VỀ LUÂN LÍ XÃ HỘI Ở NƯỚC TA-Phan Châu Trinh 1872-1926, hiệu Tây Hồ, Hi Mã -Tây Lộc, Tiên Phước, Tam Kì, Quảng Nam -1901 đỗ phó bảng, làm quan một thời gian sau cáo về ở ẩn -Chủ trương bã
Trang 1LUÂN LÝ XÃ HỘI NƯỚC TA
Trang 2Tiết 101,102 VỀ LUÂN LÍ XÃ HỘI Ở NƯỚC TA
-Phan Châu Trinh( 1872-1926), hiệu Tây
Hồ, Hi Mã -Tây Lộc, Tiên Phước, Tam Kì, Quảng Nam
-1901 đỗ phó bảng, làm quan một thời gian sau cáo về ở ẩn
-Chủ trương bãi bỏ chế độ quân chủ, thực hiện chế độ dân chủ, khai thông dân trí,
mở mang công thương nghiệp, lợi dụng chiêu bài “khai hoá” của Pháp để đấu tranh hợp pháp
-1908 ông bị bắt, bị đày đi Côn Đảo, ba năm sau được thả tự do
-1925 bị ốm nặng, mất ngày24-3-1926-lễ truy điệu ông trở thành một phong trào vận động ái quốc rộng khắp
(Trích Đạo đức và luân lí Đông Tây)
I.Tiểu dẫn 1.Tác giả
Trang 3Nêu những sáng tác chính của Phan Châu
Trinh?
2.Sáng tác chính
-Ông viết cả chữ Hán, Nôm,Quốc ngữ
-Chủ yếu là văn chính luận có tính hùng biện,
có lập luận đanh thép
-” Đầu Pháp chính phủ thư”(1906), “Tỉnh quốc hồn caI, II”(1907, 1922)…
Trang 43 Xuất xứ văn bản.
Nêu xuất xứ
của văn bản
trên?
-”Về luân lí xã hội ở nước ta” - phần III của bài”Đạo đức và luân lí Đông Tây”, được ông diễn thuyết vào đêm 19-11-1925
tại nhà Hội Thanh niên ở Sài Gòn
II Đọc – tìm hiểu chung
1 Thể loại
- Văn chính luận (nghị luận về một vấn
đề chính trị, xã hội, vấn đề luân lý xã
hội hiện thời, năm 1925 ở nước ta)
Trang 5Nêu bố cục của văn bản?
2.Bố cục
- 3 đoạn:
1- Nước ta chưa có luân lý xã hội,mọi người chưa có ý niệm gì về luân lý xã hội
2- Ở Châu Âu luân lý xã hội đã phát triển So sánh với thực tế ở Việt Nam
3 Những cải cách cần thiết để có luân lý xã hội
Trang 6III PHân tích văn bản.
1 Đoạn 1:Ở Việt Nam chưa có luân lý xã hội
Luân lý xã hội mà tác giả
nêu ra trong đoạn trích này
là gì? Em hiểu câu “ Một
tiéng bạn bè không thể thay
cho luân lý xã hội được” là
gì?
Trang 7Luân lí xã hội mà tác giả nêu ra ở đoạn trích này là:
Là khái niệm chỉ những nguyên tắc , quy định hợp
lý, hợp lẽ thường chi phối mọi quan hệ, hoạt động và phát triển của xã hội
* Cụ thể: ý thức tương trợ lẫn nhau giữa các cá nhân trong xã hội
-là “cái nghĩa vụ mỗi người trong nước” - tức là ý thức công dân mà mỗi người phải có
-Là”cái nghĩa vụ mà loài người ăn ở với loài người” – tinh thần hợp tác của con người vượt lên trên các rang giới dân tộc và lãnh thổ
=> Đó là ý thức sẵn sàng làm việc chung, sẵn sàng giúp
đỡ nhau và tôn trọng quyền lợi của người khác
* Ở Việt Nam không ai biết đến Tác giả dã sử dụng
cách đặt vấn đề trực tiếp, trực diệnnhấn mạnh và phủ định “ tuyệt nhiên không ai biết”
Trang 8Tác giả đã
làm rõ vấn đề
này bằng
cáchsửa
lại quan
niệm gì?
-Tác giả sửa lại quan niệm: “ Sửa nhà trị nước rồi mới yên thiên hạ” Quan niệm này đang bị hiểu sai lệch: Bình thiên hạ là cai trị xã hội, đè nén mọi
người, đem nlại quyền lợi cho cá nhân mình
Thực ra phải hiểu “ bình thiên hạ là làm cho xã hội thanh bình, nhân dân được an cư lạc nghiệp, người người, nhà nhà ấm no, hạnh phúc
Tư tưởng sắc sảo, uyên bác, thức thời của tác giả
Trang 9Thảo luận nhóm:
Tác giả đã so sánh, phân tích hai nền luân
lý xãhội nước ta và Châu Âu ( Pháp) như
thế nào?
