Tiểu luận thực tập sư phạm Mỹ thuật

Tiểu luận thực tập sư phạm vẽ Mỹ thuật tham khảo

PHIẾU NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ VÀ CHẤM ĐIỂM

Tên đề tài:

“ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANG TRÍ BẬC THCS ”

Học viên thực hiện: Nguyễn Thị Dung

Lớp : ĐHSPMT K4 hệ vừa làm vừa học

1 Ý thức trách nhiệm, phương pháp làm việc của học viên:

………

………

………

………

………

………

2 Nhận xét, đánh giá về nội dung bài viết: ………

………

………

………

………

………

………

………

3 Chấm điểm: ( điểm trung bình chung cuối cùng đã thống nhất giữa nhóm GV chấm) Điểm bằng số: ………… Bằng chữ:………

Hà Nội, ngày……tháng… năm 20

KHOA NGHỆ THUẬT

Giảng viên chấm Giảng viên chấm

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghiên cứu 5

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Dự kiến đóng góp của đề tài 6

B PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lý luận liên quan đến đề tài “Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học phân môn vẽ Trang trí bậc THCS” 7

1.1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy và học phân môn vẽ trang trí ở trường THCS Thị Trấn Cái Tàu 7

1.1.1 Mục đích, vai trò, nội dung cơ bản của phân môn vẽ trang trí ở bậc THCS: 7

1.1.2 Khái quát về trang trí: 8

1.1.3 Nguồn gốc và sự phát triển của nghệ thuật trang trí: 6

1.2 Một số tính chất của phân môn Vẽ trang trí: 12

1.2.1 Tính khoa học cơ bản trong Trang trí .12

1.2.2 Tính thực tiễn trong Trang trí đối với trường THCS 13

1.2.3 Họa tiết trang trí dân tộc: 14

Chương 2: Thực trạng của đề tài nghiên cứu về việc đổi mới phương pháp giảng dạy phân môn vẽ trang trí bậc THCS 17

2.1 Đặt điểm tình hình 17

2.1.1 Thuận lợi 17

2.1.2 Khó khăn 17

2.4 Kết quả của thực trạng trên 20

2.5 Kết quả đạt được trong năm học vừa qua 20

Chương 3: Những kết quả cụ thể khi áp dụng vào thực tiễn 22

1 Kết quả nghiên cứu……… 22

C.PHẦN KẾT LUẬN: 1 Kết luận 23

2 Kiến nghị 23

3 Tài liệu tham khảo 26

“ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANG TRÍ BẬC

THCS”

A ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài:

- Mĩ thuật là một trong những môn nghệ thuật, là môn học đòi hỏi sáng tạo,

luôn luôn sáng tạo từ cái có thực

- Mĩ thuật là bộ môn đồng nghĩa với việc học và cảm thụ cái đẹp trong cuộcsống, nó giúp nuôi dưỡng tinh thần cho học sinh và là cầu nối cho việc học tốthơn cho những môn học khác Đồng thời nuôi dưỡng tình cảm thẩm mỹ và giáodục thẩm mỹ cho thế hệ tương lai Ngoài ra, học Mĩ thuật còn giúp con người tựtạo ra cái đẹp theo ý mình và thưởng ngoạn nó ngay trong sinh hoạt thường ngàycủa chính họ, làm cho cuộc sống thêm hài hòa và hạnh phúc

- Nhà trường ngày nay ngoài việc truyền thụ kiến thức khoa học kỹ thuậtnhư các môn tự nhiên xã hội, còn phải chú ý đến GD thẩm mỹ, nhân cách chohọc sinh, nhằm đào tạo các em trở thành những con người phát triển toàn diện vềmọi mặt để xây dựng đất nước đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ ngày càng cao và càngphức tạp của xã hội Cho nên môn học Mĩ thuật góp phần quan trọng trong giáodục nhân cách, đạo đức cho học sinh hoàn thiện hơn, từ đó vun đắp một hànhtrang đầy ấp lòng nhân ái và sự bao dung của con người cũng như mỗi học sinhhọc môn Mĩ thuật sẽ giúp trí tưởng tượng và óc sáng tạo của học sinh luôn luônđược mở mang nhờ đặc thù của môn học Mỗi bài học Mĩ thuật sẽ là khám phámới làm cho học sinh duy trì được hứng thú học tập Trên cơ sở kiến thức môn

biết cách chọn lựa họa tiết, phân chia bố cục, tìm hòa sắc chung sao cho phù hợp,thì bài vẽ trang trí sẽ đẹp hơn, tốt hơn, các em sẽ cảm thấy yêu thích khi học phân

môn này Chính vì lý do này nên tôi đã chọn đề tài : “ Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học phân môn vẽ trang trí bậc THCS” Và

tôi đã thử nghiệm cho HS khối 6, 7, 8, 9 tại trường THCS Thị Trấn Cái Tàu,trong 2 năm vừa qua, thì kết quả thu được hết sức khả quan trong phân môn trangtrí này Và tôi hy vọng rằng có thể đóng góp một phần nhỏ bé của mình trongviệc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực nhất nhằm mục đích nângcao chất lượng dạy và học bộ môn Nghệ thuật này ở tại các trường THCS

2 Mục đích nghiên cứu:

- Nhằm phát huy trí tưởng tượng, óc quan sát

- Giúp học sinh bộc lộ sự phát triển trí tuệ, cảm quan với thế giới đồ vậtxung quanh một cách tự nhiên thông qua bài vẽ

- Giúp học sinh ngày càng yêu thích môn Mĩ thuật, hình thành thế giới quan,nhân sinh quan thẩm mỹ Đây cũng là yếu tố giúp học sinh học tốt những mônkhác

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Gồm có 3 nhiệm vụ cơ bản sau:

- Nghiên cứu một số vấn đề trong phân môn vẽ trang trí

- Nghiên cứu thực trạng dạy và học phân môn vẽ trang trí khối 6,7,8,9 ởtrường THCS Thị Trấn Cái Tàu

- Đề xuất một số phương pháp nhằm nâng cao chất lượng các bài vẽ trangtrí

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:

- Phương pháp dạy học trong phân môn vẽ Trang trí

- Tại trường THCS Thị Trấn Cái Tàu

5 Các phương pháp nghiên cứu:

- Để thực hiện các phương pháp nghiên cứu trong đề tài nghiên cứu tôi kếthợp hai phương pháp đó là phương pháp nghiên cứu lý thuyết và phương phápnghiên cứu thực tiễn

6 Dự kiến những đóng góp của đề tài:

- Với đề tài này ngoài việc đóng góp cho bản thân nó còn đóng góp cho cácđồng nghiệp khác Do tính chất của đề tài này còn mang tính khả thi nên tôi hyvọng có thể được đưa ra áp dụng rộng rãi ở các đơn vị trường THCS, vùng, miềnkhác nhau Để nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy phân môn này

B PHẦN NỘI DUNG:

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI “ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANG

1.1.1.1 Mục đích của việc học phân môn vẽ trang trí:

- Trong chương trình Mĩ thuật ở THCS, vẽ trang trí có vị trí quan trọng

nhằm phát huy trí tưởng tượng sáng tạo, làm giàu cảm xúc thẩm mỹ cho học sinh,trên cơ sở GV cung cấp những kiến thức cơ bản về phân môn vẽ trang trí.Từnhững kiến thức và những kỹ năng cơ bản đó, HS có khả năng cảm thụ được vẻđẹp của thiên nhiên và cuộc sống xung quanh qua những hình tượng được kháiquát hóa, điển hình hóa bằng ngôn ngữ đặc trưng của hội họa là hình mảng,đường nét, màu sắc, đậm nhạt, được bố cục theo nguyên tắc của nghệ thuật trangtrí

1.1.1.2 Vai trò của phân môn vẽ trang trí:

- Trang trí xuất phát từ thực tế đời sống, nó phản ánh cuộc sống nhưngkhông rập khuôn, luôn tạo ra cái mới cái lạ, cái đẹp theo nhiều hình, nhiều vẻkhác nhau (từ bố cục, hình mảng, đến họa tiết, màu sắc…) Như vậy có thể nói,trang trí có đặc điểm nổi bậc là yêu cầu người học phải luôn luôn suy nghĩ, sángtạo không ngừng để có những bài vẽ đa dạng, phong phú, đẹp về hình dáng, vềmàu sắc Vì thế, học vẽ trang trí sẽ tạo cho HS năng lực làm việc dám nghĩ, dámlàm, dám thay đổi, mong muốn có hiệu quả để làm nên những cái đẹp khác nhau

- Trong chương trình Mĩ thuật ở THCS phân môn vẽ trang trí có vị tríquan trọng, nó có mối quan hệ chặc chẽ với các phân môn khác, hỗ trợ các emhọc tốt hơn những môn học chính.

1.1.2 Khái quát về trang trí:

1.1.2.1 Khái niệm trang trí:

- Trang trí là nghệ thuật sắp xếp đường nét, hình mảng, họa tiết, hìnhkhối, đậm nhạt màu sắc…để tạo nên một sản phẩm đẹp, phù hợp với nội dung vàđáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ cho con người

1.1.2.2 Trang trí gồm có 2 loại:

a Trang trí cơ bản:

- Gồm có trang trí hình vuông, trang trí hình tròn, trang trí hình chữ

nhật và một số hình thức khác như trang trí đường diềm…

- Trang trí cơ bản là phối hợp các yếu tố: hình mảng, đường nét vàmàu sắc Họa tiết trong trang trí cơ bản thường là cỏ, cây, hoa, lá, chim, thú…những hình ảnh đó được ghi chép từ thực tế, sau đó được vẽ đơn giản hóa, cáchđiệu hóa cho hình nét có tính thẩm mỹ, giàu tính trang trí hơn Những họa tiếtnày khi đưa vào trang trí đòi hỏi phải có tính cách điệu cao về hình và màu sắc.Cấu trúc của họa tiết thường được sắp xếp đăng đối, xen kẽ hoặc nhắc lại…

- Màu sắc trong trang trí cơ bản không phụ thuộc vào nội dung họatiết mà yêu cầu hài hòa trong một tổng thể chung

- Yêu cầu chung của một bài vẽ trang trí cơ bản là sắp xếp các hìnhmảng, các họa tiết, tổ chức đường nét, điều phối màu sắc, phân bố đậm nhạt, kếtcấu có nhịp điệu để có được một bố cục chặc chẽ, hợp lý (họa tiết chọn lọc, mangtính cách điệu cao, màu sắc đẹp, hài hòa và hấp dẫn, tính thẩm mỹ cao)

b Trang trí ứng dụng:

- Trong cuộc sống hàng ngày, có rất nhiều đồ vật mà ta sử dụng nhưbát, đĩa, ấm chén, lọ, khăn bàn, quần áo v.v , tất cả đều có họa tiết làm đồ vật đóthêm đẹp, hấp dẫn và có giá trị thẩm mỹ cao hơn Những hình trang trí đó rấtphong phú và đa dạng, tạo cho người xem cảm giác gần gũi hơn với cuộc sốngsinh hoạt hàng ngày Đó chính là nét nổi bật của trang trí ứng dụng

- Các sản phẩm trang trí ứng dụng trong đời sống như: Trang tríviên gạch hoa, cái đĩa, cái khay, tranh trang trí, tranh cổ động, tranh quảng cáo,tem, bìa sách…ở trường THCS có các bài vẽ như trang trí báo tường, trang trí bìasách, trang trí khăn trải bàn, tạo dáng và trang trí lọ cắm hoa…

- Trang trí ứng dụng là vận dụng những kiến thức của trang trí cơbản để trang trí một không gian, một đồ vật hay một bề mặt nào đó ( Như trangtrí một quãng trường, một công viên, hay trang trí nội thất một căn phòng làmviệc hay phòng ở …tạo dáng và trang trí các đồ vật phục vụ cho sinh hoạt hàngngày như bàn, ghế, cốc, bát, các đồ điện gia dụng

- Trong trang trí ứng dụng, không gian và các bề mặt trang trí rất đadạng, nhưng nhìn chung đều là biến thể từ các dạng gốc của hình cơ bản (hìnhvuông, hình chữ nhật, hình tròn…) Yêu cầu của trang trí ứng dụng rất khác nhau(tùy theo từng trường hợp cụ thể của từng không gian, từng đồ vật với các mụcđích sử dụng khác nhau) Trang trí ứng dụng đều nhằm làm đẹp trên cơ sở đảmbảo các nguyên tắc tiện dụng của đồ vật

Hình 1.2: Một số bài trang trí ứng dụng

1.1.3 Nguồn gốc và sự phát triển của nghệ thuật trang trí:

1.1.3.1 Nguồn gốc

- Nghệ thuật trang trí được hình thành và phát triển qua quá trình lao

động sản xuất và đấu tranh sinh tồn của con người Kể từ thời sơ khai của lịch sử,khi con người còn ở trong hang động, sống dọc theo các triền sông, họ đã biết sửdụng những công cụ thô sơ như đoạn cây, hòn đá là công cụ đào bới, săn bắt đểsinh sống Dần dần họ làm cho những công cụ đó hoàn hảo và dể sử dụng hơn,

họ biết đánh dấu và khẳng định đồ vật của mình, cứ như thế dần dần họ làm ranhững hình trang trí đẹp mắt cho những đồ vật họ chế tác ra

