Những bài văn mẫu 12 (tập 2) phần 1

Và những giọt nước mắt trong cái ngày tàn nhẫn này sẽ lưu giữ trong lòng Mị như một vết bỏng rát để đến khi bắt gặp những dòng nước mắt chảy “lấp lánh” trên gò má hốc hác của A Phủ, nó

ies

LE THI MY TRINH TRAN LE HAN

NGUYEN LY NA

NGUYEN THI HUONG TRAM

NHUNG BAI VAN MAU

NHA XUAT BAN DAI HOC QUOC GIA HA NOT

NHA XUAT BAN DAI HOC QUOC GIA HA NOI

16 HÀNG CHUỐI - HAI BÀ TRƯNG - HÀ NỘI Điện thoại: Biên tâp - Chế bản: (04) 39714896

Hành chính: (04) 39714899 Tổng biên tập: (04) 39714897

Fax: (04) 39714899

Chịu trách nhiệm xuất bản:

Tổng biên tập: TS PHẠM THỊ TRÂM

Chế bản & trinh bay bia: | NS SAO MAI

Đối: tác liên hết xuất bản: NS SAO MAI

LOI NGI BAU

Quý phụ huynh uà các em học sinh thân mến!

Chúng tôi trân trọng giới thiệu đến quý phụ huynh và

các em học sinh cuốn Những bài uăn mẫu 12 Cuốn sách

được biên soạn dựa theo những nội dung trong chương trình Lam uăn 12, được chia thành hai tập

Trong cuốn sách này, chúng tôi giới thiệu tất cả các đề văn tiêu biểu cho từng kiểu bài Với mỗi đề văn, chúng tôi nêu dàn ý chi tiết để học sinh có thể hình dung được cách thức, các bước đi và hướng giải quyết vấn để nêu ra trong đề bài Học sinh có thể dựa vào đó để viết thành một bài văn hoàn chỉnh Sau dàn ý chỉ tiết là bài văn mẫu để các em học sinh tham khảo Các em có thể đối chiếu bài viết của mình dựa trên dàn ý chỉ tiết với bài viết mẫu này để rút ra những kinh nghiệm cho việc giải quyết một đề văn

Cần lưu ý là khái niệm “mẫu” ở đây chỉ mang tinh chất tham khảo để học sinh chọn cho mình một cách viết, các diễn đạt phù hợp nhất với mỗi để văn chứ không phải để học sinh chép lại Chính vì vậy, cuốn sách này có thể dùng được cho cả chương trình chuẩn và chương trình nâng cao

Đây là cuốn sách rất bổ ích cho việc học tập và rèn luyện khả năng viết văn của các em Chúng tôi hi vọng cuốn

sách này sẽ mang lại cho các em những điều bổ ích và thiết

thực

Nhóm tác giả

Phân tích quá trình diễn biến tâm trạng và hành động của nhân

vat Mi trong cảnh đêm hội mùa xuân ở Hồng Ngài (Vợ chồng A

| Phu - Tô Hoài)

A DÀN BÀI

1 Mở bài

Vợ chồng A Phủ là một trong những truyện ngắn hay nhất trong

cuộc đời cảm bút của nhà văn Tô Hoài Trong thiên truyện có nhiều nhân

vat nhu Mi, A Phu, A Sử, A Châu, thống lí Pá Tra, nhưng nhân vật Mi

nổi bật hơn cả Tâm trạng và hành động của nhân vật Mi được bộc lộ rõ

qua cảnh đêm hội mùa xuân ở Hồng Ngài

2 Thân bài

a Cảnh ngộ của Mị khi ở Hồng Ngài

~ Mi là một cô gái H mông xinh đẹp, hồn nhiên, yêu đời, hát hay, có tiếng sáo làm say lòng người, thổi lá cũng hay như thổi sáo

— Đến tuổi xuân thì, Mi bị bắt làm con dâu gạt nợ cho nhà thống lí

Pá Tra nhưng thực chất là làm nô lệ MỊ trở thành một người phụ nữ cam

chịu, “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”, có khi vô cảm

— Mị sống nhẫn nhục, thầm lặng, vô cảm, không có chút hi vọng vào

sự đổi thay của tương lai

b Tâm trạng uà hành động của Mị trước cảnh mùa xuân uà

ngày hội

- Cảnh mùa xuân và ngày hội đã khơi dậy, đánh thức nơi sâu thẳm

đáy lòng Mị một sự ham sống mãnh liệt Mi “lén lấy hũ rượu, cứ uống ừng

uc ting bát” Rồi Mi lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người

hát, nhưng lòng Mị thì đang sống về ngày trước

- Nhưng khi tâm trạng bồi hồi, sung sướng vô ngần ấy vừa xuất hiện

thì nỗi đắng cay, chua xót, u sâu cũng chạy đến vây lấy Mị Mị nghĩ đến

cái chết Nhưng rồi, “tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường đã

giục giã, thôi thúc Mị, khiến Mị dường như quên hết cảnh ngộ bi thảm của

hiện tại Bản năng của MỊ thôi thúc Mi đi chơi Bản năng da lam cho Mi

không biết sợ sệt là gì

c Tâm trạng uà hàrth động của Mị khi bị trói

- Trong lúc lòng yêu đời đang trỗi dậy mãnh liệt cũng là lúc MỊ bị

vùi đập một cách tàn nhẫn, không thương tiếc

- Trong bóng tối, dù bị trói như một thứ đồ vật nhưng MỊ vẫn sống với bản nặng

— Trong suốt đêm bị trói đứng, MỊ rơi vào tâm trạng lúc mê, lúc tỉnh Đến sáng, “khi bàng hoàng tỉnh thì cô “sợ quá”, “cựa quậy”, xem mình còn sống hay chết” Tâm trạng lo sợ ấy đã thể hiện ý thức về sự sống của Mi

3 Két bai

Trong khung cảnh tăm tối, ngột ngạt, tù túng, tàn bạo, bản năng sống đây chất thơ của nhân vật Mi chợt bừng sáng lên Sức sống tiểm tàng, trẻ trung không dập tắt được của Mi là một bài ca hùng hồn về sự sống, đồng thời cũng là một bản cáo trạng đanh thép về tội ác của bọn phong kiến, thần quyền vùng núi cao Tây Bắc trước năm 1954

B BÀI LÀM

Vợ chông A Phú là một trong những truyện ngắn hay nhất trong

cuộc đời cầm bút của nhà văn Tô Hoài Trong thiên truyện có nhiều nhân

vật như Mị, A Phú, A Sử, A Châu, thống lí Pá Tra, nhưng nhân vật Mi nổi bật hơn cả Tâm trạng và hành động của nhân vật Mị được bộc lộ rõ nhất qua cảnh đêm hội mùa xuân ở Hồng Ngài

Mi 1a mot cô gái người Hmông xinh đẹp, hồn nhiên, yêu đời, hát hay,

có tiếng sáo làm say lòng người, thổi lá cũng hay như thổi sáo Ngày xưa,

bố Mi lấy mẹ không có đủ tiền cưới, phải đến vay nhà thống lí, bố của thống lí Pá Tra bây giờ Mỗi năm đem nộp lãi cho chủ nợ một nương ngô Đến tận khi hai vợ chồng về già rồi mà cũng chưa trả hết nợ Vì vậy, đến tuổi xuân thì, MỊ bị bắt làm con dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra nhưng thực chất là nô lệ Suốt ngày, ở nhà thống lí, MỊ phải quay sợi, thái cỏ

ngựa, dệt vải, chẻ cúi, đi cõng nước dưới khe suối lên, hái thuốc phiện, giặt đay, se đay, bung ngô, tước đay thành sợi, Kiếp sống cơ cực hơn cả ngựa

trâu đã biến một cô gái hồn nhiên, yêu đời năm nào thành một người phụ

nữ cam chịu, “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”, có khi vô cảm Mặt khác, Mị cũng có những phản ứng ngấm ngầm Một hôm, MỊ trốn về nhà, quỳ lạy bố, úp mặt xuống đất khóc nức nở nhưng bên trong áo giấu sẵn một nắm lá ngón để tự tử

Mị không chỉ là nạn nhân của sự đầu độc, áp chế về tinh than Bon

thong li PA Tra da lợi dụng thần quyển - tục mê tín dị đoan - để làm cho người nô lệ này yên phận với kiếp sống đau khổ Mị tin rằng: “Ta là thân

đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma nhà nó rồi thì còn biết đợi ngày rũ xương

ở đây thôi ” Cho nên, Mị sống nhẫn nhục, thầm lặng, vô cảm, không có

chút hi vọng vào sự đổi thay của tương lai _

Thế rồi mùa xuân lại về Khung cảnh thiên nhiên mùa xuân ở Hồng Ngài rất thơ mộng, tình tứ và bừng sức sống: “Gió thổi vào cổ gianh vàng

ửng”, “trong các làng Mèo đỏ, những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mom đá xòe như con bướm sặc sỡ Hoa thuốc phiện vừa nở trắng lại đối ra màu đỏ hau, đỏ thâm, rồi sang màu tím man mát”

Cùng với vẻ đẹp thiên nhiên là không khí náo nức, nhộn nhịp của ngày hội “Trai gái, trẻ con ra sân chơi ấy tụ tập đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi khèn và nhảy”; “chiêng đánh âm ï”; “văng vang tiếng sáo gọi

6 Những bài văn mẫu 12 - T2

bạn đầu làng” Chính cái không khí ấy đã khơi dậy, đánh thức nơi bề sâu hun hút của tâm hồn Mị một cuộc sống mãnh liệt, trẻ trung Mi “lén lấy hũ rượu,

cứ uống ực từng bát” Rồi MỊ lịm mặt ngôi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát, nhưng lòng Mị thì đang sống về ngày trước Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng Ngày trước, MỊ thổi sáo giỏi Mùa xuân này, MỊ uống rượu bên bếp và thổi sáo Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo MỊ”

Nhưng khi tâm trạng bồi hôi, sung sướng vô ngần ấy vừa xuất hiện thì nỗi đắng cay, chua xót, u sầu cũng chạy đến vây lấy Mi Mị ý thức được

cảnh ngộ éo le của cuộc đời mình: “A Sử với MỊ, không có lòng với nhau

nhưng mà vẫn phải ở với nhau!” Mi liên nghĩ đến cái chết: “Nếu có nắm

lá ngón trong tay lúc nay, Mi sẽ ăn cho chết ngay” Nhưng rồi, “tiếng sáo

gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường: Anh ném pao, em không bắt; Em

'không yêu, quả pao rơi rồi ” đã giục giã, thôi thúc Mị, khiến Mị dường như quên hất cảnh ngộ b¡ thảm của hiện tại MỊ hành động như một người tự

do, như “bao nhiêu người có chồng” khác “MỊ đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng” Mị muốn đi chơi một cách

bản năng Cái ý nghĩ “muốn đi chơi” vọt ra khi có tiếng sáo rập rờn ở

trong đầu Cái hành động “quấn lại tóc”, “với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách”, “rút thêm cái áo” chuẩn bị đi chơi là sự chiến thắng bất ngờ của bản năng Bản năng đã làm cho Mị không biết sợ sệt là gì

Trong lúc lòng yêu đời đang trỗi dậy mãnh liệt cũng là lúc Mi bi vii dập một cách tàn nhẫn, không thương tiếc Mặc dù đang “thay áo mới,

khoác thêm hai vòng bạc vào cổ rồi bịt cái khăn trắng lên đầu” để đi chơi

nhưng A Sử biết được ý định của Mị, hắn chỉ hỏi một câu: “Mày muốn đi

chơi à?” rồi “bước lại, nắm MỊ, lấy thắt lưng trói hai tay Mị Nó xách cả một thúng sợi đay ra trói đứng Mị vào cột nhà Tóc Mị xõa xuống A Sử

quấn luôn tóc lên cây cột, làm cho Mị không cúi, không nghiêng được đầu

nữa” Sau hành động vô nhân đạo, phũ phàng ấy, hắn bỏ đi

Trong bóng tối, dù bị trói như một thứ đô vật nhưng MỊ vẫn sống với bản năng Mi không biết mình đang bị trói Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị

đi theo những cuộc chơi, những đám chơi Mị vẫn nghe lời ca tiếng hát ngọt ngào, tình tứ vang lên: “Em không yêu, quả pao rơi rồi Em yêu người nào, em bắt pao nào ” Mãi đến lúc Mị “vùng bước đi”, cô mới giật mình

trở về với thực tại, mới thấm hiểu rõ cái cảnh ngộ bi thảm của mình: “Tay chân đau không cua được” và cô mới thổn thức nỗi lòng, biết mình không bằng con ngựa! Nhưng khi nghe tiếng chó sủa xa xa, đêm đã về khuya thì

MỊ mới khóc, lòng MỊ lại bồi hồi Trong suốt đêm bị trói đứng như thé, Mi rơi vào tâm trạng lúc mê, lúc tỉnh Lúc mê lòng lại “nồng nàn tha thiết

nhớ” Lúc tỉnh thì khắp người bị dây trói thít lại, đau nhức Đến sáng, “khi

Những bài văn mẫu 12 - Tập 2 7

bàng hoàng tỉnh thì cô “sợ quá”, “cựa quậy”, xem mình còn sống hay chết”

Tâm trạng lo sợ ấy đã thể hiện ý thức về sự sống của MỊ Cô cảm thấy đau dứt từng mảnh thịt bởi vì cổ tay, đầu, bắp chân bị dây trói siết lại Chính

sự trỗi dậy của sức sống tiểm tàng đã thôi thúc Mị có những hành động

táo bạo, mạnh mẽ sàu này - cô cắt dây cởi trói để cứu A Phủ thoát khỏi cảnh ngộ bi thảm đồng thời cũng là tự cứu mình

Tóm lại, trong khung cảnh tăm tối, ngột ngạt, tù túng, tàn bạo, chúng ta thấy có bản năng sống đây chất thơ của nhân vật Mi bing sang lên Sức sống tiểm tàng, trẻ trung không dập tắt được của Mi là một bài ca hùng hồn về sự sống đồng thời cũng là một bản cáo trạng đanh thép về tội

ác của bọn phong kiến, thần quyền vùng núi cao Tây Bắc trước năm 1954

Qua hai nhân vật Mị và A Phú, hãy phân tích giá trị hiện thực

và giá trị nhân đạo trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của en tne]

A DAN BAI

1 Mở bài

Văn xuôi giai đoạn kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954) thực sự là

một quá trình thí nghiệm, kiếm tìm sự phù hợp giữa nghệ thuật và cuộc

sống Thời gian ngắn, số lượng tác phẩm còn lại đến hôm nay không nhiều, nhất là ở hai thể loại tiểu thuyết và truyện ngắn Chúng ta đặc biệt trân

trọng những tác phẩm tinh túy của chặng đường văn học đặc biệt này,

trong đó có truyện ngắn xuất sắc Vợ chồng A Phú của Tô Hoài

2 Thân bài :

a Gia tri hién thuc

Qua hai nhân vật Mị và A Phủ, tác phẩm đã:

* Phản ánh số phận bì thảm của người dân miên núi

+ Mi tiêu biểu cho số phận của người phụ nữ Tây Bắc:

— Trẻ đẹp, có tài, vì nghèo nên -đã trở thành con dâu gạt nợ cho thống lí Pá Tra - một thứ nô lệ không công của bọn nhà giàu

- Dưới sức mạnh của cường quyền, thần quyển, họ bị doa day

về thể xác và tinh thần, trở thành những người cam phận

+ A Phủ cũng có số phận tương tự như MỊ, tiêu biểu cho người dân

nghèo ở miền núi:

~ Chỉ vì hành động tự vệ chính đáng mà A Phủ bị hành hạ, trở thành đứa ở trừ nợ cho thống lí Pá Tra

— Bị bóc lột sức lao động, bị hành hạ

— Bi Ap bức đến mức tê liệt về tinh thần: Từ một người không

chịu khuất phục trở thành kẻ cam chịu

> Họ là nạn nhân của cường quyền và thần quyền

8 Những bài văn mẫu 12 - T2

* T6 cdo ché dé phong kién mién nui

+ Sự độc ác, tàn bạo:

— Cho vay nặng lãi

~ Trói buộc người dân bằng sự mê tín

~ Tra tấn con người dã man kiểu trung cổ

+ Sự bất công, vô lí:

- Lần xử kiện A Phủ

~ Hình phạt khi A Phủ làm mất bò

c Phan ánh những quy luật của xã hội

+ Cái nhìn biện chứng về quan hệ giữa hoàn cảnh và tính cách:

- Bị đày ải lâu ngày trong thế giới không có nhân tính, cả Mị

và A Phủ đều trở thành những con người an phận, thậm chí vô cảm

- Nhưng tác phẩm cũng cho thấy khi bị ức hiếp, bi day đến

đường cùng, người lương thiện sẽ vùng dậy tự giải phóng mình; tình

người sẽ tạo nên sức mạnh để họ tự giải thoát

- Điểm mới mẻ của Tô Hoài là đã nắm bắt và miêu tả hiện thực trong xu thế cách mạng

> Con đường đấu tranh từ tự phát đến tự giác chống thực dân phong kiến dưới sự dìu dắt của cán bộ Đảng là con đường tất yếu để nhân dân miền núi thoát khỏi ách nô lệ, vươn lên cuộc sống độc lập tự do

b Giá trị nhân đạo

* Tô Hoài có cái nhìn nhân uăn uê thiên nhiên uà con người Tây Bắc Rừng núi và con người dân tộc thiểu số trong ấn tượng của mọi người

là rừng thiêng nước độc, cuộc sống tối tăm, ngu muội Nhưng trong con

mắt nhà văn, đó là miền đất thơ mộng, hùng vĩ với mùa xuân đẹp, gợi cảm;

con người Tây Bắc đẹp về nhiều phương diện, từ ngoại hình đến tâm hồn

và năng lực lao động

* Lòng thương cảm của nhà uăn uới người dân miễn núi

¬ Dựng lại nỗi đau khổ, tủi nhục của MỊ và A Phủ, ở những đoạn độc thoại của nhân vật ta có cảm tưởng nhà văn đang nhập vào tâm trạng của nhân vật để nói lên nỗi lòng vừa đau đớn vừa thiết tha của họ

~ Lên án gay gắt những thế lực chà đạp lên quyền sống của con người

> Do đó, Vợ chồng A Phủ là bài ca ca ngợi con người nhưng đồng thời cũng là bản án đanh thép kết tội những ai lợi dụng cường quyền, thần

quyền, lợi dụng hủ tục mê tín để biến con người thành nô lệ s

* Dé cao con người

+ Trong tác phẩm, Tô Hoài thể hiện cái nhìn trân trọng đối với con người Nhà văn khắc họa sức sống bên trong của những con người thấp cổ,

bé họng và đặt trọn niềm tin vào đó

Những bài văn mẫu 12 - Tập 2 9

+ Đi sâu vào tận cùng ý thức của nhân vật, tác giả phát hiện niềm khao khát sống của họ; Nhà văn đã khiến chúng ta thêm tin yêu vào bản chất tốt đẹp của con người

* Tìm đường đi cho nhân uật

Điểm mới mẻ và sâu sắc của tư tưởng nhân đạo ở Vợ chồng A Phú là tác giả đã để nhân vật tìm ra con đường giải phóng thực sự, thể hiện ước

mong chân chính của mình trong quá trình đến với cách mạng

B BÀI LÀM

Văn xuôi giai đoạn kháng chiến chống Pháp (194 - 1954) thực sự là

một quá trình thí nghiệm, kiếm tìm sự phù hợp giữa nghệ thuật và cuộc

sống Thời gian ngắn, số lượng tác phẩm còn lại đến hôm nay không nhiều, nhất là ở hai thể loại tiểu thuyết và truyện ngắn Chúng ta đặc biệt trân

trọng những tác phẩm tinh túy của chặng đường văn học đặc biệt này,

trong đó có truyện ngắn xuất sắc Vợ chông A Phủ của Tô Hoài

Vo chéng A Phủ vừa là thành tựu tương đối hiếm hoi của văn xuôi kháng chiến, vừa ghi dấu sự trưởng thành của ngòi bút Tô Hoài trong sự chiếm lĩnh mảng đề tài miền núi, một đề tài tới nay vẫn còn nhiều mới lạ

với bạn đọc Truyện được tổ chức chặt chẽ, dẫn dắt rất dung dị, tự nhiên,

không cần chạy theo những chi tiết l¡ kì rùng rợn mà vẫn có sức hút mạnh

mẽ Có được điều đó chính là nhờ cái nhìn hiện thực sắc bén và chủ nghĩa

nhân đạo tích cực của nhà văn Sự thể hiện cuộc đời hai nhân vật trung

tâm từ bóng tối đau khổ, ô nhục vươn ra ánh sáng của tự do và nhân phẩm

đã chứng minh rất rõ điều đó

Cô Mi xinh đẹp, chăm làm nhưng nghèo khổ, có thể nói “khổ từ trong trứng” Bố mẹ nghèo, cưới nhau không có tiền phải vay nợ nhà thống lí Nợ chưa trả hết, người mẹ đã qua đời Bố già yếu quá, món nợ truyền sang MỊ, thống lí Pá Tra muốn MỊ làm con dâu “gạt nợ” Mà quan trên đã muốn, kẻ dưới làm sao thoát được! Pá Tra xảo quyệt, lợi dụng tục

lệ của người Mèo, cho cướp Mi về Thế là không có cưới hỏi, không cần

tình yêu mà vẫn hoàn toàn hợp lẽ Có ai dám bên vực Mị! Ngòi bút hiện

thực tỉnh táo của Tô Hoài đã phanh trần bản chất bóc lột giai cấp ẩn sau

những phong tục tập quán Cô Mi, tiếng là con dâu nhưng thực sự là một

nô lệ, thứ nô lệ người ta không phải mua mà lại được tha hồ bóc lột, hành

hạ Mị ở nhà chồng như ở giữa địa ngục Không có tình thương, không sự

chia sẻ vợ chồng; chỉ có những ông chủ độc ác, thô bạo và những nô lệ âm

thâm, tăm tối Dân dân rồi Mị cũng quên luôn mình là con người nữa Suốt ngày “Mi lầm lũi như con rùa nuôi trong xó cửa”, lúc nào cũng cúi mặt, thế

giới của Mị thu hẹp trong một cái ô cửa sổ “mờ mờ trăng trắng, không biết

là sương hay là nắng” Kết quả của hoàn cảnh sống thật chua xót: “Ở lâu

trong cái khổ, Mi quen rồi”, cô nhẫn nhục, cam chịu đến thành tê liệt ý

thức: “Là con ngựa phải đổi ở cái tàu ngựa nhà này đến ở tàu ngựa nhà khác, con ngựa chỉ biết việc ăn cỏ, biết đi làm mà thôi” Ai có thể ngờ cô gái tré trung, yêu đời ngày nào thổi sáo hồi hộp chờ đợi người yêu, đã từng hái lá ngón định ăn để khỏi chịu nhục, giờ đây lại chai lì, u mê đến thế

Quả thật hoàn cảnh quyết định tính cách Nguyên tắc biện chứng của chủ

nghĩa hiện thực đã được nhà văn tuân thủ nghiêm ngặt Sự yếu đuối của

kế nô lệ, sự vùi dập tàn bạo của bọn bóc lột tất sẽ dẫn đến cảnh ngộ bi đát

ấy Nỗi khổ nhục của cô gái Mèo này thật đã có thể so sánh với nỗi nhục

của Chí Phào khi “Đánh mất cả nhân tính lẫn nhân hình” (Thật ra, Chí Phào còn có lúc nghênh ngang, còn dọa nạt được người khác) Nếu xem xét

giá trị hiện thực của một tác phẩm như là sự phản ánh chân thật cuộc sống, thì Vợ chồng A Phủ quả là bản cáo trạng hùng hôn về nỗi thống khổ của người phụ nữ miền núi, vừa chịu gánh nặng của chế độ phong kiến, vừa bị trói chặt trong xiêng xích của thần quyền Tâm lí nơm nớp sợ “Con

ma nhà thống lí” đã nhận mặt mình từ buổi bị bắt về “cúng trình ma” là một ám ảnh ghê gớm đè nặng suốt cuộc đời Mi (ngay cả đến khi cô đã trốn thoát khỏi Hồng Ngài) Xem thế đủ thấy bọn thống trị cao tay đến nhường nào trong nghệ thuật “ngu dân” để dễ trị

Có thể nói, nhà văn đã không hà tiện cung cấp cho người đọc những chỉ tiết có giá trị bóc trần bản chất xã hội vô nhân đạo, ở đó thân phận

người dân nghèo mới mong manh bất ổn làm sao! Ta sững sờ trước cảnh cô

MỊ lặng lẽ ngồi lầm lũi trong những đêm đông buốt giá, thằng chồng thì đi

chơi về khuya ngứa tay đánh Mị ngã dúi xuống đất Lại còn có cái hình

ảnh nhức nhối phũ phàng: người con gái bị trói đứng vào cột trong buồng tối, bị trói chỉ vì muốn di chơi tết như bạn bè Sự bất lực của Mi tràn theo

dòng nước mắt chua chát trên má môi mà không có cách gì lau đi được

Những chi tiết như vậy làm sinh động cho bức tranh hiện thực Sự

xuất hiện của nhân vật chính A Phủ tạo thêm tình huống để hoàn chỉnh bức tranh đó Cuộc đời nô lệ của A Phủ thật ra là sự lặp lại với ít nhiều

biến thái chính cuộc đời Mị Lí do mà thống lí Pá Tra buộc A Phủ phải

thành người ở không công không phải vì cuộc ấu đả thường tình của đám

trai làng Vấn đề là ở chỗ pháp luật trong tay ai? Khi kẻ làm đơn kiện

cũng đồng thời là kẻ ngồi ghế quan tòa thì còn nói gì tới công lí nữa! Vậy

nên mới có cảnh xử kiện quái gở nhất trên đời mà chúng ta được chứng kiến tại nhà thống lí Kết quả là người con trai khỏe mạnh phóng khoáng phải đem cuộc đời mình trả nợ nhà quan

Cảnh ngộ của hai nhân vật Mị và A Phủ ít nhiều gợi đến những Chí Phàèo, chị Dậu, chú AQ và thím Tường Lâm Đó là những hình tượng nghệ thuật được cô đúc từ chính cuộc đời đau khổ trong xã hội cũ

Nhưng nếu nói đến giá trị hiện thực của tác phẩm Vợ chồng A Phủ

mà chỉ phân tích ở khía cạnh phơi bày, tố cáo, phê phán thông qua những

cảnh ngộ bi thảm của người dân lao động thì chưa đủ Nhiều tác phẩm

hiện thực phê phán xuất sắc vẫn được xem như có hạn chế trong tầm nhìn

và bởi thế, giá trị hiện thực sẽ không được tơàn vẹn Tô Hoài trong khi

đào sâu vào hiện thực đã phát hiện ra con đường tất yếu mà các nhân vật

của ông sẽ đi Sự đè nén quá nặng nề, những đau khổ chồng chất mà bọn thống trị gây ra tất sẽ dồn những kẻ khốn cùng ấy tới sự chống trả và nếu gặp được ánh sáng soi đường, họ sẽ giành được thắng lợi (Tô Hoài có cái may mắn là viết Vợ chồng A Phủ sau Cách mạng tháng Tám)

Tô Hoài đã chỉ ra sự hợp lí của quá trình biến Mị thành người lầm

lũi Mị làm việc nhiều quá, bị đày đọa khổ ải quá, mãi rồi Mi phải “quen”, phải cam chịu Lúc trước Mị không được quyền tự tử vì sợ liên luy tới bố; giờ bố chết, nhưng MỊ không còn muốn tự tử nữa Mị như một cái máy,

không có ý thức, không cảm xúc, ước ao Liệu cô có thể thức tỉnh được nữa

không? Nhà văn trả lời: Có Nếu đã có một hoàn cảnh làm tê liệt tâm hồn

con người thì cũng sẽ có một hoàn cảnh đánh thức được nó

Hoàn cảnh nào đây? Phép màu nào đây? Kỳ diệu thay và cũng đơn giản thay, đó là tiếng sáo Mi tình cờ nghe được giữa một ngày mùa xuân

đây hương sắc Tất cả chợt sống dậy, Mị thấy lòng “thiết tha bồi hồi” và

lập tức nhớ lại cả quãng đời thiếu nữ tươi đẹp Có gì lạ đâu nhỉ? Thanh

niên Mèo ai chả yêu tiếng sáo, mà MỊ lại là cô gái thổi sáo giỏi Hơn nữa, tiếng sáo đang bay bống kia lại nhắc đến tình yêu, “gọi bạn yêu”, nó làm

thức dậy trong lòng cô khát vọng tình yêu thương và hạnh phúc Như vậy, tiếng sáo đã đánh thức tâm hôn Mị, Mi nhớ lại rằng “mình vẫn còn trẻ

lắm”, rằng “bao nhiêu người có chồng vẫn đi chơi xuân” Tâm hồn được

đánh thức ấy biểu hiện ra bên ngoài bằng hành động rất lạ: “Mi lén lấy hũ

rượu cứ uống ừng ực từng bát Rồi say, MỊ lịm mặt ngồi đấy” Có ngọn lửa nào đang cần phải khơi lên hay cần phải dập tắt đi bằng hơi men vậy? Chỉ biết rằng cô gái đã quyết thay váy áo đi chơi, điều mà bao năm rồi cô không nhớ đến Có thể coi đây là một bước đột biến tâm lí nhưng là kết

quả hợp lí toàn bộ quá trình tác động qua lại giữa hoàn cảnh với tính cách nhân vật Sự “vượt rào” của Mi tuy bị đàn áp ngay (A Sử đã tắt đèn, trói

đứng cô vào cột); nhưng ý thức về quyền sống, khát vọng về hạnh phúc đã

trở lại

Mi lại biết khóc, lại muốn tự tử Và những giọt nước mắt trong cái ngày tàn nhẫn này sẽ lưu giữ trong lòng Mị như một vết bỏng rát để đến

khi bắt gặp những dòng nước mắt chảy “lấp lánh” trên gò má hốc hác của

A Phủ, nó đã biến thành sự đồng cảm sâu sắc giữa những người cùng khổ

Toàn bộ ý thức phản kháng cua Mi hiện hình qua một câu hỏi sáng rõ:

“Người kia việc gì phải chết?” MỊ quyết định trong khoảnh khắc: cắt dây trói giải thoát cho A Phủ Và tất nhiên, MỊ cũng bỏ trốn, tự giải thoát

chính mình Hai kẻ trốn chạy chịu ơn nhau, cảm thông nhau, dựa vào

nhau để tạo lập hạnh phúc Thế nhưng cái đồn Tây lù lù xuất hiện và lại

có cha con thống lí Pá Tra về ở trong đồn, thì họ thật sự bị dồn đến chân

tường Trước mặt họ, chỉ còn sự lựa chọn cuối cùng: trở lại kiếp nô lệ hay

chống kẻ thù

Chắc chắn họ thà chết còn hơn lại sống như cũ Nhưng muốn chống

kẻ thù, họ trông cậy vào ai? Cách mạng đã đến với họ đúng giây phút ấy

MỊ và A Phủ đi theo cách mạng, sẽ thủy chung với cách mạng như một lẽ

tất yếu!

Bằng sự am hiểu cuộc sống và khả năng phân tích vấn đề sắc bén, nhất là bằng ngòi bút miêu tả tâm lí tỉnh tế, Tô Hoài đã tái hiện chân thật và sinh động cuộc hành trình từ đau khổ, tối tăm ra phía ánh sáng

cách mạng của những người dân lao động dưới ách phong kiến và thực dân

Tác phẩm đem lại cho bạn đọc nhận thức đúng đắn về con đường cách

mạng dân tộc dân chủ ở nước ta Ngoài ra, giá trị hiện thực của truyện còn

được gia tăng bằng màu sắc địa phương rất đậm nét với cảnh sắc, phong tục, sinh hoạt của người Mèo, bằng bản sắc tâm hồn độc đáo của các nhân vật Cùng một số phận, một cảnh ngộ, nhưng diễn biến tâm lí của Mi rất khác A Phủ A Phủ mạnh mẽ, bộc trực, dứt khoát Mị dường như chín chắn hơn nhưng lại yếu đuối hơn

Bất cứ tác phẩm văn học nào cũng chứa đựng thái độ của nhà văn đối

với cuộc sống, trước hết là với con người Ngay giá trị hiện thực của Vợ chông A Phú đã để lộ cái nhìn nhân đạo, ưu ái của Tô Hoài Xây dựng hai nhân vật Mi và A Phủ với thân phận nô lệ là tác giả muốn làm một bản cáo

trạng về xã hội cũ, đồng thời gợi lên trong người đọc lòng căm phẫn xã hội

đó, sự đau xót, sự cảm thông cho những kiếp người sống trong xã hội đó

Thật ra cũng khó tách bạch đâu là giá trị hiện thực, đâu là giá trị nhân đạo ở một tác phẩm như Vợ chông A Phủ Hiện thực và nhân đạo

nhiều khi hòa trộn với nhau Thật khó quên hình ảnh cô Mị lần tìm về quỳ lạy trước mặt bố mà khóc nức nở Đứa con chưa kịp nói gì người cha

đã biết: “Mày về quỳ lạy tao để mày chết đấy à? Không được đâu con ơi”

Mị ném nắm lá ngón xuống đất, quay trở lại chốn địa ngục trần gian Phải,

cô gái ấy vốn có một nhân cách đáng trọng Cô thà chết để khỏi sống khổ nhục, nhưng lại phải chấp nhận sống khổ nhục hơn là phải bất hiếu với cha Chính MỊ, khi còn trẻ đã biết xin bố: “Con nay đã lớn rồi, con sẽ thay

bổ làm nương trả nợ Bố đừng bán con cho nhà giàu” Đó là con người biết

yêu quý tự do, biết khẳng định quyền sống Ngay cả lúc bị hoàn cảnh vùi dập đến mê mụ, trong tro tàn của lòng cô vẫn âm ỉ đốm than hồng của niềm ham sống, khao khát thương yêu Nếu nhà văn chỉ tuân theo một thứ

hiện thực khách quan, lạnh lùng thì làm sao ông có thể đón đợi và nắm

bắt tài tình giây phút sống lại bất ngờ và mãnh liệt đến thế của cô gải Không, trước sau ông vẫn tin rằng hoàn cảnh dẫu có khắc nghiệt đến mấy, cũng không thể tiêu diệt hoàn toàn sức sống của con người MỊ đã sống lại bằng tuổi trẻ, bằng nỗi day dứt về thân phận của mình Chính cái khát vọng sống mãnh liệt không thể chết được ở Mị, làm cho MỊ đồng cảm với cảnh ngộ của A Phủ và đi đến quyết định giải thoát cho A Phủ, đồng thời giúp Mị tự giải thoát khỏi cái chốn địa ngục để làm lại cuộc đời, để sống

như một con người

Tô Hoài đã trân trọng từng bước trưởng thành của MỊ và A Phu Cai nhìn của ông về hai nhân vật này là một cái nhìn nhân đạo Ông cảm

thông nỗi đau của MỊ và A Phủ, mặt khác ông trân trọng ý thức nhân phẩm, khát vọng giải phóng và tin ở khả năng tự làm chủ trước cuộc đời của hai con người đau khổ này Phải chăng, chính cái nhìn đó đã tạo nên giá trị của tác phẩm

Phân tích nghệ thuật miêu tả tam lí nhân vat Mi trong truyén

ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài (từ khi Mi bị bắt làm con

dâu gạt nợ đến khi cùng A Phủ trốn chạy khỏi Hồng Ngài

A DÀN BÀI

1 Mở bài

Vợ chông A Phủ là một truyện ngắn xuất sắc của Tô Hoài thé hiện

sự trỗi dậy giành lấy sự sống của những con người bị áp bức, bóc lột ở vùng dân tộc Mèo (nay gọi là Hmông) miền Bắc nước ta trong thời kì kháng chiến chống Pháp

Tác phẩm gây được ấn tượng sâu sắc không chỉ do nội dung phù hợp với xu thế thời đại mà còn do nghệ thuật miêu tả tâm lí tài tình, chân thật của tác giả

2 Thân bài

a Miêu tủ tâm lí nhân uộật M‡

Cô MỊ hiện tại và cô MỊ quá khứ hòa chung vào nhau Hai con người

ấy đan xen nhau, khi tách ra, khi hòa vào tạo thành một cô Mị hết sức sống động và mới lạ Con người hiện tại đã chết thì đờ đẫn, mất hết cảm giác về xung quanh Trái lại, con người của quá khứ thì sống dậy, tha thiết, bồi hồi, tai như nghe tiếng sáo năm nào Cứ nhớ lại quá khứ thì cô đột nhiên sống lại, nhưng cứ nghe tới hiện tại thì cô muốn chết

14 Những bài văn mẫu 12 - T2

b Miêu td quá trình chuyển hóa tâm lí

Nhà văn đã miêu tả một quá trình tiệm tiến và đột biến Từ thương mình đến thương người, rồi tự cứu người đến cứu mình, một quá trình diễn

biến tự nhiên, sinh động

3 Kết bài

Sự miêu tả tâm lí đã làm cho nhân vật Mị có da có thịt, có hồn Thành công trong miêu tả tâm lí của Tô Hoài không là ngẫu nhiên Nghệ thuật là sự tái hiện cuộc đời qua cái riêng Khi nhà văn thực sự sống với cuộc đời cá thể, cụ thể của nhân vật thì ông có thể phát hiện ra sự sống và

quy luật của nghệ thuật

B BÀI LÀM

Vợ chồng A Phú là một truyện ngắn xuất sắc của Tô Hoài thể hiện

sự trỗi dậy giành lấy sự sống của những con người bị áp bức, bóc lột ở vùng dân tộc Mèo (nay gọi là H mông) miền Bắc nước ta trong thời kì kháng

chiến chống Pháp Nhưng tác phẩm gây được ấn tượng sâu sắc không phải

chỉ do nội dung phù hợp với xu thế thời đại, mà còn do nghệ thuật miêu tả tâm lí tài tình, chân thật của tác giả Điều này thể hiện tập trung trong việc miêu tả tâm lí nhân vật MỊ

MỊ là nhân vật trung tâm của truyện Cuộc đời làm dâu trừ nợ đây cay đắng, túi nhục của cô cũng như hành động cởi trói cho A Phủ và cùng

A Phủ chạy trốn lên khu du kích tạo thành nội dung chủ yếu của truyện

Những doạn hay nhất của truyện là đoạn miêu tả tâm trang Mi trong

những đêm Tết và cơn thức tỉnh đột ngột vùng lên cứu thoát cho A Phủ

Những đoạn ấy vừa miêu tả được cái không khí tăm tối, phi nhân tính

trong nhà thống lí mà ở đó, nhân vật Mị sống như một người chết, một con vật, lại vừa thể hiện được sức sống tiểm tàng không gì dập tắt được,

một sức sống đã thức tỉnh ý thức Mi, thúc đẩy cô hành động

Trước Tô Hoài, hình như chưa có ai miêu tả được cái không khí phi nhân tính khủng khiếp dưới ách thống trị của bọn thống lí đối với đồng bào Tây Bắc Ở đấy, bọn quan lại không coi những người vợ, người làm là

người, chúng dửng dưng với mạng sống người khác Trong hoàn cảnh ấy, ý

chí sống của Mị như đã chết Cảm giác không gian bị thu hẹp, cảm giác

thời gian không còn: “Mỗi ngày Mị càng không nói, lùi lũi như con rùa

nuôi trong xó cửa Ở cái buồng Mị nằm, kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay Lúc nào trông ra cũng chỉ thấy mờ mờ trăng trắng,

không biết là sương hay là nắng Cái buồng ấy như cái nhà tù chung thân

của cô”

Những bài văn mẫu 12 - Tập 2 15

Đặc điểm thứ nhất của tâm lí cô Mi là con người phân lập: cô Mị

hiện tại và cô Mị quá khứ hòa chung vào nhau Nhưng nếu như con người

hiện tại của Mị đã chết thì con người quá khứ của cô vẫn sống âm ỉ Mùa

xuân đến, tiếng sáo, tiếng chó sủa xa xa đã thức tỉnh kí ức “lòng MỊ thì

đang sống về ngày trước” Hai con người ấy đan xen nhau, khi tách ra, khi hòa vào tạo thành một Con người hiện tại đã chết thì đờ đẫn, mất hết cảm giác về xung quanh Cô không biết rượu đã tan lúc nào, không biết người về lúc nào, cô cũng không biết là A Sử đã về, coi như không có ai hết Trái lại, con người của quá khứ thì sống dậy, tha thiết, bồi hồi, tai như nghe tiếng sáo năm nào Cứ nhớ lại quá khứ thì cô đột nhiên sống lại, nhưng cứ nghe tới hiện tại thì cô muốn chết Sự đan xen, luân phiên hồi tưởng quá khứ và cảm giác suy nghĩ hiện tại tạo thành dòng ý thức sự sống của MỊ Mi bị A Sử trói đứng vào cột như một đồ vật, mà Mị vẫn như không biết mình đang bị trói Lòng cô vẫn nghe tiếng sáo đưai cô theo những cuộc chơi Chỉ khi chân tay đau không cựa được cô mới nhớ đến thực tại và thấy tủi nhục không bằng con ngựa

Đặc điểm thứ hai trong nghệ thuật miêu tả tâm lí của Tô Hoài là miêu tả quá trình chuyển hóa tâm lí Đây là một việc rất khó Nếu để

nhân vật đổi thay nhanh chóng, giản đơn, bỏ qua quy luật tâm lí thì nhân

vật chỉ là con rối chứ không phải người sống Khắc họa nhân vật Mi hiện tại đã chết là rất hay, nhưng lại rất khó làm cho cô sống lại! Ng;hệ thuật

là sự khắc phục khó khăn Nhà văn đã miêu tả một quá trình tiệm tiến và

đột biến Thoạt đầu là MỊ bị trói đứng suốt đêm và rùng mình nghũ tới một người vợ đã bị trói đứng, bị bỏ quên ba ngày và đã chết Sau đó tâm hồn

Mi tré lại vô cảm, lầm lũi như trước Lần này A Phủ lại bị trói điứng Tác

giả tiếp đến, tả thói quen sưởi lửa buổi khuya của MỊ, để MỊ có thể nhìn thấy A Phủ Rồi quá trình từ thói quen chỉ biết sống với lửa, không biết ai hết, Mị đã chú ý tới A Phủ Mị thấy A Phủ mắt trừng trừng thì thản nhiên Chỉ khi thấy nước mắt A Phủ thì Mị mới xúc động vì thương mì:nh, thấy giống mình và thương người Từ chỗ sợ đến không sợ, rồi liều cắt dây trói

cho A Phủ Từ chỗ đứng lặng trong bóng tối đến lúc MỊ cũng vụt chạy ra Biết bao diễn biến tỉnh tế trong tâm hồn cô Mị!t Từ thương mình đến thương người, rồi từ cứu người đến cứu mình, một quá trình diễr biến tự

nhiên, sinh động

Tóm lại, sự miêu tả tâm lí đã làm cho nhân vật Mị có da có thịt, có

hồn Thành công trong miêu tả tâm lí của Tô Hoài không là ngẫu nhiên

Nghệ thuật là sự tái hiện cuộc đời qua cái riêng Khi nhà văn thực sự sống

với cuộc đời cá thể, cụ thể của nhân vật thì ông có thể phát hiện ra sự

sống và quy luật của nghệ thuật

Phân tích sức sống tiểm tàng của nhân vật Mị (Vợ chồng A Phú - Tô Hoài) thể hiện trong cảnh ngộ từ khi cô bị bắt làm

con dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra đến khi trốn khỏi

| Hồng Ngãi

A DÀN BÀI

1 Mở bài

Tac phẩm Vợ chồng A Phú là bài ca về sức sống tiềm tàng mãnh liệt

của người miền núi trên con đường đấu tranh giải phóng cho bản thân và quê hương

Tiêu biểu cho những con người, những số phận ấy chính là MỊ, một

phụ nữ đã chịu muôn vàn đắng cay, tủi cực Song, cũng chính người phụ nữ

ấy luôn tiêm ẩn một sức sống mãnh liệt để khi bị chà đạp đến tận cùng đã trỗi dậy mạnh mẽ :

2 Thân bài ;

a Mị trước khi uê làm dâu

MỊ xuất hiện ngay từ những dòng đầu của tác phẩm Vợ chồng A Phủ

Đó là hình ảnh một cô con gái ngồi quay sợi bên tảng đá trước cửa, cạnh

tàu ngựa ở nhà thống lí Pá Tra

Ngày xưa, lúc còn ở nhà với cha, Mi là cô gái trẻ, đẹp, yêu đời, có tài thối sáo hay, có bao nhiêu trai làng mê

MỊ còn là người có ý thức về sự tự do của mình

b Khi mới uê làm dâu

Tuổi thanh xuân của MỊ bị cắt ngang bởi cái án nợ đời cha mẹ để lại

Mi bi kắt cóc về làm dâu nhà thống li Pá Tra để trừ nợ

Khóc và đòi tự tử là những hành động phản kháng bế tắc, tiêu cực, nhưng nó chứng tỏ trong người con gái yếu ớt này tiềm tàng một sức sống

c Sau một thời gian làm dâu

- Nhưng Mi không thể chết như lời của cha cô: Mày chết nhưng nợ tao vẫr còn, quan lại bắt tao trả nợ

- Từ đó người ta bắt gặp chân dung một cô Mị khác

— MỊ trở thành con người vô thức trước thời gian

> Vậy là sự dày đọa về thể xác và tinh thân đã bóp nghẹt sức sống trong ‹ô Mị trẻ đẹp ngày nào Trong con mắt của cha con nhà thống lí Pa

Tra, những người như MỊ đâu còn là con người

a Cuéc trỗi dậy đầu tiên (Đêm mùa xuân)

- Tuy nhiên, sức sống trong Mi chưa hoàn toàn lụi tắt

- Mùa xuân năm ấy ở Hồng Ngài đẹp và gợi cảm biết bao gợi cho Mị

— Mi thuc hién y dinh giải thoát lần thứ nhất một cách lặng lẽ mà mãnh liệt Cuộc trỗi dậy lần thứ nhất của Mị không thành Mị không thoát khỏi căn nhà ấy, dù chỉ một phút giây

e Cuộc trôi dậy thứ hai (Đêm cởi trói cho A Phủ uà bỏ trốn)

Mi xót xa cho A Phủ như xót xa cho chính bản thân mình Mị thương

A Phủ không đáng phải chết Cô cũng sợ nếu mình cởi trói cho chàng trai

ấy, bố con Pá Tra biết được sẽ trói Mị thay vào đấy và Mi lại phải chết trên cái cọc ay Song có lẽ tình thương ở MỊ đã lớn hơn cả sự chết Cô cởi

trói cho A Phú và đứng lặng trong bóng tối Song, chính ngay lúc ấy, trong lòng người đàn bà khốn khổ kia mọi chuyện xảy ra rất nhanh MỊ cũng vụt

chạy ra Trời tối lắm Nhưng MỊ vẫn băng đi Vì ở đây thì chết mất

3 Kết bài

Tô Hoài đà khá thành công khi phân tích tâm lí nhân vật một cách

sắc sảo Sự thành công ấy, ngoài vốn sống, vốn hiểu biết về con người và

vùng đất Tây Bắc còn là do tình cảm yêu thương, trân trọng của nhà văn

đối với những người dân nghèo miền núi thuở trước

B BÀI LÀM

Tác phẩm Vợ chồng A Phủ được nhà văn Tô Hoài viết vào những

năm 1952, 1953, sau chuyến đi thực tế cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc

Đấy là tác phẩm được nhà văn xây dựng bằng những chuyện mắt thấy tai nghe, chan chứa tình cảm sâu nặng của tác giả đối với đồng bào miền núi dưới ách áp bức, bóc lột của các thế lực thực dân, phong kiến Vợ chỏng A Phủ còn là bài ca về sức sống tiểm tàng mãnh liệt của người miễn núi trên

con đường đấu tranh giải phóng cho bản thân và quê hương

Tiêu biểu cho những con người, những số phận ấy chính là Mị, một

phụ nữ đã chịu muôn vàn đắng cay, tủi cực Song, cũng chính người phụ nữ

ấy luôn tiêm ẩn một sức sống mãnh liệt để khi bị chà đạp đến tận cùng đã trỗi đậy mạnh mẽ ,

Mị xuất hiện ngay từ những dòng đâu của tác phẩm Vợ chồng A Phủ

Đó là hình ảnh một cô con gái ngồi quay sợi bên tảng đá trước cửa, cạnh

tàu ngựa ở nhà thống lí Pá Tra Nhưng thực ra, đây là một cô Mi khác, còn

cô Mị ngày xưa dường như đã chết rồi

Ngày xưa, lúc còn ở nhà với cha, Mi là cô gái trẻ, đẹp, yêu đời, có tài

thổi sáo hay, có bao nhiêu trai làng mê Nhà MỊ cũng như những nhà có

con gái khác, mỗi năm đến Tết, bố mẹ không thể ngủ được vì tiếng chó sủa Suốt đêm, con trai đến đứng thổi sáo chung quanh vách MỊ được yêu và

lí Mỗi năm nộp cho chủ nợ một nương ngô Đến tận khi hai vợ chồng già rồi mà cũng chưa trả được nợ Mẹ Mi chết cũng chưa trả hết nợ Nhưng khi thống lí Pá Tra đến bảo bố MỊ cho cô về làm dâu để gạt ng thi Mi da xin: Con nay đã biết cầm cuốc cuốc nương làm ngô, con phải làm nương ngô giả nợ thay cho bố Bố đừng bán con cho nhà giàu

Tuổi thanh xuân của Mi bị cắt ngang bởi cái án nợ đời cha mẹ để lại

Mi bi bat cóc về làm dâu nhà thống lí Pá Tra để trừ nợ Khi mới làm dâu,

có đến hàng mấy tháng, đêm nào Mi cũng khóc Không những thế, cô còn trốn về nhà, hai con mắt đỏ hoe Trông thấy bố, Mi quỳ lạy, úp mặt xuống đất, nức nở MỊ còn tìm hái lá ngón trong rừng, định tự tử

Khóc và đòi tự tử là những hành động phản kháng bế tắc, tiêu cực, nhưng nó chứng tỏ trong người con gái yếu ớt này tiềm tàng một sức sống

Cô thà chết như một con người, chứ không chịu chấp nhận tình trạng đày đọa của kiếp nô lệ

Nhưng MỊ không thể chết như lời của cha cô: Mày chết nhưng n&tao vấn còn, quan lại bắt tao trả nợ Mày chết rồi thì không lấy ai làm nương ngô giả được nợ người ta, tao thì ốm yếu quá rồi Thương cha, Mị đành

ném nắm lá ngón xuống đất như ném đi khát vọng tự do của đời mình

Từ đó người ta bắt gặp chân dung một cô MỊ khác Mấy năm sau, cha

cô chết, nhưng cô cũng không còn nghĩ đến chuyện ăn lá ngón tự tử nữa Ở

lâu trong cái khổ, Mị quen khổ rồi Bây giờ thì Mi tưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con ngựa, là con ngựa phải đổi ở cái tàu nhà này đến ở

cái tàu ngựa nhà khác, ngựa chỉ biết việc ăn cỏ, biết đi làm mà thôi Dùng

từ an phận đối với Mị dường như chưa đúng MỊ đã tê liệt sức phản kháng

Chấp nhận kiếp sống trâu ngựa ấy, nhưng Mi buồn, lúc nào cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi Thậm chí, mỗi ngày Mị càng không nói, không nghĩ ngợi gì nữa, bởi lúc nào cũng chỉ nhớ đi nhớ lại những việc giống nhau, tiếp nhau vẽ ra trước mặt, mỗi năm mỗi mùa, mỗi tháng lại làm đi

làm lại: Tết xong thì lên núi hái thuốc phiện, và dù lúc đi hái củi, lúc giặt

đay, xe đay, đến mùa thì đi nương bẻ bắp, và dù lúc đi hái củi, lúc bung ngô, lúc nào cũng gài một bó đay trong cánh tay để tước thành sợi Bao giờ

cũng thế, suốt năm suốt đời như thế Mi lùi lũi như con rùa nuôi trong xó

cửa :

Mi trở thành con người vô thức trước thời gian Về làm dâu nhà Pá

Tra đã mấy năm, cô không nhớ Mị mất cảm giác cả về không gian Thời gian và không gian chẳng có ý nghĩa gì, bởi đời của Mị như chiếc cửa sổ với một lỗ vuông bằng bàn tay ở cái buồng kín mít của cô, lúc nào trông ra cũng chỉ thấy mờ mờ trăng trắng, không biết là sương hay là nắng Đôi lúc

MỊ đã nghĩ, cứ chỉ ngồi trong cái lỗ vuông ấy trông ra đến bao giờ chết thì

thôi Cái ô vuông ấy là một ngục that giam ham tinh than cua Mi Ma Mi muốn chết cũng không được, vì đời cô chỉ biết đi theo đuôi ngựa của chồng, ngay cả thân của Mị cũng không bằng con ngựa

Vậy là sự đày đọa về thể xác và tinh thần đã bóp nghẹt sức sống

trong cô Mị trẻ đẹp ngày nào Trong con mắt của cha con nhà thống li Pa Tra, những người như MỊ đâu còn là con người

Tuy nhiên, sức sống trong Mi chưa hoàn toàn lụi tắt Mỗi khi bước vào buồng, MỊ lại ngồi xuống giường trông ra cửa sổ Chi tiết ấy cho thấy

MỊ luôn hướng ra bên ngoài, có những khát khao mong manh mơ hồ Sức sống trong MỊ sẽ trỗi dậy khi có tác động

Mùa xuân năm ấy ở Hồng Ngài đẹp và gợi cảm biết bao: Trên đầu núi, các nương ngô, nương lúa gặt xong, ngô lúa đã xếp yên đây các nhà kho Trẻ con đi hái bí đỏ, tỉnh nghịch, đã đốt những lều canh nương để sưởi lửa Hồng Ngài năm ấy ăn Tết giữa lúc gió thổi vào cỏ gianh vàng

ứng Trong các làng Mèo, những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm

đá xòe như con bướm sặc sỡ Đám trẻ đợi Tết, chơi quay, cười ầm trên sân trước nhà Ngoài đâu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi Chính không gian rộn rã sắc màu cùng tiếng sáo tha thiết đã đánh thức cô

Mị ngày xưa Tiếng sáo như chạm vào nỗi nhớ Mị nghe tiếng sáo vọng lại tha thiết bổi hổi Mị ngồi nhẩm lại bài hát người đang thổi

Tất cả gợi cho Mị nhớ lại thời xa xưa Ngày xưa, Tết Mị uống rượu Bây giờ, Mi cũng uống rượu Rồi Mi say Khi say thì Mi lại sống về ngày

trước Ngày trước, Mị vui sướng biết bao Tai Mị vắng nghe tiếng sáo gọi

bạn đầu làng Đấy là tiếng sáo của tình yêu, của tuổi thanh xuân căng đầy sức sống Mị không còn là cô con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra nữa “Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo Mi uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo Có biết bao người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mi” Ra | thế, Mị vẫn còn trẻ lắm MỊ vẫn còn trẻ

Nhưng thực ra, Mị vẫn đang ở nhà của thống lí Pá Tra Mị vẫn đang

sống kiếp đọa đày với A Sử Ước gì có nắm lá ngón ở trong tay, Mi sé an

cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa Càng nhớ lại chỉ thấy nước mắt ứa ra Ôi chao, tiếng sáo ấy, tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay

ngoài đường Mị đang muốn quên đi Mị không muốn nhớ lại cái ngày

trước mà không được Tiếng sáo ấy lửng lơ; Tiếng sáo ấy làm Mi thiết tha

bôi hồi Mị muốn đi chơi Mị muốn thoát ra ngoài cái 6 cửa mờ đục, trăng

trắng này! _

Mi thực hiện ý định giải thoát lần thứ nhất một cách lặng lẽ mà

mãnh liệt: Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng Mị quấn lại tóc, MỊ với tay lấy cái váy hoa vắt ở trong

vách Mị rút thêm cái áo Mị làm tất cả, thật bình thản và quyết liệt như

ngày xưa, khi trong đầu MỊ đang rập rờn tiếng sáo

Trông thấy MỊ, A Sử lấy làm lạ Nó chỉ biết rằng Mị muốn đi chơi Thằng chồng ác hơn con hổ ấy không biết trước mặt mình đã là một cô Mị khác, cô MỊ của ngày mà hắn đã từng lừa lọc để đánh cắp đem về Hắn thẳng tay vùi dập tàn nhẫn sự trở về đó: A Sử bước lại, nắm Mi, lấy thắt

lưng trói hai tay MỊ Nó xách cả một thúng sợi đay ra trói Mị đứng vào cột

nhà Tóc MỊ xõa xuống, A Sử quấn luôn tóc lên cột làm cho Mị không cúi, không nghiêng đầu được nữa

Nhung A Sử chỉ trói được thể xác Mi: Trong bóng tối, Mị đứng im lặng, ahư không biết mình đang bị trói Hơi rượu còn nồng nàn, Mi vẫn

nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi Mị vùng

bước đi Nhưng tay chân đau không cử động được Khi ấy, Mị mới biết

mình đang bị trói, đang ở trong căn nhà tù ngục này Lòng mị đau đớn,

thốn thức nghĩ mình không bằng con ngựa

Cuộc trỗi dậy lần thứ nhất của MỊ không thành Mị không thoát khỏi căn nhà ấy, dù chỉ một phút giây Nhưng Mi đã không còn là con ngựa, con rùa lùi lũi trong xó cửa nữa Mi đã sống lại những thời khắc của tuổi thanh xuân tươi trẻ và tự do Vì thế, khi bị A Sử trói, lúc bàng hoàng tỉnh,

MỊ chợt nhớ đến câu chuyện một người vợ trong nhà thống lí Pá Tra bị trói

đã chết không ai hay Và, MỊ sợ quá Mị còn muốn sống MỊ còn ham sống

Cuộc trỗi dậy ấy như một đợt sóng dâng lên rồi tan ra Nó không may may thay đổi cuộc đời Mị Nhưng từ đó, sóng ngầm vẫn không mất

Nó sẽ tuôn trào thành những đợt sóng mới, mãnh liệt hơn lúc nào hết!

