc không tạo sự tương phản rõ trong bản copy đen trắng

- Độc giả không thể đặt câu hỏi trừ khi họ thuộc thành viên của một nhóm nào đó có

 Xác định mục tiêu của tài liệu

 Xác định nội dung nào cần đưa vào, điều gì cần nhấn mạnh

31

 Xác định các nguồn lực để soạn thảo tài liệu như tài chính, thời gian, nhân lực …

 Viết lời theo nội dung, địa phương hoá nội dung và văn phong bài viết cho phù hợp với đặc tính và trình độ của người dân địa phương

Dùng câu ngắn gọn

Tránh dùng từ khoa học

Diễn đạt súc tích, dùng từ ngữ phản ánh đúng giá trị thực tế thay thế cho các từ chỉ định lượng và tần suất như một vài, một ít, gần như…

Theo trình tự hợp lý, logic của chủ đề

Phân từng đoạn ngắn, cách đoạn bằng khoảng trống hợp lý

 Tham khảo ý kiến về nội dung với những nhà chuyên môn

 Xem kỹ, hiệu chỉnh

 Hoàn tất thiết kế tài liệu

- Sản xuất

 Chuẩn bị tất cả những minh hoạ và hình ảnh

 Chọn lựa cơ cở để in

 Sản xuất thử một số bản

- Kiểm tra thử - đánh giá

 Bước 1: Xác định mục tiêu của đánh giá

 Bước 2: Xác định đối tượng đánh giá: Có thể chọn theo tuổi, trình độ, điều kiện kinh tế …

 Bước 3: Soạn một bảng câu hỏi để kiểm tra theo từng nội dung

Đối với mỗi khuyến cáo, cần có các câu hỏi để kiểm tra mức độ hiểu của nhóm đối tượng

về nội dung đó

Câu hỏi để kiểm tra về mức độ cung cấp thông tin của mỗi bức tranh, hình ảnh

Câu hỏi về cách trình bày, phông chữ, cỡ chữ có dễ đọc không? tranh, hình vẽ có hợp lý không? màu sắc lôi cuốn không?

Câu hỏi về những thông tin còn thiếu trong tài liệu Cần phải giải thích rõ thêm phần nào?

 Bước 4: Tiến hành kiểm tra trong buổi họp với nhóm tượng

Giải thích mục tiêu của việc kiểm tra

Nhóm đối tượng có thể chia ra thành các nhóm nhỏ gồm khoảng 5 thành viên và thảo luận hay kiểm tra theo những câu hỏi gợi ý trên Phát cho mỗi thành viên tham gia một bản tài liệu bạn muốn kiểm tra và kèm thêm một phiếu câu hỏi Yêu cầu thành viên đọc kỹ nội dung tài liệu rồi trả lời những câu hỏi trong phiếu kiểm tra

 Bước 5: Phân tích tổng hợp các ý kiến đánh giá

Cần thảo luận câu trả lời với những thành viên tham gia kiểm tra nếu có ý kiến đánh giá chưa rõ

 Bước 6: Chỉnh sửa tài liệu theo những ý kiến đánh giá và sản xuất hàng loạt để phân phát

4.2 Truyền thanh, truyền hình

* Phóng sự về một sự kiện đã xảy ra

- Mục đích:

Thông tin ngắn gọn về một sự kiện vừa mới xảy ra nhằm giúp nông dân nắm bắt tình hình đang diễn ra

Ví dụ:

Đưa tin về một hội nghị chuyên đề được nhiều người quan tâm

Một nhóm nông dân thăm quan mô hình sản xuất tốt

Sự xuất hiện một loài sâu lạ hoặc một loại sâu mà nông dân đã biết mà đã gây hại trên quy mô lớn

- Các yếu tố cấu thành một mẩu tin phóng sự

+ Tại sao lại xảy ra như vậy?

- Độ dài của mẩu tin phóng sự

+ Tuỳ theo độ dài số từ của bài báo quy định và thời gian cho phép của chương trình phát thanh

+ Càng ngắn gọn súc tích càng tốt tuy nhiên phải đủ dài để chuyển tải những thông tin cần thiết

* Bản tin chuyên đề

- Mục đích

Cung cấp thông tin mới hiện có cho một nhóm đối tượng cụ thể nào đó

Ví dụ:

+ Một loại thuốc mới phòng trị nấm trên cam quýt

+ Khuyến cáo về phương pháp bón phân mới hiệu quả hơn

+ Mô hình nuôi cá mới được triển khai

- Những yếu tố trọng tâm của nội dung

+ Địa điểm nơi sản phẩm, kỹ thuật … được thử nghiệm và triển khai trong hay ngoài địa phương của người nhận tin

+ Kỹ thuật được thực hiện vào lúc nào và do ai thực hiện?

+ Thông tin kỹ thuật đó có điều gì mới, có gì hay và cái gì đã sẵn có?

+ Áp dụng kỹ thuật mới đó có ưu điểm gì, lợi ích kinh tế mang lại?

+ Đối tượng mà kỹ thuật này phục vụ là ai và ai đủ điều kiện thử nghiệm, áp dụng nó? + Vận hành, áp dụng kỹ thuật mới như thế nào?

+ Hướng dẫn chung nếu mục đích của bài báo là nhằm cung cấp thông tin về kỹ thuật hiện có cho độc giả biết

+ Hướng dẫn chi tiết nếu mục đích nhắm vào đối tượng có nhu cầu áp dụng

- Độ dài của bản tin chuyên đề

+ Tuỳ theo độ dài số từ của bài báo quy định và thời gian cho phép của chương trình phát thanh

+ Độ dài bản tin chuyên đề thường khoảng 15 phút trình bày nói, tuy nhiên phải linh hoạt để chuyển tải những thông tin cần thiết

Đối với loại bài này nếu được in trên báo thì nên lồng vào một số hình ảnh nhằm truyền tải thông tin rõ ràng hơn

- Các yếu tố chính cấu thành mẩu tin

+ Xác định rõ đối tượng phục vụ của bài viết nhắm vào ai để tránh gây sự lo lắng không cần thiết cho người khác

33

+ Mô tả phạm vi địa lý mà khuyến cáo đang đề cập

+ Giải thích cho đối tượng nhận tin nhận biết được vấn đề đang xảy ra và đâu là nguyên nhân của nó

+ Làm rõ những nguy cơ ảnh hưởng của vấn đề lên tình hình thực tại và những hậu quả

do vấn đề gây ra nếu không có biện pháp đối phó kịp thời

+ Nêu khuyến cáo cách xử lý vấn đề

+ Ghi rõ tên, địa chỉ, số điện thoại của tác giả hoặc cơ quan, đơn vị của bài khuyến cáo này nhằm giúp người nhận tin có thể liên hệ để biết thêm thông tin chi tiết khi cần thiết

- Độ dài và cách trình bày của bài khuyến cáo

+ Nên càng ngắn càng tốt, từ vài cụm từ, vài dòng đến tối đa nửa trang giấy A4 + Tiêu đề ngắn nhưng rõ ràng, thu hút ngay được sự chú ý của người nhận tin về tính quan trọng của thông tin

+ Trình bày bài khuyến cáo thật cuốn hút độc giả Có như vậy thông tin mới đến được nhiều người

Thể loại mẩu tin khuyến cáo nên cung cấp lặp lại nhiều lần

* Mẩu tin về gương người tốt, việc tốt và các tổ chức, ban ngành

+ Cách thức tổ chức của một nhóm hộ để giải quyết khó khăn trong thôn/bản

+ Thông tin về Câu lạc bộ Nông dân, quy chế tổ chức và các hoạt động của câu lạc bộ, quyền lợi của thành viên, những khó khăn họ gặp phải và họ đã giải quyết như thế nào

+ Những hoạt động của Trạm khuyến nông, bảo vệ thực vật, thú y …

+ Quy chế hoạt động của một số loại hình tổ chức như hội nông dân, đoàn thanh niên, nhóm tín dụng tiết kiệm, câu lạc bộ nông dân, hợp tác xã

- Những yếu tố chính để xây dựng nội dung

+ Bạn đang viết về ai, nói về ai? Đề cập rõ ràng tên, địa chỉ của nhân vật, tổ chức, đơn vị bạn muốn nêu gương

+ Cung cấp một số thông tin chi tiết về đặc điểm, hoàn cảnh nhân vật, về lịch sử hình thành tổ chức nhằm giúp người nhận tin hiểu rõ hơn những thông tin đề cập

+ Ghi nhớ những khía cạnh, đặc điểm, sở thích nhu cầu của nhóm đối tượng mà bạn muốn cung cấp thông tin để trong quá trình viết bạn đáp ứng được những nhu cầu đó

+ Đề cập những khó khăn mà nhân vật/tổ chức đã gặp và biện pháp khắc phục của

Thông thường cuộc hội chợ – triển lãm có các mục tiêu sau:

- Giúp quảng bá sản phẩm, kỹ thuật, công nghệ hay tiến bộ kỹ thuật mới

- Giúp thiết lập mối quan hệ khách hàng giữa các bên liên quan như: người/cơ sở sản xuất, người tiêu dùng, các cơ sở cung ứng dịch vụ và trung tâm, nghiên cứu, khuyến nông

- Giúp các đơn vị, tổ chức, cá nhân trong việc hoạch định các chiến lược phát triển

3.3.2 Các bước tiến hành

* Đối với đơn vị tổ chức triển lãm

34

Bước 1: Xác định nhu cầu, mục đích

- Xác định nhu cầu tổ chức hội chợ triển lãm

- Xác định mục đích

Bước 2: Lập kế hoạch triển lãm

- Xác định mục tiêu của cuộc triển lãm

- Thời gian tiến hành

- Địa điểm

- Xác định đối tượng tham gia

- Thành lập ban tổ chức và phân công trách nhiệm cụ thể

- Thiết lập các yêu cầu, hướng dẫn cho các tổ chức, cá nhân tham gia triển lãm

- Xác định nguồn kinh phí và dự toán chi tiết

Bước 3: Kêu gọi sự tham gia của các đơn vị, tổ chức, cá nhân

- Mời các địa phương, tổ chức, các cơ sở sản xuất, nghiên cứu, dịch vụ …tham dự

Có thể được thực hiện bằng cách:

+ Sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài, ti vi …

+ Gửi giấy mời thông qua mạng lưới khuyến nông hay hệ thống tổ chức chính quyền, cơ quan chủ quản

+ Gửi giấy mời các cơ quan chủ quản hay đối tác trực tiếp ở nước ngoài (nếu là cuộc triển lãm – hội trợ quốc tế)

- Đăng tải các yêu cầu, hướng dẫn tham dự triển lãm trên các phương tiện truyền thông hay gửi kèm với thư mời tham dự tới cở sở sản xuất, nghiên cứu, tổ chức, cá nhân

+ Hướng dẫn đăng ký tham gia

+ Điều kiện tham gia

+ Quy định/yêu cầu đối với mẫu vật, sản phẩm, hàng hoá, phương tiện … trưng bày + Quy định về hướng dẫn, thuyết minh, giới thiệu trong quá trình triển lãm

Bước 4: Chuẩn bị

- Tổng hợp các đơn vị, tổ chức, cá nhân đăng ký tham dự

- Phân loại theo chủ đề hay lĩnh vực

- Lên kế hoạch sử dụng mặt bằng khu triển lãm

- Phối hợp với các đơn vị, cá nhân tham dự tiếp nhận và trưng bày mẫu vật, hàng hoá

