Thuc hanh giai phau

Trong huyết tương có hai loại kháng thể tương ứng với kháng nguyên là anti A và anti B.. Dựa vào sự có mặt của khàng nguyên trên màng hồng cầu và kháng thể trong huyết tương được chia ra

PHẦN I: THỰC HÀNH GIẢI PHẨU BÀI 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN BÊN NGOÀI

Hình 1.1: Vùng đầu và cổ bên ngoài

Hình 1.2 Vùng ngưc bên ngoài

Hình 1.3: Vùng lưng bên ngoài

Hình 1.4: Vùng ngoài chi trên

Hình 1.5: Vùng ngoài chi dưới

BÀI 2 : MẮT – TAI

Hình 2.6: Bộ máy lệ

Hình 2.7: Nhãn cầu

Hình 2.8: Đường nhận cảm âm thanh

Hình 2.9: Tai ngoài và hòm nhĩ

Hình 2.10: Mê nhĩ xương và mê nhĩ màng

BÀI 3: HỆ XƯƠNG

Hình 3.11: Sọ-nhìn trước

Hình 3.12: Sọ - nhìn bên

Hình 3.13: Cột sống

Hình 3.14: Các đốt sống ngực

Hình 3.15: Các đốt sống thắt lưng

Hình 3.16: Khung xương ngực

Hình 3.17: Khung xương của bụng

Hình 3.18: Sự khác biệt giới tính của chậu hông

Hình 3.19: Xương cánh tay và xương vai – nhìn trước

Hình 3.20 : Xương cánh tay và xương vai – nhìn sau

Hình 3.21: Các xương của cẳng tay

Hình 3.22: Các xương cổ tay và bàn tay

Hình 3.23 :Xương chậu

Hình 3.24: Xương đùi

Hình 3.25: Xương chày và xương mác

Hình 3.26: Các xương của bàn chân

BÀI 4: HỆ CƠ

Hình 4.27: Các cơ biểu hiện nét mặt

Hình 4.28: Cơ lưng-lớp nông

Hình 4.29: Thành ngực trước

Hình 4.30: Các cơ vai

Hình 4.31: Các cơ cẳng tay-nhìn sau

Hình 4.32: Các cơ cẳng tay – nhìn trước.

Hình 4.33: Các cơ nội tại của bàn tay

Hình 4.34: Các cơ của đùi

Hình 4.35: Các cơ của cẳng chân-nhìn sau

Hình 4.36: Các cơ của cẳng chân – nhìn trước

BÀI 5: HỆ TUẦN HOÀN

Hình 5.37: Tim

Hình 5.38: Tim: Các mặt đáy và mặt hoành

Hình 5.39: Các động mạch vành và các tĩnh mạch vành

Hình 5.40: Tâm nhĩ, các tâm thất và vách gian thất

Hình 5.41: Các động mạch của vùng miệng và vùng hầu

6/ Động mạch nách và vòng nối quanh xương vai

Hình 5.42: Động mạch nách và vòng nối quanh xương vai

Hình 5.43 : Các động mạch và thần kinh chi trên

Hình 5.44: Các động mạch của niệu quản và bang quang

Hình 5.45: Các động mạch của đùi và gối

BÀI 5 : HỆ THẦN KINH

Hính 6.46: Não nhìn bên

Hình 6.47: Não nhìn trong

Hình 6.48: Não thất bốn và tiểu não

Hình 6.49:Thành kinh sọ ( phân bố vận động và cảm giác)

Hình 6.50: Tủy gai và thần kinh gian sườn

BÀI 7 : HỆ HÔ HẤP

Hình 7.51:Thành ngoài của ổ mũi

Hình 7.52: Các sụn thanh quản

Hình 7.53: Định khu phổi – nhìn trước

Hình 7.54: Phổi –nhìn trong

Hình 7.55 Khí quản và phế quản

Hình 7.56: Các thùy phế quản phổi

BÀI 8: HỆ TIÊU HÓA

Hình 8.57: Thăm khám ở miệng

Hình 8.59: Răng

Hình 8.60: Các tuyến nước bọt

Hình 8.61: Dạ dày

Hình 8.62: Mạc nối lớn và Tạng bụng

Hình 8.63: Tụy

Hình 8.64: Các mặt của gan

BÀI 9: HỆ TIẾT NIỆU – HỆ SINH DỤC

Hình 9.65: Thận

Hình 9.66 Các cấu trúc đại thể của thận

Hình 9.67: Tạng chậu hông và đáy chậu – nữ

Hình 9.68: Tạng chậu hông và đáy chậu – nam

Hình 9.69: Tuyến vú

Hình 9.70: Tử cung

Hình 9.71: Tử cùng và phần phụ

Hình 9.72: Bìu và các cấu trúc chứa bên trong

10.3 Bạch cầu: Chia làm 2 nhóm: Bạch cầu đơn nhân và bạch cầu đa nhân

3.1 Bạch huyết bào (lympho bào): Chiếm 20%, đường kính 7-12µm, nhân hình bầu dục, chiếm

gần hết thể tích, tế bào có nhiễm sắc chất màu tím sậm Tế bào chất nhiều, màu xanh dương lợt

3.2 Bạch cầu đơn nhân to: Chiếm 8% đường kính 15-25 µm, nhân hình thận hay hình móng ngựa,

có nhiễm sắc chất thưa hình sợi dầy, màu tím Tế bào chất chứa nhiều màu xanh dương lợt

3.3 Bạch cầu đa nhân trung tính: chiếm 60%-70% Đường kính 115 µm Nhân thường có từ

2-4 thùy, có nhiễm sắc chất đậm đặc màu tím sậm Tế bào chất màu hồng, có nhiều tiểu hạt nhỏ hạp phẩm màu trung tính màu hồng

3.4 Bạch cầu đa nhân toan tính: Chiếm 1% Đường kính 10-15 µm Nhân chỉ có 2 thùy, có nhiễm

sắc chất đậm đặc màu tím sậm Tế bào chất chứa nhiều tiểu hạt to, hạp phẩm acid có màu đỏ da cam

3.4 Bạch cầu đa nhân kiềm tính: Chiếm 0,5% Đường kính 10-15 µm Nhân hình quả dâu (không

chia thùy rõ rệt) có nhiễm sắc chất đậm đặc màu tím sậm Tế bào chất màu xanh lợt Có nhiều tiểu hạt kích thước to nhỏ không đều nhau có màu xanh dương đậm

BÀI 11: XÁC ĐỊNH NHÓM MÁU A, B, O VÀ Rh

11.1 Đại cương

Trên màng hồng cầu trong máu nười có hai loại kháng nguyên là A và B Trong huyết tương có hai loại kháng thể tương ứng với kháng nguyên là anti A và anti B Khi kháng nguyên trên màng hồng cầu Thí dụ: A gặp anti A hay B gặp anti B

Dựa vào sự có mặt của khàng nguyên trên màng hồng cầu và kháng thể trong huyết tương được chia ra làm 4 nhóm máu

Định nhóm máu của một người là xác định kháng nguyên trên màng hồng cầu của người đó

Để xác định nhóm máu hệ ABO, người ta thường dung 2 phương pháp

 Phương pháp dùng huyết thanh mẫu của Beth Vincent

 Phương pháp dùng hồng cầu mẫu của Simonin

Hệ Rh (Rhesus) : Màng hổng cầu có kháng nguyên Rh, trong huyết tương kháng thể Anti D

Người ta qui ước: máu người nào có chứa yếu tố Rh gọi là Rh+ còn không có thì gọi là Rh-

11.2 Phương pháp dùng huyết thanh máu

11.2.1 Nguyên tắc

Trộn máu người thử với từng giọt huyết thanh mẫu có kháng thể đã biết trước, hổng cầu sẽ bị ngưng kết bởi kháng thể tương ứng với kháng nguyên trên màng hồng cầu, từ đó biết được kháng nguyên trên màng hồng cầu người thử là gì, và định nhóm máu

Khi trộn nhóm máu người thử với huyết thanh mẫu có kháng thể anti-D, nếu hồng cầu bị ngưng kết chứng tỏ anti-D gắn vào hồng cầu có Rh+, máu người được kết luận là Rh+

11.2.2 Dụng cụ - thiết bị

- 02 lam kính

- 03 đũa thủy tinh hay tăm tre

- Bông sát trùng và kim chích máu

- Bốn lọ huyết thanh mẫu

Huyết thanh anti A

Huyết thanh anti B

Huyết thanh anti AB

Huyết thanh anti D

b/ Sát trùng chích máu, không cần bỏ giọt đầu

c/ Đặt 3 giọt lên lam kính 1, cạnh 3 giọt huyết thanh mẫu (lưu ý: đường kính mỗi giọt bằng khoảng 1/3 đường kính giọt huyết thanh.)

Trôn đều máu với huyết thanh mẫu, chú ý dùng các đầu thủy tinh khác nhau để trộn, không để huyết thanh lẫn sang nhau Đợi 2 phút đọc kết quả

BÀI 13: ĐO HUYẾT ÁP ĐỘNG MẠCH GIÁN TIẾP KHẢO SÁT MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG LÊN HUYẾTÁP

Đo huyết áp động mạch bằng phương pháp gián tiếp

- Ép động mạch có đường kính tương đối lớn bằng một băng quấn cao su Bơm hơi vào băng quấn Khi áp suất trong băng quấn lớn hơn huyết áp tâm thu, động mạch bị ép, máu không chảy qua được

- Khi áp suất băng quấn bằng và thấp hơn huyết áp tâm thu, trong kỳ tâm thu động mạch không bị

ép chặt, máu chảy quá chỗ bị ép, dội vào cột máu đang yên tĩnh ở phía dưới nên gây ra tiếng động Lúc này có thể sờ được mạch trở lại hoặc nghe được tiếng động này Áp suất trong băng quấn càng giảm, mỗi kỳ tâm thu máu chảy qua càng nhiều hơn cho đến khi áp suất băng quấn bằng huyết áp tâm trương: Tiếng động “ mờ đi” (muffling), rồi mất hẳn Tiếng động nghe được gọi là tiếng Korotkoff

Tiếng Korotkoff được chia thành 5 giai đoạn:

 Giai đoạn 1: Tiếng xuất hiện đầu tiên, tương ứng với huyết áp tâm thu

 Giai đoạn 2: Tiếng to hơn, đều đặn

 Giai đoạn 3: Tiếng to lên, có lẽ do dòng máu chảy xoáy

 Giai đoạn 4: Tiếng mờ đi

 Giai đoạn 5: Tiếng mất hẳn

- Tìm mạch quay ở cổ tay bằng 3 ngón tay 2,3,4 Đóng van Bơm không khí vào băng quấn cho đến khi không còn thấy mạch đập, bơm them 30 mmHg, trên mức mạch sau đó mở van làm giảm áp suất từ từ, khoảng 2-3 mmHg mỗi giây

- Huyết áp tâm thu là trị số lúc mạch quay xuất hiện trở lại Tiếp tục giảm áp suất trong băng quấn cho đến khi 0 mmHg

tương ứng với lúc tiếng động mất hẳn là huyết áp tâm trương Trong trường hợp tiếng động giảm hẳn trước khi mất thì phải ghi rõ trị số huyết áp lúc tiếng độngg giảm và mất hẳn

Ví dụ: 120/80-70 mmHg

13.3.1.3 Kết quả đo huyết áp

So sánh huyết áp tâm thu, có được bằng hai phương pháp ( huyết áp tâm thu đo được bằng phương pháp nghe lớn hơn huyết áp tâm thu đo được bằng phương pháp bắt mạch từ 2-5 mmHg)

13.3.2 Tương quan giữa huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương

Huyết áp tâm trương = HATT/2*10mmHg

Tri số huyết áp bình thường ở người lớn ≤140/90 mmHg

13.3.3 Một số nguyên nhân làm sai lệch huyết áp

- Huyết áp kế: kim chỉ không đúng số 0 mmHg Nếu dùng huyết áp kế đồng hồ phải kiểm tra đối chiếu với huyết áp thủy ngân 6 tháng một lần