Cuộc sống đọa đày trong nhà thống lí Pá Tra cia Mi sé vẫn tiếp diễn

nếu không có chuyện A Phủ - người từng đánh lại A Sử, bị phạt vạ, phải đi

ở cho nhà thống lí Pá Tra trừ nợ - làm mất một con bò nên bị trói, bị đánh,

bị bỏ đói nhiều ngày, chỉ đợi cái chết

Thực ra những đêm đầu Mi đã thay A Phủ bị trói đứng nhưng cô vẫn

than nhiên thổi lửa hơ tay Tâm hồn MỊ như tê dại trước mọi chuyện, kể

cả lúc ra ngồi sưởi lửa, bị A Sử đánh ngã ngay xuống cửa bếp, hôm sau cô vẫn thản nhiên ra sưởi như đêm trước

Nhưng dường như đó là cách MỊ chống lại cuộc sống đọa đày ở đây

Còn :rong lòng, không phải chuyện gì MỊ cũng bình thản MỊ rất sợ những

đêm mùa đông trên núi cao dài và buồn Khi trong nhà đã ngủ yên, MỊ tìm

đến tếp lửa Đối với MỊ, nếu không có bếp lửa ấy, cô sẽ chết héo Và cũng

chín! nhờ ngọn lửa, Mị trông sang A Phủ và nhìn thấy một dòng nước

mắt ‘Ap lánh bò xuống má đã xám đen lại Dòng nước mắt ấy khiến Mị

chợt nhớ lại đêm năm trước A Sử trói Mị, Mị cũng phải đứng chịu trói thé

kia Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ, không thể lau

đi được Rồi Mị phẳng phất nghĩ gần nghĩ xa: Cơ chừng này thì chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết rét, phải chết Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma nhà nó thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương

ở đây thôi Người kia việc gì phải chết thế

Mị xót xa cho A Phủ như xót xa cho chính bản than minh Mi thương

A Phủ không đáng phải chết Cô cũng-sợ”nếu mình cởi trói cho chàng trai

ấy, bố con Pá Tra biết được sẽ trói MỊ thay vào đấy và MỊ lại phải chết trên cái cọc ấy Song có lẽ tình thương ở MỊ đã lớn hơn cả sự chết Cô cởi

trói cho A Phủ và đứng lặng trong bóng tối Song, chính ngay lúc ấy, trong

lòng người đàn bà khốn khổ kia mọi chuyện xảy ra rất nhanh Mị cùng vụt chạy ra Trời tối lắm Nhưng Mi vẫn băng đi Vì ở đây thì chết mát

Không thể nói đó là hành động hoàn toàn bản năng Đúng hơn, cùng với

sự trỗi dậy của ký ức, khát vọng sống tự do đã khiến Mi chạy theo người mà

mình vừa cứu MỊ giải thoát cho A Phủ và giải thoát cho cả bản thân mình

Hành động táo bao và bất ngờ ấy là kết quả tất yếu của sức sống tiém tàng khi người con gái yếu ớt đám chống lại cả cường quyền và thân quyền

Vốn sống, sự hiểu biết tinh tế và đặc biệt tình yêu con người da tao cho ngòi bút của Tô Hoài sự vững vàng khi lí giải những đột biến của sức sống

tiêm tàng trong nhân vật MỊ Qua đó, nhà văn đã đặt ra những vấn đề nhân

sinh sâu sắc: chế độ phong kiến là chế độ trói buộc, giam hãm sức sống con người nhưng sức sống con người di bi giam dap, đè nén đến đâu cũng không

bị mất đi Điều ấy càng khiến ta thêm tin, thêm yêu mến con người

Tô Hoài đã khá thành công khi phân tích tâm lí nhân vật một cách

sắc sảo Sự thành công ấy, ngoài vốn sống, vốn hiểu biết về con người và vùng đất Tây Bắc còn là do tình cảm yêu thương, trân trọng của nhà văn

đối với những người dân nghèo miền núi thuở trước

Có nhà nghiên cứu văn học cho rằng: Nhân vật Mị trong truyện

ngắn Vợ chồng A Phú của Tô Hoài là một hình tượng đẹp về người phụ nữ Tây Bắc

Hãy phân tích và chứng mỉnh ý kiến trên

A DÀN BÀI

1 Mở bài

Văn học Việt Nam đã xây dựng thành công nhiều hình tượng đẹp về người phụ nữ Đó là những người mẹ, người chị, người em cần cù, tần tảo, giàu tình thương, giàu đức hi sinh, luôn lấp lánh vẻ đẹp tâm hồn đáng quý dẫu bị hoàn cảnh dập vùi Nhắc tới điều ấy, khó có thể quên nhân vật Mi

trong Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài

22 Những bài văn mẫu 12 - T2

2 Than bai

Chú ý khai thác hai vẻ đẹp của hinh tugng nhan vat Mi:

- Sự trỗi dậy mãnh liệt của lòng ham sống và khát vọng hạnh phúc của Mị trong cảnh đêm hội mùa xuân ở Hồng Ngài

~ Mi cat day trói cứu A Phủ thoát khỏi cảnh ngộ bị thảm, hành động

cứu A Phủ cũng là hành động tự cứu mình của Mị (xuất phát từ sức mạnh

của tình thương và lòng đồng cảm giai cấp)

3 Kết bài

Với Vợ chồng A Phú, Tô Hoài đã xây dựng thành công một hình

tượng người phụ nữ Tây Bắc với vẻ đẹp phong phú, đa dạng

B BÀI LÀM

Văn học Việt Nam đã xây dựng thành công nhiều hình tượng đep về người phụ nữ Đó là những người mẹ, người chị, người em cần cù, tần tảo, giàu tình thương, giàu đức hi sinh, luôn lấp lánh vẻ đẹp tâm hồn đáng quý dẫu bị hoàn cảnh dập vùi Nhắc tới điều ấy, khó có thể quên nhân vật Mị

trong Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài

Đúng như nhiều nhà phê bình đã nhận xét, hình tượng Mi là điểm

sáng, là thành công nổi bật nhất của Tô Hoài khi viết Vợ chồng A Phủ Bằng vốn hiểu biết phong phú, bằng niềm đồng cảm sâu sắc trước cuộc đời người phụ nữ lao động miền núi Tây Bắc và ngòi bút nghệ thuật tinh tế,

Tô Hoài đã xây dựng nhân vật Mi thành hình tượng điển hình cho một thế hệ phụ nữ Tây Bắc đang từ thân phận nỏ lệ tối tám vươn ra ánh sáng

tự do với sức sống tiém tang

Đọc tác phẩm, độc giả bắt gặp ngay hình ảnh MỊ Cô đang ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa nhà thống lí Dường như sự xuất hiện của MỊ thường gắn với cái không gian chật hẹp, bẩn thỉu này

Lúc nào cũng vậy, dù đang làm công việc gì, cô gái ấy cũng “cúi mặt, mặt

buồn rười rượi” Ai ở xa về, có việc vào nhà thống lí thường thắc mắc, tại sao nhà thống lí lắm người nhiều của, lúc nào cũng tấp nập người mà lại có

cô con gái buồn đến như vậy Nhưng hỏi ra người ta mới rõ cô ấy không

phải con gái nhà Pá Tra mà là vợ A Sử, con trai thống lí

Tô Hoài đã mở đầu truyện bằng một hình ảnh gợi ngạc nhiên, tô đậm ấn tượng vào lòng người đọc để từ đó quay lai ké vé lai lich Mi

Sinh ra trên đời, Mị đâu đã khổ Tuổi thiếu nữ, cô từng được sống những tháng năm hạnh phúc, dù trong đói nghèo MỊ xinh đẹp, hát hay, có

tài thổi sáo, từng được bao trai làng mê Nhiều đêm mùa xuân, con trai đến thổi sáo “đứng nhắn cả chân vách đầu buông nhà MỊ” Một cô gái như

thế, lẽ ra xứng đáng hưởng cuộc đời hạnh phic Nhung Mi lai sinh ra trong mọt nhà nghệo và trăm sự cũng bởi cái nghèo, bởi bọn thống trị

Nhưng \ài văn máu 12 - Tập 2 93

tham lam và độc ác Vì món nợ truyền kiếp, vì tục cướp vợ của người Hmông mà cô gái tự do, trong trắng ấy bỗng chốc bị biến thành con dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra Thời gian đầu bị bắt về nhà thống lí, “có đến mấy tháng, đêm nào Mi cũng khóc” Cô thấm thía nỗi đau của một cuộc đời bị tước đoạt tự do Đã có lần, MỊ toan tìm đến cái chết để giải thoát Nhưng rồi vì lòng thương bố mà MỊ không đành chết Cô vứt nắm lá ngón, lắng lặng quay lại nhà thống lí chẳng khác gì trở về chốn địa ngục tran gian Từ đó, Mị âm thâm chấp nhận thân phận nô lệ Cô không còn biết khóc, suốt ngày “lùi lũi” như con rùa nuôi trong xó cửa Ngày nào cũng như ngày nào, Mị quần quật hết việc này sang việc khác, tưởng mình cũng

là con trâu, con ngựa nhà thống lí Cô giam mình trong căn buồng kín mít,

có một cửa số vuông bằng bàn tay, trông ra chỉ thấy mờ mờ trắng trắng Dường như MỊ đã mất ý niệm về thời gian, về tuối trẻ Cuộc đời đối với Mi lúc bấy giờ chỉ là một đêm dài thăm thắm mà thôi Ngày trước, Thúy Kiểu của Nguyễn Du đã vì chữ hiêu mà hi sinh chữ tình Giờ đây, cô Mị của Tô Hoài có khác gì đâu Cô đành quên đi tuổi trẻ, đánh đổi tự do mà trả món

nợ cho nhà giàu

Tưởng chừng ở lâu trong cái khổ, MỊ đã hoàn toàn chai lì, mê mụ đi

Vạy mà không Tận sâu thắm tâm hồn người phụ nữ bất hạnh ấy vẫn âm

thảm niềm khát khao hạnh phúc, khát khao được thay đổi Khát khao này

cứ âm ỉ tựa đôm than hồng bị vùi nén để khi nào gặp được ngọn gió lành

sẽ bùng lên thành ngọn lửa

Ngọn gió lành đầu tiên khơi dậy sức sống tiểm tàng trong MỊ chính

là tiếng sáo gọi bạn tình vào một đêm mùa xuân Mùa xuân đã đem đến cho thiên nhiên và lòng người ở các bản Mèo một sức sống mới rạo rực

“Ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn di choi Mi nghe tiếng sáo vọng lại, thiết tha bổi hồi” Cô ngồi nhẩm thầm bài hát của người

đang thối

Vậy là tiếng sáo gọi ban tình bắt đầu thức dậy nơi Mị hoài niệm về tuổi trẻ hạnh phúc Ngòi bút Tô Hoài như cũng bắt đầu hồi hộp dõi theo các bước điễn biến tâm trạng và hành động của cô gái để diễn tả thật tỉnh tế

Lúc bấy giờ, cả nhà thống lí Pá Tra vừa ăn xong bữa cơm Tết cúng

ma Mọi người đang nhảy múa đánh chiêng ầm ï và uống rượu bên bếp lửa

Nhìn người ta như thế, Mị nghĩ: “Ngày Tết, Mị cũng uống rượu” “Cô lén lấy hù rượu, cứ uống img uc từng bát” Đã là con người, a: cũng có quyền uõng đôi ba chen rượu ngày Tết Mị cũng uống để chứng tỏ rằng mình đang là một con người Mị uống như thế cho bõ tức, bõ hờn bấy lâu nay Hành động uống rượu này của Mị chính là thể hiện của ý thức làm người,

ý thức về quyền bình đẳng Nó là gì nếu không phải là một cuộc sống tiểm tàng đang trỗi dậy? Uống rượu đến say, lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi người

nhảy múa nhưng lòng MỊ thì đang sống về ngày trước Cũng những đêm mùa xuân như thế này, Mi được thổi sáo, được đi chơi “Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm thổi sáo đi theo MỊ” Cô uốn chiếc lá trên môi, thổi lá

cũng hay như thổi sáo Đột nhiên, Mi thấy phơi phới trở lại, trong lòng vui

sướng như những đêm Tết ngày trước “Mi trẻ lắm, Mị vẫn còn trẻ MỊ

muốn đi chơi” Lời văn Tô Hoài cũng chộn rộn, náo nức cùng cõi lòng cô

gái ở thời điểm ấy Chợt nghĩ lại thân phận bất hạnh của mình lúc này,

một lần nữa Mi lại muốn chết: “Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi ngày Tết Huống chi A Sử với MỊ, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở

với nhau!”

“Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buôn nhớ lại nữa, nhớ lại chỉ thấy nước mắt ứa ra Mà tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường ” Lần muốn chết trước là ý định giải thoát đây uất ức Lần muốn chết này cũng thế nhưng là kết quả của sự nhận thức đây đủ hơn về cảnh ngộ éo le của mình

Tiếp đó, Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng Cô cứ nghĩ, cứ làm như không có A Sử đang gần đấy

“Trong đầu MỊ đang rập rờn tiếng sáo” Từ âm thanh bên ngoài vọng đến,

tiếng sáo giờ đây đã nhập vào hồn Mi, ctf 4m anh, chập chờn như vắng lên

từ lòng cô Bấy lâu nay, Mị có bận tâm gì tới bóng tối hay sáng xung quanh mình đâu Nhưng có lẽ giờ đây cô không còn chịu nổi cái bóng tối đang vây bọc lấy mình nữa Thắp sáng thêm đĩa đèn hay là Mi đang muốn _ thắp sáng lại cuộc đời mình? Mị quấn lại tóc, với tay lấy chiếc váy hoa vắt

ở phía trong vách chuẩn bị đi chơi

Chính cái lúc su phan khang trong Mi trỗi dậy đến độ cao nhất thì

bị A Sử phũ phàng chặn đứng

A Sử đã trói Mị đứng vào cột nhà bằng cả thúng sợi đay Mái tóc dài

của Mi bi quấn lên cột làm cho MỊ không cúi, không nghiêng đầu được nữa

Thế nhưng, thật là kì lạ, ngay trong lúc bị hành hạ như thế, sức sống tiềm tàng ở Mị vẫn không lụi tắt “Hơi rượu còn nồng nàn, Mi vẫn nghe tiếng

sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi” Có khi, Mị như không biết mình đang bị trói, định vùng bước đi Nhưng sợi dây trói nghiệt ngã lại kéo MỊ

về với thực tại Cô thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa “Mị nín

khóc, Mi lại bồi hồi” Cả đêm ấy, Mị nửa sống với hiện tại, nửa sống về

ngày trước “Lúc thì khắp người bị dây trói thít lại, đau nhức Lúc lại nồng nàn tha thiết nhớ”

Cái sức sống tiềm tàng đã một lần trỗi dậy thì không thế lực nào dập tắt nổi Nó cứ âm thâm tổn tại để rồi bùng lên mạnh mẽ hơn vào một đêm

năm sau Ấy là một mùa đông giá lạnh trên vùng núi cao, Mị không ngủ

được, trở dậy đốt bếp lửa sưởi Đã mấy đêm nay như thế rồi Môi khi ngọn

lửa bùng lên, MỊ nhìn sang, vẫn thấy A Phủ còn sống Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay Chuyện A Phủ bị trói nào có lạ lùng gì đối với Mi

Mặt khác, A Phủ sống hay chết thì có liên quan gì tới Mị đâu Nhưng lần này Ngọn lửa bập bùng sáng lên, Mị.lé mắt trông sang, thấy hai mặt

A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại Một người như A Phú đâu dễ khóc Có lẽ đến lúc này, anh nhận ra mình sắp đi đến cái chết oan ức rồi đây Từ đây, Mị mới bắt đầu nghĩ Cô

chợt nhớ lại đêm năm trước mình cũng bị trói đứng vào cột như thế này,

cũng dòng nước mắt tủi hờn chảy xuống miệng, xuống cổ không sao lau đi được Rất tự nhiên, Mị nghĩ đến cái chết và cô so sánh hai cái chết: ta là thân đàn bà, đã trình ma nhà nó rồi thì chỉ biết đợi ngày rũ xương 6 day thôi, còn người kia, việc gì mà phải chết oan ức đến như vậy Chính từ so sánh này, Mị mới phẳng phất nghĩ đến chuyện chết thay cho A Phủ Nghi đến cảnh mình lại bị trói thay vào đấy, phải chết trên cái coc dy, Mi không khỏi cảm thấy lo sợ

Vậy là nước mắt, đã gợi nhớ nước mắt Dòng nước mắt nơi A Phủ bỗng thức dậy niềm đồng cảm, lòng yêu thương ở người phụ nữ từng chịu nhiều đắng cay, bất hạnh này Và tình thương đã chiến thắng nỗi sợ trong phút chốc Mi đi đến một hành động thật táo bạo: cắt dây trói, giải thoát cho A Phủ

Trong khi làm việc ấy và đến khi cắt đứt sợi dây cuối cùng trên

người A Phú, Mi chỉ nghĩ tới chuyện chết thay chứ đâu đã định cũng chạy

thoát khỏi nhà thống lí Nhưng khi đứng lặng trong bóng tối nhìn theo A Phủ, vừa chạy, vừa lăn xuống dốc để rời xa chỗ chết thì Mi lại không muốn chết nữa Cô vùng chạy theo A Phủ “Ở đây thì chết mất” Câu nói và hành động này của Mi chứng tổ lòng ham sống trỗi dậy thật tự nhiên trong

người con gái tiểm tàng khả năng phản kháng Giải thoát cho A Phủ, đồng

thời Mị cũng tự giải thoát cho chính mình Lí giải hành động quyết liệt này của MỊ, trước tiên là niềm đồng cảm sâu sắc giữa hai thân phận Nếu

Mi từng là con trâu gat ng thi A Phủ là đứa ở trừ nợ Cả hai đều phải đem

tuổi trẻ, tự do của mình mà trả món nợ cho nhà giàu Nếu như Mi từng bị

trói đứng vào cột, dòng nước mắt tủi hờn chảy xuống miệng, xuống cổ

không sao lau đi được thì giờ đây A Phú cũng giống như thế Nhưng niềm

đông cảm là điều kiện cần chứ chưa thể là điều kiện đủ Để đi đến hành động táo bạo ấy còn bởi trong Mị luôn tiêm tàng một sức sống Rõ ràng

không phải bất cứ người phụ nữ nào ở vào hoàn cảnh như Mị cũng đều

hành động được như cô Ở đây, Tô Hoài đã miêu tả nhân vật đúng với lô- gíc vận động nội tại của tính cách,-với sự phát triển tự thân chứ không hề

bắt ép, gượng gạo Tưởng chừng bột phát, bất ngờ, song các hành động của

Mi lai rat tu nhiên, hợp lí

26 Nhimg bai van may 12 - T2

Khi đi vào thể hiện cảnh ngộ bất hạnh cùng vẻ đẹp tâm hồn người phụ nứ, tác phẩm văn học có điều kiện để đạt tới chiều sâu nhân đạo, để khơi gợi niềm đồng cảm thiết tha ở bạn đọc Với nhân vật MỊ, Tô Hoài da

làm được điều ấy Vợ chồng A Phủ đã xây dựng thành công một hình

tượng người phụ nữ Tây Bắc với vẻ đẹp phong phú, đa dạng Một cô Mị

xinh đẹp, hồn nhiên là thế mà có những lần tìm đến cái chết để tự giải

thoát Một cô MỊ dằn lòng chấp nhận kiếp sống nô lệ, tưởng chừng chai li,

mê mụ đi trong cái khổ mà vẫn tiềm tàng một sức sống mãnh liệt Cô Mị

ấy đã vùng lên cắt đứt sợi dây trói của cường quyền, thần quyền để đi tới

tự do Thành công của hình tượng này chứng tỏ sự am hiểu, niềm đồng cảm sâu sắc của Tô Hoài đối với người phụ nữ lao động miền núi Tây Bắc, chứng tỏ khả năng nắm bắt và diễn tả tài tình duá trình tâm lí phức tạp, tinh tế của cây bút văn xuôi vào loại hàng đầu trọng văn học Việt Nam

có sự đổi đời với người dân Tây Bắc thì không thể có được những trang viết đẹp và thơ mộng như thế "

b Cảnh đêm tình mùa xuân của đời Mi

- Có rất thực một ngày xuân, đêm xuân ở Hồng Ngài

- Có một đêm tình mùa xuân của đời Mi

Đêm tình mùa xuân là đêm khởi đầu cho sự sống lại của nhân vật MỊ

3 Kết bài Ộ

Thành công của Tô Hoài là đã hát thật lòng mình khúc ca đáng yêu

về đất trời và con người Tây Bắc, đã vẽ bức tranh xuân để nâng niu khát

vọng sống vĩnh cửu của con người - bằng ngôn ngữ - có phân láng dong va

âm vang của thơ

B BAI LAM

Đọc truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài, khó có thể

quên nhân vật Mi đã đành, lại càng khó quên hơn “những đêm tình mùa

xuân” Tây Bắc Không từng sống với Tây Bắc, không từng yêu Táy Bác thiết tha, không từng mong ước có sự đổi đời với người dân Tây Bắc thì khó thể có được những trang viết đẹp thơ mộng rất miền núi như nhiều trang trong tập Truyện Tây Bốc, đặc biệt trong Vợ chồng A Phủ - và tập trung nhất là ở đoạn Tô Hoài tả tình cảnh và cảm xúc của MỊ giữa ngày Tết

Trước hết, chúng ta thấy một cái Tết muộn và lạ đã đến Có nắng, gió mang nắng đến cho đôi cỏ gianh hay cỏ gianh đã ươm vàng, ửng vàng,

rực vàng màu nắng? Có rét cùng song hành về cùng gió, rất đữ dội Có gì

tựa hồ sự vươn lên trong thời tiết khắc nghiệt - của thiên nhiên, ở Hồng Ngài?

Mùa xuân đã về trên núi cao

Về trong sự chờ đón của bao người, đặc biệt là người phụ nữ Kiểu so sánh, hoán dụ: “Những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm đá xoe như

con bướm sặc sỡ” là dấu hiệu của mùa xuân hoa bướm trong lòng ngưïi

Về trong sự chuyển màu của hoa thuốc phiện trên nương từ trắng

chuyển sang đỏ, đỏ hau, đổ đậm sẫm, rồi tím, tím man mát trong mắt ai?

Tronghôna?

Về trong trò chơi quay của trẻ con đợi Tết Chúng cười ầm trên sén chơi trước nhà Chúng hoàn toàn hồn nhiên, rất đỗi mừng vui bởi Tết sắp đê! _

Về trong tiếng sáo gọi bạn tình - lấp ló ngoài đầu núi, âm vang thiết

tha bồi hồi Âm thanh của những đêm tình mùa xuân đã tới: “ Ta ii tìm

người yêu”

Về trong lòng Mi - một con người tưởng như khép kín an phận trong

chuỗi ngày mờ đục dằng dặc kéo dài! Mị nghe tiếng sáo vọng thiết taa bồi

hồi Mị ngồi nhẩm bài hát ngày xưa Mị nghe tiếng chó sủa xa xa Mi

cảm nhận được “những đêm tình mùa xuân đã tới ”

Và đêm tình mùa xuân của đời Mi da dén,

Có rất thực một ngày xuân, đêm xuân ở Hồng Ngài Trai, gái, tẻ con

tụ tập đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi kèn và nhảy ở sân chơi đầu

làng Cả nhà thống lí Pá Tra cũng đang vui xuân, chơi Tết (Tết cúrg ma,

nhảy ốp đồng, chiéng 4m i ) náo động Mị là con dâu gạt nợ nên có muốn uống rượu cũng phải lén “uống ừng ực từng bát” Cô Mi say, lịm mặ: ngồi

đấy thả lòng mình trôi về quá khứ MỊ sống đời sống ngày trước

Có một đêm tình xuân của đời MỊ Men rượu làm Mi say, mea mhớ

làm Mi s6ng lai Mi nhớ về thời con gái của mình, ngày ấy Mi cũng thường

đi chơi Tết Mị trẻ trung và tài hoa, bao chàng trai da theo Mi hét nu này

qua núi khác ngày đêm Mi thổi kèn lá hay thổi sáo cũng hay Ở đây, thủ

pháp đồng hiện có mặt đã vẽ nên sự sống mới trẻ trung cho cô MỊ, báo hiệu sự sống lại của ý thức của Mị Mị đã có ý thức về không gian, thời

gian, ý thức về sự sống

Men rượu làm MỊ say, men nhớ làm MỊ sống lại Quán tính khiến MỊ không bước ra đường chơi, mà Mị bước vào buồng, ngồi xuống giường, trông ra cái cửa số vuông mờ mờ trắng trắng Cũng có thể bằng cách ấy -

tác giá vừa dựng được cuộc giao tranh giữa quá khứ và hiện tại, giữa sống

yêu đời và tôn tại lặng câm vô hồn manh nha trong MỊ, lại vừa khẳng định sự hồi sinh tâm hồn này có từ vùng đất chết, tại chính địa điểm đau

thương vô cùng của đời Mị này Sự chuyển biến mới trong khát vọng sống

của MỊ là Mị đã tìm thấy niềm vui sống: “MỊ thấy phơi phới trở lại” -

không chỉ là sự thức dậy của ý thức mà là sự mãnh liệt tràn trễ của cảm xúc

MỊ còn tự ý thức được về mình: Mị còn trẻ lắm Mị còn ý thức được

cả ý muốn, khát vọng của Mi nữa: “MỊ muốn đi chơi” Dấu hiệu của khát vọng sống đã thức'dậy hoàn toàn ở MỊ Mi bất bình về cuộc sống vợ chồng của mình (không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau) Từ nỗi đau về hạnh phúc đó dẫn đến ý thức phản kháng cao hơn: Mi nghĩ đến cái chết

“giá có nắm lá ngón trong tay luc nay, Mi sẽ ăn cho chết ngay ”

MỊ đã suy nghĩ và có thể hành động như một con người tự do Đêm tình mùa xuân này là đêm khởi đầu cho sự sống lại của nhân vật Mi: Mị

đã khóc: “nhớ lại chỉ thấy nước mắt ứa ra” Giọt nước mắt của Mi trong đêm tình mùa xuân này hẳn có liên quan một cách nghệ thuật với giọt nước mắt của A Phủ và “đêm mùa đông trên núi cao” - đêm đáng nhớ thứ

hai của đời Mi

Đọc Vợ chông A Phú, không thể không dừng lại ở cái Tết muộn của Hồng Ngài, càng khó dứt lòng mình ra khỏi tiếng sáo của những đêm tình mùa xuân Tây Bắc Có tiếng sáo ai thổi lấp ló ngoài đầu núi cho Mị nghe

tha thiết bồi hỏi, cho Mị nhẩm thầm lời hát, cho Mị đồng cảm với nỗi

niềm bạn tình “Ta đi tìm người yêu” trong bài hát Là tiếng sáo rủ bạn

tình văng vắng bên tai Mị, xui trái tìm Mị theo nhịp đập hồi sinh La

tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường:

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi

Thành công của Tô Hoài là đã hát thật lòng mình khúc ca đáng yêu

về đất trời và con người Tây Bắc, đã vẽ bức tranh xuân để nang niu khat vọng sống vĩnh cửu của con người - bằng ngôn ngữ - có phần lắng đọng và

âm vang của thơ

Những bài vần mẫu 12 - Tập 2 29

Nêu tóm tắt tình huống “nhặt” vợ trong truyện Vợ nhặt của

Kim Lân, từ đó nhận xét về thái độ của nhà văn đối với con

người và thực trạng xã hội đương thời được bộc lộ qua tình

huống truyện độc đáo này

Trong truyện ngắn này nhà văn đã xây dựng được một tình huống

truyện rất độc đáo Đó là tình huống “nhặt” vợ

2 Thân bài

œa Tóm tắt tình huống “nhặt” uợ

Tràng là một chàng trai sống ở xóm ngụ cư nghèo, mà lại xấu xí, dở hơi, tưởng không thể nào lấy được vợ Thế mà Tràng lại “nhặt” được vợ nhờ mấy câu bông dia “tam pho tam phào”, nhờ mấy bát bánh đúc ngoài chợ tỉnh

Tình huống truyện diễn ra ở một khoảnh khắc đặc biệt: nạn đói khủng khiếp năm 1945 đang đe dọa cuộc sống từng con người trong mỗi

+ Mẹ của anh cũng ngạc nhiên;

+ Bản thân anh Tràng cũng không ngờ được, cứ “ngỡ ngàng như không phải”

Thật đúng là một tình huống éo le, giàu kịch tính, rất độc Sáu

b Nhận xét uê thái độ của nhà uăn

* Đối uới con người

Nhà văn Kim Lân rất thông cảm với nỗi đau của người lao động Ông thực sự xót xa ái ngại trước cảnh con người bị đói khổ, rẻ rúng và bị cái

chết vây giăng, đồng thời hết lòng khẳng định, đề cao *on người; thể hiện

niềm tin mãnh liệt vào người lao động

Như vậy, đối với con người, nhà văn Kim Lân có một cái nhìn nhân đạo sâu sắc Ở đây, cái nhìn nhân đạo có sự kết hợp hài hòa giữa tư tưởng

nhân đạo cổ truyền và tư tưởng nhân đạo hiện đại (tư tưởng nhân đạo

cộng sản cao đẹp)

* Đối uới xà hội đương thời

~ Kim Lân phê phán, lên án, tố cáo mạnh mẽ xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời đã đưa nhân dân ta lâm vào cảnh mất nước, một cổ hai tròng, đói khô cùng cực

- Nhà văn chỉ đưa ra một tình huống: nạn đói đã hạ thấp giá trị con người, chỉ cân mấy bát bánh đúc mà người ta cũng có thể “nhặt” được vợ

ngay giữa đường giữa chợ! Đây chính là cái nhìn hiện thực của Kim Lân,

một nhà văn hiện thực từ những năm 40 của thế kỉ XX

3 Kết bài

Qua tình huống “nhặt” vợ trong truyện Vợ nhờ, nhà văn Kim Lân

đã thể hiện cái nhìn chan chứa tỉnh thần nhân đạo và rất hiện thực của

mình đối với con người và thực trạng xã hội đương thời

B BÀI LÀM

Kim Lân là một nhà văn tài năng, quê ở Bắc Ninh - một quê hương

có truyền thống văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Ông có sở trường về

truyện ngắn và thường tập trung vào khung cảnh nông thôn và hình tượng

người nông dân Ông hiểu sâu sắc cảnh ngộ và nỗi lòng của những người

nông dân nghèo Chính vì vậy mà truyện ngắn Vợ nhặt - một tác phẩm

xuất sắc của ông (rút từ tập Con chó xấu xí) đã thể hiện thành công hình

tượng những con người Việt Nam lương thiện, trong tai họa đói kém khủng khiếp do thực dân, phát xít gây ra, đã cưu mang đùm bọc nhau và hi vọng,

trông chờ vào sức mạnh giải phóng dân tộc của cuộc cách mạng do giai cấp

công - nông lãnh đạo

Đặc biệt trong truyện ngắn này, nhà văn đã xây dựng được một tình huống truyện rất độc đáo, đó là tình huống “nhặt” vợ Tràng là một chàng trai sống ở xóm ngụ cư nghèo, mà lại xấu xí, đở hơi, tưởng không thể nào lấy được vợ Thế mà Tràng lại “nhặt” được vợ nhờ mấy câu bông đùa “tâm

pho tam phao”, nhờ mấy bát bánh đúc ngoài chợ tỉnh

Tình huống truyện diễn ra ở một khoảnh khắc đặc biệt khi nạn đói

khủng khiếp năm 1945 đang đe dọa cuộc sống từng con người trong mỗi gia đình, mỗi làng xóm: “Người chết như ngả rạ Không buổi sáng nào người trong làng đi chợ, đi làm đồng không gặp ba bốn cái thây nằm còng queo bên đường Không khí vẩn lên mùi ẩm thối của rác rưởi và mùi gây của xác người” Trong đêm tân hôn “mùi đốt đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt Giữa sự im lặng của đôi vợ chồng mới, có tiếng ai hờ khóc ngoài xóm lọt vào tỉ tê lúc to lúc nhỏ”

Bản thân Tràng làm lụng nuôi thân mình và mẹ già đã khó, nay lại

“đèo bòng” thêm một người vợ “nhặt” Tình huống Tràng “nhặt” được vợ đã

làm cho mọi người vô cùng ngạc nhiên Trẻ con trong xóm ngụ cư ngạc

Những bài van mẫu 12 - Tập 2 31

nhiên: “Anh Tràng ơi bế em mấy” ; “Anh Tràng ơi! Chông vợ hài”; “Anh Tràng ơi đã uống rượu chưa?” Người lớn cũng ngạc nhiên: “Ai đấy nhỉ?”;

“Quái nhỉ?”; “Hay là vợ anh cu Tràng?”; “Ôi chao! Giời đất này còn rước cải của nợ đời về Biết có nuôi nhau sống qua được cái thì này không?” Mẹ của anh cũng ngạc nhiên: “Quái, sao lại có người đàn bà nào ở trong ấy nhỉ? Người đàn bà nào lại đứng ngay đầu giường thằng con minh thé kia? Sao lại chào mình bằng u? Ai thế nhỉ?” Nhưng khi hiểu ra cơ sự, tâm trạng

của bà mẹ nghèo nàn, lam lũ, cơ cực một đời, giàu đức hi sinh lại ngén ngang những mâu thuẫn: vừa mừng vui, vừa tủi cực, vừa lo lắng, vừa ngao ngán:

“Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát

này không?” Còn bản thân anh Tràng cũng không ngờ được, cứ “ngỡ ngàng như không phải”

Thật đúng là một tình huống éo le, giàu kịch tính, rất độc đáo

Qua tình huống này nhà văn đã bày tỏ hai thái độ tích cực của mình Thứ nhất là thái độ của nhà văn đối với con người Nhà văn Kim Lân rất thông cảm với nỗi đau của người lao động Ông thực sự xót xa ái ngại trước cảnh con người bị đói khổ, rẻ rúng và bị cái chết vây giăng Kim Lân hết lòng khẳng định, dé cao con người Nhà văn đề cao tinh thần

“vươn lên cái chết” quyết phải sống, hi vọng vào tương lai của các nhân vật trong bất kì nghịch cảnh nào Nhà văn đề cao tình yêu tuổi trẻ, hạnh phúc lứa đôi, mái ấm gia đình của người lao động, trân trọng và yêu mến, ủng

hộ hành động kết hôn liều lĩnh của họ Nhà văn khẳng định tình yêu sẽ

chiến thắng được cái chết, trong đói, sự sống mới sẽ nảy nở sinh sôi Vả

lại, Kim Lân có niềm tin mãnh liệt vào người lao động Một mặt nhà văn

tin vào bản chất Người của con người Ở đây, tình mẹ con cao đẹp, tình

cảm giữa những người cùng khổ ấm áp đã xua tan đi cái lạnh lẽo, cái lay

lắt của đêm tối mông mênh Mặt khác, nhà văn rất tin vào khả năng cách mạng của con người Thiên truyện mở đầu tại thời điểm chiều muộn, nhìn không rõ mặt người, trong bối cảnh thê lương, nông nặc mùi tử khí nhưng kết thúc lại mở ra một ngày sáng lớn, có ánh hồng của mặt trời, có sắc đỏ bừng bừng của lá cờ cách mạng: “Trong óc Tràng vẫn thấy đám người đói

và lá cờ đỏ bay phấp phới” Đó là tiếng gọi thôi thúc của Việt Minh, của

phong trào cách mạng giải phóng dân tộc có sức thôi thúc, giục giã những

người lao động đi tới cứu lấy non sông cũng là tự cứu lấy cuộc đời mình

Nói một cách khác, nhà văn đã phát hiện ra mối quan hệ giữa nhu cầu

sống còn của mỗi cá nhân lao khổ với công cuộc cách mạng xã hội Đây là một tư tưởng nhân đạo mới mẻ, có tính chiến đấu Như vậy, đối với con người, nhà văn Kim Lân có một cái nhìn nhân đạo sâu sắc Ở đây, cái nhìn nhân đạo có sự kết hợp hài hòa giữa tư tưởng nhân đạo cổ truyền và

tư tưởng nhân đạo hiện đại (tư tưởng nhân đạo cộng sản cao đẹp)

82 Nhimg bai van may 12 - T2