Người soạn: Lê Thị Tuyết NgânLớp: 10B Chương III: NẤU ĂN TRONG GIA ĐÌNH Bài 15: CƠ SỞ ĂN UỐNG HỢP LÝ Tiết 2 I/ MỤC TIÊU: Sau khi học xong bài, HS biết được: + Về kiến thức: - Nắm được g
Trang 1Người soạn: Lê Thị Tuyết Ngân
Lớp: 10B
Chương III: NẤU ĂN TRONG GIA ĐÌNH Bài 15: CƠ SỞ ĂN UỐNG HỢP LÝ (Tiết 2)
I/ MỤC TIÊU:
Sau khi học xong bài, HS biết được:
+ Về kiến thức:
- Nắm được giá trị dinh dưỡng của các nhĩm thức ăn, cách thay thế thực phẩm trong cùng nhĩm để đảm bảo đủ chất, ngon miệng và cân bằng dinh dưỡng
- Vai trị của các chất dinh dưỡng trong bữa ăn hàng ngày
+ Về kỹ năng: Biết cách thay đổi các mĩn ăn đểcĩ đủ chất dinh dưỡng
+ Về thái độ: Giáo dục HS biết cách ăn uống đủ chất, rẻ tiền phù hợp với kinh tế gia đình
II/CHUẨN BỊ:
1/ Chuẩn bị nội dung:
* GV:
- Đọc trước SGK, sách tham khảo, soạn giáo án và dự kiến kế hoạch dạy học
- Sưu tầm kiến thức trong các tạp chí dinh dưỡng
- Dự kiến các tình huống sư phạm sẽ xảy ra và đưa ra cách giải quyết
- Chuẩn bị các hoạt động cần thiết của thầy và trò
* HS:
- Đọc trước SGK - bài 15 - tiết 2
2/ Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
- Các mẫu hình vẽ phóng to đủ để cả lớp nhìn thấy rõ (từ h3.7 đến h3.10 SGK)
- Tranh ảnh tự sưu tầm có liên quan đến bài dạy để mở rộng và khắc sâu kiến thức cho
HS
III/TIẾN TRÌNH:
1/ Ổn định lớp (1p):
- Kiểm tra sĩ số
- Tạo tâm thế học tập
Trang 22/ Kiểm tra bài cũ (3p):
Hãy nên tên các chất dinh dưỡng mà em đã được học và trình bày chức năng dinh dưỡng chính của chất đạm?
Chất đạm (prôtêin); chất đường bột (gluxit); chất béo (lipit)
- Cấu tạo và tái tạo các mô
- Tăng khả năng đề kháng của cơ thể đối với bệnh tật
- Giúp sự tăng trưởng thể chất
3/ Giới thiệu bài mới (2p):
Mọi hoạt động sống của cơ thể đều cần năng lượng, trong đó thức ăn là nguồn cung cấp năng lượng chính vì thức ăn có chứa các thành phần dinh dưỡng là protid, lipid, glucid, muối khoáng, vitamin và nuớc Ở tiết trước chúng ta đã tìm hiểu ba chất dinh dưỡng quan trọng nhất đối với cơ thể Tiết này cô sẽ giới thiệu tiếp các chất dinh dưỡng còn lại
TG Nội dung bài học Hoạt động của GV Hoạt động của HS
10p
I Vai trò của các
chất dinh dưỡng:
4 Sinh tố
(vitamin):
a Vitamin A:
? Hãy kể tên các loại vitamin mà em biết?
- GV nhận xét và lưu ý những loại vitamin chính: A, B, C, D
* Cho HS quan sát H 3.7 SGK
? Hãy kể tên những loại vitamin mà
em quan sát thấy?
? Vitamin A có trong thực phẩm nào trong thực đơn của gia đình em?
- GV bổ sung:
+ Có trong gan, lòng đỏ trứng, bơ, dầu cá, sữa…
+ Chuối, táo , cam , ổi, mít…
+ Rau dền, khoai tây…
? Sau khi quan sát tranh cùng kiến thức thực tế hãy cho biết vai trò của vitamin
A đối với cơ thể?
- GV kết luận:
- HS trả lời: A, B, C, D,
E, PP,K…
- HS quan sát hình
- HS trả lời: vitamin A, B1, B6, B12, C, D
- HS trả lời: Các loại quả có màu đỏ như: cà chua, cà rốt, xoài, gấc,
đu đủ, dưa hấu…
- HS ghi bài
- HS trả lời: ngừa bệnh quáng gà, đẹp da, làm cho mắt sáng…
Trang 3b Vitamin B:
+ Giúp cơ thể tăng trưởng, bảo vệ đôi mắt
+ Giúp cấu tạo bộ răng đều, xương nở, bắp thịt phát triển hoàn toàn, da dẻ hồng hào
+ Tăng sức đề kháng, tăng khả năng cung cấp sữa cho các bà mẹ
+ Nhu cầu: người lớn: 4000 –
5000 đơn vị; trẻ em: 1500 – 5000 đơn vị
* Một vài dấu hiệu của việc thiếu vitamin A như: da khô và đóng vảy;
nhiễm trùng mắt; mắt mờ (quáng gà)
* Nhóm vitamin này rất phong phú:
B1, B2, B6, B12…
? Vitamin B1 thường có trong thực phẩm nào?
- GV bổ sung: Có trong cám gạo, men bia, thịt lợn nạc, tim gan, thịt gà, thịt vịt, trứng, sò huyết, lươn, tôm, cá khô, giá, nấm, rau muống, đậu xanh, ngũ cốc, đậu nành…
? Tác dụng của vitamin B1 đối với cơ thể?
- GV bổ sung: điều hoà hệ thần kinh, ngừa bệnh phong, giúp tiêu hoá thức ăn…
Nhu cầu: trẻ em cần 0,5-1 mg/ngày
người lớn 1-1,6 mg/ngày
* Các vitamin B khác HS tự tìm hiểu
* Một vài dấu hiệu của thiếu vitamin B: dễ cáu gắt và buồn rầu; thiếu sự tập trung; bị tổn thương da; lở mép miệng
- HS ghi lại kết luận của GV
- HS trả lời: sữa, gan, các loại đậu, hạt ngũ cốc…
- HS ghi bài
- HS trả lời: ngừa bệnh phù thủng, bệnh động kinh, bệnh thiếu máu…
- HS ghi bài
Trang 4c Vitamin C:
d Vitamin D:
5 Chất khoáng:
a Canxi và
phốt pho:
? Vitamin C có trong thực phẩm nào?
- GV kết luận: vitamin C có trong rau quả tươi như bưởi, cam, chanh, rau ngót, bắp cải, su hào…
? Vai trò của nó đối với cơ thể?
- GV kết luận: giúp cơ thể chống các bệnh truyền nhiễm, bệnh về da, củng cố thành mạch máu, chống lở mồm, viêm lợi, chảy máu chân răng
- Nhu cầu: trẻ em cần 30-75 mg/ngày
Người lớn cần 70-75 mg/ ngày
* Dấu hiệu thiếu vitamin C: lợi bị tổn thương và chảy máu; rụng răng; đau nhức tay chân; mệt mỏi toàn thân
? Vitamin D có trong thực phẩm nào?
- GV kết luận: có trong bơ, dầu gan cá thu, lòng đỏ trứng, dầu dừa, tôm, cua
? Vai trò của vitamin D đối với cơ thể?
- GV kết luận: giúp cơ thể chuyển hoá chất vôi, chất lân; giúp bộ xương, răng phát triển tốt Da có thể sản xuất ra vitamin D nếu tiếp xúc với ánh nắng mặt trời
* Một vài dấu hiệu thiếu vitamin D:
xương và răng yếu; xương hình thành yếu
? Theo các em chất khoáng gồm những chất gì?
- GV nhận xét
- Các em quan sát H 3.8 a SGK
? Canxi và phốt pho có trong thực phẩm nào?
- HS trả lời: vitamin C có trong cam, chanh, bưởi
-HS ghi lại kết luận
- HS trả lời: ngừa bệnh hoại huyết…
- HS ghi lại kết luận của GV
- HS trả lời: vitamin D có trong tôm, cua
- HS ghi lại kết luận
- HS trả lời: vitamin D ngừa bệnh còi xương, giúp răng chắc, khỏe
- HS ghi lại kết luận của GV
- HS trả lời: chất khoáng gồm các chất phốt pho, iốt, canxi, sắt
- HS quan sát hình
- HS trả lời: có trong cá, lươn, trứng, sữa, rau…
Trang 5b Iốt:
c Sắt:
6 Nước:
- GV kết luận: có trong cá, sữa, tôm, đậu, cua, trứng, rau quả tươi
? Vai trò của nó đối với cơ thể?
- GV bổ sung: giúp đông máu Nếu thiếu xương phát triển yếu, dễ bị gãy xương, nhất là trẻ em thiếu chất này sẽ
bị còi xương, răng không mọc
* Dấu hiệu thiếu canxi và phốt pho:
xương và răng yếu
- Quan sát h3.8 b SGK
? Iốt có trong thực phẩm nào?
- GV kết luận: có trong rong biển, cá tôm, sò biển, các loại sữa, muối Iốt
? Vai trò của nó đối với cơ thể?
- GV kết luận: giúp tuyển giáp tạo hooc môn điều khiển sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể
* Dấu hiệu thiếu Iốt: tuyến giáp không làm đúng chức năng gây ra cáu gắt và mệt mỏi
- Quan sát h3.8 c SGK
? Chất sắt có trong thực phẩm nào?
- GV kết luận: có trong các loại gan, tim, cật, não, thịt nạc, trứng, sò, tôm, đậu nành, rau muống, thịt gia cầm
? Vai trò của nó đối với cơ thể?