- Kích thích băng quấn phải phù hợp: chiều rộng túi hơi bằng 40% chu vi cánh tay, chiều dài bằng 80% chu vi cánh tay hay khoảng hai phần 3 chiều dài cánh tay

- Đo huyết áp nhiều lần ở cùng một cánh tay làm ứ trệ máu trong tĩnh mạch cẳng tay

- Không nghe rõ, không nhìn rõ, nhận định sai tiếng động Xả hơi quá nhanh không đọc kịp

- Bệnh nhân không tuân thủ những điều sau

Không uống cà phê trước đó 01 giờ

Không hút thuốc trước đó 15 phút

Không dùng thuốc kích thích giao cảm ( nhỏ mũi), và phó giao cảm (nhỏ mắt để làm giản đồng tử) Thư giản

Không mặt đủ ấm

13.3.4 Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng

13.3.4.1 Ảnh hưởng của trọng lực

Đo huyết áp ở các tư thế khác nhau:

- Tư thế cơ thể:

+ Nằm , tay ngang tim

+ Đứng dậy đột ngột, tay ngang tim (đo tức khắc)

- Tư thế cánh tay:

+ Ngồi, tay ngang tim

+ Ngồi, tay giơ cao khỏi đồi

+ Ngồi, nghiêng người sang một bên để tay càng dưới tim càng tốt

-Ghi và giải thích kết quả

Tâm thu mmHg

Tâm trương mmHg

Tâm thu mmHg

Tâm trương mmHg

13.3.4.2 Ảnh hưởng của vận động

Đo huyết áp và đếm mạch trong tư thế ngồi tay ngang tim Sau đó sinh viên hít đất 10 lần, đo huyết áp và đếm mạch ngay khi chấm dứt vận động (0 phút) Cứ hai phút lại đo lại một lần cho đến

khi huyết áp và mạch trở lại bình thường

-Ghi và giải thích kết quả:

Tâm thu mmHg

Tâm trương mmHg

Nhịp tim

13.3.4.3 Ảnh hưởng của kích thích đau

Thí nghiệm “Cold pressor test” là một phương pháp xác định sự thay đổi của huyết áp với một cảm giác đau chuẩn

- Đo huyết áp và đếm mạch trong tư thế ngồi tay nằm ngang tim

- Ngâm nguyên bàn tay không thuận vào nước đá 40C Sau một phút lấy bàn tay ra, đo huyết áp ở cánh tay không thuận (0 phút), sau mỗi 2 phút cho đến khi huyết áp trở lại bình thường

- So sánh kết quả trước và sau khi làm “ cold pressor test” Giải thích kết quả

Huyết áp Trước khi

kích thích đau 0 phút 2 phút 4 phút 6 phút 8 phút

HA tâm thu mmHg

HA tâm trương mmHg

Nhịp mạch

+ Phản ứng kém: Huyết áp tâm thu và Huyết áp tâm trương tăng < 22mmHg

+ Phản ứng mạnh: Huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương tăng > 22mmHg

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Khoa Dược- Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, Bài giảng lý thuyết Y Học Cơ Sở 1, 2012, lưu hành nội bộ

[2] Khoa Dược- Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, Bài giảng lý thuyết Y Học Cơ Sở 2, 2012, lưu hành nội bộ

[3] GS Nguyễn Quang Quyền, Giản Yếu Giải Phẩu Người, 2012, NXB Y Học

[4] GS Phạm Đình Lựu Sinh Lý Y Khoa tập 1&2, 2009 Bộ Môn Sinh Lý Học, ĐH Y Dược

Tp HCM NXB Y Học

[5] FRANHK H NETTER.MD, Alatas Giải Phẩu Người, 2010, NXB Y Học

[6] Bộ Môn Sinh Lý, Giáo Trình Thực Hành Sinh Lý, 2011, Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh

[7] TS Nguyễn Xuân Cường, Giải Phẩu Sinh Lý Người, 2009 NXB Giáo Dục Việt Nam