- Tại các di khảo cổ được biết đến, người ta tìm thấy các hình khắc vạchtrên các hang, vách đá mô tả cảnh săn bắt như hang Ô-ri-nhắc (pháp), An-ta-ru-ra(Nga)…Những hình khắc mô tả cảnh sinh hoạt hay tôn giáo như Kim tự tháp AiCập…cùng với các dân tộc khác nhau trên trái đất, người Việt cổ cũng có nhữngphát triển tương tự về Mĩ thuật trang trí của mình trên các đồ dùng thực dụngbằng gỗ, đá, sắt…Những nét chạm khắc trên mặt trống đồng Ngọc Lũ, trốngđồng Đông Sơn ở thời kì đồ đồng có sự hài hòa, tinh tế và rất chặc chẽ trong bốcục sắp xếp cũng như phong cách tạo hình, thể hiện một nền văn hóa phát triểncao

- Bản thân trang trí hết sức khoa học, khoa học về cách sắp xếp, khoa học

về cách sử dụng màu sắc Một bức tường được sơn màu xanh nhạt sẽ cho ta cảmgiác mát mẻ, khi sơn màu hồng ta thấy ấm áp Một bức tranh treo trong phòngkhách khác với nội dung bức tranh ở phòng ăn Vì vậy, chúng ta thấy trang tríkhông chỉ có đẹp mà còn hết sức khoa học

- Nội dung cơ bản trong trang trí ở THCS bao giờ cũng bắt nguồn từ tínhvừa sức, học sinh tiếp thu được một cách thoải mái phù hợp với khả năng nhậnthức của các em Giáo viên phải nắm vững đối tượng để truyền thụ kiến thức phùhợp với khả năng nhận thức của học sinh Một số giáo viên ít chú trọng đến sựtiếp thu của học sinh, giảng lý thuyết liên miên, trình bày nhiều kiến thức, sửdụng nhiều ngôn từ khó hiểu khiến bài giảng không đạt yêu cầu Ngược lại, nhiềugiáo viên biết định mức kiến thức cơ bản, truyền thụ có trọng tâm, coi trọng khâuthực hành đã đem lại kết quả tốt đẹp

1.2.2 Tính thực tiễn trong trang trí đối với trường THCS.

- Nghệ thuật trang trí bao giờ cũng gắn liền với đời sống Nó bắt nguồn từcuộc sống và trở lại phục vụ cho cuộc sống, vì vậy mà chương trình, nội dungdạy học trang trí ở trường THCS phải được quan tâm gắn với đời sống của họcsinh và xã hội Có những bài tưởng là trang trí đơn giản (trang trí nhãn vỡ) nhưngthực chất có sự liên quan rất phong phú của những bài trang trí cơ bản (trang tríhình chữ nhật, trang trí ứng dụng…) hoặc trong trang trí trại hè, một bài gắn liềnvới đời sống sinh hoạt của học sinh được thể hiện bằng nhiều kiến thức tổng hợp(kiến thức kẻ chữ, trình bày, sắp xếp và bao quát…)

- Nội dung các bài trang trí trong chương trình học ở THCS đều gắn liềnvới sinh hoạt của học sinh, đòi hỏi học sinh luôn luôn tìm tòi, sáng tạo như cácbài: Trang trí hộp mứt, trang trí trại hè, trang trí báo tường, trang trí lọ hoa, trangtrí bìa lịch, trang trí mặt nạ, trang trí túi xách…

- Bên cạnh đó giáo viên cũng cần quan tâm khi dạy các bài có trang trí ứngdụng:

+ Hướng dẫn học sinh không sao chép, bắt trước những đồ vật có sẵn

+ Khuyến khích học sinh tìm tòi, linh hoạt gây ý thức tự tạo cho mìnhmột sản phẩm độc đáo để sử dụng (tự làm lấy bìa lịch để treo, tự làm lấy tờ thờikhóa biểu hoặc vẽ trên đĩa treo tường…).

