Chương I Pháp luật đại cương

CHƯƠNG ILÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT... …một giai đoạn phát triển nhất định… …luôn luôn vận động, phát triển… …và sẽ tiêu vong khi những điều kiện cho sự tồn tại và phát triển khô

Trang 1

PHÁP LU T Đ I C Ậ Ạ ƯƠ NG

Gi ng viên: Tr n Th Liên H ng ả ầ ị ươ

B môn Pháp lu t Th ng m i Qu c t - Khoa Lu t ộ ậ ươ ạ ố ế ậ

Email: huongttl@ftu.edu.vn

Trang 3

TÀI LI U H C T P Ệ Ọ Ậ

Tài li u b t bu cệ ắ ộ

•Giáo trình Pháp lý đ i c ng, NXB Giáo d c, 2008ạ ươ ụ

•B Lu t Dân s Vi t Nam 2005ộ ậ ự ệ

Trang 5

• Lu t Qu c t , NXB Công an Nhân dân, 2008ậ ố ế

• T pháp Qu c t , NXB Công an Nhân dân, 2008ư ố ế

• …

Trang 6

www.vietlaw.gov.vn

www.moj.gov.vn

www.luatvietnam.vn

Trang 8

N I DUNG MÔN H C Ộ Ọ

• Ch ng I: Lý lu n v Nhà n c và Pháp lu tươ ậ ề ướ ậ

• Ch ng II: T ng quan v Pháp lu t Dân s Vi t Namươ ổ ề ậ ự ệ

• Ch ng III: Công pháp qu c tươ ố ế

• Ch ng IV: T pháp qu c tươ ư ố ế

Trang 9

CHƯƠNG I

LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC

VÀ PHÁP LUẬT

Trang 10

CH ƯƠ NG I: LÝ LU N V NHÀ N Ậ Ề ƯỚ C VÀ

PHÁP LU T Ậ

I Đ i t ng nghiên c u c a môn h c ố ượ ứ ủ ọ

II Ngu n g c, b n ch t c a Nhà n c và Pháp lu t ồ ố ả ấ ủ ướ ậ

III Các ki u, hình th c, ch c năng c a Nhà n c và Pháp lu t ể ứ ứ ủ ướ ậ

IV Nhà n c và pháp lu t c a giai c p bóc l t ướ ậ ủ ấ ộ

V Nhà n c và Pháp lu t XHCN ướ ậ

Trang 11

I Đ I TỐ ƯỢNG NGHIÊN C U C A MÔN H C (GIÁO Ứ Ủ Ọ

TRÌNH)

Trang 12

II NGU N G C, B N CH T C A NHÀ N Ồ Ố Ả Ấ Ủ ƯỚ C VÀ PHÁP LU T Ậ

A Ngu n g c, b n ch t c a Nhà n c ồ ố ả ấ ủ ướ

B Ngu n g c, b n ch t c a Pháp lu t ồ ố ả ấ ủ ậ

Trang 14

A NGU N G C, B N CH T C A NHÀ N Ồ Ố Ả Ấ Ủ ƯỚ C

1 NGU N G C C A NHÀ N Ồ Ố Ủ ƯỚ C (TI P) Ế

- Ch nghĩa Mác – Lênin v Nhà n c và Pháp lu t:ủ ề ướ ậ

•Nhà n c và Pháp lu t ướ ậ không phải là nh ng hi n t ng xã ữ ệ ượ

h i ộ vĩnh c u ử và b t bi n ấ ế

•Nhà n c và Pháp lu t ướ ậ ch xu t hi n ỉ ấ ệ khi xã h i loài ng i ộ ườ

đã phát tri n đ n ể ế 1 giai đo n nh t đ nh ạ ấ ị , chúng s luôn v n ẽ ậ

đ ng, phát tri n, và s tiêu vong khi nh ng đi u ki n cho s ộ ể ẽ ữ ề ệ ự

t n t i và phát tri n c a chúng không còn n aồ ạ ể ủ ữ

Trang 15

…một giai đoạn

phát triển nhất

định…

…luôn luôn vận động, phát

triển…

…và sẽ tiêu vong khi những điều kiện cho sự tồn tại và phát triển không còn nữa

Quá trình phát triển của xã hội loài người

Trang 19

M i ng i trong Th t c đ u t do, bình đ ng v i nhau, ọ ườ ị ộ ề ự ẳ ớkhông m t ai có đ c quy n đ c l i đ i v i ng i khácộ ặ ề ặ ợ ố ớ ườ

Th t c t ch c theo quan h huy t th ngị ộ ổ ứ ệ ế ố

Đ ng đ u là T c tr ng (Th lĩnh quân s )ứ ầ ộ ưở ủ ự

Th t c không có b t kỳ ị ộ ấ c quan c ng ch ơ ưỡ ế nào

Trang 20

Bộ máy cưỡng chế

Trang 23

A NGU N G C, B N CH T C A NHÀ N Ồ Ố Ả Ấ Ủ ƯỚ C

1 NGU N G C C A NHÀ N Ồ Ố Ủ ƯỚ C (TI P) Ế

B S TAN RÃ C A T CH C TH T C VÀ S XU T HI N C A NHÀ N Ự Ủ Ổ Ứ Ị Ộ Ự Ấ Ệ Ủ ƯỚ C

- L c l ng s n xu t ngày càng phát tri nự ượ ả ấ ể

- Năng su t lao đ ng ngày càng tăngấ ộ

- Phân công lao đ ng t nhiên ph i đ c thay th b ng ộ ự ả ượ ế ằ

phân công lao đ ng xã h iộ ộ

- Xã h i phân chia thành k giàu, ng i nghèo – ng i bóc ộ ẻ ườ ườ

l t và ng i b bóc l tộ ườ ị ộ

 Nhà nước ra đ iờ

Trang 24

Nguyên nhân/ ngu n g c ra đ i c a Nhà n c: ồ ố ờ ủ ướ -Ti n đ v m t kinh t :ề ề ề ặ ế

-Ti n đ v m t xã h i: ề ề ề ặ ộ

Trang 25

nh m duy trì, n đ nh tr t t xã h iằ ổ ị ậ ự ộ

Trang 26

2 KHÁI NI M VÀ B N CH T C A NHÀ NỆ Ả Ấ Ủ ƯỚC (TI P)Ế

Trang 27

2 KHÁI NI M VÀ B N CH T C A NHÀ NỆ Ả Ấ Ủ ƯỚC

B B N CH T (TI P)Ả Ấ Ế

B n ch t c a Nhà n c th hi n 2 m t: ả ấ ủ ướ ể ệ ở ặ -B n ch t ả ấ giai c p ấ c a Nhà n c ủ ướ

-B n ch t ả ấ xã h i ộ c a Nhà n c ủ ướ

Trang 29

SO SÁNH NHÀ N ƯỚ C VÀ TH T C Ị Ộ

Tiêu chí Nhà n ướ c Th t c ị ộ

Quy n l c xã h i ề ự ộ Thu c v 1 giai c p nh t đ nh ộ ề ấ ấ ị Thu c v m i ng i trong Th ộ ề ọ ườ ị

t c ộ

Trang 30

B NGU N G C VÀ B N CH T C A PHÁP LU T Ồ Ố Ả Ấ Ủ Ậ

1 Ngu n g c c a Pháp lu t ồ ố ủ ậ

2 B n ch t c a Pháp lu t ả ấ ủ ậ

Trang 31

B NGU N G C VÀ B N CH T C A PHÁP LU T Ồ Ố Ả Ấ Ủ Ậ

1 NGU N G C C A PHÁP LU T Ồ Ố Ủ Ậ

Trang 32

B NGU N G C VÀ B N CH T C A PHÁP LU T (TI P) Ồ Ố Ả Ấ Ủ Ậ Ế

2 KHÁI NI M, B N CH T C A PHÁP LU T Ệ Ả Ấ Ủ Ậ

a Khái ni mệ

Pháp lu t là nh ng quy t c ậ ữ ắ đi u ch nh hành vi ề ỉ c a con ủ

ng i, do ườ nhà n c ban hành ướ và có tính c ng ch ưỡ ế

b B n ch tả ấ

Pháp lu t là ậ ý chí c a giai c p th ng tr ủ ấ ố ị đ c đ lên thành ượ ề

lu t và ý chí đó ậ do đi u ki n sinh ho t v t ch t ề ệ ạ ậ ấ c a xã h i ủ ộquy t đ nhế ị

Trang 34

III CÁC KI U, HÌNH TH C, CH C NĂNG C A NHÀ Ể Ứ Ứ Ủ

N ƯỚ C VÀ PHÁP LU T Ậ

1 Các ki u, hình th c, ch c năng c a Nhà n c ể ứ ứ ủ ướ

2 Các ki u, hình th c, ch c năng c a Pháp lu tể ứ ứ ủ ậ

Trang 35

III CÁC KI U, HÌNH TH C, CH C NĂNG C A NHÀ N Ể Ứ Ứ Ủ ƯỚ C VÀ PHÁP LU T Ậ

1 CÁC KI U, HÌNH TH C, CH C NĂNG C A NHÀ N Ể Ứ Ứ Ủ ƯỚ C

a Ki u Nhà n cể ướ

- Khái ni m: Ki u nhà n c là khái ni m dùng đ ch ệ ể ướ ệ ể ỉ

nh ng nhà n c ra đ i trên cùng m t c s kinh t và ữ ướ ờ ộ ơ ở ế

có cùng b n ch t giai c p nh t đ nhả ấ ấ ấ ị

- Ki u Nhà n c do quan h s n xu t và do b n ch t giai ể ướ ệ ả ấ ả ấ

c p c a Nhà n c quy t đ nhấ ủ ướ ế ị

Trang 36

-Nhà n c TBCN ướ -Nhà n c XHCN ướ

Trang 37

- Nhà n c Chi m h u nô lướ ế ữ ệ

Trang 38

1 CÁC KI U, HÌNH TH C, CH C NĂNG C A NHÀ N Ể Ứ Ứ Ủ ƯỚ C (TI P) Ế

B HÌNH TH C C A NHÀ N Ứ Ủ ƯỚ C

Hình th c nhà n c đ c phân lo i theo hai tiêu chí: ứ ướ ượ ạ

-Phân lo i theo tiêu chí v m t t ch c:ạ ề ặ ổ ứ

- Phân lo i theo tiêu chí v m t chính th : ạ ề ặ ể

Trang 39

B HÌNH TH C C A NHÀ N Ứ Ủ ƯỚ C (TI P) Ế

- Phân lo i theo tiêu chí v m t t ch c:ạ ề ặ ổ ứ

– Nhà n c đ n nh t: Ch có 1 h th ng c quan quy n l c t i ướ ơ ấ ỉ ệ ố ơ ề ự ốcao duy nh t th c hi n ch quy n qu c gia, th ng nh t t trung ấ ự ệ ủ ề ố ố ấ ừ

Trang 40

Trang 41

Chính th quân ch : ể ủ là hình th c trong đó quy n l c t i cao c a ứ ề ự ố ủ nhà n ướ ậ c t p trung trong tay (toàn b hay m t ph n) ng ộ ộ ầ ườ ứ i đ ng

đ u nhà n ầ ướ c theo nguyên t c th a k ắ ừ ế

Quân ch chuyên ch : ng i đ ng đ u nhà n c có quy n l c ủ ế ườ ứ ầ ướ ề ự

tuy t đ i (VD: Oman, Qatar, R p Saudi và Vatican.) ệ ố Ả ậ

Quân ch l p hi n: ng i đ ng đ u nhà n c ch n m m t ph n ủ ậ ế ườ ứ ầ ướ ỉ ắ ộ ầ quy n l c t i cao, ph n còn l i do qu c h i/ ngh vi n n m gi ề ự ố ầ ạ ố ộ ị ệ ắ ữ

Trang 42

Chính th c ng hòa: ể ộ quy n l c t i cao c a nhà n ề ự ố ủ ướ c thu c v m t c quan ộ ề ộ ơ

đ ượ c b u ra trong th i gian nh t đ nh ầ ờ ấ ị

Trang 43

C CH C NĂNG C A NHÀ N Ứ Ủ ƯỚ C

- Ch c năng đ i n i: ứ ố ộ

– Tr n áp s ph n kháng c a giai c p đ i l p nh m b o v l i ích và ấ ự ả ủ ấ ố ậ ằ ả ệ ợquy n th ng tr c a giai c p th ng tr ề ố ị ủ ấ ố ị

– T ch c xây d ng kinh t ph c v l i ích c a giai c p th ng tr , xây ổ ứ ự ế ụ ụ ợ ủ ấ ố ị

– B o v đ t n c ch ng s xâm lăng c a n c ngoài ả ệ ấ ướ ố ự ủ ướ

– Thi hành chính sách đ i ngo i ph c v quy n l c c a giai c p th ng ố ạ ụ ụ ề ự ủ ấ ố

tr , m r ng quan h h p tác qu c t v i b n bè trên toàn th gi i ị ở ộ ệ ợ ố ế ớ ạ ế ớ

Trang 44

1 CÁC KI U, HÌNH TH C, CH C NĂNG C A PHÁP LU T Ể Ứ Ứ Ủ Ậ

a Ki u pháp lu t: ể ậ

- Ki u PL g n li n v i ki u nhà n c vì do Nhà n c ch đ nh raể ắ ề ớ ể ướ ướ ế ị

- Ki u PL nói lên b n ch t c a pháp lu t: ph c vu cho giai c p nào, ể ả ấ ủ ậ ụ ấ

chuyên chính đ i v i giai c p nào ố ớ ấ

Trang 45

1 CÁC KI U, HÌNH TH C, CH C NĂNG C A PHÁP LU T (TI P) Ể Ứ Ứ Ủ Ậ Ế

b Hình th c Pháp lu tứ ậ

-Khái ni m: Là cách th c mà giai c p th ng tr s d ng đ ệ ứ ấ ố ị ử ụ ểnâng ý chí c a mình lên thành lu tủ ậ

-Các hình th c pháp lu t:ứ ậ

– T p quán pháp ậ

– Ti n l phápề ệ

– Văn b n pháp lu t ả ậ

Trang 46

Trang 47

Trang 48

IV CÁC KI U NHÀ N Ể ƯỚ C, PHÁP LU T C A GIAI C P BÓC L T Ậ Ủ Ấ Ộ

1 Ki u Nhà n c, Pháp lu t chi m h u nô lể ướ ậ ế ữ ệ

2 Ki u Nhà n c, Pháp lu t phong ki nể ướ ậ ế

3 Ki u Nhà n c, Pháp lu t t b n ch nghĩaể ướ ậ ư ả ủ

Trang 49

V NHÀ N ƯỚ C VÀ PHÁP LU T XHCN Ậ

Trang 51

1 NHÀ N ƯỚ C XHCN (TI P) Ế

b B n ch t c a nhà n c XHCNả ấ ủ ướ

(?) B n ch t c a nhà n c nói chung ả ấ ủ ướ

(?) Giai c p th ng tr trong nhà n c XHCN? ấ ố ị ướ

(?) B n ch t c a nhà n c XHCN? ả ấ ủ ướ

Trang 52

– Chuyên chính vô s n là phát huy quy n làm ch c a nhân dân lao ả ề ủ ủ

đ ng, lãnh đ o nhà n c vô s n đ m b o th ng l i c a CNXH ộ ạ ướ ả ả ả ắ ợ ủ

– Dân ch xã h i ch nghĩa là thu c tính c a nhà n c XHCN ủ ộ ủ ộ ủ ướ

– Nhà n c XHCN luôn gi vai trò tích c c, sáng t o ướ ữ ự ạ

Trang 53

•T ch c h p tác, giúp đ l n nhau gi a các n c anh em XHCN ổ ứ ợ ỡ ẫ ữ ướ

•Tích c c tham gia vào ti n trình toàn c u hóa ự ế ầ

Trang 55

1 NHÀ N ƯỚ C XHCN (TI P) Ế

d H th ng chuyên chính vô s n trong nhà n c XHCN ệ ố ả ướ

-Khái ni m: ệ là m t b máy m m d o và t ng đ i r ng rãi, qua ộ ộ ề ẻ ươ ố ộ

đó Đ ng liên h ch t ch v i giai c p và qu n chúng và thông ả ệ ặ ẽ ớ ấ ầ qua đó chuyên chính c a giai c p đ c th c hi n d i s lãnh ủ ấ ượ ự ệ ướ ự

Trang 60

1 PHÁP LU T XHCN Ậ

d Các ph m trù liên quan đ n pháp lu t XHCN (ti p) ạ ế ậ ế

(2) Quy ph m PL XHCN ạ

-Khái ni m: ệ là nh ng quy t c x s chung, do Nhà n c ban hành và ữ ắ ử ự ướ

đ m b o th c hi n đ đi u ch nh quan h xã h i theo h ng nh t ả ả ự ệ ể ề ỉ ệ ộ ướ ấ

Trang 61

Ng i nào th y ng i khác trong tình tr ng nguy hi m đ n tính ườ ấ ườ ở ạ ể ế

m ng, tuy có đi u ki n mà không c u giúp d n đ n h u qu ng i đó ạ ề ệ ứ ẫ ế ậ ả ườ

Trang 62

Công dân có nghĩa v đóng thu lao đ ng công ích theo quy đ nh ụ ế ộ ị

c a pháp lu t ủ ậ

Ng i t đ 18 tu i tr lên là ng ườ ừ ủ ổ ở ườ i thành niên, ng ườ i ch a đ ư ủ

18 tu i là ng ổ ườ i ch a thành niên ư

Cá nhân có quy n xác đ nh l i gi i tính ề ị ạ ớ

Công dân có quy n t do kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t ề ự ị ủ ậ

Ng i nào đ i x tàn ác, th ng xuyên c hi p, ng c đãi ho c ườ ố ử ườ ứ ế ượ ặ làm nh c ng i l thu c mình làm ng ụ ườ ệ ộ ườ i đó t sát thì b phát tù ự ị

t hai năm đ n b y năm ừ ế ả

Trang 63

d Các ph m trù liên quan đ n pháp lu t XHCN (ti p)ạ ế ậ ế

(3) Quan h PL XHCN ệ

-Khái ni m: ệ là nh ng quan h xã h i nh t đ nh, do pháp lu t đi u ữ ệ ộ ấ ị ậ ề

ch nh, đ c đ m b o b ng s thuy t ph c, c ng ch c a nhà n c ỉ ượ ả ả ằ ự ế ụ ưỡ ế ủ ướ

-Căn c làm phát sinh, thay đ i quan h PL ứ ổ ệ

-Các y u t c a quan h PL XHCH ế ố ủ ệ

Trang 64

d Các ph m trù liên quan đ n pháp lu t XHCN (ti p) ạ ế ậ ế

(3) Quan h PL XHCN ệ

-Căn c làm phát sinh, thay đ i quan h pháp lu t: s ki n pháp lý ứ ổ ệ ậ ự ệ

– S ki n pháp lý: là nh ng s ki n x y ra trong đ i s ng và đ c quy ự ệ ữ ự ệ ả ờ ố ượ

ph m pháp lu t ạ ậ gi đ nh tr c ả ị ướ

– Có hai lo i s ki n pháp lý: ạ ự ệ

Hành vi: x s có ý chí c a con ng iử ự ủ ườ

S bi n: nh ng s ki n phát sinh không ph thu c ý ự ế ữ ự ệ ụ ộchí c a con ng iủ ườ

Trang 66

Ch A bán cho ch B 10kg ru c v i giá 50.000 đ ngị ị ố ớ ồ

Ru c ố

Trang 67

CHỦ THỂ

Trang 69

d Các ph m trù liên quan đ n pháp lu t XHCN (ti p)ạ ế ậ ế(5) Nhà n c pháp quy nướ ề

Định dạng
Số trang	70
Dung lượng	7,37 MB