1. Kiến thức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp a. Kiến thức: Mô tả được sơ đồ quy trình công nghệ, các bước tiến hành xử lý nguyên liệu làm giá thể. Mô tả được cách chuẩn bị lán trại, vật tư, thiết bị trồng nấm rơm, nấm sò, mộc nhỉ. Trình bày được cách lập kế hoạch và tổ chức kinh doanh nấm. b. Kỹ năng: Thực hiện bố trí nhà xưởng; lựa chọn, vệ sinh, sử dụng các thiết bị, dụng cụ, vật tư, nguyên liệu nuôi trồng nấm đúng yêu cầu kỹ thuật; Thực hiện các bước làm giá thể, cấy giống, theo dõi điều khiển sự phát triển sợi nấm, chăm sóc, thu hái nấm và sơ chế, bảo quản các loại nấm: nấm sò, nấm rơm, theo đúng trình tự, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật; Phát hiện kịp thời bệnh sinh lý, bệnh nhiễm ở nấm và tìm được biện pháp khắc phục; Xây dựng và thực hiện được kế hoạch sản xuất kinh doanh nấm. c. Thái độ: Có lòng yêu nghề, cầu tiến, tinh thần học tập tích cực vì sự phát triển của nghề trong tương lai; Cần cù, siêng năng, cẩn thận, có tinh thần trách nhiệm cao, không ngại khó khăn, sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp.
Trang 1SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN QUẢNG BÌNH
CHƯƠNG TRÌNH DẠY NGHỀ
TRÌNH ĐỘ: DƯỚI 3 THÁNG NGHỀ: KỸ THUẬT TRỒNG NẤM (RƠM, SÒ, MỘC NHỈ)
(Phê duyệt tại Quyết định số 913/QĐ-SNN ngày 29tháng 12 năm 2014
của Sở Nông nghiệp và PTNT Quảng Bình)
QUẢNG BÌNH, NĂM 2014
Trang 2CHƯƠNG TRÌNH DẠY NGHỀ
KỸ THUẬT TRỒNG NẤM (RƠM, SÒ, MỘC NHỈ)
(Phê duyệt tại Quyết định số 913/QĐ-SNN ngày 29 tháng12 năm 2014
của Sở Nông nghiệp và PTNT Quảng Bình)
Tên nghề: Kỹ thuật trồng nấm (Rơm, sò, Mộc nhỉ)
Trình độ đào tạo: Dạy nghề dưới 3 tháng
Đối tượng tuyển sinh: Có sức khỏe, trình độ từ tiểu học trở lên
Số lượng mô đun đào tạo: 04 mô đun
Bằng cấp sau khi tốt nghiệp: Giấy chứng nhận hoàn thành khóa học.
I MỤC TIÊU ĐÀO TẠO
1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp
a Kiến thức:
- Mô tả được sơ đồ quy trình công nghệ, các bước tiến hành xử lý nguyênliệu làm giá thể
- Mô tả được cách chuẩn bị lán trại, vật tư, thiết bị trồng nấm rơm, nấm sò, mộc nhỉ
- Trình bày được cách lập kế hoạch và tổ chức kinh doanh nấm
b Kỹ năng:
- Thực hiện bố trí nhà xưởng; lựa chọn, vệ sinh, sử dụng các thiết bị, dụng
cụ, vật tư, nguyên liệu nuôi trồng nấm đúng yêu cầu kỹ thuật;
- Thực hiện các bước làm giá thể, cấy giống, theo dõi điều khiển sự pháttriển sợi nấm, chăm sóc, thu hái nấm và sơ chế, bảo quản các loại nấm: nấm sò,nấm rơm, theo đúng trình tự, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật;
- Phát hiện kịp thời bệnh sinh lý, bệnh nhiễm ở nấm và tìm được biệnpháp khắc phục;
- Xây dựng và thực hiện được kế hoạch sản xuất kinh doanh nấm
2 Cơ hội việc làm
Sau khoá học, người học có thể tự tổ chức sản xuất nấm ở qui mô hộ gia
đình, nhóm hộ gia đình, hợp tác xã; làm việc tại các cơ sở nhân giống hoặc tạicác cơ sở sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu
Trang 3II THỜI GIAN CỦA KHÓA HỌC VÀ THỜI GIAN THỰC HỌC TỐI THIỂU
1 Thời gian của khóa học và thời gian thực học tối thiểu
- Thời gian đào tạo: 1,5 tháng
- Thời gian học tập: 6 tuần
- Thời gian thực học: 200 giờ
- Thời gian kiểm tra hết mô đun, ôn và kiểm tra kết thúc khoá học: 40 giờ(Trong đó thời gian ôn, kiểm tra hết môn và thi tốt nghiệp: 16 giờ )
2 Phân bổ thời gian thực học tối thiểu
* Thời gian học tập: 240 giờ, gồm:
- Thời gian thực học các mô đun đào tạo nghề: 200 giờ
+ Thời gian học lý thuyết: 60 giờ
+ Thời gian học thực hành: 140 giờ
- Thời gian kiểm tra hết mô đun, ôn và kiểm tra kết thúc khoá học: 40 giờ
III DANH MỤC MÔ ĐUN ĐÀO TẠO, THỜI GIAN VÀ PHÂN BỔ THỜI GIAN HỌC TẬP
Mã
MĐ Tên mô đun
Thời gian đào tạo (giờ) Tổng
số
Trong đó Lý
thuyết
Thực hành
Kiểm tra
MĐ 01 Kỹ thuât trồng nấm rơm 70 18 44 8
MĐ 02 Kỹ thuật trồng nấm sò 76 20 48 8
MĐ 03 Kỹ thuật trồng nấm Mộc nhỉ 46 16 24 6
MĐ 04 Khởi nghiệp kinh doanh 32 6 24 2
Ôn và kiểm tra kết thúc khóa học 16 16
Tổng cộng 240 60 140 40
Ghi chú: Thời gian kiểm tra hết mô đun, ôn và kiểm tra kết thúc khoá học được tính vào giờ thực hành của khóa học.
IV CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT MÔ ĐUN ĐÀO TẠO
(Nội dung chi tiết chương trình mô đun kèm theo)
V HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG CHƯƠNG TRÌNH DẠY NGHỀ
1 Hướng dẫn xác định danh mục các mô đun đào tạo nghề; Thời gian, phân bố thời gian và chương trình cho mô đun đào tạo nghề
Chương trình dạy nghề “Kỹ thuật trồng nấm” được sử dụng cho các khóa
dạy nghề trình độ sơ cấp cho nông dân hoặc những người có nhu cầu học nghề.Khi học viên học đủ các mô đun trong chương trình này và đạt kết quả trungbình trở lên tại kỳ kiểm tra kết thúc khóa học sẽ được cấp giấy chứng nhận hoànthành khóa học
Trang 4Theo yêu cầu của người học, có thể dạy độc lập một hoặc dạy một số mô đun(MĐ01, MĐ02, MĐ03) cho các học viên và cấp giấy chứng nhận là đã hoànthành các mô đun đó.