2 So sánh luân lý xã hội nước ta và Châu Âu ( Pháp)_
Trang 10Luân lý xã hội ở nước ta
- Không hiểu: Chưa hiểu;
Điềm nhiên như ngủ, chẳng
biết gì( thờ ơ, tê liệt)
-Dẫn chứng: Phải ai tai nấy,
ai chết mặc ai Đi đường gặp
người bị tai nạn, gặp người yếu
bị kẻ mạnh bắt nạt cũng ngơ
mắt đi qua
Nguyên nhân: Chưa có đoàn thể,
ý thức dân chủ kém, học trò
thì tham bả vinh hoa, vua quan
thì thối nát
Luân lý xã hội ở Châu Âu ( Pháp)
-Rất thịnh hành và phát triển Dẫn chứng: Khi có người quyền thế,hoặc chính phủ cậy quyền thế, sức mạnh đè nén, áp bức quyền lợi của cá nhân hay đoàn thể thì người
ta tìm mọi cách đề giành lại sự công bằng ấy
-Nguyên nhân: Có đoàn thể, có ý thức sẵn sàng làm việc chung, có
ăn học, biết nhìn xa trông rộng , có
tư tưởng dân chủ
Trang 11Từ việc nêu ra luân lý xã hội ở nước ta,tác giả đã phê phán đả kích
diều gì?
- Phê phán, đả kích bọn vua chúa mặc sức bóp nặn dân chúng, chỉ biết vơ vét coi sự dốt nát của dân chúng là diều kiện để củng cố
quyền lực và lòng tham của mình
-Phê phán bọn trí thức Tây học háo danh, háo quyền, vinh thân phì giầch đạp lên dân tình quên tất cả đạo lý cha ông, mất hết nhân cách, hèn hạ luồn cúi, miẽn sao giữ được dịa vị giàu sang
Dẫn chứng: ( SGK )
- Nguyên nhân dẫn đến không biết đoàn thể, không trọng công ích, không hiểu luân lý xã hội
Trang 12Đoạn văn “ Dân khôn mà chi! Dân ngu mà chi! Dân hại mà chi! Dân càng nô lệ, ngôi vua càng lâu dài, bọn quan lại càng phú quý!” nói lên điều gì, tình cảm gì của
tác giả?
- Đoạn văn vừa đau xót vừa mỉa
mai vừa cảm thông nỗi khổ của
dân vừa châm biếm bọn quan lại
phong kiến và chính quyền thực
dân Chúng là “ một lũ cướp có
giấy phép”
Trang 133 Những cải cách cần thiết để có luân lý xã hội
Theo tác giả muốn có luân
lý xã hội cần phải làm gì?
Ý nghĩa lời đề nghị đó đối với xã hội đương thời?
Trang 14Phải biết gây dựng đoàn thể để hỗ trợ nhau trong cuộc sống
và để tự bảo vệ quyền lợi của mình
+ Phải bỏ thói dựa dẫm vào quyền thế, chấm dứt tệ mua
danh bán tước hòng có được vị trí “ ngồi trên ăn trước”
+Phải đánh đổ chế độ vua quan thối nát làm bại hoại luân lí
xã hội, khiến tư tưởng cách mạng không thể nảy nở và nước
ta không có được tự do độc lập
Ý nghĩa: Đó là vấn đề rất cấp thiết đối với xã hội nước ta Muốn có độc lập phải giải quyết trước hết vấn đề dân trí
Trang 154 Trạng thái cảm xúc va cảm xúc của người diễn thuyết
Những câu cảm thán trong đoạn trích giúp chúng ta hiểu gì về trạngthái cảm xúc và phẩm chất của người
diễn thuyết?
Những câu cảm thán:
+ “ Thương hại thay!”
+” Người mình thì phải ai tai nấy, ai chết mặc ai!”
+” Dân khôn mà chi! Dân ngu mà chi! Dân lợi mà chi!
Dân hại mà chi! Dân càng nô lệ,ngôi vua càng lâu dài,
bọn quan lại càng phú quý! ”
+ “ Quan lại đời xưa đời nay của ta là thế đấy! Ở
nước ta thế đấy!”
+ “ Những kẻ như thế mà vẫn không ai khen chê,
không ai khinh bỉ, thật cũng lạ thay! Thương ôi! ”
+ “Ôi! Một dân tộc như thế thì tư tưởng cách mạng
nảy nở trong óc chúng làm sao được!”
* Ý nghĩa:Tác giả không chỉ phát biểu chính kiến bằng lí trí tỉnh
táo mà còn bằng trái tim tràn trề cảm xúc, chan chứa niềm xót xa
cùng nỗi đau về tình trạng đình trệ thê thảm của xã hội
Trang 16- Phẩm chất trung thực cứng cỏi, quyết liệt
của một nhà cách mạng toàn tâm, toàn trí đấu trnh vì dân chủ, tiến bộ xã hội
Hãy nhận xét cách kết hợp yếu tố biểu cảm với yếu tố nghị luận trong bài văn?
- cách kết hợp yếu tố biểu cảm với yếu tố nghị luận
trong bài diễn thuyết là một đặc điểm nổi bật, làm cho những lí lẽ không cứng nhắc, giáo điều mà tạo được mối giao hòa, giao cảm giữa người nói và người nghe
Đó là điều kiện quan trọng làm nên tính thuyết phục của bài diễn thuyết
Trang 17III Tổng kết.
Bài viết thể hiện khá rõ những điểm cốt lõi làm nên sức thuyết phục của văn diễn thuyết:
-Lập luận sáng sủa, khúc triết
-Tình cảm tràn đầy, bộc lộ qua lời cảm thán thống thiết Lập trường đánh đổ chế độ quân chủ luôn được tuyên bố công khai, dứt khoát
Kế hoạch hàng động được vạch cụ thể, rõ ràng