chuẩn kiến thức kĩ năng.......................................................................................................................................................................................................................................................................
Trang 1Tuần: 4 Ngày soạn: 09/09/2016
BÀI 7: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ NÔNG NGHIỆP
I - MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau bài học, học sinh cần:
1 Kiến thức
- Phân tích đuợc các nhân tố tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sự phát triển và phân
bố nông nghiệp
- Trình bày tình hình phát triển và phân bố của sản xuất nông nghiệp
- Hiểu được đất, khí hậu, nước và sinh vật là những tài nguyên quý giá và quan trọng để phát triển nông nghiệp nước ta Vì vậy cần sử dụng hợp lí tài nguyên đất, không làm ô nhiễm và suy thoái, suy giảm các tài nguyên này
2 Kỹ năng
- Phân tích bản đồ, lược đồ nông nghiệp và bảng phân bố cây công nghiệp để thấy rõ sự phân bố của một số cây trồng, vật nuôi chủ yếu ở nước ta
- Vẽ và phân tích biểu đồ về sự thay đổi cơ cấungành chăn nuôi, ngành trồng trọt, tình hình tăng trưởng của gia súc, gia cầm ở nước ta
- Phân tích, đánh giá những thuận lợi và khó khăn của TNTN đối với sự phát triển nông nghiệp ở nước ta
3 Thái độ
- Không ủng hộ những hoạt động làm ô nhiễm, suy thoái và suy giảm đất nước, khí hậu, sinh vật
4 Định hướng năng lực
- Năng lực chuyên biệt: năng lực sử dụng sơ đồ, tranh ảnh
- Năng lực cốt lõi: năng lực tự học, giải quyết vấn đề, tự quản lí, giao tiếp, hợp tác, sử dụng ngôn ngữ
II –THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Sơ đồ hệ thống cơ sơ vật chất trong nông nghiệp
III – TIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1 Ổn định lớp
2 Kiễm tra bài cũ
3 Bài mới
Trước đây, nhân dân ta đã chọn cây lúa làm nguồn sản xuất chính, đặt nền móng cho nông nghiệp nước nhà phát triển như ngày nay Nông nghiệp có những đặc điểm, đặc thù riêng so với các ngành kinh tế khác là phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tư nhiên Song điều kiện kinh tế xã hội đã góp phần làm cho nông nghiệp phát triển mạnh.Để hiểu
rõ các nhân tố trên ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay.
Hoạt động 1: CÁ NHÂN
GV yêu cầu HS đọc SGK:
? Các nhân tố tự nhiên gồm những nhân tố nào?
- Đất, khí hậu, nước, sinh vật
? Vì sao nói nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào
đất đai và khí hậu?
I Các nhân tố tự nhiên
Tài nguyên thiên nhiên là tiền
đề cơ bản
Trang 2- Đối tượng sản xuất của nông nghiệp là các sinh
vật phải cần đủ 5 yếu tố cơ bản: Nhiệt độ, ánh
sáng, nước, dinh dưỡng, không khí…
? Tìm hiểu về tài nguyên đất, đặc điểm phân bố ở
đâu và thích hợp với loại cây trồng nào?
- Khá đa dạng, 2 nhóm chiếm diện tích lớn nhất
là: Đất phù sa, đất feralit
+ Đất phù sa: tập trung ở Đồng bằng sông hồng và
đồng bằng SCL, ĐB duyên hải miền Trung
Thích hợp với trồng lúa và nhiều cây ngắn ngày
khác
+ Đất feralit: chủ yếu ở trung du và miền núi Tập
trung chủ yếu ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ
Thích hợp với trồng cây công nghiệp lâu năm,
cây ăn quả và một số cây ngắn ngày
? Hiện nay TN đất của chúng ta có thay đồi gì?
- TN đất nước ta hạn chế
- Việc sử dụng đất chưa hợp lí: DT đất NN đang
bị thu hẹp, xói mòn rửa trôi, đất bị ô nhiễm nặng
bởi hoạt động của con người
- Vì vậy cần sử dụng đất hợp lí hơn, chú trọng cải
tạo đất
Đất là tư liệu sản xuất quý giá không thể thay
thế được
? Dựa vào kiến thức đã học và tư liệu SGK, cho
biết Đặc điểm khí hậu của nước ta?
- Nhiệt đới gió mùa ẩm: lượng nhiệt lớn, độ ẩm
cao, lượng mưa dồi dào
- Khí hậu nước ta phân hoá rõ rệt theo chiều B-N,
theo độ cao và theo mùa
? Những đặc điểm đó có thuận lợi và khó khăn như
thế nào đến sản xuất nông nghiệp?
- Thuận lợi:
+ Cây cối sinh trưởng và phát triển quanh năm,
trồng 2-3 vụ một năm
+ Trồng cây nhiệt đới, cận nhiệt đới, ôn đới đa
dạng hóa cây trồng, vật nuôi
- Khó khăn: Sâu bệnh, thiên tai bão, lũ…
? Hãy kể tên một số loại rau quả đặc trưng theo
mùa hoặc tiêu biểu theo địa phương
- Đà Lạt: Atiso, hoa, rau ôn đới
- Ninh Thuận: Nho, Bình Thuận: thanh long,
Bến Tre: Dừa
? Kể tên một số cây trồng ở địa phương em?
GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK
1 Tài nguyên đất
- Tài nguyên đất ở nước ta khá
đa dạng, 2 nhóm chiếm diện tích lớn nhất là: Đất phù sa, đất feralit
+ Đất phù sa có diện tích 3 triệu
ha, ở các đồng bằng, thích hợp với trồng lúa và nhiều cây ngắn ngày khác
+ Các loại đất fe ralit chiếm diện tích miền núi thích hợp với trồng cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả và một số cây ngắn ngày
2 Tài nguyên khí hậu
- Khí hậu của nước ta là nhiệt đới gió mùa ẩm
Cây cối xanh quanh năm, trồng 2-3 vụ một năm
- Khí hậu nước ta phân hoá rõ rệt theo chiều B-N, theo độ cao
và theo mùa
Trồng cây nhiệt đới, cận nhiệt dới, ôn đới
- Khó khăn: Gió Lào, sâu bệnh, thiên tai bão, lũ…
Trang 3Hiện nay lượng nước sử dụng trong nông nghiệp ở
nước ta chiếm khoảng 90% tổng số nước sử dụng
Nước đối với sản xuất nông nghiệp là rất cần thiết
như ông cha ta nói: “Nhất nước nhì phân…”
? Nêu những thuận lợi và khó khăn của tài nguyên
nước đối với nông nghiệp?
- TL:
+ Mạng lưới sông ngòi dày đặc
+ Nguồn nước dồi dào: trên mặt, ngầm
- KK:
Phân bố lượng nước không đều trong năm, một
mùa lũ và một mùa cạn
? Tại sao thủy lợi là biện pháp hàng đầu trong
thâm canh nông nghiệp ở nước ta?
- Chống úng, lụt trong mùa mưa bão
- Đảm bảo nước tưới trong mùa khô
- Cải tạo đất, mở rộng diện tích canh tác
- Tăng vụ, thay đổi cơ cấu mùa vụ và cơ cấu cây
trồng
Kết quả là sẽ tạo ra được năng suất cao và tăng
sản lượng cây trồng
? Tài nguyên sinh vật ở nước ta có đặc điểm gì?
- Trong môi trường nhiệt đới ẩm gió mùa
Nguồn tài nguyên động thực vật phong phú :
giàu về thành phần loài
? TNSV phong phú là cơ sở gì cho sự phát triển
nông nghiệp ?
Điều kiện thuận lợi cho nhân dân thuần chủng và
lai tạo giống mới
? Rút ra nhận xét gì về các nhân tố tự nhiên ?
- Nước ta có nhiều điều kiện ưu đãi của thiên
nhiên, có nhiều nguồn tài nguyên thuận lợi cho
phát triển nông nghiệp nhưng bên cạnh đó vẫn
còn một số khó khăn do điều kiện bất thường của
thời tiết và khí hậu
Nhờ thực hiện tốt công cuộc đổi mới, nông nghiệp
nước ta đã có phát triển tương đối ổn định và vững
chắc, sản xuất nông nghiệp tăng lên rõ rệt Đó là
thắng lợi của chính sách phát triển nông nghiệp do
Đảng và nhà nước đề ra Ta cùng tìm hiểu vai trò
lớn lao của nhân tố kinh tế- xã hội
Hoạt động 2: NHÓM
Bước 1: GV yêu cầu HS dựa vào SGK và chia lớp
thành 4 nhóm:
3 Tài nguyên nước
- Mạng lưới sông ngòi dày đặc, nguồn nước dồi dào
- Phân bố lượng nước không đều trong năm, một mùa lũ và một mùa cạn
4 Tài nguyên sinh vật
- Nước ta có tài nguyên thực động vật phong phú
Là cơ sở để thuần dưỡng, tạo nên các giống cây trồng vật nuôi
Trang 4Bước 2:
Nhóm 1: Nhận xét vầ dân cư và lao động ở nông
thôn?
Nhóm 2: Cơ sở VC –KT hiện nay ra sao?