Chương trình gồm 4 mô đun như sau:
- Mô đun 01: “Kỹ thuật trồng nấm rơm” có thời gian 70 giờ trong đó có 18 giờ
lý thuyết, 44 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra Là mô đun chuyên môn nghề,mang tính tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành trồng nấm rơm; nộidung mô đun trình bày các đặc điểm sinh học của nấm rơm, quy trình và cáchtiến hành trồng nấm rơm trên rơm và trên bông hạt; cách phòng trừ
sâu bệnh và cách sơ chế, bảo quản nấm rơm Đồng thời mô đun cũng trình bày
hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và bài thực hành khi kếtthúc mô đun Học xong mô đun này, học viên có được những kiến thức cơ bản
về các bước công việc trồng nấm rơm trên nguyên liệu rơm và bông hạt và có kỹnăng thực hiện xử lý nguyên liệu, đóng mô, cấy giống, chăm sóc và thu hái nấmrơm theo đúng trình tự, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, an toàn; phát hiện và xử lýđược các hiện tượng sâu bệnh hại nấm rơm; sơ chế và bảo quản nấm rơm sauthu hoạch đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm
- Mô đun 02: “ Kỹ thuật trồng nấm sò” được giảng dạy trong thời gian 76 giờtrong đó có 20 giờ lý thuyết, 48 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra Mô đun trìnhbày khái quát đặc điểm sinh học của nấm sò, trình bày quy trình và cách tiếnhành trồng nấm sò trên nguyên liệu mùn cưa, rơm và bông hạt; phương phápphòng trừ sâu bệnh và cách sơ chế, bảo quản nấm sò Đồng thời mô đun cũngtrình bày hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và bài thực hànhkhi kết thúc mô đun Đây là một mô đun tích hợp giữa lý thuyết và thực hànhnhưng trọng tâm là thực hành Học viên sau khi học xong mô đun này học viên
có được những kiến thức cơ bản về cách trồng nấm sò và kỹ năng thực hiện cácbước công việc trong quy trình trồng nấm sò
- Mô đun 03:“Trồng nấm mộc nhĩ” gồm 06 bài, được giảng dạy trong thời
gian 46 giờ trong đó có 16 giờ lý thuyết, 24 giờ thực hành và 6 giờ kiểm tra.Làmô đun tích hợp giữa lý thuyết và thực hành nhưng trọng tâm là thực hành
Mô đun giới thiệu một số đặc điểm sinh học nấm mộc nhĩ, cách xây dựng lántrại,cách chuẩn bị các dụng cụ phục vụ cho việc trồng nấm; trình bày quy trìnhvàcách tiến hành trồng nấm mộc nhĩ trên nguyên liệu mùn cưa và trên thân câygỗ; phương pháp phòng trừ sâu bệnh và cách sơ chế, bảo quản nấm mộc nhĩ
Trang 5Đồng thời mô đun cũng trình bày hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từngbài dạyvà bài thực hành khi kết thúc mô đun Sau khi học xong mô đun này, họcviên cóđược những kiến thức cơ bản về cách trồng nấm mộc nhĩ và có kỹ năngthựchiện các bước công việc trong quy trình trồng nấm mộc nhĩ.
- Mô đun 04 ”Khởi nghiệp kinh doanh” được giảng dạy trong thời gian 32 giờtrong đó có 6 giờ lý thuyết, 24 giờ thực hành và 2 giờ kiểm tra Mô đun trìnhbày các nội dung về xây dựng ý tưởng kinh doanh và lập kế hoạch kinh doanh
Mô đun này còn trình bày các bài kiểm tra định kỳ trong quá trình học tập và bàikiểm tra kết thúc mô đun Đây là một mô đun tích hợp giữa lý thuyết và thựchành nhưng trọng tâm là thực hành Sau khi học xong mô đun này học viên cóthể đánh giá được năng lực thích hợp mà bản thân họ có, đánh giá tính hiện thựccủa ý tưởng kinh doanh và đánh giá được tình hình tài chính của bản thân và giađình để quyết định có thể khởi sự một doanh nghiệp
2 Hu ng d n ki m tra k t thúc khoá h cớng dẫn kiểm tra kết thúc khoá học ẫn kiểm tra kết thúc khoá học ểm tra kết thúc khoá học ết thúc khoá học ọc
Số TT Mô đun kiểm tra Hình thức kiểm tra Thời gian kiểm tra
Kiểm tra kiến thức, kỹ năng nghề:
1 Kiến thức nghề Trắc nghiệm hoặc vấn đáp Không quá 60 phút
2 Kỹ năng nghề Bài thực hành tổng hợp Không quá 8 giờ
3 Các chú ý khác
Chương trình dạy nghề “Kỹ thuật trồng nấm” có thể tổ chức giảng dạy tạicác địa phương hoặc các cơ sở dạy nghề Khi tổ chức giảng dạy, các cơ sở đàotạo cần mời các chuyên gia giỏi nghề cùng tham gia giảng dạy để chia sẻ kinhnghiệm với người học, đồng thời tổ chức cho người học đi tham quan tại các cơ
sở sản xuất nấm thành đạt để làm quen và thấy được hiệu quả thiết thực mang lạicủa nghề sản xuất nấm Cũng có thể bố trí thời gian ngoại khoá để hoạt động vănhóa, văn nghệ, thể dục, thể thao…
Trang 6CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
TÊN MÔ ĐUN: KỸ THUẬT TRỒNG NẤM RƠM
MÃ MÔ ĐUN: MĐ1
NGHỀ: KỸ THUẬT TRỒNG NẤM (RƠM, SÒ, MỘC NHỈ)
Trang 7Thời gian mô đun: 70 giờ (Lý thuyết: 18giờ; Thực hành: 44 giờ; Kiểm tra hết mô đun: 8 giờ)
I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MÔ ĐUN
Mô đun “Kỹ thuật trồng nấm rơm” là mô đun chuyên môn nghề,mạng tính tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành trồng nấm rơm Môđun này trang bị cho người học những kiến thức về đặc điểm sinh học của nấmrơm, quy trình và cách tiến hành trồng nấm rơm trên rơm và trên bông hạt; cáchphòng trừ sâu bệnh và cách sơ chế bảo quản nấm rơm Học xong mô đun nàyngười học có thể thực hiện được các bước công việc trồng nấm rơm trênnguyên liệu rơm và trên bông hạt, hình thành được các kỹ năng thực hiện xử lýnguyên liệu, đóng mô, cấy giống, chăm sóc và thu hái nấm rơm theo đúng trình
tự, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, an toàn; phát hiện và xử lý được các hiện tượngsâu bệnh hại nấm rơm; sơ chế và bảo quản nấm rơm sau thu hoạch đảm bảochất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm
II MỤC TIÊU
-Mô tả các đặc điểm sinh học của nấm rơm
- Thực hiện bố trí và vệ sinh, khử trùng lán trại trồng nấm rơm đúng tiêuchuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được quy trình trồng nấm rơm trên rơm đúng yêu cầu quytrình kỹ thuật
- Nhận biến được các loại bệnh sinh lý, bệnh do vi sinh vật, bệnh do côntrùng gây ra trong sợi nấm và quả thể nấm rơm và đưa ra được các biện phápphòng trừ thích hợp dối với từng loại bệnh
- Thực hiện bảo quản và sơ chế nấm rơm đúng quy trình kỹ thuật
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ
III NỘI DUNG
1 N i dung t ng quát v phân ph i th i gianội dung tổng quát và phân phối thời gian ổng quát và phân phối thời gian à phân phối thời gian ối thời gian ời gian
T
T Tên các bài trong Mô đun
Thời gian
TS LT TH KT
1 Đặc điểm sinh học của nấm rơm 3 3
2 Chuẩn bị lán trại, dụng cụ trồng nấm rơm 17 4 12 1
4 Sâu bệnh hại nấm rơm và biện pháp phòng trừ 16 4 10 2
5 Bảo quản và sơ chế nấm rơm 13 3 10
Trang 8* Ghi chú: Thời gian kiểm tra tích hợp giữa lý thuyết với thực hành và thời gian kiểm tra hết mô đun được tính vào giờ thực hành.
2 Nội dung chi tiết
Bài 1: ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA NẤM RƠM
Thời gian: 3giờ: Lý thuyết: 3 gờ; Thực hành: 0; Kiểm tra: 0 giờ
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên trình bày được:
- Mô tả được chu trình sống của nấm
- Nêu được các nguồn dinh dưỡng cần thiết đẻ trồng nấm rơm
- Giải thích được ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đền sự sinh trưởng
và phát triển của nấm rơm
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ
Nội dung:
1 Đặc điểm hình thái của nấm rơm
2 Chu Trình sống của nấm rơm
3 Các nguồn dinh dưỡng cho nấm rơm
4 Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đền sự sinh trưởng và phát triển củanấm rơm
BÀI 2: CHUẨN BỊ LÁN TRẠI, DỤNG CỤ TRỒNG NẤM RƠM
Thời gian: 17 giờ; Lý thuyết: 4 giờ; Thực hành: 12 giờ; Kiểm tra:1 giờ Phần I: Lý thuyết
1.Mục tiêu:
- Trình bày được công tác chuẩn bị nhà xưởng, dụng cụ, vật tư, vật liệu để trồng
nấm Rơm
2 Nội dung chi tiết
1 Lán trại nuôi trồng nấm rơm
1.1 Chọn địa điểm trồng nấm rơm
1.2 Chuẩn bị nền đất, lán trại trồng nấm rơm
1.3 Khử trùng, vệ sinh nền đất, lán trại
2 Chuẩn bị dụng cụ trồng nấm rơm
2.1 Dụng cụ đo sử dụng trong trồng nấm rơm
2.2 Dụng cụ dùng để xử lý nguyên liệu và trồng nấm rơm
3 Vật tư, nguyên liệu dùng trong nuôi trồng nấm rơm
3.1 Vật tư
3.2 Nguyên liệu
Trang 9Phần II: Câu hỏi và bài tập thực hành
- Thời gian hoàn thành: 30 phút/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theo tiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng làm luống mô để trồng nấm rơm trên
mô khối ngoài trời
- Kết quả và sản phẩm cần đạt được:
+ Thực hiện các bước làm luống mô đúng theo quy trình;
+ Luống mô hoàn thiện đảm bảo các yêu cầu sau: Đắp luống theo kiểu mairùa, độ cao 5 - 10cm, chiều rộng 0,8 – 1,0m, chiều dài 1,2 – 1,5m, khoảng cách giữa các luống mô 0,3 – 0,4m, luống mô vuông cân đối và có rãnh thoát nước tốt
- Thời gian hoàn thành: 30 phút/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theo tiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng khử trùng nền đất, lán trại trồng nấm rơm bằng nước vôi
- Kết quả cần đạt được:
+ Pha được nước vôi khử trùng;
+ Thực hiện các bước khử trùng đúng theo quy trình;
+ An toàn đối với con người và môi trường làm việc;
+ Nền đất sau khi khử trùng đạt yêu cầu cho sử dụng
Bài tập 3
- Nguồn lực: dụng cụ sử dụng trong trồng nấm rơm
- Cách thức tổ chức: học viên quan sát các dụng cụ sử dụng trong trồng nấmrơm
- Thời gian hoàn thành: 10 phút/ 1 học viên
Trang 10- Phương pháp đánh giá: Giáo viên phát phiếu trắc nghiệm cho học viên điềnvào ô trống, đối chiếu với đáp án.
- Kết quả và sản phẩm cần đạt được: Học viên điền đúng tên dụng cụ, mục đích
sử dụng dụng cụ trong trồng nấm rơm
BÀI 3: TRỒNG NẤM RƠM TRÊN RƠM
Thời gian: 17 giờ; Lý thuyết: 4 giờ; Thực hành: 12 giờ; Kiểm tra:1 giờ
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên:
- Mô tả được các bước công việc, các thông số và yêu cầu kỹ thuật trongquy trình trồng nấm rơm trên nguyên liệu rơm
- Chọn và xử lý rơm để trồng nấm rơm theo đúng quy trình kỹ thuật
- Lựa chọn được giống nấm rơm đạt tiêu chuẩn
- Thực hiện đóng mô, cấy giống nấm rơm theo đúng trình tự, đảm bảo yêucầu kỹ thuật
- Thực hiện chăm sóc nấm rơm theo đúng yêu cầu kỹ thuật
- Thực hiện thao tác thu hái nấm rơm đúng độ tuổi và đúng kỹ thuật
- Rèn luyện tính cẩn thận, khéo léo
2.5 Chăm sóc và thu hoạch nấm rơm
Phần II: Câu hỏi và bài tập thực hành: 12 giờ
Bài tập 1: Thực hành xử lý nguyên liệu rơm để trồng nấm rơm: 4 giờ.
- Nguồn lực: rơm khô, vôi sống, bể ngâm rơm, các dụng cụ để xử lý nguyên liệurơm
- Cách thức: chia nhóm nhỏ (7 – 10 học viên/nhóm), mỗi nhóm xử lý 100kgrơm khô
- Thời gian hoàn thành: 4 giờ/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng xử lý rơm làm trồng nấm rơm
Trang 11- Kết quả cần đạt được: Pha được nước vôi có pH: 12 – 13; Thực hiện các bướclàm ướt rơm đúng quy trình: rơm sau khi làm ướt bằng nước vôi đảm bảo: độ
ẩm 70 – 75%, rơm có màu vàng sáng; Đống ủ rơm đúng quy cách: đạt độ caoqui định, độ nén khối rơm vừa phải, có cọc thông khí, sau ủ xong có đầy đủnilon và dây buộc, đống vuông cân đối, không nghiêng đổ
Bài tập 2: Thực hành đóng mô, cấy giống nấm rơm theo phương pháp mô khối:
4 giờ
- Nguồn lực: rơm đã được xử lý, giống nấm, khuôn lớn, rơm khô
- Cách thức: 2 học viên cùng thực hiện đóng 1 mô
- Thời gian hoàn thành: 8 - 10 phút/1 học viên
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng đóng mô, cấy giống nấm rơm theophương pháp mô lớn
- Kết quả cần đạt được: Chọn vị trí đặt khuôn đóng mô hợp lý theo hướng nắng
và hướng gió; Mô nấm hoàn thiện phải đúng kích thước, đảm bảo độ nén; Mônấm đảm bảo đủ: 4 lớp giống và 5 lớp rơm; Đường giống nấm 1, 2, 3 phải đượccấy quanh mô nấm, cách thành mô 3 – 5cm, đường giống thứ 4 được rải đều trênlớp rơm thứ 4; Khối mô sau khi nhấc khỏi khuôn gỗ không bị nghiêng đổ; Các
bề mặt của mô nấm: trơn, phẳng
Bài tập 3: Thực hành đóng mô, cấy giống nấm rơm theo phương pháp mô gói: 4
giờ
- Nguồn lực: rơm đã được xử lý, giống nấm, khuôn nhỏ, vải nilon, dây nhựa
- Cách thức: mỗi học viên thực hành gói mô nấm, 4 – 5 gói/1 học viên
- Thời gian hoàn thành: 15 phút/1 học viên
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng đóng mô, cấy giống nấm rơm theophương pháp mô gói
- Kết quả cần đạt được: Thực hiện các bước gói mô và cấy giống đúng quy
định;Gói mô nấm hoàn thiện phải đúng kích thước, đảm bảo độ nén, đường cấy giống đúng yêu cầu; Gói mô nấm phải kết thành khối chắc chắn.
BÀI 4: SÂU BỆNH HẠI NẤM RƠM VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ
Trang 12Thời gian: 16 giờ; Lý thuyết: 4 giờ; Thực hành: 10 giờ; Kiểm tra: 2 giờ Phần I: Lý thuyết
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên:
- Nhận biến được các loại bệnh sinh lý, bệnh do vi sinh vật, bệnh do côntrùng gây ra trong sợi nấm và quả thể rấm rơm
- Xác định đúng nguyên nhân và đưa ra được các biện pháp phóng trừ phùhợp với các loại bệnh
2 Bệnh hại quả thể nấm rơm
2.1 Bệnh sinh lý ở quả thể nấm rơm
2.2 Bệnh nhiễm vi sinh vật ở quả thể nấm rơm và biện pháp phòng trừ
2.3 Bệnh do động vật hại quả thể nấm rơm và cách phòng trừ
2.5 Chăm sóc và thu hoạch nấm rơm
Phần II: Câu hỏi và bài tập thực hành: 10 giờ
Bài tập 1: Nhận biết một số bệnh nhiễm bệnh nhiễm do vi sinh vật gây ra đối
với hệ sợi nấm rơm, phân tích nguyên nhân gây bệnh và đề xuất biện pháp khắcphục phù hợp (5 giờ)
- Nguồn lực: Mẫu mô nấm, gói nấm bị nhiễm bệnh
- Cách thức: Chia nhóm nhỏ (3 - 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận một mônấm bị bệnh
- Thời gian hoàn thành: 10 phút/nhóm
- Phương pháp đánh giá: Cho học viên nhận diện bệnh nhiễm, phân tích nguyênnhân và đề xuất biện pháp khắc phục
- Kết quả cần đạt được:
+ Xác định đúng loại bệnh gây nhiễm;
+ Phân tích các nguyên nhân gây bệnh trên;
+ Đề xuất biện pháp khắc phục hợp lý từng loại bệnh
Bài tập 2: Nhận diện một số hiện tượng bệnh hại quả thể nấm rơm, phân tích
Trang 13nguyên nhân và đề xuất biện pháp (5 giờ)
- Nguồn lực: Mẫu quả thể nấm bệnh
- Cách thức: Chia nhóm nhỏ (3 - 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận số mẫu quảthể nấm bị bệnh
- Thời gian hoàn thành: 10 phút/nhóm
- Phương pháp đánh giá: Cho học viên nhận diện hiện tượng bệnh hại quả thểnấm nấm rơm, phân tích nguyên nhân và đề xuất biện pháp khắc phục
- Kết quả cần đạt được:
+ Xác định đúng tên bệnh gây hại quả thể;
+ Phân tích đúng nguyên nhân;
+ Đề xuất biện pháp phòng trừ thích hợp
BÀI 5: BẢO QUẢN VÀ SƠ CHẾ NẤM RƠM Thời gian: 13 giờ; Lý thuyết: 3 giờ; Thực hành: 10 giờ; Kiểm tra: 0 giờ
Phần I: Lý thuyết
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên:
- Mô tả được các bước bảo quản lạnh nấm rơm; phơi, sấy, muối nấm rơmtheo đúng yêu cầu ký thuật
- Thực hiện được các thao tác bảo quản lạnh nấm rơm; phơi, sấy, muốinấm rơm theo đúng trình tự và yêu cầu kỹ thuật
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ
Nội dung:
1 Bảo quản lạnh nấm rơm
1.1 Nguyên tắc bảo quản lạnh nấm rơm tươi
1.2 Bảo quản nấm rơm tươi ăn tại gia định
2 Phơi, sây nấm rơm
2.1 Nguyên tắc phơi, sấy nấm rơm
2.2 Phơi nấm rơm
2.3 Sấy nấm rơm
3 Muối nấm rơm
3.1 Tác dụng của muối ăn trong quá trình muối nấm
3.2 Quy trình muối nấm rơm
3.3 Cách tiến hành muối nấm rơm
Trang 143.4 Kiểm tra, xử lý các hiện tượng hư hỏng của nấm muối
Phần II: Câu hỏi và bài tập thực hành: 10 giờ
Bài tập 1: Thực hành sấy khô nấm rơm (5 giờ)
- Nguồn lực: Nấm rơm tươi, giàn phơi, vỉ phơi, lò sấy nấm, dụng cụ dùng để xử
lý sơ bộ nấm rơm tươi
- Cách thức: chia nhóm nhỏ (3 – 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận 1 – 2 kgnấm rơm tươi và thực hành sấy khô nấm rơm
- Thời gian hoàn thành: 8 giờ/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng sấy khô nấm rơm
- Kết quả cần đạt được:
+ Chọn quả thể nấm rơm đúng tiêu chuẩn;
+ Thực hiện các bước sấy nấm đúng quy trình;
+ Nấm rơm sau khi sấy đạt yêu cầu: độ ẩm trong nấm nhỏ hơn 12%, nấm
khô giòn khi bóp nấm vỡ vụn, có mùi thơm đặc trưng của nấm rơm, màu sắcnấm: bên trong có màu vàng sáng, bên ngoài giữ được màu sắc của nấm banđầu
Bài tập 2: Thực hành muối nấm rơm tươi.(5 giờ)
- Nguồn lực: Nấm rơm tươi, vôi sống, axit chanh, giấy đo pH, dụng cụ dùng để
muối nấm rơm tươi (nồi đun, que khuấy, cân, bình đong có vạch thể tích…)
- Cách thức: chia nhóm nhỏ (3 – 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận 2 kg nấmrơm tươi và thực hành muối lượng nấm đã nhận
- Thời gian hoàn thành: 4 giờ/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng sấy khô nấm rơm
- Kết quả cần đạt được:
+ Chọn quả thể nấm rơm đúng tiêu chuẩn;
+ Thực hiện các bước muối nấm đúng quy trình;
+ Pha nước muối bão hòa để muối nấm có pH khoảng 3 – 4;
+ Trong 1kg nấm có 0,3 lít nước muối bão hòa và 0,3 – 0,4 kg muối sống;
+ Trên bề mặt lớp nấm muối phải có phủ lớp nilon có đục lỗ thủng nhỏ,
trên cùng là 1 lớp muối sống;
+ Dụng cụ chứa nấm muối sau khi thực hiện xong phải được đậy kín nắp
Trang 15IV ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
Giáo viên phải quan sát và theo dõi thao tác, thái độ thực hiện, đảm bảo
an toàn trong quá trình thực hiện và bài báo cáo thực hành để đánh giá cho từngbài thực hành
- Kiểm tra kết thúc mô đun: Tổ chức thi phần thực hành kết hợp với vấnđáp những kiến thức lý thuyết liên quan
2 Nội dung đánh giá
- Xử lý vật liệu rơm
- Đóng mô cấy giống nấm rơm
- Bệnh hại nấm rơm
- Thu hoạch nấm rơm
- Bảo quản nấm rơm
VI HƯỚNG DẪN CHƯƠNG TRÌNH:
1 Phạm vi áp dụng chương trình
Chương trình Mô đun được sử dụng để giảng dạy cho nghề kỹ thuật trồngnấm trình độ dưới 3 tháng
2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy mô đun
Mô đun này gồm phần lý thuyết và thực hành, nên tiến hành song songvừa học lý thuyết, vừa học thực hành cho từng phương pháp phân tích để học
Trang 16sinh dễ tiếp thu bài và gây hứng thú trong học tập, sử dụng giáo án tích hợp đểgiảng dạy.
+ Giáo viên nên sử dụng kết hợp nhiều phương pháp, nhưng chú trọngphương pháp giảng dạy có sự tham gia để phát huy khả năng tư duy và sáng tạocủa học sinh;
+ Giáo viên sử dụng các dụng cụ trực quan, mô hình trong giảng dạy lýthuyết để học sinh nắm bắt những kiến thức liên quan một cách dễ dàng
+ Giáo viên thực hiện thao tác mẫu và miêu tả từng bước một trên nhữngdụng cụ thiết bị, máy móc đã nêu trong phần lý thuyết một cách chậm rãi theotrật tự lôgíc của bài thực hành;
+ Học sinh quan sát những kỹ năng của giáo viên làm, sau đó học sinhlàm theo và làm nhiều lần;
+ Giáo viên khuyến khích thái độ tự tin và mạnh dạn của học sinh trongthực hành và giúp họ tự kiểm tra việc thực hiện của chính bản thân;
+ Giáo viên kiểm tra xem các kỹ năng mà học sinh đã thực hiện đã đạtyêu cầu chưa;
+ Giáo viên nhận xét kỹ năng thực hành của học sinh, nêu ra những khókhăn và sai sót có thể gặp phải trong khi thực hiện công việc và cách khắc phục
3 Tài Liệu tham khảo
- Chương trình dạy nghề: Trồng và nhân giống nấm - Trình độ Sơ cấp nghề (Phê duyệt tại Quyết định số 1549 /QĐ-BNN-TCCB ngày 18 tháng 10 năm 2011của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn).
- Website: http://www.omard.gov.vn/site//vi-VN/46/omard.aspx của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.
* Kế thừa các tài liệu tham khảo của các tác giả
- Lê Duy Thắng (2001), Kỹ thuật trồng nấm – tập 1, NXB Nông nghiệp,
TP Hồ Chí Minh
- Nguyễn Hữu Đống, Đinh Xuân Linh, Nguyễn Thị Sơn, Cơ sở khoa học
và công nghệ nuôi trồng nấm, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
- Nguyễn Lân Dũng (2005) Công nghệ nuôi trồng nấm – Tập1, 2, NXBNông nghiệp, Hà Nội
- Lê Duy Thắng, Trần Văn Minh (2005), Sổ tay hướng dẫn trồng nấm,
NXB Nông nghiệp, TP Hồ Chí Minh
Trang 17- Trung tâm UNESCO phổ biến kiến thức văn hóa và giáo dục cộng đồng
( 2002), Hướng dẫn nuôi trồng nấm ăn trong gia đình, NXB văn hóa dân tọc Hà
Nội
Trang 18CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
TÊN MÔ ĐUN: KỸ THUẬT TRỒNG NẤM SÒ
MÃ MÔ ĐUN: MĐ2
NGHỀ: KỸ THUẬT TRỒNG NẤM (RƠM, SÒ, MỘC NHỈ)
Trang 19Thời gian mô đun: 76 giờ (Lý thuyết: 20 giờ; Thực hành: 48 giờ; Kiểm tra hết
mô đun: 8 giờ)
I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MÔ ĐUN
Mô đun trồng nấm sò là mô đun chuyên môn nghề, mạng tính tích hợpgiữa kiến thức và kỹ năng thực hành trồng nấm rơm Mô đun này khái quát đặcđiểm sinh học của nấm sò, cách xây dựng lán trại, cách chuẩn bị dụng cụ,nguyên liệu để trồng nấm sò, trình bày quy trình và cách tiến hành trồng nấm sòtrên mùn cưa; cách phòng trừ sâu bệnh và cách sơ chế bảo quản nấm sò Họcxong mô đun này người học có thể thực hiện được các bước công việc trồngnấm sò trên nguyên liệu các nguyên liệu mùn cưa và bông hạt, hình thành đượccác kỹ năng thực hiện xử lý nguyên liệu, đóng mô, cấy giống, chăm sóc và thuhái nấm sò theo đúng trình tự, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, an toàn; phát hiện và
xử lý được các hiện tượng sâu bệnh hại nấm sò; sơ chế và bảo quản nấm sò sauthu hoạch đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm
II MỤC TIÊU
-Mô tả được các đặc điểm sinh học của nấm sò
- Thực hiện bố trí và vệ sinh, khử trùng lán trại trồng nấm sò đúng tiêuchuẩn kỹ thuật
- Thực hiện được quy trình trồng nấm sò trên mùn cưa đúng yêu cầu quytrình kỹ thuật
- Thực hiện được quy trình trồng nấm sò trên bông hạt đúng yêu cầu quytrình kỹ thuật
- Thực hiện được quy trình trồng nấm sò trên rơm đúng yêu cầu quy trình
III NỘI DUNG
1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian
TT Tên các bài trong Mô đun Thời gian
TS LT TH KT
1 Đặc điểm sinh học của nấm sò 5 3 2
Trang 202 Chuẩn bị lán trại, dụng cụ trồng nấm sò 15 4 10 1
3 Trồng nấm sò trên mụn cưa 20 4 15 1
5 Sâu bệnh hại nấm sò và biện pháp phòng trừ 6 3 3
6 Bảo quản và sơ chế nấm sò 6 2 3 1
7 Kiểm tra kết thúc Mô đun 4 4
8 Cộng 76 20 48 8
* Ghi chú: Thời gian kiểm tra tích hợp giữa lý thuyết với thực hành và thời gian kiểm tra hết mô đun được tính vào giờ thực hành.
2 Nội dung chi tiết
Bài 1: ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA NẤM SÒ Thời gian:5 giờ: Lý thuyết: 3 giờ; Thực hành:2 giờ; Kiểm tra: 0 giờ
Phần I: Lý thuyết
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên trình bày được:
- Mô tả được chu trình sống của nấm sò
- Nêu được các nguồn dinh dưỡng cần thiết để trồng nấm sò
- Giải thích được ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đền sự sinh trưởng
3 Các nguồn dinh dưỡng cho nấm sò
4 Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đền sự sinh trưởng và phát triển củanấm sò
Phần II: Câu hỏi và bài tập thực hành: 2 giờ
Bài tập 1: Nhận diện màu sắc, độ tuổi (độ trưởng thành) của một số loại nấm
sò
- Nguồn lực: hình ảnh hoặc mẫu vật quả thể nấm sò, bảng trắc nghiệm
- Cách thức: chia các nhóm nhỏ (5 học viên/ nhóm)
- Thời gian hoàn thành: 10 phút/ nhóm
- Phương pháp đánh giá: giáo viên cho học viên nhận diện quả thể nấm sò theohình ảnh hoặc mẫu vật và điền vào bảng trắc nghiệm
- Kết quả sản phẩm cần đạt được: nhận diện đúng loại nấm theo màu sắc, xácđịnh đúng độ tuổi nấm thông qua hình ảnh hoặc mẫu vật thật
Trang 21Bài tập 2: Xác định chất dinh dưỡng có trong các nguồn nguyên liệu để trồng
nấm sò
- Nguồn lực: bảng câu hỏi
- Cách thức: mỗi học viên nhận một bảng câu hỏi
- Thời gian hoàn thành: 45 phút
- Phương pháp đánh giá: giáo viên cho học viên điền vào bảng hỏi
- Kết quả sản phẩm cần đạt được: chọn chính xác nguồn nguyên liệu cung cấpchất dinh dưỡng tương ứng
Bài tập 3: Điền các giá trị điều kiện môi trường thích hợp cho nấm sò sinh
trưởng và phát triển
- Nguồn lực: bảng câu hỏi
- Cách thức: mỗi học viên nhận một bảng câu hỏi
- Thời gian hoàn thành: 45 phút
- Phương pháp đánh giá: giáo viên cho học viên điền vào bảng hỏi
- Kết quả sản phẩm cần đạt được: điền các thông số điều kiện môi trường thích hợp cho nấm sò sinh trưởng và phát triển chính xác
Bài 2: CHUẨN BỊ LÁN TRẠI, DỤNG CỤ TRỒNG NẤM SÒ
Thời gian:15 giờ: Lý thuyết: 4 gờ; Thực hành:10 giờ; Kiểm tra: 1 giờ
Trang 22- Thời gian hoàn thành: 2 giờ/1 nhóm.
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theo tiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng nền lán trại, giàn kệ để nuôi trồng nấm
sò bằng nước vôi
- Kết quả cần đạt được:
+ Pha được nước vôi khử trùng
+ Thực hiện thứ tự các bước khử trùng đúng theo quy trình
+ An toàn đối với con người và môi trường làm việc
+ Lán trại, giàn kệ sau khi khử trùng đạt yêu cầu cho sử dụng
Bài tập 2
- Nguồn lực: phiếu trắc nghiệm, thiết bị, dụng cụ để trồng nấm sò
- Cách thức: mỗi học viên sẽ nhận diện một số loại thiết bị, dụng cụ sử dụng để trồng nấm sò
- Thời gian hoàn thành: 3 phút/ 1 học viên
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên phát phiếu trắc nghiệm cho học viên điềnvào ô trống, đối chiếu với đáp án
- Kết quả cần đạt được:
+ Xác định đúng tên của thiết bị, dụng cụ
Trang 23+ Nêu đúng mục đích sử dụng của thiết bị, dụng cụ đó.
Bài 3: TRỒNG NẤM SÒ TRÊN MÙN CƯA
Thời gian: 20 giờ; Lý thuyết: 4 giờ; Thực hành: 15 giờ; Kiểm tra:1giờ
Phần I: Lý thuyết
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên:
- Mô tả được các bước công việc, các thông số và yêu cầu kỹ thuật trongquy trình trồng nấm sò trên nguyên liệu mùn cưa
- Chọn và xử lý mùn cưa để trồng nấm sò theo đúng quy trình kỹ thuật
- Lựa chọn được giống nấm sò đạt tiêu chuẩn
- Thực hiện đóng túi, cấy giống nấm sò theo đúng trình tự, đảm bảo yêucầu kỹ thuật
- Thực hiện chăm sóc nấm sò theo đúng yêu cầu kỹ thuật
- Thực hiện thao tác thu hái nấm sò đúng độ tuổi và đúng kỹ thuật
- Rèn luyện tính cẩn thận, khéo léo
2.7 Chăm sóc và thu hoạch
Phần II: Bài tập và câu hỏi thực hành
Bài tập 1: Xử lý nguyên liệu mùn cưa để trồng nấm sò.
- Nguồn lực: mùn cưa, vôi sống, lưới sàng mùn cưa, các dụng cụ để xử lýnguyên liệu mùn cưa
- Cách thức: chia nhóm nhỏ (7 – 10 học viên/nhóm), mỗi nhóm xử lý 100kgmùn cưa khô
- Thời gian hoàn thành: 4 giờ/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng xử lý mùn cưa để trồng nấm sò
- Kết quả cần đạt được:
+ Pha được nước vôi có pH: 12 – 13;
Trang 24+ Thực hiện các bước xử lý mùn cưa đúng quy trình;
+ Mùn cưa sau khi xử lý đảm bảo độ ẩm 65 – 70%, mùn cưa có màu sẫm,
thấm đều nước;
+ Đống ủ sau ủ xong có đầy đủ nilon tủ và chân đống ủ được cố định
Bài tập 2: Thực hành đóng túi giá thể mùn cưa trồng nấm sò.
- Nguồn lực: mùn cưa đã phối trộn dinh dưỡng, túi nilon, cổ nhựa, nắp nhựa,bông không thấm nước, dây cao su
- Cách thức: mỗi học viên đóng 4 - 5 túi giá thể
- Thời gian hoàn thành: 15 phút/1 học viên
- Phương pháp đánh giá: giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng đóng túi giá thể mùn cưa
- Kết quả cần đạt được:
+ Túi giá thể đóng xong phải căng, tròn, không bị thủng;
+ Trọng lượng túi: 1,2 – 1,4kg;
+ Túi giá thể có đầy đủ cổ nút, nút bông và nắp đậy
Bài tập 3: Thực hành cấy giống nấm sò (dạng hạt, dạng que) vào túi giá thể.
- Nguồn lực: túi giá thể mùn cưa đã khử trùng, giống nấm sò dạng hạt hoặc dạngque, bộ dụng cụ cấy giống nấm
- Cách thức: mỗi học viên thực hiện cấy một vài túi giá thể
- Thời gian hoàn thành: 10 phút/1 học viên
- Phương pháp đánh giá: giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng cấy giống nấm sò vào túi giá thể
- Kết quả cần đạt được:
+ Thực hiện các bước khử trùng và cấy giống đúng quy trình;
+ Lượng giống cho 1 túi khoảng 15 gam và giống phân bố đều trên bề mặt túigiá thể mùn cưa (nếu cấy giống dạng hạt) Hoặc mỗi túi giá thể chứa 1 quegiống (nếu cấy giống dạng que);
+ Túi giá thể sau khi cấy giống được ghi chú đầy đủ thông tin (ngày cấy, loạinấm)
Bài 4: TRỒNG NẤM SÒ TRÊN RƠM
Thời gian: 20 giờ; Lý thuyết: 4 giờ; Thực hành: 15 giờ; Kiểm tra:1 giờ
Phần I: Lý thuyết
Trang 25Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên:
- Mô tả được các bước công việc, các thông số và yêu cầu kỹ thuật trongquy trình trồng nấm sò trên nguyên liệu rơm
- Chọn và xử lý rơm để trồng nấm sò theo đúng quy trình kỹ thuật
- Lựa chọn được giống nấm sò đạt tiêu chuẩn
- Thực hiện đóng túi, cấy giống nấm sò theo đúng trình tự, đảm bảo yêucầu kỹ thuật
- Thực hiện chăm sóc nấm sò theo đúng yêu cầu kỹ thuật
- Thực hiện thao tác thu hái nấm sò đúng độ tuổi và đúng kỹ thuật
- Rèn luyện tính cẩn thận, khéo léo
2.5 Chăm sóc và thu hoạch
Phần II: Bài tập và câu hỏi thực hành
Bài tập 1: Thực hành xử lý nguyên liệu rơm để trồng nấm sò.
- Nguồn lực: rơm khô, vôi sống, bể ngâm rơm, các dụng cụ để xử lý nguyên liệurơm
- Cách thức: chia nhóm nhỏ (7 – 10 học viên/nhóm), mỗi nhóm xử lý 100kgrơm khô
- Thời gian hoàn thành: 4 giờ/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng xử lý rơm làm trồng nấm sò
- Kết quả cần đạt được: Pha được nước vôi có pH: 12 – 13; Thực hiện các bướclàm ướt rơm đúng quy trình: rơm sau khi làm ướt bằng nước vôi đảm bảo: độ
ẩm 70 – 75%, rơm có màu vàng sáng; Đống ủ rơm đúng quy cách: đạt độ caoqui định, độ nén khối rơm vừa phải, có cọc thông khí, sau ủ xong có đầy đủnilon và dây buộc, đống vuông cân đối, không nghiêng đổ
Trang 26Bài tập 2: Thực hành đóng túi, cấy giống nấm sò trên rơm.
- Nguồn lực: rơm đã xử lý, giống nấm sò, túi nilon có kích thước 25 x 35cm đãđược gấp đáy vuông, bông không thấm nước, dây cao su
- Cách thức: mỗi học viên đóng 4 - 5 túi giá thể
- Thời gian hoàn thành: 15 phút/1 học viên
- Phương pháp đánh giá: giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng đóng túi, cấy giống nấm sò trên rơm
- Kết quả cần đạt được:
+ Trọng lượng túi đạt từ: 1,4 – 1,6kg, có độ nén đồng đều;
+ Đáy túi phải vuông, cân;
+ Túi căng tròn đều, không bị thủng túi;
+ Trong 1 túi giá thể có đủ 4 lớp giống và 3 lớp rơm; đường cấy giống 1, 2 và 3(tính từ dưới lên) được cấy sát thành túi; đường cấy giống thứ 4 được rải
đều trên bề mặt, tỉ lệ giống cấy cho mỗi túi là 50 – 60g;
+ Túi sau khi cấy giống xong phải được nút bông và buộc dây su
Bài tập 3: Thực hành thu hái nấm sò.
- Nguồn lực: nấm sò đến tuổi thu hái, dao cắt, dụng cụ chứa nấm
- Cách thức: mỗi học viên trực tiếp thu hái nấm
- Thời gian hoàn thành: 2 - 3 phút/1 học viên
- Phương pháp đánh giá: giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng thu hái nấm sò
- Kết quả cần đạt được:
+ Lựa chọn đúng quả nấm sò đến độ tuổi thu hái;
+ Thao tác hái nấm đúng kỹ thuật;
+ Trong quá trình thu hái không làm long gốc;
+ Vệ sinh sạch gốc nấm sau khi thu hái
Bài 5: SÂU BỆNH HẠI NẤM SÒ VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ Thời gian: 6 giờ; Lý thuyết: 3 giờ; Thực hành: 3 giờ; Kiểm tra: 0 giờ
Trang 27Phần I: Lý thuyết
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên:
- Nhận biến được các loại bệnh trên nấm sò, từ đó xác định đúng nguyênnhân và đưa ra được các biện pháp phóng trừ phù hợp với các loại bệnh
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ
Nội dung:
1 Bệnh sinh lý và biện pháp phòng trừ
1.1 Bệnh hại sợi nấm sò
1.2 Bệnh hại sợi quả thể nấm sò
2 Bệnh nhiễm vi sinh vật và biện pháp phòng trừ
Phần II: Bài tập và câu hỏi thực hành
Bài tập 1: Nhận biết một số bệnh nhiễm bệnh nhiễm do vi sinh vật gây ra đối
với hệ sợi nấm sò, phân tích nguyên nhân gây bệnh và đề xuất biện pháp khắcphục phù hợp
- Nguồn lực: Mẫu túi nấm sò bị nhiễm bệnh
- Cách thức: Chia nhóm nhỏ (3 - 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận một túi nấm
bị bệnh
- Thời gian hoàn thành: 10 phút/nhóm
- Phương pháp đánh giá: Cho học viên nhận diện bệnh nhiễm, phân tích nguyên nhân và đề xuất biện pháp khắc phục
- Kết quả cần đạt được:
+ Xác định đúng loại bệnh gây nhiễm;
Trang 28+ Phân tích các nguyên nhân gây bệnh trên;
+ Đề xuất biện pháp khắc phục hợp lý từng loại bệnh
Bài tập 2: Nhận diện một số hiện tượng bệnh hại quả thể nấm sò, phân tích
nguyên nhân và đề xuất biện pháp
- Nguồn lực: Mẫu quả thể nấm sò bị bệnh
- Cách thức: Chia nhóm nhỏ (3 - 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận số mẫu quả thể nấm bị bệnh
- Thời gian hoàn thành: 10 phút/nhóm
- Phương pháp đánh giá: Cho học viên nhận diện hiện tượng bệnh hại quả thểnấm sò, phân tích nguyên nhân và đề xuất biện pháp khắc phục
- Kết quả cần đạt được:
+ Xác định đúng tên bệnh gây hại quả thể;
+ Phân tích đúng nguyên nhân;
+ Đề xuất biện pháp phòng trừ thích hợp
Bài 6: BẢO QUẢN VÀ SƠ CHẾ NẤM SÒ Thời gian: 6 giờ; Lý thuyết: 2 giờ; Thực hành: 3 giờ; Kiểm tra: 1 giờ
Phần I: Lý thuyết
Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, học viên:
- Mô tả được các bước bảo quản lạnh nấm sò; phơi, sấy nấm sò theo đúngyêu cầu kỹ thuật
- Thực hiện được các thao tác bảo quản lạnh nấm sò; phơi, sấy nấm sòtheo đúng trình tự và yêu cầu kỹ thuật
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ
Nội dung:
1 Bảo quản lạnh nấm sò
1.1 Nguyên tắc bảo quản lạnh nấm sò tươi
1.2 Quy trình bảo quản nấm sò tươi
1.3 Cách tiền hành
2 Phơi, sây nấm sò
Trang 292.1 Nguyên tắc phơi, sấy nấm sò
2.2 Phơi nấm sò
2.3 Sấy nấm sò
Phần II: Bài tập và câu hỏi thực hành
Bài tập 1: Thực hành bảo quản lạnh nấm sò.
- Nguồn lực: Nấm sò tươi, túi nilon, tủ lạnh, dụng cụ dùng để xử lý nấm sò tươi
- Cách thức: chia nhóm nhỏ (3 – 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận 5kg nấm sòtươi và thực hành bảo quản lạnh nấm sò
- Thời gian hoàn thành: 1 giờ/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng bảo quản lạnh nấm sò
- Kết quả cần đạt được:
+ Chọn quả thể nấm sò đúng tiêu chuẩn;
+ Thực hiện các bước bảo quản lạnh nấm sò đúng quy trình;
+ Nấm sò sau thời gian bảo quản lạnh giữ nguyên chất lượng ban đầu
Bài tập 2: Thực hành sấy khô nấm sò.
- Nguồn lực: Nấm sò tươi, giàn phơi, vỉ phơi, lò sấy nấm, dụng cụ dùng để xử lý
sơ bộ nấm sò tươi
- Cách thức: chia nhóm nhỏ (3 – 5 học viên/nhóm), mỗi nhóm nhận 2kg nấm sòtươi và thực hành sấy khô nấm sò
- Thời gian hoàn thành: 2 giờ/1 nhóm
- Phương pháp đánh giá: Giáo viên quan sát sự thực hiện của học viên, dựa theotiêu chuẩn trong phiếu đánh giá kỹ năng sấy khô nấm sò
- Kết quả cần đạt được:
+ Chọn quả thể nấm sò đúng tiêu chuẩn;
+ Thực hiện các bước sấy nấm đúng quy trình;
+ Nấm sò sau khi sấy đạt yêu cầu: độ ẩm trong nấm đạt: <12%, nấm khô
giòn khi bóp nấm vỡ vụn, có mùi thơm đặc trưng của nấm sò, màu sắc nấm cómàu vàng sáng
IV ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH
Trang 30để đánh giá cho từng bài thực hành.
- Kiểm tra kết thúc mô đun: Tổ chức thi phần thực hành kết hợp với vấnđáp những kiến thức lý thuyết liên quan
2 Nội dung đánh giá
- Xử lý vật liệu rơm, bông hạt, mùn cưa
- Đóng túi cấy giống nấm sò
2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy mô đun
Mô đun này gồm phần lý thuyết và thực hành, nên tiến hành song songvừa học lý thuyết, vừa học thực hành cho từng phương pháp phân tích để họcsinh dễ tiếp thu bài và gây hứng thú trong học tập, sử dụng giáo án tích hợp đểgiảng dạy
+ Giáo viên nên sử dụng kết hợp nhiều phương pháp, nhưng chú trọngphương pháp giảng dạy có sự tham gia để phát huy khả năng tư duy và sáng tạocủa học sinh;
+ Giáo viên sử dụng các dụng cụ trực quan, mô hình trong giảng dạy lýthuyết để học sinh nắm bắt những kiến thức liên quan một cách dễ dàng
Trang 31+ Giáo viên thực hiện thao tác mẫu và miêu tả từng bước một trên nhữngdụng cụ thiết bị, máy móc đã nêu trong phần lý thuyết một cách chậm rãi theotrật tự lôgíc của bài thực hành;
+ Học sinh quan sát những kỹ năng của giáo viên làm, sau đó học sinhlàm theo và làm nhiều lần;
+ Giáo viên khuyến khích thái độ tự tin và mạnh dạn của học sinh trongthực hành và giúp họ tự kiểm tra việc thực hiện của chính bản thân;
+ Giáo viên kiểm tra xem các kỹ năng mà học sinh đã thực hiện đã đạtyêu cầu chưa;
+ Giáo viên nhận xét kỹ năng thực hành của học sinh, nêu ra những khókhăn và sai sót có thể gặp phải trong khi thực hiện công việc và cách khắc phục
3 Tài Liệu tham khảo
- Chương trình dạy nghề: Trồng và nhân giống nấm - Trình độ Sơ cấp nghề (Phê duyệt tại Quyết định số 1549 /QĐ-BNN-TCCB ngày 18 tháng 10 năm 2011của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn).
- Website: http://www.omard.gov.vn/site//vi-VN/46/omard.aspx của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.
* Kế thừa các tài liệu tham khảo của các tác giả
- Lê Duy Thắng (2001), Kỹ thuật trồng nấm – tập 1, NXB Nông nghiệp, TP Hồ
- Lê Duy Thắng, Trần Văn Minh (2005), Sổ tay hướng dẫn trồng nấm, NXB
Nông nghiệp, TP Hồ Chí Minh
- Trung tâm UNESCO phổ biến kiến thức văn hóa và giáo dục cộng đồng
(2002), Hướng dẫn nuôi trồng nấm ăn trong gia đình, NXB văn hóa dân tọc Hà
Nội