Bai 2 lipitluyen thi dai hoc

Chất béo:là trieste của glixerol và axit béo , gọi chung là triglixerit hay triaxylglixerol II... Phản ứng thủy phân trong môi trường axit Triglixeritchất béo glixerol axit béo... VD5: X

LIPITBài 2

I KHÁI NIỆM

sống, không hòa tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ không phân cực

 Lipit là các este phức tạp , bao gồm: chất béo (triglixerit), sáp, steroit, photpholipit,…

1 Axit béo: là axit đơn chức, có mạch Cacbon dài, không phân nhánh và có số nguyên tử C chẵn

 Các axit béo no thường gặp

 C15H31COOH : axit panmitic

 C17H35COOH : axit stearic

 Các axit béo không no thường gặp

 C17H33COOH : axit oleic

C H COOH : axit linoleic

II CHẤT BÉO

2 Chất béo:

là trieste của glixerol và axit béo , gọi chung là triglixerit hay triaxylglixerol

II CHẤT BÉO

3 Phân loại:

 (C15H31COO)3C3H5: Tripanmitin

 (C17H35COO)3C3H5: Tri stearin

 (C17H33COO)3C3H5: Tri olein

 (C17H31COO)3C3H5: Tri linolein

Chất béo no(rắn):

có gốc axit béo

no VD: mỡ động vật

Chất béo không

no(lỏng): có gốc axit béo không

no VD: dầu lạc, dầu vừng, …

Chất béo trong tự nhiên.

Dầu Oliu

 Công thức chung của chất béo:

CH2

O O O

C C C O

* Lưu ý: CT tính số đồng phân trieste tạo từ glixerol và n axit là: n (n2 1)

Có:

benzen, hexan, clorofom,….

1 Phản ứng thủy phân trong môi trường axit

Triglixerit(chất béo) glixerol axit béo

VD5: Xà phòng hóa hoàn toàn 88,4 (g) một chất béo X bằng dung dịch NaOH vừa đủ, kết thúc phản ứng thu

được m(g) xà phòng và 9,2(g) glixerol Tính m gam xà phòng



VD6: Xà phòng hóa hoàn toàn m(kg) chất béo cần dùng vừa đủ 20(l) dung dịch NaOH 3M Kết thúc phản ứng

thu được 15kg xà phòng Tìm m(kg) chất béo?

Bài toán 1: Chỉ số axit

 Khái niệm: Là số mmg KOH cần dùng để trung

hòa lượng axit béo tự do trong 1(g) chất béo

 Phương pháp giải:

 Bước 1: Tính số mol NaOH, KOH ban đầu đề cho

Và nNaOH = nKOH vì có 1 OH- = mchÊt bÐo ChØ sè axit

56

(nhớ đổi đơn vị: 1mmg = 10 (g)

 Bước 2: Viết 2 phương trình

BTKL: mcb + mNaOHbđ = mxp + mH2O + mglixerol

VD7: Xà phòng hóa 1 kg chất béo cần dùng 2(l) dung dịch NaOH 3M Chỉ số axit bằng 7 Kết thúc phản ứng

thu được dung dịch X Cô cạn X thu được bao nhiêu kg

3 Phản ứng cộng H2 (Hiđro hóa chất béo lỏng)

CCCOO

4 Phản ứng oxi hóa hoàn toàn

 Chất béo gồm C, H, O

 Công thức chung CnH2n + 2 – 2kO6 (k là số liên kết ᴫ)

 Trong (RCOO)3R’ có sẵn 3 liên kết ᴫ => k ≥ 3

 Phản ứng cháy:

CnH2n + 2 – 2kO6 + O2 t0 nCO2 + (n+1-k)H2O

VD: OXH hoàn toàn 0,1 mol một trieste tạo từ

glixerol và axit đơn chức thu được 0,5 mol khí

CO2 và 0,1 mol H2O Nếu cho lượng este trên tác

dụng với dung dịch nước Br dư thì có bao nhiêu

V Ứng dụng

Thực phẩm

Công nghiệp

1.Vai trò của chất béo

 Chất béo là thức ăn quan trọng của con người

Chất béo không chỉ cung cấp và dự trữ năng

lượng cho cơ thể mà còn là nguyên liệu để tổng hợp một số chất cần thiết cho cơ thể Nó đảm bảo

sự vận chuyển và hấp thụ các chất hòa tan được trong chất béo.

 Trong công nghiệp, chất béo dùng để điều chế xà phòng và glixerol, sản xuất nhiên liệu.

 Ngoài ra, còn dùng để sản xuất một số thực phẩm như mì sợi, đồ hộp,…

2 Nguyên nhân dầu mỡ bị ôi thiu

Nối đôi C=C ở gốc axit không no của chất béo bị

oxi hóa chậm bởi oxi không khí tạo thành peoxit ,

chất này bị thủy phân thành anđehit có mùi hôi và gây hại cho người ăn (dầu mỡ bị ôi).

[O] eoxit phan huy

Andehit có mùi khó chịu  dầu mỡ

để lâu bị ôi thiu

ngày bị ôi thiu:

Chất béo Men dịch tụy, dịch tràng

Thủy phân

glixerin

hấp thụ trực tiếp qua mao trạng ruột

vào ruột

Chất béo

Mô mỡ

các mô và cơ quan khác

Sơ đồ chuyển hóa lipit trong cơ thể

Câu hỏi củng cố

1. Phát biểu nào sau đây không đúng?

A Chất béo không tan trong nước.

B Chất béo nhẹ hơn nước, tan nhiều trong benzen.

C Dầu ăn và mỡ bôi trơn có cùng thành phần nguyên tố.

D Chất béo là trieste của glixerol và axit béo.

Câu hỏi củng cố

3 Dãy các axit béo là:

A Axit axetic, axit acrylic, axit propionic.

B Axit panmitic, axit oleic, axit axetic.

C Axit fomic, axit axetic, axit stearic.

D Axit panmitic, axit stearic, axit oleic.

Câu hỏi củng cố

4 Phát biểu nào sau đây không chính xác?

A Khi hiđro hóa chất béo lỏng sẽ thu được chất béo rắn.

B Khi thuỷ phân chất béo trong môi truờng kiềm sẽ thu được glixerol và xà phòng.

C Khi thuỷ phân chất béo trong môi trường axit sẽ thu được các axit và rượu.

D Khi thuỷ phân chất béo trong môi trường axit sẽ thu được glixerol và các axit béo.

Bài tập SGK

6 Chất béo là gì? Dầu ăn và mỡ động vật có điểm gì khác nhau về cấu tạo và tính chất vật lí? Cho thí dụ minh họa.

-Chất béo là trieste của glixerol và axit béo.

-Sự khác nhau giữa dầu ăn và mỡ động vật là:

VD: (C17H3COO)3C3H5

Lí

7 Trong chất béo luôn có một lượng nhỏ axit tự

do Số miligam KOH dùng để trung hòa lượng axit tự do trong 1 gam chất béo gọi là chỉ số axit của chất béo Để trung hòa 2,8 gam chất béo cần 3,0 ml dung dịch KOH 0,1 M Tính chỉ số axit của mẫu chất béo trên.