Đưa giới vào phát triển.

Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.Đưa giới vào phát triển.

Toâm taưt

TRONG NHÛÔNG THÍƠP NIÏN VÛĐA QUA, TUY ĂAÔ COÂ nhûông tiïịn böơ vûúơt bíơc vïì sûơ bònh ăùỉng giúâi nhûng sûơ phín

biïơt giúâi víîn phöí biïịn trong moơi mùơt cuêa cuöơc söịng vađ trïnkhùưp thïị giúâi Baên chíịt vađ mûâc ăöơ phín biïơt ăöịi xûê giûôa caâcnûúâc vađ caâc khu vûơc khaâc nhau ríịt xa, nhûng hònh thaâi phínbiïơt ăöịi xûê thò nöíi bíơt Khöng möơt khu vûơc nađo cuêa caâcnûúâc ăang phaât triïín phuơ nûô laơi coâ quýìn bònh ăùỉng vúâi nam giúâi vïì luíơt

phaâp, xaô höơi vađ kinh tïị Khoaêng caâch vïì giúâi ríịt síu röơng trong viïơc tiïịp

cíơn vađ kiïím soaât caâc nguöìn lûơc, trong caâc cú höơi kinh tïị, quýìn lûơc vađ tiïịng

noâi chñnh trõ Phuơ nûô vađ caâc beâ gaâi phaêi gaânh chõu trûơc tiïịp nhíịt vađ lúân nhíịt

caâi giaâ cuêa sûơ bíịt bònh ăùỉng - nhûng caâi giaâ ăoâ hoađn toađn khöng ăöìng ăïìu

trong xaô höơi vađ cuöịi cuđng ăïìu lađm töín haơi ăïịn tíịt caê moơi ngûúđi

Vò nhûông lyâ do ăoâ nïn bònh ăùỉng giúâi ăaô trúê thađnh víịn ăïì trung tím cuêa

phaât triïín - baên thín noâ lađ möơt muơc tiïu phaât triïín, ăöìng thúđi cuông lađ möơt ýịu

töị ăïí níng cao khaê nùng tùng trûúêng cuêa quöịc gia, xoâa ăoâi giaêm ngheđo vađ

quaên lyâ nhađ nûúâc coâ hiïơu quaê Vò thïị, níng cao sûơ bònh ăùỉng giúâi lađ möơt phíìn

quan troơng trong chiïịn lûúơc phaât triïín nhùìm cho pheâp tíịt caê moơi ngûúđi - caê

phuơ nûô vađ nam giúâi - thoaât caênh ăoâi ngheđo vađ níng cao mûâc söịng

Phaât triïín kinh tïị ăang múê ra nhiïìu hûúâng ăi ăïí níng cao sûơ bònh ăùỉng

giúâi trong dađi haơn Coâ ríịt nhiïìu bùìng chûâng trïn khùưp thïị giúâi minh chûâng

cho nhíơn ắnh nađy Nhûng möơt mònh sûơ tùng trûúêng thò khöng taơo ra ặúơc

nhûông kïịt quaê mong muöịn Cođn cíìn phaêi coâ möơt möi trûúđng thïí chïị ăïí

mang laơi quýìn haơn vađ cú höơi bònh ăùỉng cho phuơ nûô vađ nam giúâi, vađ cíìn coâ

nhûông giaêi phaâp chñnh saâch ăïì cíơp ăïịn sûơ bíịt bònh ăùỉng dai dùỉng ăoâ Baâo

caâo nađy cho rùìng, cíìn coâ möơt chiïịn lûúơc vúâi ba nöơi dung sau ăïí níng cao

sûơ bònh ăùỉng giúâi:

Bònh ăùỉng giúâi lađ víịn ăïì trung tím cuêa phaât triïín - baên thín noâ ăaô lađ möơt muơc tiïu phaât triïín

lCaêi caâch caâc thïí chïị ăïí mang laơi quýìn haơn vađ cú höơi bònh ăùỉng cho phuơnûô vađ nam giúâi Cíìn phaêi caêi caâch caâc thïí chïị phaâp lyâ vađ kinh tïị ăïí xíydûơng möơt nïìn taêng cho viïơc taơo líơp quýìn haơn vađ cú höơi bònh ăùỉng giûôaphuơ nûô vađ nam giúâi Do luíơt phaâp úê nhiïìu nûúâc víîn tiïịp tuơc duy trò caâcquýìn bíịt bònh ăùỉng giûôa phuơ nûô vađ nam giúâi nïn cíìn coâ nhûông cuöơc caêicaâch phaâp lyâ, nhíịt lađ luíơt gia ằnh, chöịng baơo lûơc, quýìn vïì ăíịt ăai, viïơclađm vađ caâc quýìn chñnh trõ.

lDuy trò phaât triïín kinh tïị ăïí cuêng cöị nhûông ăöơng cú khuýịn khñch viïơcphín phöịi nguöìn lûơc bònh ăùỉng hún Tùng thu nhíơp vađ giaêm mûâc ăöơăoâi ngheđo coâ xu hûúâng lađm giaêm sûơ chïnh lïơch vïì giúâi trong giaâo duơc,

y tïị vađ dinh dûúông Ăöìng thúđi, tùng nùng suíịt vađ taơo ra nhiïìu cú höơilađm viïơc múâi cuông goâp phíìn giaêm búât sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi trong viïơclađm Ăíìu tû vađo cú súê haơ tíìng cú baên nhû ăiïơn, nûúâc vađ giao thöngcuông seô giuâp giaêm búât sûơ phín biïơt giúâi trong khöịi lûúơng cöng viïơc

lThûơc hiïơn nhûông biïơn phaâp tñch cûơc khùưc phuơc sûơ phín biïơt dai dùỉngnhùìm ăođi thïm nguöìn lûơc vađ tiïịng noâi chñnh trõ Vò nhûông caêi caâchthïí chïị vađ phaât triïín kinh tïị coâ thïí víîn chûa ăuê - hoùơc chûa coâ sùĩn -nïn cíìn coâ nhûông biïơn phaâp tñch cûơc ăïí khùưc phuơc nhûông bíịt bònhăùỉng vïì giúâi trong ngùưn haơn vađ trung haơn

