- Qua giờ học giúp H cảm nhận đợc vẻ đẹp nhan sắc, tài năng , tính cách số phận với những nét riêng của chi em TK.. Cụ thể trong việc sử dụng từ ngữ để làm nổi bật vẻ đẹp riêng của đối t
Trang 1chị em thuý kiều.
( Trích “ Truyện Kiều” ) Nguyễn Du
-A- Mục tiêu cần đạt
- Qua giờ học giúp H cảm nhận đợc vẻ đẹp nhan sắc, tài năng , tính cách số phận với những nét riêng của chi em TK
- Thấy đợc cảm hứng nhân đạo trong truyện Kiều : trân trọng ca ngợi vẻ đẹp của con ngời
- Nắm đợc nghệ thuật ớc lệ, sự kết hợp tự sự với miêu tả và biểu cảm là những nét nghẹ thuật nổi bật trong văn bản này
B- Chuẩn bị
- G : soạn GA, bảng phụ
- H : tìm hiểu bài trớc
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động.
B
1, ổ n định lớp
B
2, Kiểm tra bài cũ
? Nêu giá trị hiện thực và giá trị nhan đạo của truyện Kiều ?
- H trả lời
B
3, Bài mới
? Xác định vị trí của đoạn trích chị em TK
trong TK?
- H nêu vị trí
G : hớng dẫn đọc : thong thả , đúng nhịp từng
câu thơ, nhấn giọng những từ ngữ miêu tả
- G đọc 4 câu đầu – H đọc tiếp ?
? Đoạn trích có thể chia thành mấy phần, nêu
nội dung từng phàn ?
- Bố cục : 4 phần :
+ P1 : 4 câu đầu : giới thiệu khái quát 2 chị
em TK
+ P2 : 4 câu tiếp : vẻ đẹp TV
+ P3 : 12 câu tiếp : tài sắc TK
+ P4 : các câu còn lại : nhận xét chung về
cuộc sống của 2 chị em
? Đọc lại đoạn 1, cho biết vẻ đẹp của 2 cô gái
đợc miêu tả ntn ? ( qua từ ngữ nào )
- 2 ả tố nga, mai cốt cách, tuyết tinh thần
? H giải thích nghĩa của các từ, cụm từ “ tố
nga, mai cốt cách, tuyết tinh thần” ?
- Tố nga : là chỉ ngời con gái đẹp, câu thơ mở
đầu đã gợi cho ta cẩm nhận đầu tiên về vẻ đẹp
của 2 cô gái, vẻ đẹp của 2 cô đợc ví nh vẻ đẹp
của các nàng tiên trên cung Quảng
- Mai cốt cách : dáng vẻ mảnh dẻ nh cây mai
- Tuyết tinh thần : nói tới sự trông trắng thanh
cao nh tuyết
I _ Vị trí và bố cục đoạn trích
a, Vị trí : nằm ở phàn đầu của tác phẩm ( từ câu 15 đến câu 38 ), miêu tả tài sắc của chi em TK
b, Đọc:
c, Bố cục
II- Tìm hiểu vănbản
1, Giới thiệu khái quát 2 chị em TK.
Trang 2? Em có nhận xét gí về nghệ thuật miêu tả
trong 2 câu thơ đầu ?
- Tác giả đã sử dụng bút pháp ớc lệ tợng trng
G : vẻ đẹp của 2 nàng đợc so sánh với mai và
tuyết là những biểu tợng của thiên nhiên Đó
là nghệ thuật miêu tả ớc lệ
? Nói tới mai là nói tới vẻ đẹp thanh tao,
mảnh dẻ, tuyết là nói tới sự trong trắng Qua
đó em hình dung đợc vẻ đẹp của 2 nàng ntn ?
- H nêu cảm nhận
? Tác giả đã khái quát vẻ đẹp của 2 nàng bằng
câu thơ nào ? suy nghĩ của em?