- Lập chương trình cho lễ khai mạc triển lãm

- Mời các cơ quan báo, đài, ti vi đưa tin

- Mời các đại biểu, các chức sắc tham dự

- Chuẩn bị sơ đồ hướng dẫn khách thăm quan

- Chuẩn bị hệ thống điện, trang trí khuôn viên triển lãm và hệ thống âm thanh

- Chuẩn bị các hình thức khác nhau để khách thăm quan có thể cho ý kiến góp ý

- Lập kế hoạch cho các hoạt động dịch vụ ngoài phạm vi của nội dung triển lãm như ăn nhẹ, giải khát …

- Quảng cáo cho cuộc triển lãm

- Các pano, áp phích, băng rôn

- Các phương tiện truyền thông đại chúng khác như ti vi, đài, báo …

Bước 5: Thực hiện cuộc triển lãm

- Tổ chức lễ khai mạc triển lãm

+ Giới thiệu đại biểu/khách mời tham dự

+ Giới thiệu và chào mừng các đơn vị tổ chức và cá nhân tham gia

+ Giới thiệu chương trình, mục tiêu của hội chợ – triển lãm

+ Trình bày quy mô và nội dung hội chợ – triển lãm

- Tuyên bố chính thức khai mạc và cắt băng

- Tiến hành thăm quan

35

- Giúp các cơ quan truyền thông đại chúng lấy thông tin để đưa tin

- Tổ chức lấy ý kiến góp ý của khách thăm quan

Bước 6: Sau triển lãm

- Tổ chức đánh giá rút kinh nghiệm với các đơn vị, tổ chức, cá nhân tham gia

- Viết báo cáo và gửi các bên liên quan

* Đối với đơn vị, cá nhân tham gia triển lãm

Bước 1: Lập kế hoạch

- Xác định mục đích tham dự

- Xác định chủ đề và nội dung, loại mẫu vật, sản phẩm, công nghệ trưng bày

- Phân công trách nhiệm cho các thành viên

- Dự toán chi phí và nguồn ngân sách

Bước 2: Chuẩn bị

- Đăng ký tham dự và các mẫu vật, sản phẩm trưng bày với ban tổ chức triển lãm

- Chuẩn bị mẫu vật, thiết bị, sản phẩm theo yêu cầu và quy định của ban tổ chức triển lãm

- Viết bản mô tả tóm tắt cho sản phẩm, thiết bị hay mẫu vật trưng bày

- Chuẩn bị sẵn các tờ bướm, tờ rơi hay hướng dẫn chi tiết… cho các sản phẩm, thiết bị để phát cho người thăm quan nếu họ quan tâm Chú ý nên đưa địa chỉ liên hệ vào trong các tài liệu này

- Chuẩn bị các băng hình cùng các thiết bị nghe nhìn nếu cần

- Trang trí quầy triển lãm

- Bố trí người thường trực trong suốt quá trình triển lãm

- Nên bố trí nơi làm việc tại quầy triển lãm để khách hàng có thể tiến hành tìm hiểu sâu hay thương thảo, thiết lập mối quan hệ hợp tác

Bước 3: Trong quá trình triển lãm

- Giải thích, hướng dẫn sử dụng, trình diễn, quảng bá cho sản phẩm hay thiết bị, công nghệ của mình cho khách thăm quan và cho khách hàng tiềm năng

- Có thể tổ chức bán hàng giới thiệu cho khách hàng tiềm năng hay khách thăm quan hoặc tổ chức cho họ nếm thử sản phẩm của mình nếu có thể

- Người có vai trò ra quyết định có thể tiến hành thương thảo hay thiết lập mối quan

hệ với khách hàng

- Giúp các cơ quan truyền thông đại chúng lấy thông tin để đưa tin

Bước 4: Sau triển lãm

- Tổng kết rút bài học kinh nghệm cho đợt triển lãm sau

- Viết báo cáo và gửi các bên liên quan

- Lập kế hoạch để xúc tiến việc thực hiện thoả thuận đạt được với khác hàng