Bònh ăùỉng giúâi - vïì quýìn haơn, nguöìn lûơc vađ tiïịng noâi

GIÚÂI LAĐ MÖƠT THUÍƠT NGÛÔ ĂÏÍ CHÓ VAI TROĐ XAÔ HÖƠI, HAĐNH

vi ûâng xûê xaô höơi vađ nhûông kyđ voơng liïn quan ăïịn nam vađ nûô Phuơnûô vađ nam giúâi khaâc nhau vïì mùơt sinh hoơc - nhûng moơi vùn hoâa ăïìulyâ giaêi vađ quy ắnh chi tiïịt nhûông khaâc biïơt sinh hoơc vöịn coâ ăoâ thađnh möơthïơ thöịng nhûông kyđ voơng xaô höơi vïì nhûông hađnh vi vađ hoaơt ăöơng ặúơc coi lađthñch húơp, vađ nhûông quýìn haơn, nguöìn lûơc hay quýìn lûơc mađ hoơ coâ Tuynhûông kyđ voơng trong caâc xaô höơi khaâc nhau thò khöng giöịng nhau nhûng víîncoâ nhûông ăiïím tûúng ăöìng nöíi bíơt Thñ duơ, híìu nhû tíịt caê caâc xaô höơi ăïìucoi phuơ nûô vađ caâc beâ gaâi coâ vai trođ chñnh ýịu trong viïơc chùm soâc treê em vađcon caâi, cođn nghôa vuơ quín sûơ hay tham gia quöịc phođng lađ viïơc cuêa namgiúâi

Giöịng nhû mađu da, chuêng töơc vađ ăùỉng cíịp, giúâi lađ möơt phaơm truđ xaô höơicoâ vai trođ quýịt ắnh chuê ýịu ăïịn cú höơi cuöơc söịng cuêa con ngûúđi, xaâc ắnhvai trođ cuêa hoơ trong xaô höơi vađ trong nïìn kinh tïị Trong khi möơt vađi xaô höơikhöng coâ sûơ phín biïơt vïì mađu da hay chuêng töơc thò tíịt caê caâc xaô höơi laơi ăïìu

Baâo caâo nađy ăïì

xuíịt möơt chiïịn

lûúơc ba phíìn ăïí

níng cao sûơ

bònh ăùỉng giúâi

coâ sûơ khöng tûúng xûâng vïì giúâi - khaâc biïơt vađ thiïn lïơch - úê caâc mûâc ăöơ

khaâc nhau Thöng thûúđng, nhûông sûơ khöng tûúng xûâng ăoâ cíìn phaêi coâ thúđi

gian ăïí thay ăöíi, nhûng cođn líu múâi ăaơt túâi traơng thaâi öín ắnh Quaê thûơc, taơi

nhûông thúđi ăiïím khaâc nhau, chuâng coâ thïí thay ăöíi khaâ nhanh trûúâc caâc

chñnh saâch hoùơc caâc ăiïìu kiïơn kinh tïị - xaô höơi thay ăöíi

Thuíơt ngûô bònh ăùỉng giúâi ặúơc ắnh nghôa theo nhiïìu caâch khaâc nhau

trong böịi caênh cuêa sûơ phaât triïín Trong baâo caâo nađy, chuâng töi coi bònh ăùỉng

giúâi lađ sûơ bònh ăùỉng vïì luíơt phaâp, vïì cú höơi (bao göìm caê sûơ bònh ăùỉng trong

thuđ lao cho cöng viïơc vađ viïơc tiïịp cíơn ăïịn nguöìn vöịn con ngûúđi vađ caâc

nguöìn lûơc saên xuíịt khaâc cho pheâp múê ra caâc cú höơi nađy), vađ bònh ăùỉng vïì

“tiïịng noâi” (khaê nùng taâc ăöơng vađ ăoâng goâp cho quaâ trònh phaât triïín)

Chuâng töi khöng ắnh nghôa bònh ăùỉng giúâi theo sûơ bònh ăùỉng vïì kïịt quaê do

hai nguýn nhín Thûâ nhíịt, caâc xaô höơi vađ nïìn vùn hoâa khaâc nhau coâ thïí coâ

caâch ăi riïng ăïí theo ăuöíi sûơ bònh ăùỉng giúâi Thûâ hai, bònh ăùỉng hađm yâ rùìng

phuơ nûô vađ nam giúâi ặúơc tûơ do lûơa choơn nhûông vai trođ khaâc nhau (hoùơc

giöịng nhau) vađ nhûông kïịt quaê khaâc nhau (hoùơc giöịng nhau) tuđy theo súê

thñch vađ muơc ăñch cuêa hoơ

Baâo caâo nađy sûê duơng nhiïìu loaơi söị liïơu vađ phín tñch khaâc nhau ăïí bađn

ăïịn caâc víịn ăïì liïn quan ăïịn bíịt bònh ăùỉng giúâi trong caâc nûúâc ăang phaât

triïín Tuy nhiïn, ăo lûúđng vađ ăaânh giaâ trïn nhiïìu khña caơnh sûơ bíịt bònh ăùỉng

giúâi lađ möơt viïơc lađm tïị nhõ vađ khoâ khùn, vađ viïơc thiïịu vùưng caâc söị liïơu cuông

nhû sûơ phín tñch theo giúâi trong nhiïìu khña caơnh quan troơng cuêa sûơ bònh

ăùỉng vïì giúâi thûơc sûơ lađ möơt trúê ngaơi lúân Vò úê caâc nûúâc phaât triïín, bùìng

chûâng thûơc tïị phong phuâ vađ sùĩn coâ hún úê caâc nûúâc ăang phaât triïín nïn baâo

caâo nađy cuông khaêo saât caê kinh nghiïơm cuêa caâc nûúâc cöng nghiïơp Baâo caâo

nađy lađ möơt sûơ kïịt húơp giûôa caâc phín tñch cíịp cú súê, cíịp quöịc gia, vađ liïn

quöịc gia vađ hïơ thöịng laơi caâc nghiïn cûâu thûơc nghiïơm cuêa nhiïìu ngađnh khoa

hoơc xaô höơi khaâc nhau

Mùơc duđ ăaô coâ tiïịn böơ nhûng sûơ phín biïơt vïì

giúâi víîn cođn töìn taơi úê tíịt caê caâc nûúâc

NÙM MÛÚI NÙM CUÖỊI THÏỊ KYÊ XX ĂAÔ CHÛÂNG KIÏỊN MÖƠT

sûơ tiïịn böơ vûúơt bíơc trong ắa võ “tuýơt ăöịi” cuêa phuơ nûô cuông nhû

trong sûơ bònh ăùỉng giúâi úê híìu hïịt caâc nûúâc ăang phaât triïín

lTrûđ möơt söị ñt ngoaơi lïơ, trònh ăöơ hoơc víịn cuêa phuơ nûô ăaô coâ caêi thiïơn ăaâng

kïí Tó lïơ theo hoơc tiïíu hoơc cuêa caâc beâ gaâi ăaô tùng gíìn gíịp ăöi úê Nam

Bíịt bònh ăùỉng giúâi trong giaâo duơc vađ y tïị ăaô giaêm maơnh - nhûng víîn cođn möơt khoaêng caâch lúân

AÂ, chíu Phi Haơ Sahara, Trung Ăöng vađ Bùưc Phi Tó lïơ nađy tùng maơnhhún nhiïìu so vúâi tó lïơ nađy cuêa caâc beâ trai Ăiïìu ăoâ ăaô nhanh choâng thuheơp khoaêng caâch lúân vïì giúâi trong víịn ăïì giaâo duơc.

lTuöíi thoơ bònh quín cuêa phuơ nûô ăaô tùng thïm tûđ 15 ăïịn 20 nùm úê caâcnûúâc ăang phaât triïín Nhúđ coâ sûơ ăíìu tû maơnh hún vađo phuơ nûô vađ caâcbeâ gaâi vađ nhúđ sûơ caêi thiïơn trong mûâc ăöơ tiïịp cíơn caâc dõch vuơ y tïị mađhònh thaâi sinh hoơc dûơ kiïịn vïì tuöíi thoơ cuêa phuơ nûô vađ nam giúâi ăaô tùnglïn úê tíịt caê caâc khu vûơc ăang phaât triïín; líìn ăíìu tiïn vađo nhûông nùm

1990, phuơ nûô úê Nam AÂ ăaô coâ tuöíi thoơ trung bònh cao hún nam giúâi

lPhuơ nûô tham gia nhiïìu hún vađo lûơc lûúơng lao ăöơng Kïí tûđ nùm 1970,

tó lïơ tham gia lûơc lûúơng lao ăöơng cuêa nûô giúâi ăaô tùng trung bònh 15%

úê chíu Myô Latinh vađ Ăöng AÂ Mûâc tùng nađy nhanh hún so vúâi namgiúâi, do ăoâ ăaô thu heơp khoaêng caâch giúâi trong víịn ăïì viïơc lađm Khoaêngcaâch giúâi trong tiïìn lûúng cuông giaêm díìn

Tuy coâ nhûông tiïịn böơ nhû víơy nhûng sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi vïì quýìnhaơn, nguöìn lûơc vađ tiïịng noâi víîn cođn töìn taơi ăaâng kïí úê caâc nûúâc ăang phaâttriïín - vađ trong nhiïìu lônh vûơc, sûơ tiïịn böơ cođn chíơm chaơp vađ khöng ăöìngăïìu Hún nûôa, sûơ thay ăöíi kinh tïị xaô höơi nhanh choâng úê möơt söị nûúâc ăaôgíy ra nhûông trúê lûơc lúân, gíy khoâ khùn thïm cho nhûông thađnh tûơu vöịn ăaôkhöng dïî gò ăaơt ặúơc

Quýìn haơn

Khöng úê núi nađo mađ phuơ nûô vađ nam giúâi laơi coâ quýìn bònh ăùỉng vïì kinhtïị, xaô höơi vađ phaâp luíơt (Hònh 1)1 ÚÊ nhiïìu nûúâc, phuơ nûô cođn chûa coâ quýìnăöơc líơp trong viïơc súê hûôu ăíịt ăai, quaên lyâ tađi saên, ăiïìu hađnh kinh doanh,thíơm chñ khöng coâ caê quýìn ăi laơi khi khöng coâ sûơ ăöìng yâ cuêa chöìng ÚÊnhiïìu nûúâc thuöơc vuđng chíu Phi Haơ Sahara, phuơ nûô coâ ặúơc quýìn vïì ăíịtăai chuê ýịu thöng qua ngûúđi chöìng chûđng nađo hön nhín cuêa hoơ cođn töìn taơi,vađ seô míịt ngay quýìn ăoâ khi ly dõ hoùơc chöìng chïịt Sûơ phín biïơt quýìn haơntheo giúâi ăaô haơn chïị nhûông cú höơi lûơa choơn dađnh cho phuơ nûô trong nhiïìumùơt cuêa cuöơc söịng - thûúđng ăaô haơn chïị ghï gúâm khaê nùng tham gia hoùơchûúêng lúơi tûđ sûơ phaât triïín cuêa hoơ

Nguöìn lûơc

Phuơ nûô víîn tiïịp tuơc ăođi hoêi ñt coâ hïơ thöịng hađng loaơt nhûông nguöìn lûơcquan troơng nhû giaâo duơc, ăíịt ăai, thöng tin vađ tađi chñnh ÚÊ Nam AÂ, phuơ nûô

coâ söị nùm ăi hoơc trung bònh chó bùìng nûêa cuêa nam giúâi, vađ tó lïơ nhíơp hoơc

cuêa caâc beâ gaâi úê cíịp trung hoơc chó bùìng hai phíìn ba tó lïơ ăoâ úê caâc beâ trai

Nhiïìu phuơ nûô khöng ặúơc súê hûôu ăíịt ăai, vađ vúâi nhûông phuơ nûô nađo coâ ặúơc

quýìn ăoâ thò thûúđng chó ặúơc phíìn súê hûôu ñt hún cuêa nam giúâi Vađ úê phíìn

lúân caâc khu vûơc ăang phaât triïín, caâc doanh nghiïơp do phuơ nûô ăiïìu hađnh

thûúđng thiïịu vöịn, khoâ tiïịp cíơn ăïịn caâc nguöìn lûơc nhû maây moâc, phín boân,

thöng tin vađ tñn duơng hún caâc doanh nghiïơp do nam giúâi ăiïìu hađnh Nhûông

sûơ phín biïơt nhû thïị, cho duđ lađ trong giaâo duơc hay caâc nguöìn lûơc saên xuíịt

nađo khaâc, ăïìu lađm phûúng haơi ăïịn khaê nùng tham gia vađo quaâ trònh phaât

triïín cuêa phuơ nûô vađ khaê nùng ăoâng goâp vađo viïơc níng cao ăúđi söịng cho gia

ằnh hoơ Nhûông sûơ phín biïơt ăoâ cuông goâp phíìn lađm tùng thïm ăöơ ruêi ro vađ

nguy cú dïî töín thûúng cuêa ngûúđi phuơ nûô, nhíịt lađ luâc tuöíi giađ, khi ặâng

trûúâc nhûông cuöơc khuêng hoaêng caâ nhín hay gia ằnh vađ trong nhûông cuâ söịc

kinh tïị

Mùơc duđ gíìn ăíy, tó lïơ ăi hoơc úê phuơ nûô coâ tùng nhûng hoơ víîn nhíơn ặúơc

Ñt coâ ăiïìu kiïơn tiïịp cíơn caâc nguöìn lûơc vađ khaê nùng taơo thu nhíơp keâm ăaô haơn chïị quýìn lûơc cuêa ngûúđi phuơ nûô trong viïơc taâc ăöơng ăïịn nhûông quýịt ắnh phín böí nguöìn lûơc vađ ăíìu tû trong gia ằnh

thuđ lao thíịp hún nam giúâi trïn thõ trûúđng lao ăöơng - ngay caê khi hoơ coâ cuđngtrònh ăöơ vađ söị nùm kinh nghiïơm nhû nam giúâi ÚÊ caâc nûúâc ăang phaât triïín,phuơ nûô thûúđng chó boâ heơp trong möơt söị nghïì nghiïơp nhíịt ắnh vađ thûúđng bõgaơt ra khoêi caâc võ trñ quaên lyâ trong khu vûơc chñnh thûâc ÚÊ caâc nûúâc cöngnghiïơp, phuơ nûô trong khu vûơc ặúơc traê lûúng chó kiïịm ặúơc trung bònh bùìng77% mûâc thu nhíơp cuêa nam giúâi; cođn úê caâc nûúâc ăang phaât triïín lađ 73%.Chó coâ möơt phíìn nùm sûơ chïnh lïơch vïì mûâc lûúng ăoâ coâ thïí giaêi thñch ặúơcbùìng sûơ khaâc biïơt vïì giúâi trong giaâo duơc, kinh nghiïơm cöng taâc hay ăùơcăiïím nghïì nghiïơp mađ thöi.

Tiïịng noâi

Ñt coâ ăiïìu kiïơn tiïịp cíơn caâc nguöìn lûơc vađ khaê nùng taơo thu nhíơp keâm duđ trong nhûông hoaơt ăöơng tûơ thuđ lao hay trong nhûông cöng viïơc ặúơc traêlûúng - ăaô haơn chïị quýìn lûơc cuêa ngûúđi phuơ nûô trong viïơc taâc ăöơng ăïịnnhûông quýịt ắnh phín böí nguöìn lûơc vađ ăíìu tû trong gia ằnh Quýìn haơnkhöng bònh ăùỉng vađ ắa võ kinh tïị xaô höơi thíịp hún so vúâi nam giúâi cuông ăaôhaơn chïị khaê nùng cuêa ngûúđi phuơ nûô trong viïơc taâc ăöơng ăïịn caâc quýịt ắnhtrong cöơng ăöìng cuông nhû úê cíịp quöịc gia Phuơ nûô víîn ríịt ñt coâ mùơt trongquöịc höơi vađ höơi ăöìng nhín dín ắa phûúng, chó chiïịm trung bònh chûa ăïịn10% söị ghïị trong quöịc höơi (trûđ úê Ăöng AÂ, con söị nađy lïn ăïịn 18-19%).Khöng úê möơt khu vûơc ăang phaât triïín nađo mađ phuơ nûô chiïịm nhiïìu hún 8%caâc võ trñ böơ trûúêng Hún nûôa, híìu hïịt caâc vuđng ăïìu gíìn nhû khöng coâ tiïịnböơ gò vïì mùơt nađy kïí tûđ nhûông nùm 1970 Vađ úê Ăöng Íu, sûơ hiïơn diïơn cuêanûô giúâi ăaô giaêm tûđ khoaêng 25% xuöịng cođn 7% kïí tûđ khi bùưt ăíìu chuýín ăöíikinh tïị vađ chñnh trõ ăïịn nay

-Sûơ phín biïơt giúâi coâ xu hûúâng diïîn ra gay gùưt nhíịt trong nhoâm ngûúđi ngheđo

SÛƠ PHÍN BIÏƠT GIÚÂI TRONG GIAÂO DUƠC VAĐ Y TÏỊ THÛÚĐNG

diïîn ra gay gùưt nhíịt trong nhoâm ngûúđi ngheđo Möơt nghiïn cûâu gíìnăíy vïì tó lïơ ăïịn trûúđng cuêa caâc beâ trai vađ beâ gaâi úê 41 nûúâc ăaô chothíịy, trong nhûông nûúâc nađy, sûơ phín biïơt vïì giúâi trong tó lïơ ăïịn trûúđnggiûôa nhoâm ngûúđi ngheđo thûúđng lúân hún giûôa nhûông nhoâm khöng ngheđo(Hònh 2) Nhûông hònh thaâi tûúng tûơ giûôa caâc höơ gia ằnh ngheđo vađ khöngngheđo ăaô diïîn ra khi xeât ăïịn tó lïơ tûê vong cuêa treê em dûúâi 5 tuöíi giûôa caâcbeâ trai vađ beâ gaâi

Khi so saânh giûôa caâc nûúâc ngheđo vađ caâc nûúâc khöng ngheđo cuông thíịy

xuíịt hiïơn nhûông hònh thaâi tûúng tûơ Tuy sûơ bònh ăùỉng trong giaâo duơc vađ y tïị

ăaô coâ sûơ caêi thiïơn roô rïơt trong vođng 30 nùm qua úê caâc nûúâc ngađy nay cođn

thuöơc diïơn thu nhíơp thíịp, nhûng sûơ chïnh lïơch vïì söị nam vađ nûô ăïịn trûúđng

úê nhûông nûúâc nađy víîn lúân hún úê caâc nûúâc coâ thu nhíơp trung bònh vađ cao

(Hònh 3) Vađ mùơc duđ giûôa phaât triïín kinh tïị vađ bònh ăùỉng giúâi coâ möịi quan

hïơ nhíịt ắnh, sûơ hiïơn diïơn cuêa phuơ nûô trong quöịc höơi víîn cođn khiïm töịn

Möơt söị ñt caâc nûúâc thu nhíơp thíịp, nhû Trung Quöịc vađ Uganda, ăaô coâ nhûông

cöị gùưng ăùơc biïơt ăïí dađnh thïm ghïị trong quöịc höơi cho phuơ nûô Hoơ thíơm chñ

ăaô ăaơt ặúơc tó lïơ hiïơn diïơn cuêa phuơ nûô trong quöịc höơi cao hún caâc nûúâc coâ

thu nhíơp cao Ăiïìu nađy cho thíịy taâc ăöơng tiïìm tađng cuêa möơt nöî lûơc xaô höơi

phíịn ăíịu cho sûơ bònh ăùỉng giúâi

Ăiïìu quan troơng cíìn lûu yâ lađ nhûông chó söị nađy múâi chó lađ möơt vađi díịu

hiïơu ăo lûúđng ặúơc cuêa sûơ bònh ăùỉng giúâi Cíìn phaêi coâ thöng tin hïơ thöịng

hún vïì caâc phûúng diïơn khaâc - tûđ viïơc kiïím soaât caâc tađi saên víơt chíịt vađ

tađi chñnh ăïịn quýìn tûơ chuê - ăïí coâ thïí hiïíu roô hún xem ăaô ăaơt ặúơc nhûông

gị vâ côn gị phẫi phêën àêëu tiïëp.

Bêët bịnh àùèng giúái gêy thiïåt hẩi phuác lúåi vâ lâm chêåm tiïën trịnh phất triïín

BÊËT BỊNH ÀÙÈNG GIÚÁI ÀẬ GÊY RA CẤI GIẤ NÙÅNG NÏÌ VÏÌ

sûác khoễ vâ phuác lúåi cuãa nam giúái, phuå nûä vâ trễ em, vâ ẫnh hûúãngàïën khẫ nùng cẫi thiïån cuưåc sưëng cuãa chđnh hổ Ngoâi nhûäng cấi

giaâ phaêi traê mang tñnh caâ nhín ăoâ, bíịt bònh ăùỉng giúâi cođn lađm giaêm nùng

suíịt trong caâc nöng traơi vađ doanh nghiïơp, do ăoâ ăaô haơn chïị tiïìm nùng xoaâ

ăoâi giaêm ngheđo vađ duy trò tiïịn böơ kinh tïị Bíịt bònh ăùỉng giúâi cuông lađm suy

ýịu khaê nùng quaên lyâ nhađ nûúâc cuêa möơt quöịc gia - qua ăoâ ăaô giaêm búât hiïơu

lûơc cuêa caâc chñnh saâch phaât triïín

Phuâc lúơi

Trong söị nhûông caâi giaâ phaêi traê cho sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi thò nùơng nïì

nhíịt lađ nhûông töín haơi vïì cuöơc söịng con ngûúđi vađ chíịt lûúơng cuöơc söịng

Nhíơn daơng vađ ăo lûúđng ăíìy ăuê mûâc ăöơ cuêa nhûông caâi giaâ phaêi nađy lađ ríịt

khoâ khùn - nhûng vö söị bùìng chûâng tûđ caâc nûúâc trïn khùưp thïị giúâi ăaô chûâng

toê xaô höơi nađo coâ sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi gay gùưt vađ dai dùỉng thò xaô höơi ăoâ seô

phaêi traê giaâ ăùưt hún bùìng sûơ ngheđo ăoâi, suy dinh dûúông, öịm ăau vađ nhûông

sûơ bíìn cuđng khaâc

lTrung Quöịc, Hađn Quöịc vađ Nam AÂ coâ tó lïơ tûê vong cuêa phuơ nûô cûơc kyđ

cao Nguýn nhín úê ăíu? Nhûông ắnh kiïịn xaô höơi “troơng nam” cöơng

vúâi chñnh saâch chó ăeê möơt con cuêa Trung Quöịc ăaô khiïịn tó lïơ tûê vong

cuêa beâ gaâi cao hún cuêa beâ trai Möơt söị ûúâc tñnh cho thíịy söị phuơ nûô

ăang söịng hiïơn nay ñt hún tûđ 60 ăïịn 100 triïơu ngûúđi so vúâi con söị khi

khöng coâ sûơ phín biïơt ăöịi xûê theo giúâi

lCoâ ríịt nhiïìu bùìng chûâng cho thíịy treê em chõu thiïơt thođi trûơc tiïịp tûđ viïơc

meơ chuâng muđ chûô hoùơc khöng ặúơc ăïịn trûúđng Khöng ặúơc ăi hoơc

díîn ăïịn chíịt lûúơng chùm soâc con caâi thíịp, ăiïìu nađy laơi khiïịn tó lïơ tûê

vong vađ suy dinh dûúông úê treê em vađ treê sú sinh cao Nhûông bađ meơ coâ

trònh ăöơ hoơc víịn cao hún thûúđng coâ hađnh vi baêo vïơ sûâc khoeê cho con

caâi phuđ húơp hún, chùỉng haơn nhû cho con caâi ăi tiïm chuêng (Hònh 4)

Möịi liïn hïơ nađy víîn giûô nguýn giaâ trõ, kïí caê khi ăaô tñnh ăïịn thu nhíơp

cuêa höơ gia ằnh vađ caâc ýịu töị khaâc coâ taâc ăöơng níng cao chíịt lûúơng

sûâc khoêe

lCuđng vúâi viïơc ngûúđi meơ ặúơc ăïịn trûúđng, thu nhíơp cuêa höơ gia ằnh

tùng lïn cuông gùưn liïìn vúâi tó lïơ söịng cuêa treê em cao hún vađ mûâc ăöơ dinh

dûúông töịt hún Nhûng nïịu thu nhíơp tùng thïm trong höơ gia ằnh ặúơc

ngûúđi meơ quaên lyâ thò coâ thïí coâ taâc ăöơng tñch cûơc lúân hún so vúâi khi

nhûông thu nhíơp nađy do nam giúâi quaên lyâ, nhû nhûông nghiïn cûâu úê

Bangladesh, Brazil, vađ Cöte d’Ivoire ăaô cho thíịy Ăaâng tiïịc, nhûông

ắnh kiïịn xaô höơi khùưt khe vïì sûơ phín cöng lao ăöơng phuđ húơp theo giúâi

tñnh vađ nhûông cú höơi viïơc lađm ặúơc traê lûúng hiïịm hoi cho phuơ nûô ăaô

haơn chïị khaê nùng taơo thu nhíơp cuêa hoơ

Trong söị nhûông caâi giaâ phaêi traê cho sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi thò nùơng vïì nhíịt lađ nhûông töín haơi vïì cuöơc söịng con ngûúđi vađ chíịt lûúơng cuöơc söịng

lSûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi trong viïơc ăïịn trûúđng vađ viïơc lađm úê ăö thõ ăaôlađm gia tùng tó lïơ nhiïîm HIV (Hònh 5) Naơn dõch AIDS seô lan trađnnhanh choâng hún trong thíơp kyê túâi - cho ăïịn khi ăaơt tó lïơ cûâ 1 trong 4phuơ nûô vađ 1 trong 5 nam giúâi bõ nhiïîm HIV, nhû trûúđng húơp ăaô xaêy ra

úê möơt söị nûúâc Tiïíu Sahara chíu Phi

lTuy phuơ nûô vađ beâ gaâi, nhíịt lađ trong nhoâm ngûúđi ngheđo, thûúđng phaêigaânh chõu híơu quaê cuêa sûơ phín biïơt giúâi, caâc ắnh kiïịn vađ khuön míîucuô vïì giúâi cuông gíy thiïơt haơi cho caê nam giúâi nûôa Trong caâc nïìn kinhtïị chuýín ăöíi úê Ăöng Íu, tuöíi thoơ bònh quín cuêa nam giúâi trong nhûôngnùm qua ăaô giaêm ăaâng kïí Tó lïơ tûê vong úê nam giúâi tùng - möơt mûâctùng kyê luơc trong thúđi bònh - coâ liïn quan ăïịn nhûông cùng thùỉng vađ mïơtmoêi ngađy cađng tùng do tònh hònh thíịt nghiïơp úê nam giúâi ăang gia tùngnhanh choâng

Nùng suíịt vađ tùng trûúêng kinh tïị

Caâi giaâ phaêi traê vïì cuöơc söịng con ngûúđi cuông lađ caâi giaâ cho sûơ phaâttriïín - vò níng cao chíịt lûúơng cuöơc söịng nhín dín lađ muơc tiïu cuöịi cuđng

cuêa sûơ phaât triïín Nhûng bíịt bònh ăùỉng giúâi cuông gíy thiïơt haơi cho nùng

suíịt, tñnh hiïơu quaê vađ tiïịn böơ kinh tïị Bùìng caâch caên trúê quaâ trònh tñch luôy

vöịn con ngûúđi taơi nhađ vađ trïn thõ trûúđng lao ăöơng, bùìng caâch gaơt boê möơt

caâch coâ hïơ thöịng phuơ nûô hoùơc nam giúâi khöng cho tiïịp cíơn vúâi caâc nguöìn

lûơc, dõch vuơ cöng cöơng hay caâc hoaơt ăöơng saên xuíịt, sûơ phín biïơt ăöịi xûê

theo giúâi ăaô kòm haôm khaê nùng tùng trûúêng cuêa nïìn kinh tïị vađ níng cao

mûâc söịng cho nhín dín

lTöín thíịt vïì saên lûúơng lađ do sûơ phi hiïơu quaê trong phín böí caâc nguöìn

lûơc saên xuíịt giûôa nam giúâi vađ phuơ nûô trong höơ gia ằnh Trong caâc gia

ằnh úê Buöịckina Phaxö, Camïrun vađ Kïnia, nïịu viïơc kiïím soaât caâc

ăíìu vađo vađ thu nhíơp nöng nghiïơp ặúơc phín chia bònh ăùỉng hún giûôa

nam vađ nûô thò saên lûúơng thu hoaơch coâ thïí tùng thïm möơt phíìn nùm mûâc

saên lûúơng hiïơn taơi

lMûâc ăíìu tû thíịp vađo giaâo duơc cho phuơ nûô lađm giaêm saên lûúơng chungcuêa ăíịt nûúâc Möơt nghiïn cûâu ăaô ûúâc tñnh rùìng, nïịu caâc nûúâc Nam AÂ, chíu Phi Haơ Sahara, Trung Ăöng vađ Bùưc Phi xuíịt phaât tûđkhoaêng caâch chïnh lïơch vïì giúâi trong söị nùm ăi hoơc trung bònh nhû

úê Ăöng AÂ trong nùm 1960, vađ thu heơp díìn khoaêng caâch ăoâ vúâi töịcăöơ nhû cuêa Ăöng AÂ trong giai ăoaơn tûđ 1960 ăïịn 1992 thò thu nhíơpbònh quín ăíìu ngûúđi cuêa hoơ coâ thïí tùng thïm tûđ 0,5 ăïịn 0,9% möơtnùm - möơt sûơ gia tùng ăaâng kïí so vúâi töịc ăöơ tùng trûúêng thûơc tïị(Hònh 6) Möơt nghiïn cûâu khaâc ûúâc tñnh, ngay caê vúâi caâc nûúâc coâ thunhíơp trung bònh vađ cao coâ trònh ăöơ giaâo duơc ban ăíìu cao hún, thò cûâ1% tùng thïm trong tó lïơ theo hoơc cíịp trung hoơc úê phuơ nûô seô lađm thunhíơp bònh quín ăíìu ngûúđi tùng thïm 0,3% Nghiïn cûâu nađy giaê ắnh

tó lïơ theo hoơc trung hoơc úê nam giúâi vađ caâc biïịn söị khaâc liïn quan ăïịnviïơc tùng trònh ăöơ hoơc víịn khöng ăöíi

Quẫn lyá nhâ nûúác

Ngûúâi phuå nûä cố nhiïìu quyïìn hẩn hún vâ tham gia bịnh àùèng hún vâo

àúâi sưëng cưång àưìng so vúái nam giúái sệ giuáp cấc doanh nghiïåp vâ chđnh phuã

trong sẩch hún, àưìng thúâi cưng tấc quẫn lyá nhâ nûúác cuäng thuêån lúåi hún ÚÃ

nhûäng nûúác mâ ẫnh hûúãng cuãa ngûúâi phuå nûä trong àúâi sưëng cưång àưìng cao

hún thị mûác àưå tham nhuäng sệ giẫm búát Àiïìu nây cuäng àuáng ngay cẫ khi

cấc nûúác so sấnh cố cuâng mûác thu nhêåp (Hịnh 7), mûác àưå tûå do dên chuã,

giấo duåc vâ thïí chïë phấp lyá Tuy múái chĩ mang tđnh gúåi múã nhûng nhûäng

kïët luêån nây àậ tẩo cú súã àïí uãng hưå mẩnh mệ hún cho mưåt sûå àẩi diïån sêu

rưång cuãa phuå nûä trong lûåc lûúång lao àưång vâ trïn chđnh trûúâng - vị phuå nûä

cố thïí lâ mưåt lûåc lûúång hûäu hiïåu àïí àẫm bẫo hiïåu lûåc thûåc thi luêåt phấp vâ

cho mưåt chđnh phuã tưët

Phuơ nûô trong kinh doanh ñt coâ xu hûúâng höịi löơ quan chûâc nhađ nûúâc hún,coâ thïí vò hoơ coâ chuíín mûơc cao hún vïì hađnh vi ăaơo ặâc hoùơc lađ nhûông ngûúđigheât ruêi ro hún Möơt nghiïn cûâu ăöịi vúâi 350 doanh nghiïơp úê Cöơng hođaGeorgia ăaô kïịt luíơn rùìng, nhûông doanh nghiïơp do nam giúâi súê hûôu hoùơcquaên lyâ thûúđng coâ tó lïơ traê nhûông khoaên thuđ lao khöng chñnh thûâc cho quanchûâc nhađ nûúâc cao hún 10% so vúâi nhûông doanh nghiïơp do phuơ nûô súê hûôuhoùơc quaên lyâ Kïịt quaê nađy khöng phuơ thuöơc vađo loaơi hònh doanh nghiïơp, vñduơ nhû chuâng hoaơt ăöơng trong khu vûơc nađo, quy mö doanh nghiïơp vađ nhûôngăùơc ăiïím cuêa ngûúđi chuê súê hûôu hoùơc ngûúđi quaên lyâ nhû trònh ăöơ hoơc víịn.Nïịu khöng tñnh ăïịn nhûông ýịu töị nađy thò söị caâc doanh nghiïơp do nam giúâiquaên lyâ ặa höịi löơ cođn cao gíịp ăöi.

Taơi sao sûơ phín biïơt giúâi víîn cođn ăeo ăùỉng?