- Mỗi ngời mời
-> Mỗi ngời mang một vẻ đẹp khác nhau
nh-ng đèu hoàn hảo, toàn diện
G : phép tiểu đối ở câu thơ thứ 4 là sự khẳng
định về vẻ đẹp của 2 chị em Họ vừa có vẻ
đẹp chung hoàn hảo, tuyệt mĩ, vừa có vẻ đẹp
riêng của từng ngời
? TV đợc miêu tả bởi những nét phác hoạ
nào ? từ “ trang trọng” đã giới thiệu đặc điểm
nào ở vẻ đẹp TV?
- Vẻ đẹp TV :
+ Trang trọng khác vời
+ Khuôn trăng đầy đặn
+ Nét ngài nở nang
+ Hoa cời ,ngọc thốt
+ Mây thua tóc, tuyết nhờng da
- Trang trọng : vẻ đẹp cao sang quí phái của
TV -> câu thơ mở đầu giới thiệu khái quát vẻ
đẹp của TV
? H giải thích các hình ảnh trên ?
- H giải thích
Vẫn là bút pháp ớc lệ tợng trng với những
hình tợng quen thuộc, những khi tả Vân ngòi
bút ND lại có chiều hớng cụ thể hơn Cụ thể
trong phép liệt kê : khuôn mặt, nét ngài, nụ
c-ời, giọng nói, làn da, mái tóc Cụ thể trong
việc sử dụng từ ngữ để làm nổi bật vẻ đẹp
riêng của đối tợng miêu tả với những từ ngữ “
đày đặn, nở nang, đoạn trang” Bên cạnh đó
ND còn sử dụngkhéo léo biện pháp so sánh ẩn
dụ để tôn vinh vẻ đẹp cuat ngời con gái t2 nhà
họ Vơng
- Tác giả đã sử dụng bút pháp ớc lệ tợng trng
- Tác giả đã gợi tả vẻ đẹp duyên dáng, thanh cao trong trắng của ngời thiếu nữ : dáng vẻ thanh cao mảnh mai
nh cây mai, tinh thần phẩm hạnh trong trắng nh tuyết
->phép tiểu đối ở câu thơ thứ
4 là sự khẳng định về vẻ đẹp của 2 chị em Họ vừa có vẻ
đẹp chung hoàn hảo, tuyệt
mĩ, vừa có vẻ đẹp riêng của từng ngời
2, Vẻ đẹp của Thuý Vân.
-> Nghệ thuật ớc lệ tợng
tr-ng, miêu tả cụ thể trong thủ pháp liệt kê
- Biện pháp so sánh ẩn dụ, nhận hoá
-> Làm nổi bật vẻ đẹp của ngời con gái t2 nhà họ Vơng
=> Một vẻ đẹp phúc hậu tròn đầy, viên mãn, đoan trang quí phái của ngời thiếu nữ
Trang 3?Qua cách miêu tả đó em hình dung hình ảnh
TV ntn ? hãy miêutả lại ?
- H phát biểu
? Câu thơ cuối “ mây thua da” tác giả đã sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì ? qua đó giúp
em cảm nhận gì về vẻ đẹp của TV ? em dự
đoán số phận của TV ra sao ?
- Nghệ thuật nhân hoá -> không chỉ là một
nét vẽ cụ thể mà còn khái quát đợc vẻ đẹp của
TV Vẻ đẹp tạo ra sự hài hoà êm đềm với vận
vật thiên nhiên, cho nên nàng sẽ có cuộc đời
bình lặng ên đềm
? Hình ảnh TK đợc giới thiệu bằng những câu
thơ nào ? Tác giả tả TV rất đẹp sau đó mới
giới thiệu về K, tác gải đã sử dụng biện pháp
nghệ thuận nào ? Nó có tác dụng ra sao ?
- “ Kiều càng hơn”
Tởng nh tác giả đã sử dụng những hình ảnh
đẹp nhất để miêu tả TV nhng đó là dụng ý
của ông khii ông sử dụng những từ “ càng, so
bề, phần hơn”, tác giả sử dụng nghệ thuật so
sánh, đảo trật tự tả em trớc, tả chị sau TV đã
đẹp tk còn đẹp hơn Đó là một vẻ đẹp sắc sảo
mặn mà sắc sảo về trí tuệ mặn mà về tâm
hồn
? Chúng ta vừa nói tác giả dùng nghệ thuật
đòn bẩy lấy vẻ đẹp củat tV để làm nổi bật vẻ
đẹp của TK Vậy theo dõi vào các câu thơ tiếp
theo cho biết cách miêu tả TK của nD có gì
khác và giống với cách miêu tả TV của tác
giả?
- Giống : tác giả vẫn sử dụng biện pháp ớc lệ
tợng trng để miêu tả Kiều
+ Làn thu thỷ, nét xuân sơn
+ Hoa, liễu
- Khác : Nếu miêu tả TV tác giả miêu tả tỉ mỉ
các chi tiết trêm khuôn mặt TV còn miêu tả
TK tác giả chỉ đặc tả đôi mắt
? Em hiểu thế nào là “ làn thuthuỷ, nét xuân
sơn” ?
- Làn thuthỷ : làn nớc mùa thu dợn sóng,
trong trẻo gợi lên thật sống động, vẻ đẹp của
đôi mắt trong sánh, long lanh sinh động
- Nét xuân sơn : núi mùa xuân gợi đôi lông
mày thanh tú trên gơng mặt trẻ trung
? Tại sao khi miêu tả vẻ đẹp của tK tác giả lại
đặc tả đôi mắt của nàng ?
- Vì đôi mắt là cửu sổ tâm hồn, là sự thể hiện
=> Chân dung TV là chân dung mang tính cách số phận
3, Vẻ đẹp cuả TK.
- So sánh với V- phép đòn bẩy làm nổi bật chân dung TK
a, Sắc đẹp
- Sử dụng biện pháp ớc lệ t-ợng trng
-Đặc tả đôi mắt của nàng
-> Tạo ấn tợng về vẻ đẹp tuyệt thế giai nhân, kiều diễm sắc sảo, mặn mà và
đằm thắm
Trang 4phần tinh anh của tâm hồn và trí tuệ Cái sắc
sảo của trí tuệ và cái mầnm của tân hồn liên
quan đến đôi mắt
? Qua đóem có nhận xét gì về vẻ đẹp của
TK ?
- H nhận xét
? Trớc vẻ dẹp ấy thiên nhiên có thái độ ntn ?
Vì sao ?
- Thiên nhiên : hoa ghen thua thắm, liễu
-> vì nàng đẹp , sắc đẹp của nàng khiến tạo
hoá phải hờn ghen đố kị Hoa cũng phải ghen
trớc vẻ đằm thắm của nàng, liễu cũng phải
hờn trớc tuổi xuân và sức sống của nàng Có
lẽ số phận nàng sẽ éole và đầy đa khổ
? Từ đó em còn thấy khi miêu tả chân dung
TV và TK còn có điểm gì giống nhau ?
- Đều biểu hịnh số phận nhân vật thông qua
cách miêu tả
? Tác giả còn khẳng định ntn về vẻ đẹp của
K ?
- Tác giả còn sử dụng điển cố , nhận mạnh vẻ
đẹp đến độ tuyệt vời của nàng Kiều Vẻ đẹp
ấy có thể làm cho thành xiêu, nớc đổ
? Bên cạnh vẻ đẹp hình thức tác giả còn nhấn
mạnh vẻ đẹp nào ở nàng Kiều ?
- Không những chỉ tả sắc mà tác giả còn nó
về tài nàng của Kiều
? Em hiểu thế nào về câu thơ “ sắc đành
hoạ hai” ?
- Sắc đẹp của nàng chỉ có một trên thế gian,
tài của nàng hoạ chăng mới có ngời thứ 2
? Theo dõi 8 câu thơ tiếp theo, tài của TK
đ-ợc giới thiệu ra sao ? nàng có những tài gì ?
nhận xét về tài của nàng ?
- K có đủ các tài : cầm , kì, thi, hoạ -> toàn
tài, hiếm có
? Em hãy tìm những từ ngữ thể hiện tài năng
của Kiều ? Khẳng định tài của K đạt đến trình
độ ntn ?
- Pha nghề, đủ mùi, nghề riêng, ăn đứt
- H nhận xét
? Khi miêu tả tài năng của K tác gải đặc biệt
ca ngợi tài nào của nàng ?từ đó cho em hiểu
gì về tâm hồn của nàng ?
- Tài đàn là nghề riêng của nàng, là sở teờng,
một năng khiếu, trở thành một nghề riêng vợt
lên trên mọi ngời Nàng đã tự tay sáng tác cho
mình một bản nhạc có tên là bạc mệnh- Có lẽ
- Nghệ thuật nhân hoá , thiên nhiên cũgn phải hờn, ghen đố kị trớc vẻ đẹp của Kiều
-> Chân dung của nàng cũng
là chân dung mang tính cách
số phận
-> Sử dụng điểm tích, điển
cố để nhấn mạnh vẻ đẹp tuyệt vời của nàng Kiều
b, Tài năng
- K có đủ các tài : cầm , kì, thi, hoạ -> toàn tài, hiếm có -> Tài năng của K đạt tới mức lý tởng theo quan niệm thẩm mĩ phong kiến , tài nào cũng đạt đến đỉnh cao, tới mức điêu luyện, trở thành nghề riêng
-> Kiều là ngời có tâm hồn
đa sầu, đa cảm
-> Kiều là một tuyệt thế giai nhân
Trang 5đó là dự cảm của chính là về cuộc đời mai sau
-> nàng là ngời có tâm hồn đa sầu, đa cảm
? Sau khi đã tìm hiểu 2 bức chân dung TV và
TK em thấy bức chân dung nào nổi bật hơn ?
Vì sao ?
- Bức chân dung của Tk nổi bật hơn vì chân
dung của tK có chiều sâu tâm hồn, không chỉ
có sắc nh TV mà còn có cả tài năng và tâm
hồn
G : đây cũng chính là một nét khác biẹt trong
nghệ thuật miêu tả chân dung của Tk so với
TV
? Đọc 4 câu thơ cuối, cho biết cuộc sống của
2 chị em TK đợc giới thiệu bằng những câu
thơ nào ?
- Êm đềm mặc ai
? Nận xét gì nhịp thơ của câu thơ ? Nhịp thơ
ấy gợi cho em hình dung khung cảnh gia đính
Kiều ntn ?
- H nhận xét
? Hai chị em đề tuổi cập kê mà vẫn cảnh “
êm đếm mặc ai” em cảm nhận đợc điều gì
về đức hạnh của 2 chi em ? nề nép gia dình
Kiều ?
- Nhận xét
G : Đoạn trích đã khép lại với những dòng
thơ êm đềm, mềm mại, miêu tả cuộc sống nề
nếp gia giáo của 2 chị em TK 2 nàng nh 2
bông hoa còn phong nhuỵ, toát lên một vẻ đẹp
nết na, đức hạnh
? Em hãy nhận xét về nghệ thuật miêu tả của
tác giả trong đoạn trích ?
- H nhận xét
? Khía quát nội dung đoạn trích ?
- Nêu nội dung
? Đọc phần ghi nhớ trong sgk ?
- H đọc
4, Nhận xét chung về cuộc sống của 2 chị em TK.
- Nhịp thơ 2/2/2 gợi khung cảnh gia đình êm ả, bình yên
-> Chị em TK giữ gìn đức hạnh, nề nếp con nhà gia giáo
III- Tổng kết
1, Nghệ thuật: ngôn ngữ
chắt lọc, phơng pháp ớc lệ t-ợng trng , nghệ thuật ẩn dụ
- Miêu tả vẻ đẹp nhân vật với cảm hứng về thân phận con ngời
2, Nội dung
Ca ngợi vẻ đẹp tài năng của con ngời và dự cảm về kiếp ngời tài hoa bạc mệnh là biểu hiện cảm hứng nhân văn của ND
* Ghi nhớ ( SGK ).
B
4, Củng cố
? So sánh vẻ đẹp của TV và TK ? Tình cảm của tác gải dành cho 2 nhân vật này ntn ?
- H trả lời
B
5, Dặn dò
Trang 6- Häc thuéc ®o¹n trÝch.
- Häc phÇn ph©n tÝch,