- GV kết luận: chất sắt rất cần cho sự tạo máu, giúp da dẻ hồng hào
* Nếu thiếu sắt người xanh xao yếu mệt hay chóng mặt ngất xỉu
* Nước không phải là chất dinh dưỡng nhưng lại vô cùng cần thiết cho cơ thể
- HS ghi lại kết luận
- HS trả lời: giúp xương và răng phát triển tốt
- HS ghi bài
- HS quan sát hình
- HS trả lời: Iốt có trong cua, tôm, ốc muối
- HS ghi lại kết luận
- HS trả lời: trị bệnh bướu cổ
- HS ghi lại kết luận
- HS quan sát hình
- HS trả lời: trứng, rau, sò, ốc…
- HS ghi lại kết luận
- HS trả lời: chống bệnh thiếu máu
- HS ghi lại kết luận
Trang 610p
7 Chất xơ:
II Giá trị dinh
+ Là thành phần chủ yếu của cơ thể
+ Là môi trường cho mọi chuyển hoá và trao đổi chất của cơ thể
+ Điều hoà thân nhiệt
? Ngoài nước uống còn nguồn nào khác cung cấp nước cho cơ thể?
- GV nhận xét
* Chất xơ không phải là chất dinh dưỡng nhưng là phần thực phẩm không thể thiếu mặc dù cơ thể không tiêu hoá được
? Chất xơ có trong thực phẩm nào?
- GV nhận xét
? Vai trò của chất xơ?
- GV nhận xét
=> GV kết luận: Mỗi loại chất dinh dưỡng có những đặc tính và chức năng khác nhau Sự phối hợp các chất dinh dưỡng sẽ:
+ Tạo ra các tế bào mới
+ Cung cấp năng lượng để hoạt động và lao động
+ Bổ sung những hao hụt mất mát hàng ngày
+ Điều hoà mọi hoạt động sinh lý
Như vậy, ăn đầy đủ các thức ăn cần thiết và uống nhiều nước mỗi ngày chúng ta sẽ có sức khoẻ tốt
- Hs trả lời: ngoài nước uống có rau xanh, trái cây, nước trong thức ăn hàng ngày cung cấp cho cơ thể
- HS trả lời: có trong rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên chất
- HS trả lời: ngăn ngừa bệnh táo bón, làm cho những chất thải mềm để dễ dàng thải ra khỏi
cơ thể
Trang 7dưỡng của các
nhóm thức ăn:
1 Phân nhóm
thức ăn:
a Cơ sở khoa
học:
b Ý nghĩa:
2 Cách thay thế
thức ăn lẫn nhau:
* Căn cứ vào giá trị dinh dưỡng của các chất người ta chia thức ăn làm 4 nhóm
? Quan sát H3.9 SGK rồi kể tên các nhóm thức ăn?
- GV nhận xét
? Kể tên các thực phẩm thuộc mỗi nhóm?
- GV nhận xét và bổ sung
* Việc phân chia các nhóm thức ăn có
ý nghĩa như thế nào đối với việc tổ chức bữa ăn hàng ngày của chúng ta?
- GV nhận xét
? Quan sát thực tế hàng ngày, bữa ăn của gia đình em có đầy đủ 4 nhóm thức ăn không?
* Yêu cầu HS kể về thực đơn hàng ngày ở gia đình và yêu cầu HS nhận xét thực đơn đó có hợp lí không dựa vào kiến thức vừa học
? Vì sao phải thay thế thức ăn? Nên thay bằng cách nào?
- GV nhận xét câu trả lời của HS
* Gọi 1 HS đọc phần ví dụ trong SGK trang 72 và yêu cầu HS quan sát H 3.10 SGK
- Quan sát hình, suy nghĩ trả lời: nhóm chất đạm (1); nhóm giàu chất đường bột (2); nhóm giàu chất béo (3); nhóm giàu vitamin, chất khoáng (4)
- HS trả lời:(1) sữa, tôm, cua, trứng, cá, thịt;(2) gạo, bánh mì, khoai; (3) dầu ăn, đậu phộng, mỡ động vật; (4) trái cây, rau
- HS trả lời bằng cách đọc phần ý nghĩa trong SGK trang 71
- HS ghi bài
- HS trả lời theo thực tế của gia đình
- HS trả lời:
+ Cần phải thường xuyên thay đổi món ăn cho ngon miệng, hợp khẩu vị
+ Nên thay thế thức
Trang 8? Ở nhà mẹ em thường thay đổi món ăn trong từng bữa ăn như thế nào?
- GV nhận xét
ăn trong cùng một nhóm để thành phần và giá trị dinh dưỡng không bị thay đổi
- HS trả lời
4/ Củng cố và dặn dò (3p):
* Mục đích của việc phân nhóm thức ăn là gì?
=> Giúp cho người tổ chức bữa ăn mua đủ các loại thực phẩm cần thiết và thay đổi thức ăn cho đỡ nhàm chán, hợp khẩu vị, thời tiết mà vẫn đảm bảo đủ nhu cầu dinh dưỡng
* Thức ăn được phân chia thành mấy nhóm? Kể tên các nhóm đó?
=> 4 nhóm Nhóm giàu chất đạm, chất đường bột, chất béo, chất khoáng và vitamin 5/ Dặn dò (1p):
- Về nhà học bài, trả lời câu 1, 2, 3, 4, 5 trang 75 SGK
- Chuẩn bị tiếp phần nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể