BỆNH NHIỆT THÁN

KHÁI NIỆM B ệnh truyền nhiễm quá cấp tính chung cho nhi ều loài động vật và người, gây nhi ễm trùng huyết, chết đột ngột, xác chết có máu màu đen ch ảy ra từ các lỗ tự nhiên, máu ít đôn

KHÁI NIỆM

B ệnh truyền nhiễm quá cấp tính chung cho nhi ều loài động vật và người, gây nhi ễm trùng huyết, chết đột ngột, xác chết có máu màu đen

ch ảy ra từ các lỗ tự nhiên, máu ít đông không có

s ự cứng đơ của tử thi

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

2

LỊCH SỬ BỆNH

BỆNH NHIỆT THÁN

ANTHRAX

Bệnh có ở khắp nơi trên thế giới

- Ở Việt Nam, bệnh lưu hành ở các tỉnh vùng núi phía Bắc

- Năm 1999, bệnh còn ở Hà Giang, Cao Bằng, Lai Châu

- 2001 ở Cao Bằng, Lai Châu

- 2002 ở Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai

CĂN BỆNH

Do vi khuẩn Bacillus anthracis

- Trực khuẩn, 2 đầu vuông

- Bắt màu G+, kích thước 3-5 x 1 – 1,2

- Vi khuẩn hiếu khí hay yếm khí tùy nghi, không di động, có giáp mô, có nha bào

- Nhiệt độ nuôi cấy thích hợp nhất

là 37oC, pH thích hợp nhất 7 – 7,4

HÌNH ẢNH BỆNH CHUNG

4

- Thiếu chất dinh dưỡng

- Môi tr ường trung tính hay kiềm Bào tử hình bầu dục, óng ánh, kẹp vào giữa thân trực trùng nhưng

không làm phồng lên hay biến hình

Vi khuẩn Bacillus anthracis

6

CĂN BỆNH

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

CĂN BỆNH

HÌNH ẢNH BỆNH CHUNG

10

- Sức nóng ẩm 100oC chịu đựng được 30 phút

- Hấp khô 120 – 140oC tồn tại được 3 giờ

- Ánh sáng mặt trời và sự sấy khô không làm ảnh hưởng

đến nha bào

- Trong da và lông khô sống được 18 – 32 năm

- Bảo tồn rất lâu dưới đất sâu thiếu không khí và ánh sáng

đến 60 năm

- Trong nước sống được 17 tháng, trong phân 15 tháng

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

Tiết ngoại độc tố mạnh (Exotoxin) gồm có 3 thành phần

- Yếu tố gây phù (Edema Factor – EF)

- Kháng nguyên bảo vệ (Protective Antigen – PA)

- Yếu tố gây chết (Lethal Factor – LF) Người ta đã thu được độc tố cả invivo lẫn invitro

CĂN BỆNH

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

- Chim có sức đề kháng với bệnh mạnh hơn

- Loài ăn cỏ cảm thụ với bệnh mạnh nhất

- Người và ngựa có tính mẫn cảm trung bình

- Loài ăn thịt tương đối đề kháng với bệnh

TRUYỀN NHIỄM HỌC

Chất chứa căn bệnh Động vật

- Máu và tất cả các tổ chức đều có vi khuẩn

- Lách, thận có chứa nhiều nhất sữa, tủy xương cũng có vi khuẩn

- Tiếp xúc với động vật bệnh và sản phẩm của động vật bệnh

- Hô hấp: do hít phải bào tử từ len, lông của động vật bệnh

- Tiêu hóa: do ăn thịt động vật bệnh

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

- Động vật ăn thịt thối, chim cũng làm lây lan bệnh

- Bột xương, bột máu để bổ sung thức ăn cũng làm bệnh đi xa

TRUYỀN NHIỄM HỌC

ĐỘNG VẬT BỆNH

TRÂU BÒ

DÊ CỪU

17

TRUYỀN NHIỄM HỌC

ĐỘNG VẬT CẢM THỤ

TRÂU BÒ

DÊ CỪU

NGƯỜI

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

TỬ THI, CHẤT TIẾT CHẤT THẢI

TIẾP XÚC

HÔ HẤP TIÊU HÓA

TIÊU HÓA

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

18

TRUYỀN NHIỄM HỌC

BỆNH NHIỆT THÁN

ANTHRAX

TRUYỀN NHIỄM HỌC

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

20

TRUYỀN NHIỄM HỌC

BỆNH NHIỆT THÁN

ANTHRAX

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

-Bệnh xảy ra bất thình lình với nhiễm trùng huyết và biểu

hi ện những dấu hiệu ngập máu não như sốt, run cơ, khó thở, sung huyết ở niêm mạc, trụy tim mạch, co giật rồi chết.

TRIỆU CHỨNG

Th ể cấp tính

- Ti ến trình của bệnh khỏang 48 giờ

- Bệnh thường thấy trên trâu, bò, cừu và ngựa

- Sốt, ngừng nhai lại

- Lúc đ ầu bị kích thích, sau đó trở nên suy yếu với thở khó, nhanh, sâu

- Di chuy ển rời rạc, co giật

- Tiêu chảy hay lỵ

- Bò cái xảy thai, bò sữa giảm sữa động ngột, sữa nhuộm máu ho ặc màu vàng sẫm

- Các chất tiết vấy máu chảy ra từ lỗ tự nhiên

- Phù ở cổ, ức, sườn và các phần khác của cơ thể

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

- Thường xảy ra trên các loài ít cảm thụ như heo

- Triệu chứng chính là phù đầu, cổ, lưỡi và mặt nên khó

nu ốt và khó thở

- Chất tiết vấy máu, nổi bọt chảy ra từ miệng

Thể ngoại (bệnh than có ung)

- Trâu, bò sưng ở ngoài da, chỗ sưng trước hết ở hông

ph ải hay hông trái, sau đó sưng to, lan rộng xuống bụng

- Chỗ sưng đau, nóng, mềm Sờ vào thấy bùng nhùng, ấn ngón tay không gi ữ vết, không có tiếng kêu lạo xạo, chích ra không có nước.

25

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

26

BỆNH NHIỆT THÁN

ANTHRAX

Bệnh ở người

Th ời gian nung bệnh từ 2 -5 ngày

Gồm 3 thể - Thể da (1); Thể phổi hay hô hấp (2); Thể

- Bệnh nhẹ không đau đớn nhưng nếu không can thiệp kịp

th ời sẽ đưa đến nhiễm trùng huyết và chết

TRIỆU CHỨNG

Bệnh ở người

Thể phổi

- Triệu chứng bệnh ở hệ thống hô hấp trên bao gồm:

chóng mặt, buồn nôn, đau ngực, khó thở, ho khan, viêm phổi 2 bên, viêm cuống phổi.

- 3-5 ngày sau triệu chứng trở nên nặng với sốt, shock rồi chết

HÌNH ẢNH BỆNH CHUNG

28

29

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

30

BỆNH TÍCH

BỆNH NHIỆT THÁN

ANTHRAX

Xác ch ết có chất tiết nhuộm máu ở các lỗ tự nhiên

-Sự phân hủy nhanh chóng nên xác chết căng phồng, đầy hơi

và s ự cứng đơ của tử thi thì không hòan tòan

-Xu ất huyết nội quan

-Lách phì đại

-Tủy trở nên đỏ sẫm hoặc hơi đen, mềm hoặc sền sệt

-Gan, thận, hạch lympho tụ máu, sưng lớn

31

HÌNH ẢNH BỆNH CHUNG

32

33

HÌNH ẢNH BỆNH CHUNG

34

CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán phân biệt

- Pasteurellosis trên trâu bò: phù vùng hầu, ngực, …gọi là trâu hai lưỡi nhưng máu vẫn đỏ

- Bệnh ung khí thán: ấn vào ung nghe lạo xạo Bệnh xảy ra trên bò non

6 tháng đến 2 năm tuổi

- Ngộ độc: chết nhanh, không sốt, chết lẻ tẻ hay hàng loạt, không lây lan, có triệu chứng thần kinh

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

- Có thể lấy một mảnh tai, đuôi hay da sau đó phải đốt kỹ chỗ cắt.

- Lấy phân để tìm nha bào

Trên người, lấy dịch ở mụn nước hay ở mụn loét ác tính để phiết kính nhuộm, xem trên kính hiển vi hoặc nuôi cấy vi khuẩn.

- Phản ứng kết tủa nhiệt Ascoli

+ Bệnh phẩm là da hay cơ quan: 2gr mô đã xay nhỏ, pha với 5 – 10ml NaCl có chứa acid acetic 1/1000 Đun sôi 5 phút, để nguội rồi lọc.

+ Cho kháng nguyên nghi ngờ vào trước, kháng thể chuẩn cho vào sau, nhỏ từ đáy ống nghiệm Kháng thể chuẩn sẽ đẩy kháng nguyên nghi ngờ lên.

+ Nếu có vòng kết tủa trắng ở giữa sau 15 phút là dương tính

HÌNH ẢNH BỆNH CHUNG

38

BỆNH TRUYỀN NHIỄM CHUNG

- Chủng ngừa trước mùa phát bệnh từ 2-4 tuần

nhược độc động khô, chủng Sterne’s còn gọi là chủng B hay 34F2

1 liều vaccine cho trâu bò chứa 10 triệu nha bào

1 liều vaccine cho dê, cừu, heo chứa 5 triệu nha bào

PHÒNG BỆNH

Đối tượng chủng ngừa

- Trâu, bò lớn hơn 4 tháng tuổi

- Dê, cừu và heo lớn hơn 3 tháng tuổi

- Đường tiêm: S/C

- Độ dài miễn dịch 1 năm

Vaccine này hoàn toàn vô độc đối với gia súc và người, ổn định, không gây phản ứng nặng Đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới.

Chú ý:

- Không tiêm phòng cho gia súc mang thai, nghi mắc bệnh truyền nhiễm

- Phải lắc kỹ trước khi sử dụng

- Vaccine pha xong chỉ được sử dụng trong ngày

- Sau khi chích ngừa, tất cả các chai lọ, dụng cụ đã được dùng

để tiêm phải đun sôi 30 phút để tiêu độc

- Nơi tiêm có thể tấy nhẹ, sau 2-3 ngày sẽ khỏi.