Nhóm 3: Chính sách có vai trò như thế nào trong
phát triển nông nghiệp của nước ta
Nhóm 4: Thị trường có ảnh hưởng đến nông nghiệp
như thế nào? Đặc điểm của thị trường trong nước và
ngoài nước hiện nay?
Bước 3: Đại diện nhóm trình bày
Bước 4: GV chuẩn kiến thức
- Dân cư và lao động nông thôn:
+ Dân cư đông, phần lớn sống ở nông thôn (trên
74%) và SX nông nghiệp (trên 59%)
+ Lao động Việt Nam giàu kinh nghiệm trong sản
xuất nông nghiệp, cần cù sáng tạo và tiếp thu
KHKT nhanh
- CS VC – KT :
+ Đang dần được củng cố hoàn thiện
? Công nghiệp chế biến có vai trò như thế nào đối
với SXNN ?
- Tăng giá trị và khả năng cạnh tranh của hàng nông
sản
- Thúc đẩy sự phát triển các vùng chuyên canh
- Nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp
- Nhờ sự hỗ trợ tích cực của công nghiệp chế biến,
nông nghiệp nước ta mới trở thành ngành sản xuất
hàng hoá
? Kể tên một số cơ sở vật chất - kĩ thuật trong nông
nghiệp để minh hoạ rõ hơn sơ đồ trang 26 SGK?
- Hệ thống thuỷ lợi: các hồ chứa nước, kênh mương
nội đồng, các công trình chống úng, chống hạn…
- Hệ thống dịch vụ trồng trọt: cơ sở tạo giống lúa,
cơ sở sản xuất và cung ứng phân bón, thuốc trừ
sâu…
- Hệ thông dịch vụ chăn nuôi: cơ sở lai tạo giông,
chế biến thức ăn, thuốc thú y…
- Các cơ sở vật chất - kĩ thuật khác: các phòng thí
nghiệm, các loại máy móc, thiết bị phục vụ chăn
nuôi, các cơ sở khuyến nông, khuyến ngư…
- - Chính sách PTNN
+ Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách có ảnh
hưởng lâu dài đối với SXNN
II Các nhân tố kinh tế- xã hội
Điều kiện kinh tế xã hội là yếu tố quyết dịnh đến sự phát triển
1 Dân cư và lao động nông thôn
- Năm 2003 nước ta còn khoảng 74% dân số sống ở nông thôn, 60% lao động là ở nông nghiệp
- Nông dân Việt Nam giàu kinh nghiệm sản xuất, cần cù sáng tạo
2 Cơ sở vật chất kĩ thuật
- Ngày càng hoàn thiện
3 Chính sách phát triển nông nghiệp
Trang 5+ Tiêu biểu: Khoán 10, khoán 100, phát triển kinh
tế hộ gia đình, kinh tế trang trại hướng ra xuất
khẩu
Tác động mạnh mẽ tới dân cư và lao động
nông thôn :
+ Khuyến khích sản xuất khơi dây và phát huy mặt
mạnh của lao đông nông thôn
Hoàn thiện cơ sở vật chất, kĩ thuật trong
nông nghiệp
Tạo mô hình phát triển nông nghiệp thích
hợp, khai thác mọi tiềm năng sẵn có : kinh tế
hộ gia đình, trang trại hướng xuất khẩu
Mở rộng thị trường tiêu thụ, thúc đẩy sản xuất, đa
dạng sản phẩm, chuyển đổi cơ cấu cây trộng
- Thị trường trong và ngoài nước
+ Trong nước: Rộng lớn nhưng sức mua hạn chế
+ Ngoài nước: Ngày càng mở rộng nhưng bị cạnh
tranh mạnh, có nhiều biến động phức tạp, bị nhiều
nước xây dựng các hàng rào thương mại
Cà phê : Đức, Hoa Kì, Ý, Bỉ…
Cao Su : TQ, Malaixia, Ấn Độ, Hàn Quốc
Chè : Pakixtan, Đài Loan, TQ…
Gạo : TQ, Philipin, Maliaxia…
Gỗ và sản phẩm gỗ : Hoa Kì, TQ…
Rau, quả : TQ, NB, Hoa Kì…
Thủy sản : Hoa Kì, NB, TQ, HQ…
Hạt điều : HK, TQ, Hà Lan…
Tiêu : Hoa Kì, Sin, Ân Độ
? Thị trường có ảnh hưởng đến nông nghiệp như
thế nào?
- Thị trường biến động ảnh hưởng đến sư phát
triển một số cây trồng quan trọng
- Nhiều chính sách nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp
4 Thị trường
- Ngày càng được mở rộng
4.Củng cố
5 Dặn đò
Chuẩn bị bài sau: Bài 8