Nhiều bậc phụ huynh tin rằng với chỉ số IQ cao, con mình sẽ thành đạt trong học đường và cả trong tương lai. Thực ra, chỉ số cảm xúc (EQ) mới là yếu tố quan trọng trong sự phát triển, thiếu nó, cá
Trang 1Chỉ số EQ và tương lai của trẻ
(Dân trí) - Nhiều bậc phụ huynh tin rằng với chỉ số IQ cao, con mình sẽ thành đạt
trong học đường và cả trong tương lai Thực ra, chỉ sô cảm xúc (EQ) mới là yếu tổ quan trọng trong sự phát triển, thiếu nó, các năng khiếu của trẻ có thé bi thui chột
Chỉ số EQ là gì?
EQ là viết tắt của cụm từ "Emotional Quotient" - chỉ số cảm xúc Những người có công trong nghiên cứu và đưa ra chỉ số EQ là hai nhà tâm lý học người Mỹ: Peter
Salovey và John Mayer vào năm 1996 Nhưng trước đó một năm (1995), trong cuốn
sách của mình (với đề tựa Emotional intelligence), nhà tâm lý học Daniel Goleman đã
đề cập đến chỉ số cảm xúc, còn gọi là “sự thông minh của tâm hồn” hoặc “thông minh trong cảm xúc”
EQ là khả năng nhận thức, hiểu và truyền đạt cảm xúc EQ cao giúp trẻ phát triển kỹ
nang giao tiêp, hòa đông với bạn bè và các kỹ năng xã hội khác như ứng xử, lãnh đạo nhóm .EQ là nên tảng cho sự thành đạt của bé sau này
Chỉ sô cảm xúc gôm 4 câp độ:
1 Nhận biết cảm xúc: Trẻ có thể nhận biết đúng cảm xúc của bản thân mình và cảm xúc của những người xung quanh
2 Hiểu được cảm xúc: Trẻ có khả năng hiểu và thấu cảm được các loại cảm xúc,
đồng thời biết nguyên nhân và hậu quả của các loại cảm xúc ấy
3 Tạo ra cảm xúc: Trẻ có khả năng diễn tả và đáp lại các cảm xúc của người khác
Thông qua đó, trẻ biết lắng nghe, thông cảm và chia sẻ với người khác
4 Quản lý cảm xúc: Trẻ có khả năng tự quản lý được cảm xúc của mình, cư xử hợp
lý để đễ dàng hòa đồng với tập thẻ
Tâm quan trọng của EQ đôi với việc giáo dục con cái
Chỉ số EQ cao sẽ giúp trẻ phát triển tốt khả năng giao tiếp, điễn đạt, hòa đồng với bạn
bè, giúp trẻ thích ứng nhanh với cuộc sống Điều này sẽ tạo cho trẻ một nên tảng tốt
về nhân cách cũng như những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống để giúp trẻ có thé
thành công vững chắc trong tương lai
EQ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình phát triển của con bạn Ví dụ, với trẻ có chỉ
số EQ thấp, cháu sẽ thiếu bạn bè, sông thu mình, khó hòa nhập, đây là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến việc học kém Trong tương lai, những trẻ EQ thấp cũng khó tạo ra các mối quan hệ tốt để phát triển sự nghiệp Tình trạng thiếu xúc cảm còn có thê dẫn đến những chuyện tồi tệ hơn, chang han nhu pham t6i Cac vu hành hạ người khác hay giết người hàng loạt là đẫn chứng của sự vô cảm
Trang 2Tình trạng không thấu cảm này cũng gặp ở nhiều đứa trẻ có hòan cảnh bất hạnh như
mô côi, gia đình đô vỡ, bị bỏ rơi
Làm thế nào để tăng chỉ số EQ cho con?
“Chỉ sô EQ có thê thay đôi và phụ thuộc vào nhiều yêu tô giáo dục Nói cách khác, bô
mẹ với nỗ lực và ý thức của mình có thê nâng chỉ sô EQ của con cao hơn”
Trước hết, hãy để bé cảm nhận được tình yêu thương của bạn bằng những cử chỉ, lời nói Thực tế cho thấy những đứa trẻ lớn lên trong một gia đình hạnh phúc sẽ phát
triển nhân cách hòan thiện hơn, có thái độ tích cực hơn trước cuộc đời Bên cạnh đó,
cha mẹ cần hình thành cho trẻ thói quen biết quan tâm, chia sẻ với những người trong gia đình, bạn bè
Các kỹ năng này sẽ giúp bé hòa nhập tốt hơn vào cộng đồng Cha mẹ không nên chiều
theo những đòi hỏi vô lý của bé để tập cho bé biết hạn chế và điều khiển cảm xúc của
mình Đồng thời con bạn cũng cần một tinh thần lạc quan để có thể vượt qua những tình huống khó khăn trong cuộc sống
Cha mẹ có thê giải thích cho bé hiểu sự liên quan giữa những hành vi của bé với cảm
xúc của những người xung quanh Ví dụ, khi bé giành đồ chơi của bạn: “Thử tưởng tượng con là bạn , khi bị giật món đồ chơi mình rất quý con cảm thấy thế nào?” Đó cũng chính là cách bạn giúp bé hiểu được cảm xúc của người khác cũng như của chính mình Những thói quen tốt, dù rất nhỏ song sẽ hình thành cho trẻ một nhân cách đẹp và tâm hôn nhạy cảm
Nên giúp trẻ gọi tên cảm xúc của mình, xây dựng cho nó vốn từ vựng cảm xúc như
buốn, vui, giận, lo sợ Có thé cho trẻ xem nhiều bức ảnh diễn tả các trạng thái cảm
xúc khác nhau và giải thích Nếu trẻ thất vọng vì mắt đồ chơi, đừng bảo nó là "không sao đâu, đừng khóc" mà hãy tận dụng cơ hội này dạy trẻ về các khái niệm về xúc cảm Hãy hỏi bé có thích đồ chơi ay không, tại sao, như vậy con bạn sẽ bộc lộ, miêu tả
được cảm xúc đưới nhiều góc độ hơn
Mặt khác, nên để trẻ quan sát cảm xúc của người xung quanh, chẳng hạn như "Hôm qua bà nội vui lăm, bà cười nhiều Tại sao bà vui? Vì cu Tí biết nhường đồ chơi cho em " Như vậy, trẻ không chỉ nhận biết cảm xúc của người khác mà còn hiểu nguồn gốc những cảm xúc đó, cũng như ảnh hưởng của cảm xúc đó đến mọi người Từ đó,
trẻ sẽ biết điều chỉnh cảm xúc, hành vi của mình - một khả năng rất cần thiết để thành
công trong cuộc sống
Với trẻ đưới 6 tuổi, cần hạn chế tối đa sự trừng phạt (nhưng phải chỉ ra lỗi) và hào
phóng, thậm chí không giới hạn lời khen, miễn là khen có lý Với trẻ nhỏ, đừng lạm
dụng lời giáo huấn vì "Không phải lời giáo huấn, mà chính sự trải nghiệm sẽ có tác
dụng với trí tuệ cảm xúc của trẻ”
Trang 3Tùy từng trường hợp cụ thê, người làm cha mẹ sẽ biết nên nói với con như thế nao
Điều quan trọng là dé day con về trí tuệ xúc cảm, bỗ mẹ không thé là người "vô cảm”,
Bạn phải cho trẻ được tắm mình vào môi trường cảm xúc, bạn nhất thiết phải dành
thời gian cho con
Th.s Phạm Thị Thúy
(Công ty Tham vẫn Kỹ năng Sống)
Chuyên san Trí Tri sô 20