NÏỊU SÛƠ BÍỊT BÒNH ĂÙỈNG GIÚÂI LAĐM TÖÍN HAƠI PHUÂC LÚƠI

nhín dín vađ triïín voơng phaât triïín cuêa ăíịt nûúâc thò taơi sao sûơ phínbiïơt giúâi ăíìy tai haơi nhû thïị víîn cûâ töìn taơi úê ríịt nhiïìu nûúâc? Taơisao möơt söị kiïíu bíịt bònh ăùỉng vïì giúâi laơi khoâ thuê tiïu hún so vúâi nhûông kiïíukhaâc? Chùỉng haơn, vïì caâc phûúng diïơn nhû y tïị vađ giaâo duơc thò sûơ caêi thiïơndiïîn ra nhanh choâng hún, trong khi vïì caâc phûúng diïơn khaâc nhû tham giachñnh trûúđng hay coâ quýìn bònh ăùỉng vïì tađi saên thò sûơ caêi thiïơn laơi ríịt chíơmchaơp hoùơc gíìn nhû khöng coâ? Yïịu töị nađo aênh hûúêng ăïịn quaâ trònh chuýínăöíi quan hïơ vïì giúâi vađ caâch thûâc xoâa boê sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi? Caâc thïí chïị,höơ gia ằnh vađ nïìn kinh tïị

Caâc thïí chïị xaô höơi - caâc chuíín mûơc, tíơp quaân xaô höơi, quýìn haơn, luíơt lïơ - cuông nhû caâc thïí chïị kinh tïị nhû thõ trûúđng, chùỉng haơn nhû caâc thõtrûúđng ăang ắnh hònh cho vai trođ vađ möịi quan hïơ giûôa nam vađ nûô, taâc ăöơngăïịn loaơi nguöìn lûơc nađo mađ hoơ ặúơc tiïịp cíơn ăïịn, hoaơt ăöơng nađo mađ hoơ ặúơcpheâp hay khöng ặúơc pheâp tham gia, vađ hoơ coâ thïí tham gia vađo nïìn kinh tïịvađ xaô höơi dûúâi hònh thûâc nađo Chuâng quy ắnh ăöơng cú khuýịn khñch hoùơckhöng khuýịn khñch caâc thađnh kiïịn Ngay caê khi chuâng khöng cöng khaiphín biïơt nam nûô thò nhûông thïí chïị chñnh thûâc hoùơc khöng chñnh thûâc víînthûúđng chõu taâc ăöơng búêi caâc chuíín mûơc xaô höơi (hoùơc cöng khai hoùơc ngíịmngíìm) vïì nhûông vai trođ thñch húơp theo giúâi Ríịt nhiïìu trong söị caâc thïí chïịxaô höơi nađy ăïìu coâ sûâc yđ cuêa chñnh noâ, khiïịn ríịt khoâ vađ ríịt chíơm thay ăöíi.Nhûng chuâng cuông khöng cöị ắnh möơt chöî

Cuông giöịng nhû caâc thïí chïị, höơ gia ằnh ăoâng vai trođ cú baên trong viïơcắnh hònh möịi quan hïơ giúâi ngay tûđ nhûông buöíi ăíìu cuöơc söịng con ngûúđi vađchuýín taêi chuâng tûđ thïị hïơ nađy sang thïị hïơ khaâc Con ngûúđi ặa ra híìu hïịt

Phín biïơt giúâi íín

chûâa trong caâc

nhûông quýịt ắnh cú baên cuêa cuöơc söịng trong phaơm vi höơ gia ằnh - nhû

viïơc coâ con vađ nuöi daơy chuâng, ăi lađm hay nghó ngúi, vađ ăíìu tû cho tûúng

lai Nhûông nhiïơm vuơ vađ nguöìn lûơc saên xuíịt ăoâ ặúơc phín böí nhû thïị nađo

giûôa con trai vađ con gaâi, chuâng ặúơc trao quýìn tûơ chuê ăïịn ăíu, vađ kyđ voơng

cuêa cha meơ úê nhûông ặâa treê nađy coâ khaâc nhau hay khöng - tíịt caê nhûông

ăiïìu nađy seô taơo ra vađ khoeât síu hay seô giaêm búât sûơ phín biïơt giúâi Nhûng

quýịt ắnh cuêa caâc gia ằnh laơi khöng ặúơc ặa ra möơt caâch biïơt líơp vúâi

nhau Chuâng ặúơc ặa ra trong khuön khöí cöơng ăöìng vađ phaên aânh taâc ăöơng

cuêa nhûông ăöơng cú khuýịn khñch mađ möi trûúđng thïí chïị vađ möi trûúđng

chñnh saâch bao quaât hún ăaô xaâc líơp

Vađ búêi vò nïìn kinh tïị quýịt ắnh ríịt nhiïìu cú höơi mađ con ngûúđi coâ thïí

níng cao mûâc söịng cuêa mònh nïn chñnh saâch vađ sûơ phaât triïín kinh tïị coâ taâc

ăöơng maơnh meô ăïịn sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi Thu nhíơp cao hún coâ nghôa lađ

nhûông haơn chïị vïì nguöìn lûơc trong höơ gia ằnh khiïịn cha meơ phaêi cín nhùưc

giûôa ăíìu tû cho con trai vađ con gaâi seô ñt hún Nhûng phuơ nûô vađ nam giúâi bõ

aênh hûúêng chñnh xaâc ra sao búêi sûơ phaât triïín kinh tïị cođn phuơ thuöơc vađo viïơc

nhûông hoaơt ăöơng taơo thu nhíơp hiïơn coâ lađ gò, chuâng ặúơc töí chûâc ra sao, phuơ

nûô vađ nam giúâi coâ thïí tham gia bònh ăùỉng nhû nhau hay khöng vađ nhûông nöî

lûơc, kyô nùng cuêa hoơ ặúơc thuđ lao thïị nađo

Roô rađng lađ caâc chñnh saâch phaât triïín trung tñnh vïì giúâi víîn coâ thïí taơo ra

nhûông kïịt cuơc phín biïơt vïì giúâi - möơt phíìn lađ do caâch thûâc mađ caâc thïí chïị

vađ quýịt ắnh cuêa höơ gia ằnh kïịt húơp vúâi nhau trong viïơc ắnh hònh vai trođ

vađ caâc möịi quan hïơ vïì giúâi Sûơ phín cöng lao ăöơng theo giúâi trong cöng

viïơc nhađ, caâc chuíín mûơc vađ ắnh kiïịn xaô höơi, nguöìn lûơc khöng ăöìng ăïìu,

tíịt caê ăaô caên trúê phuơ nûô vađ nam giúâi, khiïịn hoơ khöng thïí tíơn duơng caâc cú