+ Hướng dẫn các em quan tâm đến nghệ thuật trang trí ứng dụng mangtính thực tiễn và chú ý đến cách vận dụng những kiến thức trang trí cơ bản vàotrang trí ứng dụng

1.2.3 Họa tiết trang trí dân tộc:

- Nước ta là một nước đa dân tộc cho nên mỗi dân tộc đều có nền văn hóariêng Dân tộc nào cũng có màu sắc và những nét riêng biệt Nhìn vào lịch sử,chúng ta thấy thể hiện rõ nhất ở hoa văn, họa tiết cổ trong các đồ dùng (trốngđồng, mũi tên, thuyền bè, cán dao, thổ cẩm…) Trên các đình chùa, lăng tẩm (hoavăn trên các bia đá, họa tiết chim lạc ở trống đồng và họa tiết con rồng, conphượng hoặc họa tiết hoa sen trên các kèo cột…) Để có những họa tiết vốn cổdân tộc không phải dễ dàng

- Nói đến trang trí Việt Nam ta không thể không nhắc đến những nghệnhân đã sáng tạo một cách tuyệt vời những công trình kiến trúc, những bức chạm

gỗ, chạm đá để lại cho chúng ta một gia tài quý báu mà điển hình phát triển cao làthời Lý, Trần

- Trong chương trình THCS có một bài về vốn cổ dân tộc, ngoài việc tìmhiểu, sưu tầm các tư liệu quý báu cho phần bài giảng nhằm nâng cao lòng tự hàodân tộc, khâm phục tài nghệ của ông cha ta

- Giáo viên lưu ý:

+ Cho học sinh chép nhiều họa tiết dân tộc (hoa sen, hoa cúc, mặt trời…)nhằm giúp các em quen tay đưa nét vẽ mềm mại đồng thời thuộc lòng những họa

Họa tiết hoa sen cách điệu

Họa tiết trang trí đường Diềm

\

Họa tiết vốn cổ dân tộc

Họa tiết hình con rồng

Họa tiết vốn cổ dân tộc

Hình 1.3: Một số họa tiết dân tộc

Chương 2

THỰC TRẠNG CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU VỀ VIỆC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANG TRÍ

Mĩ thuật, sách đọc thêm và các tài liệu tham khảo khác rất hiếm Giáo viên phải

tự tìm tài liệu, sưu tầm ĐDDH Trong khi đó yêu cầu của bộ môn lại cần phải cónhiều tài liệu tham khảo như: Tranh, ảnh và mẫu vẽ…

tập trung cho các môn chính, lo cho thi, lo đánh giá, phần nào bỏ qua sao lãngmôn Mĩ thuật Hơn nữa do thiếu phương tiện học tập, phương pháp thực hànhthiếu linh hoạt, nên bài vẽ của các em thường khô cứng, thiếu phóng khoáng, đôikhi gò bó, công thức.

2.2 Nhận xét về thực trạng giảng dạy phân môn vẽ trang trí ở trường THCS Thị Trấn Cái Tàu

- Đối với môn Mĩ thuật nói chung và phân môn vẽ trang trí nói riêng thì quaquá trình giảng dạy, thực nghiệm tại trường THCS Thị Trấn Cái Tàu tôi nhậnthấy rằng những học sinh cảm thấy hứng thú, yêu thích bộ môn này không nhiều.Thông qua việc phỏng vấn, phát phiếu điều tra cho các em thì kết quả thu được làchỉ có 47/ 98 Phiếu chiếm khoảng 46, 06%

- Qua kết quả trên có thể cho thấy rằng đa số các em không thích học bộmôn Mĩ thuật này

- Bên cạnh đó tôi còn điều tra thêm trong bốn phân môn Mĩ thuật thì các emthấy hứng thú với phân môn nào nhất thì đa số các em chọn phân môn vẽ trangtrí Vì những phân môn khác vẽ mang tính rập khuôn, còn vẽ trang trí thì được tự

do sáng tạo, màu vẽ phóng khoáng, …đặc biệt các em thích vẽ trang trí ứng dụnghơn vì vẽ trang trí cơ bản vẫn còn mang sự gó bó, về bố cục, hình mảng, màu sắc,

….tạo sự nhàm chán Còn vẽ trang trí ứng dụng thì các em được thoải mái hơntrong tư duy, sáng tạo

2.3 Những nguyên nhân ảnh hưởng đến viêc dạy và học phân môn vẽ trang trí ở trường THCS Thị Trấn Cái Tàu

- Trường THCS Thị Trấn Cái Tàu là một ngôi trường nằm ngay trên Quốc

lộ Đây là một ngôi trường ở gần Thị Trấn nên lượng học sinh cũng khá đông