Muốn viết văn hay, đúng phong cách, học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp của các phân môn Tiếng Việt: học cách dùng từ đặt câu và cảm thụ từ các văn bản đọc; biết cách viết các loại
Trang 1MỤC LỤC
I/Lý do chọn đề tài:
1 Đặt vấn đề
2 Mục đích đề tài
3 Lịch sử đề tài
4 Phạm vi đề tài
II/ Nội dung công việc đã làm:
1 Thực trạng đề tài
2 Nội dung cần giải quyết
3 Biện pháp giải quyết
4 Kết quả chuyển biến của đối tượng
III/ Kết luận:
1 Tóm lược giải pháp
2 Phạm vi đối tượng áp dụng
3 Kiến nghị với các cấp về điều kiện thực hiện( nếu có)
IV/ Phụ lục: (nếu có)
1.Bảng thống kê số liệu, phiếu khảo sát, biên bản tọa đàm, hội nghị, hội thảo khoa học( nếu có)
2 Tư liệu tham khảo( tên tư liệu, tên tác giả, tên nhà xuất bản,năm xuất bản)
3 Các sản phẩm đã làm phục vụ việc thực hiện đề tài( ĐDDH tự làm…)
4 Bảng phân công cụ thể( nếu là loại đề tài làm tập thể)
Trang 2I.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1/ Đặt vấn đề
Phân môn Tập làm văn có tính chất thực hành tổng hợp Nó rèn luyện cho học sinh các kĩ năng sản sinh văn bản nói và viết từ lớp 1 đến lớp 12 và cao hơn nữa Phân môn Tập làm văn góp phần hiện thực hoá mục tiêu của việc dạy và học Tiếng Việt là dạy học sinh sử dụng Tiếng Việt trong đời sống, sinh hoạt, trong quá trình lĩnh hội các tri thức khoa học
Học tiếng Việt là rèn luyện bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết Trong đó
kĩ năng viết rất quan trọng Ngay từ ở lớp 1 học sinh đã học viết Viết gồm hai kĩ năng: Đó là kĩ năng viết chữ và kĩ năng tạo lập văn bản Học sinh luôn phải viết để làm bài tập, làm bài thi, làm luận văn sau này…
Học tập làm văn giúp cho học sinh biết tạo lập văn bản cả dạng nói và dạng viết Muốn viết văn hay, đúng phong cách, học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp của các phân môn Tiếng Việt: học cách dùng từ đặt câu và cảm thụ từ các văn bản đọc; biết cách viết các loại câu; biết viết chữ đẹp, đúng quy cách, đúng chính tả; biết cách trình bày văn bản…
Trong thực tế, các tiết dạy tập làm văn có nhiều đổi mới tích cực Thầy
và trò quan tâm rèn luyện cả hai kĩ năng làm văn nói và viết Nhưng vì khả năng quan sát thu thập thông tin, cách sử dụng từ ngữ để nói và viết còn hạn chế nên hiệu quả của tiết dạy tập làm văn chưa cao Là một giáo viên trực tiếp dạy ở lớp 5, tôi nhận thấy nhất thiết phải có những hình thức, phương pháp mới phù hợp để nâng cao chất lượng giảng dạy ở lớp 5 nói chung và phân môn tập làm văn nói riêng Chính vì vậy tôi mạnh dạn quyết định chọn
đề tài này, hy vọng có một bước cải tiến mới, sáng tạo mới để giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn thể loại tả cảnh
2 Mục đích chọn đề tài:
Với mong muốn cố gắng tìm tòi, đề ra một số phương pháp và hình thức tổ chức lớp học trong tiết dạy tập làm văn ở lớp 5 thể loại tả cảnh nhằm nâng cao hiệu quả của mỗi tiết dạy
Từ những tìm tòi trên, đề tài hy vọng giúp học sinh tiểu học nói chung