höơi kinh tïị nhû nhau - vađ khöng thïí khùưc phuơc nhûông ruêi ro hay caâc cuâ söịc

kinh tïị giöịng nhau Khöng nhíơn thûâc ặúơc sûơ khaâc biïơt vïì giúâi khi thiïịt kïị

caâc chñnh saâch coâ thïí coâ haơi cho hiïơu lûơc cuêa caâc chñnh saâch ăoâ, xeât caê trïn

khña caơnh cöng bùìng líîn hiïơu quaê

Vò thïị, caâc thïí chïị xaô höơi, höơ gia ằnh vađ nïìn kinh tïị noâi chung seô cuđng

nhau quýịt ắnh cú höơi vađ triïín voơng cuöơc söịng, xeât theo khña caơnh giúâi, cuêa

con ngûúđi Chuâng cuông thïí hiïơn nhûông ăiïím ăöơt phaâ quan troơng cho chñnh

saâch cöng cöơng nhùìm giaêi quýịt sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi dai dùỉng

Chiïịn lûúơc ba phíìn ăïí níng cao sûơ bònh ăùỉng

giúâi

VIÏƠC BÍỊT BÒNH ĂÙỈNG GIÚÂI GÍY RA CHI PHÑ NHÍN BAÊN

ríịt cao vađ haơn chïị triïín voơng phaât triïín cuêa caâc quöịc gia ăaô nïu ra

möơt tònh huöịng buöơc phaêi coâ nhûông hađnh ăöơng chung vađ riïng ăïí

Ngay caê caâc chñnh saâch phaât triïín roô rađng trung líơp vïì giúâi cuông coâ thïí coâ caâc kïịt cuơc khaâc biïơt vïì giúâi

níng cao sûơ bònh ăùỉng giúâi Roô rađng nhađ nûúâc ăoâng vai trođ thiïịt ýịu trongviïơc níng cao phuâc lúơi cho caê phuơ nûô vađ nam giúâi, vađ bùìng caâch ăoâ, nhađnûúâc cuông thu ặúơc nhûông lúơi ñch xaô höơi to lúân nhúđ caêi thiïơn tònh traơng tuýơtăöịi vađ tûúng ăöịi cuêa phuơ nûô vađ beâ gaâi Caâc hađnh ăöơng chung ăùơc biïơt quantroơng vò, nïịu ăïí möơt mònh caâc caâ nhín, thò nhiïìu thïí chïị xaô höơi vađ phaâp lyâvöịn ăang duy trò sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi laơi hïịt sûâc khoâ khùn, nïịu khöngmuöịn noâi lađ khöng thïí, thay ăöíi ặúơc Khuýịt tíơt cuêa thõ trûúđng, chùỉng haơnnhû sûơ thiïịu vùưng thöng tin vïì hiïơu suíịt cuêa ngûúđi phuơ nûô trïn thõ trûúđnglao ăöơng (do hoơ dađnh phíìn lúân thúđi gian lađm viïơc vađo caâc hoaơt ăöơng phi thõtrûúđng, hay vò möơt thõ trûúđng lao ăöơng cođn chûa coâ hoùơc chûa phaât triïín) roôrađng lađ nhûông trúê ngaơi lúân.

Níng cao hiïơu lûơc cuêa caâc thïí chïị xaô höơi vađ ăaơt ặúơc tùng trûúêng kinhtïị lađ nhûông víịn ăïì ặúơc chíịp nhíơn röơng raôi nhû nhûông ýịu töị then chöịt chomöơt chiïịn lûúơc phaât triïín dađi haơn Nhûng thûơc hiïơn thađnh cöng chiïịn lûúơcnađy laơi khöng ăuê ăaêm baêo coâ sûơ bònh ăùỉng giúâi Ăïí níng cao sûơ bònh ăùỉnggiúâi, caâc chñnh saâch vïì thay ăöíi thïí chïị vađ phaât triïín kinh tïị cíìn xem xeât vađăïì cíơp ăïịn sûơ bíịt bònh ăùỉng giúâi hiïơn nay trong quýìn haơn, nguöìn lûơc vađtiïịng noâi Caâc chûúng trònh vađ chñnh saâch cíìn khùưc phuơc sûơ phín biïơt daidùỉng giûôa nam vađ nûô Thûơc tïị cho thíịy, coâ thïí cíìn möơt chiïịn lûúơc ba phíìnăïí níng cao bònh ăùỉng giúâi

1 - Caêi caâch caâc thïí chïị ăïí xaâc líơp quýìn haơn vađ cú höơi bònh ăùỉng cho phuơ nûô vađ nam giúâi

Vò caâc thïí chïị xaô höơi, phaâp lyâ vađ kinh tïị seô xaâc ắnh khaê nùng tiïịp cíơnnguöìn lûơc cuêa nam giúâi vađ phuơ nûô, cú höơi vađ quýìn lûơc tûúng ăöịi cuêa hoơ,nïn ýịu töị thiïịt ýịu trong viïơc níng cao bònh ăùỉng giúâi lađ phaêi taơo líơp möơt

“sín chúi” thïí chïị bònh ăùỉng giûôa nam vađ nûô

Ăaêm baêo sûơ bònh ăùỉng vïì nhûông quýìn cú baên Baên thín sûơ bònh ăùỉng

giúâi vïì quýìn haơn ăaô lađ möơt muơc tiïu phaât triïín quan troơng Caâc quýìn phaâplyâ, xaô höơi vađ kinh tïị seô taơo ra möơt möi trûúđng thuíơn lúơi cho pheâp phuơ nûô vađnam giúâi coâ thïí tham gia hiïơu quaê vađo ăúđi söịng xaô höơi, ăaêm baêo chíịt lûúơng

cú baên cuêa cuöơc söịng, tíơn duơng nhûông cú höơi múâi mađ sûơ phaât triïín ăaô manglaơi Bònh ăùỉng hún vïì quýìn cuông liïn quan chùơt cheô vađ coâ hïơ thöịng ăïịn sûơbònh ăùỉng hún vïì giúâi trong giaâo duơc, y tïị vađ tham gia chñnh trõ - nhûông taâcăöơng khöng phuơ thuöơc vađo thu nhíơp (Hònh 8)

Nïịu caâc nûúâc Nam AÂ, chíu Phi Haơ Sahara, Trung Ăöng vađ Bùưc Phi caêithiïơn ặúơc sûơ bònh ăùỉng giúâi vïì quýìn haơn lïn ngang vúâi mûâc cuêa nhûôngnûúâc “bònh ăùỉng nhíịt” trong khu vûơc cuêa hoơ thò tó lïơ ăaơi diïơn trong quöịc höơi

Yïịu töị thiïịt ýịu

trong viïơc níng