KỸ THUẬT TRỒNG nấm mộc NHĨ

QUY TRÌNH TRỒNG NẤMQuy trình trồng nấm mộc nhĩ trên mùn cưa Xử lý nguyên liệu Hấp khử trùng túi mùn cưa Cấy giống và ươm túi mùn cưa Rạch túi rạch bịch và chăm sóc, thu hái Xử lý phế th

MỤC LỤC

1 GIỚI THIỆU CHUNG

1. 1 Tên gọi.

•. Mộc nhĩ( Nấm mèo, nấm tai mèo) có tên khoa học chung là Auricularia spp

•. Auricularia polytricha (Mount.) Sacc : mèo lông

•. Auricularia auricula (Hook.)Undrew : mèo trơn

2 ĐẶC TÍNH SINH HỌC

2.1 Đặc điểm hình thái

Hình thái quả thể: Tai nấm có dạng một vành tai, thường không cuống, mềm

mại khi còn tươi và cứng dòn khi phơi khô Mặt trên mũ có lông dày, mỏng hoặc không lông.Màu sắc biến đổi từ trắng, cam, nâu, tím và đen

• Cánh mộc nhĩ chính là một khối keo Tuỳ thuộc vào độ ngâm nước mà ở dạng khô hoặc ở trạng thái trương lên (như khi còn tươi hoặc khi ngâm trong nước) Hai trạng thái này có thể chuyển đổi nhau.

2 ĐẶC TÍNH SINH HỌC

• Đặc biệt ở mộc nhĩ có hệ enzyme xenluloaza rất khoẻ Nhờ đặc tình này mà chúng ta phát triển tốt trên các nguyên liệu giàu chất xenlulose, lignhin Như vậy, mộc nhĩ có thể trồng trên mùn cưa, thân cây gỗ, vỏ dừa, lõi ngô, rơm rạ,…

2 ĐẶC TÍNH SINH HỌC

2.2 Chu kỳ sống

Khi nấm trưởng thành, bào tử có thể phát tán vào không khí theo gió bám vào các cành cây, thân gỗ mục, gặp điều kiện thuận lợi nảy mầm tạo thành sợi nấm sơ cấp

Các sợi sơ cấp kết hợp với nhau thành sợi nấm thứ cấp mọc sâu vào giá thể

2 ĐẶC TÍNH SINH HỌC

2.3 Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường

• Nhiệt độ: nuôi sợi 25-28oC, giai đoạn quả thể 28-35oC

• Ánh sáng: Thời kỳ ủ sợi, ta cần để chúng trong bóng tối Tới giai đoạn cây mộc

nhĩ mọc ra, ta nâng dần độ chiếu sáng để kích thích quá trình tạo cây mộc nhĩ Tới khi mộc nhĩ đã mọc mạnh, ta giữ mức sáng ở ngưỡng trong phòng có mở cửa Khi cánh mộc nhĩ có màu hồng thịt là tốt nhất

2 ĐẶC TÍNH SINH HỌC

• Độ ẩm: môi trường mùn cưa ẩm độ 65-70%, ẩm độ không khí: 80-85%, khi nuôi

quả thể cần ẩm độ cao hơn 85%

• pH: pH thích hợp từ 4 - 12, như vậy là qúa rộng Ở giai đoạn đầu - giai đoạn ủ

sợi nó cần môi trường axit yếu: 4 - 5 Giai đoạn hình thành quả thể, môi trường từ trung tính tới kiềm yếu: thích hợp từ 7 – 8

2 ĐẶC TÍNH SINH HỌC

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

Quy trình trồng nấm mộc nhĩ trên mùn cưa

Xử lý nguyên liệu

Hấp khử trùng túi mùn cưa Cấy giống và ươm túi mùn cưa

Rạch túi (rạch bịch) và chăm sóc, thu hái

Xử lý phế thải sau khi thu hoạch

(1) Xử lý nguyên liệu

• Tiêu chuẩn nguyên liệu:

- Ta có thể trồng mộc nhĩ trên các loại mùn cưa khác nhau

- Không dùng mùn cưa đã bị mốc, mùn cưa các loại cây có tinh dầu hoặc các loại cây gỗ cứng

- Mùn cưa mới dùng ngay là tốt nhất

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

• Tạo ẩm, phối trộn nguyên liệu, đóng túi:

Tạo ẩm mùn cưa bằng nước sạch, ủ thành đống, che đậy bằng nilon để mùn cưa ngấm đủ nước và trương nở các tế bào gỗ Sau 24h tiến hành phối trộn nguyên liệu theo tỷ lệ:

- Mùn cưa đã tạo ẩm :100kg

- Bột nhẹ CaCO3 : 1kg

- Hoặc vôi bột : 0,5kg

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

(2) Hấp khử trùng túi mùn cưa

- Hấp cách thuỷ trong thùng phuy Thời gian 10-12 giờ, nhiệt độ trong túi mùn cưa đạt từ 95-1000C