và học sinh lớp 5 nói riêng yêu thích học phân môn tập làm văn và có ý thức tích cực học tập rèn luyện kĩ năng viết văn tả cảnh cho HS lớp 5
3 Lịch sử đề tài:
Bản thân đã nghiên cứu và áp dụng đề tài trong năm học 2015-2016 này tại trường Tiểu học Phước Vân đã mang lại hiệu quả cao
4.Phạm vi đề tài:
Trong năm học này, tôi tiếp tục nghiên cứu, bổ sung để nhằm rèn kỹ năng viết văn tả cảnh cho học sinh lớp 5 với đối tượng là học sinh lớp Năm/1 trường tiểu học Phước Vân
Trang 3II/ NỘI DUNG CÔNG VIỆC LÀM:
1 Thực trạng đề tài
Kiến thức và kĩ năng về tập làm văn của học sinh còn khó khăn, chậm, các em chưa tự tin, chưa mạnh dạn, chưa có hứng thú học, nói chưa tự nhiên, nói như đọc, viết không mạch lạc thiếu cảm xúc Học sinh làm bài thường theo một công thức nhất định, có sẵn mà không sáng tạo
Ví dụ:
-Tả mẹ: Các học sinh trong lớp phần lớn đều có bài văn tả mẹ gần giống nhau
-Tả con mèo: cũng chung chung, theo khuôn mẫu như: mắt sáng, lông mượt, đuôi dài, biết bắt chuột…
Học sinh và cả giáo viên đôi khi chưa quan tâm đến quan sát vật thật, cảnh thật để phát hiện ra những cái mới về thế giới xung quanh ta
Học sinh còn hạn chế khi vận dụng kiến thức từ bài đọc, câu chuyện kể…để làm văn Bài làm của học sinh chưa thiết thực với đời sống thực tế của xã hội
Đối với kiểu bài tả cảnh, bài làm của học sinh còn hạn chế cả về nội dung và hình thức Vốn kiến thức đời sống và văn học của các em còn nghèo nàn Các em chưa yêu thích môn văn Một số em làm bài còn cẩu thả, sai chính tả, chưa biết cách tách các phần mở bài, thân bài, kết bài trong bài văn, viết đoạn văn chưa hay Cách diễn đạt còn vụng về, lúng túng, lặp lại ý, bài viết khô khan, không rõ ràng mạch lạc…
Nguyên nhân: một số em lười học, ham chơi, không chịu đọc sách, chưa biết vận dụng kiến thức của các phân môn khác (luyện từ và câu, tập đọc, kể chuyện…) để viết một bài văn cụ thể Khi làm bài học sinh còn dùng
từ địa phương, viết sai ngữ pháp Có em lại chép cả bài văn mẫu một cách máy móc
Về phía giáo viên, hầu hết các tiết trả bài viết, các tiết thực hành, giáo viên chỉ nhận xét ưu, khuyết điểm chung chung Khi chấm bài chưa phê rõ lỗi
cụ thể và cách sửa cho từng học sinh Sau tiết trả bài, học sinh không được viết lại bài cho hay hơn và khắc phục các lỗi mà giáo viên đã phê Tiết trả bài nhìn chung chỉ trả bài và nhận xét chung chung vào bài của các em vì thế chưa đạt được mục đích yêu cầu của tiết dạy…
Cách ra đề văn hiện nay đã có nhiều thay đổi tích cực, tuy nhiên còn chung chung và đơn điệu, chưa phù hợp thực tế sinh động của từng địa phương
Trang 4Tiết học tập làm văn còn nhàm chán, các giáo viên ít chọn để thao giảng, dự giờ, thi giáo viên giỏi… chính vì giáo viên chưa tự tin, chưa chịu khó đầu tư thời gian, công sức và trí tuệ cho từng tiết dạy tập làm văn cụ thể
Thống kê chất lượng môn Tập làm văn đầu năm
Thời gian Sĩ số Bài viết đảm bảo bố cục,
câu văn gãy gọn, sử dụng hình ảnh so sánh, từ ngữ hay, ít mắc lỗi chính tả,
…
Bài viết chưa đảm bảo bố cục, câu văn còn lủng củng, hay mắc lỗi chính tả
2 Nội dung cần giải quyết:
-GV cần nắm vị trí nhiệm vụ của phân môn tập làm văn thể loại tả cảnh
- Các kĩ năng viết văn tả cảnh cho học sinh lớp 5
- Mở rộng vốn sống, rèn luyện tư duy, bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách cho học sinh
- Đổi mới phương pháp dạy tập làm văn lớp 5 nói chung và kiểu bài tả cảnh nói riêng
3 Biện pháp giải quyết:
Mỗi tiết học tập làm văn phải là một tiết thực hành, cần giảm sự giảng giải của giáo viên để tăng thời gian cho sự luyện tập của học sinh Tuy nhiên, phần lí thuyết của từng kiểu bài cần được truyền đạt chính xác, đầy đủ để soi sáng cho học sinh trong quá trình thực hành Giáo viên phải giúp cho học sinh
viết bài văn giàu cảm xúc, tạo nên “cái hồn”, chất văn của bài làm Luôn nuôi
dưỡng ở các em tâm hồn trong sáng, cái nhìn hồn nhiên, một tấm lòng dễ xúc động và luôn hướng tới cái thiện Giáo viên cần uốn nắn để học sinh tránh thái độ giả tạo, giả dối, hoặc biểu hiện bài làm theo cách sao chép nguyên văn bài mẫu Kết quả cuối cùng của việc dạy tập làm văn là hiệu quả của những bài văn Bài văn hay là bài văn đạt tốt các yêu cầu về nội dung, nghệ thuật và giàu cảm xúc Vậy, trong mỗi giờ tập làm văn, giáo viên cần thực hiện tốt các yêu cầu này Ở lớp 5, để viết bài tập làm văn, học sinh thường trải qua các khâu cơ bản là: Lập dàn ý, trao đổi ý, lời văn qua tiết luyện tập (tập làm văn miệng), làm văn viết, rồi được học tập, rút kinh nghiệm qua giờ trả bài Trong các tiết học này, giáo viên và học sinh sẽ lần lượt giải quyết các yêu cầu trên 3.1/ Tập làm văn là phân môn tận dụng các hiểu biết và kĩ năng về tiếng Việt do các phân môn khác rèn luyện hoặc cung cấp đồng thời góp phần hoàn thiện chúng Để làm được một bài văn nói hoặc viết, người làm phải hoàn thiện cả bốn kĩ năng, nghe, nói, đọc, viết phải vận dụng các kiến thức về
Trang 5Tiếng Việt Trong quá trình vận dụng này, các kĩ năng và kiến thức đó được hoàn thiện và nâng cao dần
Phân môn tập làm văn rèn luyện cho học sinh các kĩ năng sản sinh văn bản (nói, viết) Nhờ vậy Tiếng Việt không chỉ là một hệ thống cấu trúc được xem xét từng phần, từng mặt qua từng phân môn mà trở thành công cụ sinh động trong quá trình giao tiếp, tư duy, học tập Nói cách khác, phân môn tập làm văn đã góp phần hiện thực hoá mục tiêu quan trọng bậc nhất của việc dạy
và học Tiếng Việt, là dạy học sinh sử dụng Tiếng Việt trong đời sống sinh hoạt, trong quá trình lĩnh hội các tri thức khoa học…
Sản phẩm của phân môn tập làm văn là các bài văn viết hoặc nói theo các kiểu bài do chương trình quy định Để làm được các bài văn này, học sinh phải có thêm nhiều kĩ năng khác ngoài các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt, kĩ năng dùng từ, đặt câu Đó là các kĩ năng phân tích đề, tìm ý và lựa chọn ý, kĩ năng lập dàn ý, viết đoạn và liên kết đoạn… các kĩ năng này không được phân vào trong tiếng Việt rèn luyện và phát triển ngoài phân môn tập làm văn Cho nên có thể nói nhiệm vụ cơ bản và chủ yếu của phân môn tập làm văn là giúp học sinh sau một quá trình luyện tập lâu dài và có ý thức, dần dần nắm được cách viết các bài văn theo nhiều loại phong cách khác nhau do chương trình quy định
Thực hiện nhiệm vụ rèn luyện kĩ năng sản sinh văn bản ở dạng nói hay viết, phân môn tập làm văn đồng thời góp phần cùng các môn học khác rèn luyện tư duy, phát triển ngôn ngữ và hình thành nhân cách cho học sinh Phân môn tập làm văn ở tiểu học còn góp phần rèn luyện tư duy hình tượng; từ óc quan sát tới trí tưởng tượng từ khả năng tái hiện các chi tiết đã quan sát được tới khả năng nhào nặn các vật liệu có thực trong đời sống để xây dựng nên nhân vật, xây dựng cốt truyện Khả năng tư duy lôgic của học sinh cũng được phát triển trong các quá trình học các kiểu bài có phong cách nghệ thuật, việc phân tích đề, lập dàn ý… giúp cho khả năng phân tích, tổng hợp, phân loại, lựa chọn… của học sinh được rèn luyện trở nên sắc bén hơn Đồng thời giúp học sinh phát triển vốn động từ, tính từ, tập vận dụng các biện pháp tu từ, so sánh, nhân hoá, hoán dụ…Từ đó tâm hồn và nhân cách của các em được hình thành và phát triển
Nếu như tả người, tả cây cối, con vật, đồ vật, giáo viên có thể hình thành cho các em trình tự tả để ghi nhớ thì tả cảnh lại là điều hết sức khó Vì mỗi cảnh khác nhau, cảm nhận và cách quan sát của mỗi người cũng khác nhau Do đó, để học sinh nắm trình tự thể loại này chỉ có thể nêu cho các em cách tả chung theo thứ tự không gian từ xa đến gần, từ gần ra xa, từ cao xuống thấp hay từ thấp lên cao…
Ví dụ: Đề bài: “ Tả quang cảnh trường em trước buổi học” thì tả từ trong trường ra đến cổng trường… Với thể loại văn tả cảnh, các em thường dễ nhầm lẫn vào tường thuật như với đề “Tả một cảnh đẹp mà em có dịp tham
Trang 6quan”, học sinh thường kể lại đi với ai, bằng xe gì, dọc đường ăn sáng ở đâu, đến nơi mướn phòng thế nào… mà không diễn đạt được cảnh đẹp mình được
ngắm Vì vậy, cần nhấn mạnh cho các em rõ tả cảnh là “vẽ lại hình ảnh bằng
lời văn” Qua bài văn, người đọc có thể tưởng tượng ra cảnh đó như một bức
tranh hay một ảnh chụp trước mắt
3.2/Phân môn tập làm văn bên cạnh việc sử dụng các kĩ năng đã được các phân môn khác hình thành và phát triển Nó còn hình thành và phát triển một hệ thống các kĩ năng riêng và hệ thống kĩ năng này phải gắn liền với quá trình sản sinh văn bản Chính trình độ thành thục của các kĩ năng sản sinh văn bản đã góp phần quan trọng quyết định chất lượng các bài văn viết và nói Như chúng ta đã biết, việc thực hiện một văn bản thường có 4 giai đoạn:
- Giai đoạn định hướng
- Giai đoạn lập chương trình
- Giai đoạn thực hiện hoá chương trình
- Giai đoạn kiểm tra văn bản mới hoàn thành Mỗi giai đoạn trên đòi hỏi một số kĩ năng tương ứng Có thể thấy các nhóm kĩ năng tương ứng như sau:
+ Nhóm kĩ năng chuẩn bị cho việc sinh sản văn bản bao gồm:
- Kĩ năng phân tích đề bài
- Kĩ năng tìm ý và lựa chọn ý
- Kĩ năng xây dựng dàn ý
+ Nhóm kĩ năng viết văn bản bao gồm:
- Các kĩ năng dùng từ, đặt câu
- Các kĩ năng viết đoạn văn, liên kết đoạn thành bài
Trong 4 kĩ năng trên thì 2 kĩ năng sau chủ yếu của phân môn tập làm văn, còn 2 kĩ năng trước là sự thừa hưởng kết quả của các phân môn khác + Nhóm kĩ năng kiểm tra kết quả bao gồm:
- Các kĩ năng phát hiện lỗi
- Các kĩ năng sửa chữa lỗi
Các kĩ năng sản sinh văn bản thường gắn với thao tác tư duy nên khó kiểm soát, khó hướng dẫn rèn luyện, khó đánh giá hơn Biện pháp hữu hiệu là tìm cách xác định sản phẩm của từng thao tác, từ đó nhận xét uốn nắn để học sinh có thể học được các thao tác đúng, rèn được các kĩ năng
Nhiều kĩ năng sản sinh văn bản có quan hệ với đặc điểm phong cách bài văn, chịu ảnh hưởng của vốn hiểu biết và vốn sống của học sinh Ở đây kĩ năng và kiến thức gắn với nhau rất chặt chẽ, hoà quyện vào nhau
Trang 7Người giáo viên muốn dạy tốt phân môn tập làm văn không những cần quan tâm rèn luyện các kĩ năng làm bài mà còn cần quan tâm đến việc bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc, mở rộng và nâng cao vốn hiểu biết, vốn sống cho các em Chỉ có như vậy các kĩ năng mới có nội dung phong phú và việc làm mới thuận lợi, đạt hiệu quả cao
+ Phân môn tập làm văn sử dụng toàn bộ các kĩ năng hình thành và phát triển do nhiều phân môn khác của môn Tiếng Việt đảm nhiệm: kĩ năng viết chữ, kĩ năng viết chính tả, kĩ năng đọc, nghe, nói…
+ Phân môn TLV còn sử dụng kiến thức và kĩ năng của nhiều môn học khác như các hiểu biết về tự nhiên, xã hội, đạo đức, hát vẽ…
+ Phân môn TLV huy động toàn bộ vốn sống của học sinh có liên quan đến đề bài…
+ Mỗi bài văn là một sản phẩm không lặp lại của từng học sinh trước
đề bài
+ Dạy tập làm văn là dạy các em tập suy nghĩ riêng, tập sáng tạo, tập thể hiện trung thực con người mình
Các bài học làm văn miêu tả và biên bản đều có cấu tạo gồm 3 phần: nhận xét, ghi nhớ, luyện tập Chức năng của mỗi phần cũng giống như chức năng các phần tương tự ở phân môn Luyện từ và câu
- Hướng dẫn thực hành:
Các bài hướng dẫn thực hành thường gồm 2- 3 bài tập nhỏ hoặc một đề bài tập làm văn kèm theo gợi ý luyện tập theo hai hình thức nói và viết
3.3/ Mở rộng vốn sống, rèn luyện tư duy, bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách cho học sinh
Trong chương trình tiểu học mới, các bài làm văn gắn với chủ điểm của đơn vị học Quá trình thực hiện các kĩ năng phân tích đề, tìm ý, quan sát, viết đoạn là những cơ hội giúp trẻ mở rộng hiểu biết về cuộc sống theo các chủ điểm đã học Việc phân tích dàn bài, lập dàn ý, chia đoạn bài văn kể chuyện, miêu tả, biên bản… góp phần phát triển khả năng phân tích, tổng hợp, phân loại của học sinh Tư duy hình tượng của trẻ cũng được rèn luyện nhờ vận dụng các biện pháp so sánh, nhân hóa khi miêu tả cảnh và người
Học các tiết tập làm văn, học sinh cũng có điều kiện tiếp cận với vẻ đẹp của con người, thiên nhiên qua các bài văn, đoạn văn điển hình Khi phân tích
đề tập làm văn, học sinh lại có dịp hướng tới cái chân, cái thiện, cái mỹ được định hướng trong các đề bài Các bài luyện tập làm báo cáo thống kê, làm đơn, làm biên bản, lập chương trình hoạt động… cũng tạo cơ hội cho học sinh thể hiện mối quan hệ với cộng đồng Những cơ hội đó làm cho tình cảm yêu mến, gắn bó với thiên nhiên, con người và việc xung quanh của trẻ nảy nở,
Trang 8tâm hồn, tình cảm của trẻ thêm phong phú Đó là những nhân tố quan trọng góp phần hình thành nhân cách tốt đẹp của trẻ
3.4/ Đổi mới phương pháp dạy tập làm văn lớp 5 nói chung và kiểu bài
tả cảnh nói riêng
Nội dung dạy học:
Trang bị kiến thức và rèn luyện kỹ năng làm văn
Kiểu bài tập làm văn tả cảnh có 18 tiết, nhiều nhất so với các kiểu bài khác ở lớp 5 Nó bao gồm các loại bài lý thuyết, thực hành Nó rèn luyện cho học sinh các kỹ năng viết các phần mở bài ,thân bài , kết bài và kỹ năng viết các đoạn văn
Để hướng dẫn học sinh phân tích ngữ liệu và làm bài tập thực hành, giáo viên áp dụng các biện pháp sau:
a) Giúp học sinh nắm vững yêu cầu của bài tập
- Cho học sinh đọc thầm rồi trình bày lại yêu cầu của bài tập
- Giáo viên giải thích thêm cho rõ yêu cầu bài tập
- Tổ chức cho học sinh thực hiện làm mẫu một phần của bài tập để học sinh nắm được yêu cầu của bài tập đó
b) Tổ chức cho học sinh thực hiện bài tập
- Tổ chức cho học sinh làm việc cá nhân hoặc theo cặp, nhóm để thực hiện bài tập
- Tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả bằng nhiều hình thức khác nhau
- Trao đổi, sửa lỗi cho học sinh hoặc tổ chức cho học sinh góp ý cho nhau, đánh giá nhau trong quá trình làm bài
- Sơ kết, tổng kết ý kiến học sinh
Muốn làm tốt một bài tập làm văn, học sinh phải học và hiểu đầy đủ về phương pháp làm bài, đồng thời thực hành nhiều lần
Cụ thể các bước của quá trình một bài tập làm văn viết là:
Tìm hiểu đề bài:
Trước hết, cần tìm hiểu đề bài để xác định rõ thể loại bài (miêu tả hay
kể chuyện,…), kiểu bài như tả cảnh hay tả đồ vật hoặc tả người,…và trọng tâm của bài (phần nào là chủ yếu cần nói rõ) Việc tìm hiểu đề bài cần được coi trọng để xác định đúng yêu cầu của đề bài, tránh lạc đề
Lập dàn ý (kết hợp với việc tìm ý)
Trang 9Dàn ý được lập trên cơ sở tìm được những ý đúng với đề tài và trọng tâm bài Muốn việc tìm ý đạt yêu cầu tốt ta phải căn cứ vào thực tế quan sát hoặc hiểu biết đối tượng, căn cứ vào hiểu biết của mình qua thực tiễn sống…
Tìm được nhiều ý là tốt, nhưng cần phải lựa chọn ý tiêu biểu để bài làm hướng đúng trọng tâm, tránh được sự rườm rà Việc tìm ý, chọn ý gắn với lập dàn ý và cả hai công việc này bổ sung, hỗ trợ cho nhau Cùng với việc lập dàn
ý, ta có thể bổ sung những ý khác mà trước đó chưa tìm ra hoặc loại bỏ một vài ý chưa cần, chưa sát trọng tâm của bài…
Lập dàn ý là yêu cầu cần thiết nhất phải có Một dàn ý rõ ràng, cụ thể, hợp lí sẽ góp phần vào kết quả bài làm văn của học sinh
Và dàn bài của một bài tập làm văn thường có ba phần:
- Mở bài
- Thân bài
- Kết bài
Viết thành bài hoàn chỉnh
Đây là khâu rất quan trọng trong quá trình làm văn Trên cơ sở dàn ý vừa lập, học sinh viết thành câu, thành đoạn, thành bài viết hoàn chỉnh Lời văn diễn đạt phải rõ ràng, rành mạch, trong sáng, đúng ngữ pháp; diễn đạt có hình ảnh, linh hoạt, sinh động và có cảm xúc Cần tránh lối đạt câu sai ngữ pháp, lộn xộn,… Nội dung đúng, lời văn trong sáng và cảm xúc chân thực sẽ tạo nên chất lượng tốt của bài văn
Chính vì vậy mà rất nhiều học sinh luôn dành thời gian thích đáng để viết nháp hoặc chuẩn bị chu đáo trước khi viết bài chính thức Và đó là một việc làm tốt cần phát huy (tất nhiên chỉ có thể viết nháp trong một khoảng thời gian cho phép hoặc đọc dò lại bài chuẩn bị trước để việc làm bài hoàn chỉnh đảm bảo đúng thời gian quy định)
Đọc soát lại bài làm
Để tránh những sơ suất trong việc dùng từ và đặt câu, đồng thời để tránh những lỗi chính tả, học sinh cần đọc lại bài viết của mình để sửa chữa những chỗ sai, xóa bỏ những chữ thừa hoặc bổ sung những từ ngữ do vô tình
đã bị thiếu khi viết Việc làm này là cần thiết để “tu chỉnh” cho bài văn đạt
kết quả tốt hơn
b) Đối với loại bài thực hành:
- Giới thiệu bài
- Hướng dẫn thực hành
- Củng cố, dặn dò
Trang 10Văn miêu tả là loại văn thể hiện sự vật, sự việc, con người, cảnh vật… một cách sinh động, cụ thể như nó vốn có trong đời sống Đây là loại văn giàu cảm xúc, giàu trí tưởng tượng và sự đánh giá thẩm mỹ của người viết với đối tượng miêu tả
Đặc điểm chung của văn miêu tả:
Văn miêu tả là một loại văn mang tính thông báo thẩm mỹ, chứa đựng tình cảm của người viết
Văn miêu tả có tính sinh động và tính tạo hình
Ngôn ngữ trong văn miêu tả giàu cảm xúc và hình ảnh
Văn tả cảnh là một kiểu bài của loại văn miêu tả Giáo viên cần phân biệt cho học sinh thấy rõ sự khác nhau giữa văn tả cảnh và tả cảnh sinh hoạt Chương trình và sách giáo khoa lớp 5 mới chỉ có kiểu bài tả cảnh Cảnh ở đây
là quang cảnh thiên nhiên bao gồm trời, mây, cây cỏ, nắng, gió, sông biển, núi non… Cảnh nhân tạo bao gồm: ngôi nhà, ngôi trường, vườn hoa, cánh đồng, khu phố…
Đối tượng của văn tả cảnh thông thường là những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, làng mạc, con đường, trường học… Đó là những cảnh vật gây ấn tượng và để lại nhiều kỷ niệm cho người viết
Nội dung miêu tả:
Đó là những nét tiêu biểu nhất của cảnh, nét làm cho nó khác với những cảnh vật khác
Khi miêu tả cần chú ý tả không gian, thời gian tạo nền chung cho cảnh vật cần miêu tả Khi miêu tả cảnh cần kết hợp cả tả người và vật trong cảnh Như vậy cảnh vật mới ấm áp, đượm tình người, có sức sống Khi tả cần lồng vào cảm xúc của người viết, kèm theo lời bình, nhận xét về cảnh
Ngôn ngữ miêu tả:
Bài văn tả cảnh thường sử dụng nhiều tính từ chỉ màu sắc, hình khối, đường nét… tạo cho cảnh vật hiện lên rực rỡ, cụ thể, sinh động hơn, đượm màu sắc của cuộc sống Kiểu bài này thường sử dụng các câu có chứa các bộ phận trạng ngữ chỉ địa điểm
a) Phương pháp làm bài văn tả cảnh:
Xác định mục đích bài tả cảnh
Ví dụ : Tả ngôi trường của em
Bài tả cảnh gì?
Bài tả cảnh cho ai đọc?
Bài tả cảnh nhằm mục đích gì?