- Nồi áp suất (autoclave) hấp ở nhiệt độ 120-1250C, thời gian 120-150 phút

- Hấp trong hơi nước bão hoà, thời gian từ 9-10 giờ bằng cách xây lò

- Mỗi mẻ hấp từ 600-800 túi mùn cưa, tuỳ theo thể tích của buồng hấp nhỏ hay lớn

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

• Sau khi đã hấp chuyển túi mùn cưa ra phòng cấy giống, để nguội rồi tiến hành cấy giống: + Cách 1: Nếu sử dung giống trên hạt ta dùng que sắt khều giống từ trong lọ thuỷ tinh hoặc túi nilon sang túi mùn cưa Tỷ lệ giống cấy 1,2% so với trọng lượng túi mùn cưa Có nghĩa là

cứ một túi mùn cưa có trọng lượng 1,2-1,4kg ta cấy 12-15g giống nấm (một chai giống cấy 30-40 túi).

+ Cách 2: Nếu dùng giống mộc nhĩ cấy làm trên que gỗ ta dùng panh vô trùng kẹp nhẹ từng que giống chuyển sang các lỗ cấy giống đã dùi từ trước trong túi mùn cưa

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

• Sau khi cấy giống nút miệng túi bằng nút bông và chuyển vào phòng ươm sợi Ươm trong phòng ươm có thể làm 4-5 tầng trên một giàn và mỗi tầng cách nhau 50cm Nhiệt độ phòng ươm sợi thích hợp nhất là 25-300C Không cần ánh sáng.

• Thời gian ươm sợi từ 20-25 ngày Ta sẽ thấy các sợi nấm màu trắng lan dần từ trên xuống hoặc từ trong ra Tới khi nào sợi nấm lan gần kín đáy, trông túi mùn cưa có màu trắng như sợi bông là đạt yêu cầu

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

(3) Rạch túi (rạch bịch) và chăm sóc, thu hái.

- Khi mộc nhĩ bắt đầu mọc, ta chuyển chúng sang khu vực chăm sóc: có thể xếp trong nhà lán trại hoặc làm giàn treo

- Để tận dụng diện tích và khoảng không người ta dùng dây để treo các túi mùn cưa, mỗi dây treo được 7 - 8 túi có độ cao 1,5 - 1,6m Mỗi mét vuông treo được 25 dây

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

• Khi mộc nhĩ bắt đầu mọc, ta phải tưới nước và tưới liên tục Mỗi ngày tưới 2-3 lần

• Nước tưới yêu cầu phải là nước sạch, nếu là nước máy phải để bay hết mùi clo

• Giai đoạn thu hoạch kéo dài 30 - 45 ngày Khoảng 20 ngày thu hái một lứa

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

(4) Xử lý phế thải sau khi thu hoạch hết mộc nhĩ để trồng nấm rơm hoặc phân bón.

• Khi ta đã thu hết mộc nhĩ, chuyển các túi mùn cưa tập trung gọn lại lột bỏ lớp nilon, phối trộn thêm 15-20kg vôi bột/1tấn, ủ đống 10-15 ngày, đảo lại và đem nguyên liệu này để trồng nấm rơm Cách trồng tương tự như trồng nấm rơm trên rơm rạ.

• - Nếu không dùng phế thải trên để trồng nấm rơm cần tiếp tục ủ thêm 15-20 ngày nữa sau đó mới sử dụng làm phân bón cho cây trồng Lượng bón tương đương với phân chuồng loại tốt.

3 QUY TRÌNH TRỒNG NẤM

Bệnh hại mộc nhĩ và cách phòng chống

• Bệnh sinh lý

Nấm mèo có thể biểu hiện một số bệnh không do nhiễm khuẩn như: tơ thưa, sợi nấm mãnh, đầu hơi uốn khúc hoặc cuộn lại; tai nấm tạo cuống dài, kết chùm bông cải, tai khô cứng, đổi màu sậm hoặc màu nhạt, mỏng manh, mau già Các biểu hiện trên thường liên quan đến yếu tố môi trường, như nơi trồng bị yếm khí (ngộp), nước tưới bị phèn, bị chua, nhiệt độ cao, thiếu ánh sáng, bị lạnh đột ngột

Đối với tuyến trùng, sử dụng Formalin (Formol) 0,2- 0,3%, Furadan 3H, Mocap

Đối với trường hợp nhiễm khuẩn (vi khuẩn) hoặc nấm nhầy (myxomyces), có thể dùng Chlorin (Hypoclorid Ca) 0,04- 0,05%, thuốc tím (KMnO4), Formol 0,2%

o Nấm bào ngư xám: 345-367 Kcal.

o Nấm bào ngư mỏng: 300-337 Kcal.

o Nấm bào ngư trắng: 265-336 Kcal Thành phần dinh dưỡng có trong mộc nhĩ:

• Mộc nhĩ không chỉ là một loại thực phẩm quý mà còn là một loại dược liệu Người ta cho biết, nó có thể tham gia chữa các bệnh bướu cổ, máu xấu, nóng trong, tóc bạc sớm, chống oxy hóa,…

3 VAI TRÒ CỦA NẤM MỘC NHĨ

CẢM ƠN THẦY CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE