GIÁO TRÌNH LUẬT MÔI TRƯỜNG

Ngoài ra, Ngân hàng Th gi i còn tài tr cho nhi u d án môi tr ng.

L I NÓI U

B o v môi tr ng là m t trong nh ng nhi m v tr ng y u và c p bách c a m i

qu c gia, nh t là các qu c gia đang phát tri n Chính vì t m quan tr ng đó,

nên môn h c Lu t môi tr ng đã đ c đ a vào gi ng d y t i m t s tr ng đ i

h c c a các n c và Vi t Nam

ph c v cho công tác gi ng d y, h c t p và nghiên c u khoa h c pháp lý, tác

gi đã biên so n quy n sách “Lu t môi tr ng”, v i n i dung ch y u xoay

quanh nh ng v n đ pháp lý qu c t và Vi t Nam liên quan đ n nh ng khái

ni m, s phát tri n c a pháp lu t môi tr ng, h th ng c quan qu n lý đ i v i môi tr ng, c ng nh các quy đ nh v b o v thành ph n môi tr ng (đ t, n c, không khí) và s đa d ng sinh thái

Ngoài nh ng v n đ đ c nghiên c u ph n n i dung c b n, lu t pháp qu c t

và pháp lu t qu c gia c ng có quy đ nh khác liên quan đ n vi c b o v môi

tr ng, c th nh : pháp lu t v tài nguyên khoáng s n; pháp lu t b o v môi

tr ng bi n; pháp lu t v an toàn môi tr ng trong xxung đ t v trang; và pháp luât b o v môi tr ng trong ho t đ ng kinh t ,…tuy nhiên, chúng s không

đ c nghiên c u có h th ng trong ph m vi c a quy n sách này

Quy n sách này không th tránh kh i nh ng h n ch , thi u sót nh t đ nh Tác

gi mong nh n đ c s góp ý c a nh ng ng i nghiên c u, gi ng d y, c ng nh các sinh viên đ tác gi ti p t c ch nh lý làm cho quy n sách Lu t môi tr ng

đ c hoàn thi n h n

Xin trân tr ng gi i thi u cùng b n đ c

M C L C

L i nói đ u

VÀ NGU N C A LU T MÔI TR NG 01

I Khái ni m v môi tr ng và Lu t môi tr ng 01

1.1 Khái ni m v môi tr ng 01

1.2 Khái ni m v Lu t môi tr ng 02

II L c s phát tri n c a Lu t môi tr ng 02

2.1 L c s phát tri n c a lu t pháp qu c t v b o v môi tr ng 02

2.2 L c s phát tri n c a pháp lu t Vi t Nam v b o v môi tr ng 03

III Ngu n c a Lu t môi tr ng 04

Ch ng II: QU N LÝ MÔI TR NG 06

I Khái ni m qu n lý Nhà n c v môi tr ng 06

II T ng quan các t ch c qu c t và các c quan c a các qu c gia 07

2.1 T ng quan mô hình qu n lý c a các t ch c qu c t 07

2.2 T ng quan mô hình qu n lý c a các qu c gia 08

III Vi t Nam và qu n lý Nhà n c v môi tr ng 09

3.1 H th ng c quan qu n lý Nhà n c v môi tr ng 09

3.2.N i dung qu n lý Nhà n c v môi tr ng 13

Ch ng III: PHÁP LU T V TÀI NGUYÊN T 22

I Lu t pháp qu c t v tài nguyên đ t 22

1.1 Tho c khu v c v tài nguyên đ t 22

1.2 Tho c toàn c u v tài nguyên đ t 23

II Pháp lu t Vi t Nam v tài nguyên đ t 23

2.1 C s pháp lý 23

2.2 Trách nhi m pháp lý 24

Ch ng IV: PHÁP LU T V TÀI NGUYÊN N C 27

I Th c tr ng tài nguyên n c 27

1.1 Th c tr ng tài nguyên n c trên th gi i 27

1.2 Th c tr ng tài nguyên n c c a Vi t Nam 28

II Lu t pháp qu c t v b o v tài nguyên n c 29

III Pháp lu t Vi t Nam v b o v tài nguyên n c 30

3.1 C s pháp lý 30

3.2 N i dung qu n lý 31

3.2 Trách nhi m pháp lý 31

Ch ng V: PHÁP LU T V B O V KHÔNG KHÍ 34

I Lu t pháp qu c t v b o v không khí 34

1.1 Công c Geneva 1979 v ô nhi m không khí xuyên biên gi i 34

1.2 Hi p c Vienna 1985 v b o v l p Ozone 34

1.3 Hi n ch ng 1991 v n ng l ng Châu Âu 35

1.4 Công c khung New York 1992 v thay đ i khí h u c a Liên Hi p Qu c 35

II Pháp lu t Vi t Nam v b o v không khí 36

2.1 C s pháp lý 36

2.2 Trách nhi m pháp lý 38

Ch ng VI: PHÁP LU T V A D NG SINH THÁI 40

I Lu t pháp qu c t v b o v đa d ng sinh thái 40

1.1 Th a c toàn c u v b o v đa d ng sinh thái 40

1.2 Tho c khu v c v b o v đa d ng sinh thái 41

II Vi t Nam và pháp lu t v b o v đa d ng sinh thái 43

2.1 B o v và phát tri n r ng 43

2.2 B o v đ ng v t, th c v t nguy c p 48

2.3 B o v môi tr ng trong nuôi tr ng, khai thác thu s n 50

CH NG VII: BI N PHÁP THI HÀNH LU T MÔI TR NG 52

I Cách thu hút s tham gia c a các đ i t ng thu c ph m vi đi u ch nh 52

II Ph ng ti n th c thi các quy đ nh môi tr ng 55

III Các bi n pháp b o v môi tr ng 56

IV Th m quy n c ng ch thi hành Lu t môi tr ng 58

Ph l c I 59

Ph l c II 70

Ph l c III 71

Danh m c tham kh o 72

CH NG I

L C S PHÁT TRI N VÀ NGU N C A LU T MÔI TR NG

I KHÁI NI M V MÔI TR NG VÀ LU T MÔI TR NG

1.1 Khái ni m v môi tr ng

Thu t ng “môi tr ng” có ngu n g c t ti ng Pháp “environner” có ngh a là “bao quanh

ho c chu trình khép kín” Thu t ng này c ng đ c các qu c gia s d ng khá ph bi n trong nh ng n m đ u th p niên 60 th k XX, c th nh : “Umwelt” (German- c);

“Mileu” (Dutch-Hà Lan); “Medio ambiente” (Spanish-Tây Ban Nha); “Meio ambiente” (Portuguese-Th Nh K ); “Al’biah” (Arabic- R p); “Okruzhayuchaia sreda” (Russian-Nga); và “kankyo” (Japanese-Nh t)1

th nh sau:

ng i hay m t sinh v t t n t i, phát tri n trong m i quan h con ng i hay sinh v t y2;

t o ra xung quanh mình, trong đó con ng i sinh s ng và b ng lao đ ng c a mình đã khai thác các tài nguyên thiên nhiên ho c nhân t o nh m th a mãn các nhu c u c a con ng i6 Ngoài ra, chúng ta có th tìm th y m t s đ nh ngh a khác v môi tr ng ph m vi r ng

nh : môi tr ng h c sinh; môi tr ng sinh viên; môi tr ng gia đình; môi tr ng xã h i; môi tr ng s ng; môi tr ng lao đ ng;

V y, ph i hi u nh th nào, nh t là v m t pháp lý? Nói chung, đa s các qu c gia có xây

d ng khái ni m pháp lý v môi tr ng trên c s nh ng y u t , hoàn c nh và đi u ki n t nhiên bao quanh con ng i

Vi t Nam, khái ni m pháp lý v môi tr ng đ c n đ nh trong đ o lu t v b o v môi

tr ng, và tính đ n th i đi m hi n nay có th th y r ng có hai khái ni m đ c quy đ nh trong Lu t B o v môi tr ng 1993 và 2005, c th nh sau:

“Môi tr ng bao g m các y u t t nhiên và y u t v t ch t nhân t o quan h m t thi t

“Môi tr ng bao g m các y u t t nhiên và y u t v t ch t nhân t o bao quanh con

1.2 Khái ni m v Lu t môi tr ng

Lu t môi tr ng là l nh v c m i, ch a th kh ng đ nh nó thu c ngành lu t nào c a pháp

lu t qu c gia, c ng nh lu t pháp qu c t , nên th c t đã có khá nhi u quan đi m nh n

đ nh khác nhau v chúng

Khi nghiên c u Lu t môi tr ng trong t ng th pháp lu t c a qu c gia, có m t s tác gi cho r ng Lu t môi tr ng là l nh v c khoa h c pháp lý chuyên ngành đ c l p7

, và m t s khác l i cho nó là m t b ph n c a Lu t hành chính8 Th c ra, vi c coi Lu t môi tr ng là

m t b ph n c a Lu t hành chính nó có lý do đúng riêng c a nó, b i m i ho t đ ng (trong

đó có l nh v c môi tr ng) đ u ph i ch u s qu n lý c a Nhà n c; còn các quan đi m coi

Lu t môi tr ng là m t ngành lu t đ c l p c ng hoàn toàn không có gì nói là sai, b i chúng có đ i t ng và ph ng pháp đi u ch nh riêng, đ c bi t có c h th ng v n b n lu t

và chính sách liên quan đ n môi tr ng

Khi xem xét Lu t môi tr ng khiá c nh lu t pháp qu c t thì ph n đông các nhà nghiên

c u đ u cho r ng Lu t môi tr ng là m t trong l nh v c c a Công pháp qu c t 9

, đi u này không có lý do gì đ ph nh n chúng, b i tính chính tr nh h ng r t l n thông qua các

v n đ môi tr ng ph m vi khu v c và toàn c u, đ c bi t l nh v c này c n có s h p tác

đ phát tri n lâu b n và b o v môi tr ng

V i nhi u quan đi m nêu lên liên quan đ n khái ni m Lu t môi tr ng, v y nên hi u nh

th nào? M t cách khái quát nh t có th đ c ch p nh n: Lu t môi tr ng là t ng h p các quy ph m pháp lu t, các nguyên t c pháp lý đi u ch nh các quan h liên quan đ n

l nh v c môi tr ng

II L C S PHÁT TRI N C A LU T MÔI TR NG

2.1 L c s phát tri n c a lu t pháp qu c t v b o v môi tr ng

L ch s cho hay r ng, nh ng m m m ng có tính ch t pháp lý v b o v môi tr ng đã

đ c hình thành khá s m, ngay th i k s khai, nhân lo i đã bi t b o v thiên nhiên m t

m c đ nh t đ nh, ch ng h n nh các quy đ nh b o v môi tr ng g n li n v i t t ng

tôn giáo ho c g n li n v i nh ng tín ng ng nh t đ nh nh tôn th m t s lo i v t, quy

đ nh khu r ng c m, r ng thiêng,…đi u đó có tác đ ng đ n chính sách c a ng i c m quy n, ch ng h n ngay th i k trung c lu t pháp c a các qu c gia Anh10, Pháp, B , và Hà Lan11đã có nh ng quy đ nh liên quan t i vi c b o v môi tr ng Tuy nhiên, nh ng tho thu n có tính ch t qu c t th c s v b o v môi tr ng ch m i hình thành và tr thành

h th ng ch t ch trong th i gian g n đây, đ c bi t là sau H i ngh th ng đ nh Stockholm 1972, các qu c gia ngày càng nh n th c đ c t m quan tr ng c a môi tr ng,

c ng nh vi c c n thi t ph i xây d ng đ c nh ng tho c liên quan đ b o v chúng

2.2 L c s phát tri n c a pháp lu t Vi t Nam v b o v môi tr ng

Vi t Nam, pháp lu t v b o v môi tr ng là m t l nh v c m i, Chính ph đã có nh ng

c g ng nh t đ nh cho vi c so n th o và ban hành, nh ng th c t các v n b n ch a nhi u

và còn r t t n m n, chính vì v y quá trình phát tri n c a chúng không ch a đ ng nh ng phân k ph c t p

Th c t cho th y r ng, S c l nh 142/SL ngày 21/12/1949 quy đ nh v ki m soát l p biên

b n các hành vi vi ph m pháp lu t b o v r ng có th đ c coi là v n b n pháp lu t s m

nh t đ c p v n đ môi tr ng12

Ti p đ n, ngay sau ngày gi i phóng mi n B c 1954, Nhà

n c đã ban hành m t s v n b n liên quan đ n vi c b o v môi tr ng, đi n hình nh Ngh quy t 36/CP ngày 11/3/1961 c a H i đ ng Chính ph v vi c qu n lý, b o v tài nguyên d i lòng đ t, Ch th s 127/CP ngày 24/5/1971 c a H i đ ng Chính ph v công tác đi u tra c b n tài nguyên thiên nhiên; Ch th s 07/TTg ngày 16/01/1964 v thu ti n bán khoán lâm s n và thu ti n nuôi r ng, Ngh quy t s 183/CP ngày 25/9/1966 v công tác tr ng cây gây r ng và đ c bi t là Pháp l nh v b o v r ng ban hành ngày 11/9/1972 Nhìn chung, các quy ch và quy đ nh đ c cung c p ngày càng phong phú d n, và n i b t

nh t là vi c coi b o v môi tr ng là đòi h i c a hi n đ nh nh i u 36 Hi n pháp 1980

đã quy đ nh: ”Các c quan Nhà n c, xí nghi p, h p tác xã, đ n v v trang nhân dân và

T sau n m 1980, Chính ph đã có nh ng c g ng nh t đ nh, t đó hàng lo t v n b n pháp lu t đ c so n th o, ban hành, và có hi u l c thi hành đã có tác đ ng tr c ti p ho c

có t ng ph n liên quan đ n b o v môi tr ng, c th nh Lu t t đai 1987, Lu t b o v

s c kh e nhân dân 1989, Pháp l nh v thu tài nguyên 1990,…Tuy nhiên, các v n b n còn b c l nh ng nh c đi m c b n, quy đ nh ch a ch t, có ch không đúng, có đi m

10

Xem Patrica W.Bririne và Alan E Boyle, International environmental Law, Clarendon Press, Oxford, 1993; 2002,

trang 3 Theo đó, vào n m 1306, Hoàng đ Edward I đã ban hành S c l nh v Nghiêm c m s d ng than đá không

h n ch cho vi c luyên kim t i London

l c h u, không nh t quán, có s khi m khuy t, và đ c bi t là s t n t i c a hàng lo t các quan h không có lu t nào đi u ch nh

T th c t pháp lu t nh v y, và đ th c thi i u 17, 29 c a Hi n pháp 1992, c ng nh

nh m phù h p v i xu th phát tri n c a pháp lu t v môi tr ng c a các n c, đ n lúc đòi

h i ph i so n th o và ban hành Lu t B o v môi tr ng n c ta Công vi c đó đ c b t

đ u vào cu i nh ng n m tám m i c a th k XX do các nhà khoa h c thu c ch ng trình nghiên c u c p Nhà n c v tài nguyên và môi tr ng kh i th o, và t i k h p th 4 Khoá IX, Qu c h i đã thông qua Lu t B o v môi tr ng ngày 27/12/1993, ti p đ n ch trong th i gian ng n Ch t ch n c công b Lu t đánh d u m t s ki n quan tr ng trong

ho t đ ng b o v môi tr ng c a n c ta, và đó c ng là m t trong nh ng c s cho vi c ban hành các v n b n liên quan t i vi c b o v môi tr ng

Cùng v i vi c ban hành các quy đ nh trên, Nhà n c ta đã và s tham gia thi hành nhi u

lu t b o v môi tr ng có tính ch t khu v c và toàn c u, đi n hình nh : Công c CITES

v buôn bán các loài đ ng v t, th c v t hoang dã nguy c p - Washington, tháng 3/1973;

Lu t Bi n Qu c t 1982; Công c 1985 b o v t ng Ozon; Công c 1992 v đa d ng sinh h c; Công c RAMSAR 1971 v vùng đ t ng p n c có t m quan tr ng qu c t

đ c bi t nh là n i c trú c a loài chim n c; Công c Basel 1989 v ki m soát và v n chuy n các ch t th i nguy h i và vi c lo i b chúng; Hi p đ nh 1995 v h p tác phát tri n

b n v ng l u v c sông Mêkong,…

III NGU N C A LU T MÔI TR NG

các quan h liên quan đ n l nh v c môi tr ng”, đó là khái ni m đ c xây d ng nh m

xác đ nh ph m vi nghiên c u v n đ pháp lý liên quan đ n môi tr ng Khái ni m trên đây c ng đã ch ra đâu là ngu n c a Lu t, t t nhiên c n ph i xem xét ngu n đó nó t n t i đâu và trong khung c nh nào, nh đã bi t môi tr ng c a các qu c gia có tác đ ng qua

l i l n nhau, vi c b o v môi tr ng c a m t qu c gia không th tách r i khu v c và toàn

c u Chính vì v y, vi c nghiên c u Lu t Môi tr ng ph i tính đ n khía c nh c a pháp lý

qu c t và th c ti n c a qu c gia

i v i khía c nh pháp lý qu c t , ngu n c a Lu t Môi tr ng t n t i d i hai hình th c:

liên quan đ n vi c b o v môi tr ng

đ c ký k t gi a hai hay nhi u ch th c a lu t qu c t , đ i v i ngu n này đ c s d ng

khá ph bi n trong nghiên c u và th c ti n áp d ng c a các qu c gia; th hai, ngu n b

13

i u 2 Công c Vienna 1969 quy đ nh: “ i u c qu c t là t t c các th a thu n qu c t đ c ký k t b ng v n

b n gi a các qu c gia, và đ c đi u ch nh b ng lu t pháp qu c t , nó có th bi u hi n trong v n ki n duy nh t, ho c hai hay nhi u v n ki n có m i quan h v i nhau, và chúng không ph thu c vào m t tên g i riêng nào c ” Hi n nay, quan đi m đ c nhi u ng i ng h có n i dung nh sau: i u c qu c t là th a thu n pháp lý gi a các qu c gia

và m t s ch th khác c a Lu t qu c t , trên c s t nguy n và bình đ ng, nh m n đ nh, thay đ i và ch m d t các quy n và ngh a v đ i v i nhau trong bang giao qu c t phù h p v i các nguyên t c c b n c a Lu t qu c t hi n

đ i

tr , vi c th a nh n ngu n th hai này trong Lu t Môi tr ng đã ít nhi u t o ra nh ng s

ng c nhiên, tuy nhiên th c ti n nó đã t n t i và đ c ch p nh n, nó bao g m nh ng t p quán qu c t , các nguyên t c chung c a pháp lu t, các phán quy t c a toà án th m quy n,

c ng nh nh ng h c thuy t c a các lu t gia n i ti ng v l nh v c liên quan đ n môi

tr ng

i v i th c ti n c a các qu c gia, t ng t ngu n c a Lu t Môi tr ng c ng t n t i d i hai hình th c, đó là ngu n c b n và ngu n b tr Tuy nhiên, n i dung chính y u ch t p trung nghiên c u lu t và chính sách th c đ nh v môi tr ng c a Vi t Nam, và ch y u

c ng ch là v n b n pháp lu t do c quan Nhà n c có th m quy n trung ng ban hành

d i d ng lu t và v n b n d i lu t, đi n hình nh : i u 17, 29 Hi n pháp 1992; Lu t

B o v môi tr ng ngày 27/12/1993 và Lu t B o v môi tr ng ngày 29/11/2005; B lu t Hình s 1999; các lu t liên quan đ n b o v môi tr ng và thành ph n môi tr ng (Lu t tài nguyên n c ngày 20/5/1998; Lu t B o v s c kh e nhân dân ngày 30/6/1989; Lu t

B o v và Phát tri n r ng 1991 và Lu t B o v và Phát tri n r ng 2004; Lu t Khoáng s n ngày 20/3/1996; Lu t D u khí ngày 06/7/1993,…); và các v n b n d i lu t nh : Ngh

đ nh s 80/2006/N -CP ngày 09/8/2006 c a Chính ph h ng thi hành m t s đi u c a

Lu t B o v môi tr ng 2005; Ngh đ nh s 81/2006/N -CP ngày 09/8/2006 c a Chính

Ph v x ph t hành chính trong l nh v c môi tr ng (thay th Ngh đ nh s 121/N CP/2004 ngày 12/5/2004); Pháp l nh B o v và Ki m d ch th c v t ngày 04/02/1993; Pháp l nh an toàn và ki m soát b c x ngày 25/6/1995; Pháp l nh B o v ; Pháp l nh thu tài nguyên (s a đ i) ngày 16/4/1998; Pháp l nh khai thác và b o v công trình th y l i ngày 31/8/1994; Quy t đ nh s 299-Q /T C ngày 25/3/1995 c a B tr ng B Khoa

-h c, Công ng-h và Môi tr ng v vi c ban hành Tiêu chu n Vi t Nam; Thông t s 1420

- MTg ngày 26/11/1994 c a B Khoa h c, Công ngh và Môi tr ng h ng d n đánh giá tác đ ng môi tr ng đ i v i các c s đang ho t đ ng; Thông t s 2781 - TT/KCM ngày 3/12/1996 c a B Khoa h c, Công ngh và Môi tr ng h ng d n v th t c c p, gia h n, thu h i gi y ch ng nh n đ t tiêu chu n môi tr ng cho các c s công nghi p; Pháp l nh thú y ngày 04/02/1994; …

Suy cho cùng, tìm hi u v ngu n c a Lu t Môi tr ng, c ng chính là vi c tìm ra nh ng

v n b n quy ph m pháp lu t t n t i d a trên n n t ng c a chính sách trong nh ng th i

đi m nh t đ nh (đôi lúc c ng có th là ngu n b tr khác) có n i dung đi u ch nh tr t t môi tr ng mà nó đã đ c c quan có th m quy n ban hành đ áp d ng ho c ch p nh n theo đúng th t c c a vi c ký k t, th c hi n và gia nh p đi u c qu c t

-H T CH NG-

m t cách có ý th c b i con ng i M c đ quan tr ng và s ph c t p c a v n đ m i

tr ng c n đ n ho t đ ng qu n lý c a nhà n c òi h i này đ c đ t ra đ i v i t t c các nhà n c b t k s khác nhau v hình th c chính th , trình đ phát tri n kinh t - xã h i,

…c a m i qu c gia Th c ti n ch ng minh, qu n lý nhà n c v môi tr ng là môt trong

nh ng nhân t quan tr ng đ m b o cho vi c s d ng các ngu n tài nguyên m t cách h p

lý và luôn gi đ c môi tr ng tr ng thái cân b ng

Vi t Nam, nhà n c có đ y đ các đi u ki n pháp lý và đi u ki n th c t đ ti n hành công vi c này b i l qu n lý nhà n c v môi tr ng c ng là m t trong nh ng l nh v c

có v trí quan tr ng V trí này b t ngu n t các đ c tính riêng c a pháp lu t Thông qua pháp lu t môi tr ng, nhà n c xác đ nh rõ m c đích, nguyên t c và n i dung qu n lý môi tr ng, h ng hành vi x s c a con ng i trong vi c gi gìn và làm trong s ch môi

tr ng s ng, làm cân b ng hi n tr ng môi tr ng M t khác, b ng pháp lu t nhà n c thi t l p m t h th ng các c quan qu n lý môi tr ng t trung ng đ n đ a ph ng, quy

đ nh c c u, ch c n ng, nhi m v và quy n h n c ng nh xác đ nh hình th c và ph ng pháp ho t đ ng c a các c quan này đ có th giúp nhà n c ti n hành đ c ho t đ ng

qu n lý môi tr ng trên th c t

So v i các l nh v c qu n lý khác nh : qu n lý đ t đai, tài chính, lao đ ng,… thì ho t đ ng

qu n lý v môi tr ng có ph m vi r t r ng (bao g m vi c qu n lý t ng thành ph n môi

tr ng, qu n lý ho t đ ng b o v môi tr ng,…) đ ng th i vi c qu n lý này liên quan t i nhi u c p đ qu n lý khác nhau (c p đ đ a ph ng, qu c gia, khu v c và qu c t ) Chính

vì v y, ho t đ ng qu n lý v môi tr ng đòi h i ph i đ c ti n hành v a theo di n r ng,

v a theo chi u sâu, v a ph i đ m b o s k t h p ch t ch gi a các c p, các ngành, v a

ph i t ng c ng ho t đ ng t phía các c quan qu n lý môi tr ng chuyên trách

II T NG QUAN MÔ HÌNH CÁC T CH C QU C T VÀ C QUAN QU N LÝ MÔI TR NG C A CÁC QU C GIA

2.1 T ng quan mô hình các t ch c qu c t và khu v c th c hi n b o v môi tr ng

Thi t l p và phát tri n quan h qu c t trong l nh v c môi tr ng là t o ra n l c chung đ

gi i quy t các v n đ v môi tr ng H u h t các qu c gia đ u có nh ng cam k t và hành

đ ng thi t th c đ góp ph n b o v môi tr ng thông qua vai trò c a các t ch c liên chính ph Các t ch c liên chính ph là m t liên hi p c a các qu c gia có ch quy n trên

c s m t đi u c qu c t chung xác đ nh các m c đích, nguyên t c phù h p v i các nguyên t c đ c công nh n chung c a lu t qu c t

Sau đây là m t s t ch c qu c t liên chính ph có vai trò quan tr ng trong l nh v c môi

tr ng

Liên Hi p Qu c là m t t ch c có vai trò quan tr ng trong vi c thúc đ y h p tác gi a các

qu c gia trong l nh v c môi tr ng T ch c này đã có nhi u sáng ki n trong vi c ph i

h p s h p tác đ b o v môi tr ng trên ph m vi toàn c u Liên Hi p Qu c gi vai trò lãnh đ o th c s trong l nh v c b o v môi tr ng thông qua Ch ng trình môi tr ng

c a Liên Hi p Qu c (UNEP) đ c thành l p theo Ngh quy t 997 n m 1972 và Ngh quy t 31/112 n m 1976 c a i H i đ ng Liên Hi p Qu c Nhi m v ch y u c a UNEP

là khuy n khích các ho t đ ng b o v môi tr ng và nâng cao nh n th c v v n đ môi

tr ng trên ph m vi toàn th gi i

T ch c Nông lu ng Th gi i c a Liên Hi p Qu c (FAO) là m t t ch c chuyên môn c a Liên Hi p Qu c đã có nhi u đóng góp cho l nh v c b o v môi tr ng và cho vi c hình thành m t s đi u c qu c t trong l nh v c này nh : Hi p đ nh Rome v vi c thành l p

H i đ ng đánh cá cho khu v c a Trung H i, Công c qu c t Rome v b o v cây

tr ng c a khu v c Châu Á – Thái Bình D ng, Ch ng trình hành đ ng v r ng nhi t đ i

n m 1985, các v n b n h ng d n liên quan đ n vi c s d ng thu c tr sâu, …

T ch c Liên Hi p Qu c v Khoa h c, K thu t và V n hóa (UNESCO) đóng góp quan

tr ng c a t ch c này là vi c so n th o Công c v b o v các di s n v n hóa và t nhiên

c a th gi i, trong đó có vi c thành l p y ban liên chính ph v b o v di s n v n hóa và

t nhiên có giá tr chung to l n cho nhân lo i

Ngân hàng Th gi i (WB) tham gia so n th o m t Tuyên b v các chính sách môi

tr ng và các th t c môi tr ng liên quan đ n phát tri n kinh t 1980 và n m 1989 thông qua Ch th v đánh giá tác đ ng môi tr ng, n m 1991 Ngân hàng Th gi i đã góp ph n quan tr ng trong vi c thành l p Qu môi tr ng toàn c u Ngoài ra, Ngân hàng Th gi i còn tài tr cho nhi u d án môi tr ng

T ch c Y t th gi i (WHO) ch y u ph i h p v i các t ch c khác c a Liên Hi p Qu c trong vi c ti n hành các c g ng nh m b o v môi tr ng N m 1981 WHO cùng v i

UNEP so n th o b n ghi nh v vi c ph i h p ki m soát nh ng b nh t t do n c gây ra trong các ho t đ ng phát tri n ngu n n c cho công nghi p óng góp c a WHO trong

l nh v c b o v môi tr ng ch y u d ng l i ch khuy n ngh các tiêu chu n môi

tr ng đ m b o cho s c kh e con ng i

T ch c Khí t ng Th gi i (WMO) đã có nh ng đóng góp quan tr ng trong vi c t ch c các h i ngh v khí h u th gi i và l p Ch ng trình Khí h u th gi i (WCP), góp ph n vào vi c ban hành Công c Khung v khí h u thay đ i

C quan N ng t l ng qu c t (IAEA) là m t t ch c tr ng y u có ch c n ng gi i quy t các v n đ an toàn h t nhân - m t v n đ có liên quan nhi u đ n khía c nh môi tr ng Ngoài ra, còn có r t nhi u các t ch c khu v c và liên khu v c nh : y ban h n h p M - Canada, Liên minh Châu Âu (EU), T ch c th ng nh t Châu Phi (OAU), T ch c các

qu c gia thu c Châu M , Hi p h i các n c ông Nam Á (ASEAN),…

2.2 T ng quan mô hình các c quan b o v môi tr ng c a các qu c gia

Quan sát c quan b o v môi tr ng c a các qu c gia trên th gi i có th nh n th y có ba

mô hình c b n đi n hình đ c các qu c gia thi t l p nh m b o v môi tr ng, đó là: mô hình c quan b o v môi tr ng là m t B đ c l p, c quan b o v môi tr ng là tr c thu c B kiêm nhi m và c quan b o v môi tr ng là m t C quan ngang b tr c thu c Chính ph

i v i các qu c gia có mô hình t ch c c quan b o v môi tr ng là m t B đ c l p

nh : Singapore, Hàn Qu c, Pháp, Philipine,… v i quan đi m coi môi tr ng là m t l nh

v c kinh t - xã h i quan tr ng, bình đ ng v i các l nh v c khác nh : công nghi p, nông nghi p, khoa h c – công ngh , y t , qu c phòng,… Mô hình này có u đi m c b n là t o

ra ph n ng nhanh trong khâu xác đ nh nhi m v , ra quy t đ nh và th c thi nó t Chính

ph đ n B môi tr ng và các đ a ph ng; đ ng th i mô hình này c ng t o ra m i quan

h qua l i ngang c p gi a các b , ngành, làm t ng thêm hi u qu c a công tác b o v môi

tr ng,… Mô hình này có u đi m là nhìn nh n môi tr ng là m t l nh v c có liên quan

đ n nhi u l nh v c, đánh giá đúng đ n t m quan tr ng c a môi tr ng là m t l nh v c có liên quan đ n nhi u l nh v c khác nh ng mô hình này c ng có đi m h n ch là khó t o ra

kh n ng ph n ng nhanh trong khâu xác đ nh nhi m v c ng nh trong m i liên h ngang c p

i v i các qu c gia có mô hình t ch c c quan b o v môi tr ng là m t c quan ngang B tr c thu c Chính ph : trên th gi i có không ít qu c gia áp d ng mô hình này, trong đó có các n c có dân s đông nh : Trung Qu c, M , Anh,… mô hình này gi ng

v i mô hình th nh t, ch khác b i tên g i nh ng chính đi m khác nhau này l i gây khó

kh n trong vi c th c hi n trao đ i ngang c p v i các b , ngành khác

III VI T NAM VÀ QU N LÝ NHÀ N C V MÔI TR NG

3.1 H th ng c quan qu n lý nhà n c v môi tr ng

H th ng c quan qu n lý nhà n c v môi tr ng nói chung đ c thi t l p t trung ng

đ n đ a ph ng g m nhi u lo i c quan khác nhau, và các c quan này đ u th c hi n

ch c n ng qu n lý nhà n c Tuy nhiên, trong ph m vi n i dung d i đây ch t p trung vào các c quan qu n lý môi tr ng có m c đ tham gia mang tính ch t th ng xuyên và

có chuyên môn trong công tác qu n lý môi tr ng

th c hi n m t cách đ y đ và có hi u qu các n i dung qu n lý, h th ng c quan

qu n lý nhà n c v môi tr ng đ c t ch c g m hai lo i: các c quan qu n lý nhà n c

v môi tr ng có th m quy n chung và các c quan qu n lý nhà n c v môi tr ng có

th m quy n chuyên môn

3.1.1 Nhi m v , quy n h n c a các c quan qu n lý nhà n c có th m quy n chung

i u 121 – Lu t B o v môi tr ng 2005 quy đ nh, Chính ph th ng nh t qu n lý nhà

n c v b o v môi tr ng trong ph m vi c n c Chính ph có nhi m v , quy n h n t

ch c th c hi n các bi n pháp b o v môi tr ng, thi hành các chính sách b o v , c i t o, tái sinh và s d ng h p lý các ngu n tài nguyên thiên nhiên

i u 122 – Lu t B o v môi tr ng quy đ nh:

y ban nhân dân c p t nh có trách nhi m th c hi n qu n lý nhà n c v b o v môi

tr ng t i đ a ph ng theo quy đ nh sau đây:

a Ban hành theo th m quy n quy đ nh, c ch , chính sách, ch ng trình, k

f Tuyên truy n, giáo d c pháp lu t v b o v môi tr ng;

g Ch đ o công tác ki m tra, thanh tra, x lý vi ph m pháp lu t v b o v môi

tr ng; gi i quy t tranh ch p, khi u n i, t cáo, ki n ngh v môi tr ng theo quy đ nh c a pháp lu t v khi u n i, t cáo và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan; ph i h p v i y ban nhân dân c p t nh liên quan

gi i quy t các v n đ môi tr ng liên t nh

y ban nhân dân c p huy n có trách nhi m th c hi n qu n lý nhà n c v b o v môi

tr ng t i đ a ph ng theo quy đ nh sau đây:

a Ban hành theo th m quy n quy đ nh, c ch , chính sách, ch ng trình, k

ho ch v b o v môi tr ng;

b Ch đ o, t ch c th c hi n chi n l c, ch ng trình, k ho ch và nhi m v

v b o v môi tr ng;

c T ch c đ ng ký và ki m tra vi c th c hi n cam k t b o v môi tr ng;

d Tuyên truy n, giáo d c pháp lu t v b o v môi tr ng;

e Ch đ o công tác ki m tra, thanh tra, x lý vi ph m pháp lu t v b o v môi

tr ng; gi i quy t tranh ch p, khi u n i, t cáo, ki n ngh v môi tr ng theo quy đ nh c a pháp lu t v khi u n i, t cáo và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan;

f Ph i h p v i y ban nhân dân c p huy n liên quan gi i quy t các v n đ môi tr ng liên huy n;

g Th c hi n các nhi m v qu n lý nhà n c v b o v môi tr ng theo y quy n c a c quan qu n lý nhà n c v b o v môi tr ng c p t nh;

h Ch đ o công tác qu n lý nhà n c v b o v môi tr ng c a y ban nhân dân c p xã

y ban nhân dân c p xã có trách nhi m th c hi n qu n lý nhà n c v b o v môi

tr ng t i đ a ph ng theo quy đ nh sau đây:

a Ch đ o, xây d ng k ho ch và t ch c th c hi n nhi m v b o v môi

tr ng, gi gìn v sinh môi tr ng trên đ a bàn, khu dân c thu c ph m vi

qu n lý c a mình; t ch c v n đ ng nhân dân xây d ng n i dung b o v môi tr ng trong h ng c c a c ng đ ng dân c ; h ng d n vi c đ a tiêu chí v b o v môi tr ng trong vi c đánh giá thôn, làng, p, b n, buôn, phum, sóc và gia đình v n hóa;

b Ki m tra vi c ch p hành pháp lu t v b o v môi tr ng c a h gia đình, cá nhân;

c Phát hi n và x lý theo th m quy n các vi ph m pháp lu t v b o v môi

tr ng ho c báo cáo c quan qu n lý nhà n c v b o v môi tr ng c p trên tr c ti p;

d Hòa gi i các tranh ch p v môi tr ng phát sinh trên đ a bàn theo quy đ nh

c a pháp lu t v hòa gi i;

e Qu n lý ho t đ ng c a thôn, làng, p, b n, buôn, phum, sóc, t dân ph và

t ch c t qu n v gi gìn v sinh môi tr ng, b o v môi tr ng trên đ a bàn

3.1.2 Nhi m v , quy n h n c a các c quan qu n lý nhà n c có th m quy n chuyên môn

i u 121 kho n 2 – Lu t B o v môi tr ng 2005 quy đ nh, B Tài nguyên và Môi

tr ng ch u trách nhi m tr c Chính ph trong vi c th c hi n qu n lý nhà n c v b o v môi tr ng và có trách nhi m sau đây:

a Trình Chính ph ho c ban hành theo th m quy n các v n b n quy ph m pháp lu t v b o v môi tr ng;

b Trình Chính ph quy t đ nh chính sách, chi n l c, k ho ch qu c gia v

b o v môi tr ng;

c Ch trì gi i quy t ho c đ xu t Chính ph , Th t ng Chính ph gi i quy t các v n đ môi tr ng liên ngành, liên t nh;

d Xây d ng, ban hành h th ng tiêu chu n môi tr ng theo quy đ nh c a Chính ph ;

e Ch đ o xây d ng, qu n lý h th ng quan tr c môi tr ng qu c gia và qu n

lý th ng nh t s li u quan tr c môi tr ng;

f Ch đ o, t ch c đánh giá hi n tr ng môi tr ng c n c ph c v cho vi c

đ ra các ch tr ng, gi i pháp v b o v môi tr ng;

g Qu n lý th ng nh t ho t đ ng th m đ nh, phê duy t báo cáo đánh giá môi

tr ng chi n l c, báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng, đ ng ký b n cam

k t b o v môi tr ng trong ph m vi c n c; t ch c th m đ nh, phê duy t báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng thu c th m quy n; h ng d n vi c

đ ng ký c s , s n ph m thân thi n v i môi tr ng và c p gi y ch ng nh n

đ t tiêu chu n môi tr ng;

h H ng d n, ki m tra, thanh tra và x lý vi ph m pháp lu t v b o v môi

tr ng; gi i quy t tranh ch p, khi u n i, t cáo, ki n ngh liên quan đ n b o

v môi tr ng theo quy đ nh c a pháp lu t v khi u n i, t cáo và các quy

k B o đ m yêu c u b o v môi tr ng trong quy ho ch, k ho ch s d ng đ t

c a c n c, chi n l c qu c gia v tài nguyên n c và quy ho ch t ng h p

l u v c sông liên t nh; chi n l c t ng th qu c gia v đi u tra c b n, th m

dò, khai thác, ch bi n tài nguyên khoáng s n

B K ho ch và u t có trách nhi m ch trì ph i h p v i b , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph và y ban nhân dân c p t nh b o đ m yêu c u b o v môi tr ng trong chi n l c, quy ho ch t ng th và k ho ch phát tri n kinh t - xã h i c a c n c,

vùng và d án, công trình quan tr ng thu c th m quy n quy t đ nh c a Qu c h i, Chính

ph , Th t ng Chính ph

B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn có trách nhi m ch trì ph i h p v i B Tài nguyên và Môi tr ng, b , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph có liên quan và

U ban nhân dân c p t nh đ ch đ o, h ng d n, ki m tra vi c th c hi n pháp lu t v b o

v môi tr ng và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan đ i v i s n xu t, nh p

kh u, s d ng hóa ch t, thu c b o v th c v t, phân bón, ch t th i trong nông nghi p; đ i

v i qu n lý gi ng cây tr ng, gi ng v t nuôi bi n đ i gen và s n ph m c a chúng; đ i v i các h th ng đê đi u, th y l i, khu b o t n r ng và n c s ch ph c v cho sinh ho t nông thôn

B Công nghi p có trách nhi m ch trì ph i h p v i B Tài nguyên và Môi tr ng, b , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph có liên quan và U ban nhân dân c p t nh đ ch

đ o, h ng d n, ki m tra vi c th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan đ i v i l nh v c công nghi p; x lý các c s công nghi p gây ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng thu c th m quy n qu n lý; ch đ o phát tri n ngành công nghi p môi tr ng

B Th y s n có trách nhi m ch trì ph i h p v i B Tài nguyên và Môi tr ng, b , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph có liên quan và U ban nhân dân c p t nh đ ch

đ o, h ng d n, ki m tra vi c th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan đ i v i l nh v c ho t đ ng nuôi tr ng, khai thác, ch bi n

th y s n; sinh v t th y s n bi n đ i gen và s n ph m c a chúng; các khu b o t n bi n

B Xây d ng có trách nhi m ch trì ph i h p v i B Tài nguyên và Môi tr ng, b , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph có liên quan và U ban nhân dân c p t nh đ ch

đ o, h ng d n, ki m tra vi c th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan đ i v i các ho t đ ng xây d ng k t c u h t ng c p n c, thoát n c, x lý ch t th i r n và n c th i t i đô th , khu s n xu t d ch v t p trung, c

s s n xu t v t li u xây d ng, làng ngh và khu dân c nông thôn t p trung

B Giao thông v n t i có trách nhi m ch trì ph i h p v i B Tài nguyên và Môi tr ng,

b , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph có liên quan và U ban nhân dân c p t nh

đ ch đ o, h ng d n, ki m tra vi c th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng và các quy

đ nh khác c a pháp lu t có liên quan đ i v i ho t đ ng xây d ng k t c u h t ng giao thông và ho t đ ng giao thông v n t i

B Y t ch đ o, h ng d n, ki m tra vi c qu n lý ch t th i y t ; công tác b o v môi

tr ng trong các c s y t , v sinh an toàn th c ph m và ho t đ ng mai táng

B Qu c phòng, B Công an có trách nhi m huy đ ng l c l ng ng phó, kh c ph c s

c môi tr ng; ch đ o, h ng d n, ki m tra, thanh tra công tác b o v môi tr ng trong

l c l ng v trang thu c th m quy n qu n lý

Các b khác, c quan ngang b , c quan thu c Chính ph có trách nhi m th c hi n các nhi m v đ c quy đ nh c th t i Lu t B o v môi tr ng và ph i h p v i B Tài

nguyên và Môi tr ng ch đ o, h ng d n, ki m tra vi c th c hi n pháp lu t v b o v môi tr ng thu c ph m vi qu n lý c a mình

2 T nh, thành ph tr c thu c trung ng, huy n, qu n, th xã, thành ph thu c t nh

ph i có t ch c ho c b ph n chuyên môn v b o v môi tr ng giúp U ban nhân dân cùng c p v qu n lý môi tr ng trên đ a bàn

3 U ban nhân dân c p xã b trí cán b ph trách v b o v môi tr ng

4 Các t ng công ty nhà n c, t p đoàn kinh t , ban qu n lý khu công nghi p, khu ch

xu t, khu công ngh cao, khu kinh t và c s s n xu t, kinh doanh, d ch v có ch t th i nguy h i ho c ti m n nguy c x y ra s c môi tr ng ph i có b ph n chuyên môn ho c cán b ph trách v b o v môi tr ng

5 Chính ph quy đ nh v t ch c và ho t đ ng c a c quan chuyên môn v b o v môi tr ng

2 C quan qu n lý nhà n c các c p có trách nhi m t o đi u ki n đ M t tr n T

qu c Vi t Nam và các t ch c thành viên tham gia b o v môi tr ng

3.2 N i dung qu n lý nhà n c v môi tr ng

3.2.1 Xây d ng, t ch c th c hi n chi n l c, chính sách và pháp lu t môi tr ng

Trong qu n lý môi tr ng, chi n l c, chính sách và pháp lu t môi tr ng đóng m t vai trò quan tr ng Chúng v a là nh ng đ nh h ng, v a là nh ng công c , ph ng ti n giúp nhà n c qu n lý môi tr ng có hi u qu Chi n l c môi tr ng đ c xây d ng trong

m i quan h ch t ch v i chi n l c phát tri n kinh t , xã h i c a đ t n c, th hi n

nh ng m c tiêu v môi tr ng mà xã h i đ t ra trong m i giai đo n l ch s nh t đ nh N i dung c a chi n l c ngoài vi c đ c p đ n l i ích v môi tr ng c n ph i đ t đ c trong

hi n t i, còn ph i th hi n rõ các yêu c u và đòi h i c a v n đ môi tr ng trong t ng lai Chi n l c môi tr ng s là nh ng đ nh h ng c b n, là kim ch nam cho ho t đ ng

qu n lý môi tr ng c th c a nhà n c

Chính sách c a nhà n c v b o v môi tr ng đ c ghi nh n t i i u 5- Lu t B o v môi tr ng nh sau:

1 Khuy n khích, t o đi u ki n thu n l i đ m i t ch c, c ng đ ng dân c , h gia đình, cá nhân tham gia ho t đ ng b o v môi tr ng

2 y m nh tuyên truy n, giáo d c, v n đ ng, k t h p áp d ng các bi n pháp hành chính, kinh t và các bi n pháp khác đ xây d ng ý th c t giác, k c ng trong

ho t đ ng b o v môi tr ng

3 S d ng h p lý, ti t ki m tài nguyên thiên nhiên, phát tri n n ng l ng s ch, n ng

l ng tái t o; đ y m nh tái ch , tái s d ng và gi m thi u ch t th i

4 u tiên gi i quy t các v n đ môi tr ng b c xúc; t p trung x lý các c s gây ô nhi m môi tr ng nghiêm tr ng; ph c h i môi tr ng các khu v c b ô nhi m, suy thoái; chú tr ng b o v môi tr ng đô th , khu dân c

5 u t b o v môi tr ng là đ u t phát tri n; đa d ng hóa các ngu n v n đ u t cho b o v môi tr ng và b trí kho n chi riêng cho s nghi p môi tr ng trong ngân sách nhà n c h ng n m

6 u đãi v đ t đai, thu , h tr tài chính cho các ho t đ ng b o v môi tr ng và các

s n ph m thân thi n v i môi tr ng; k t h p hài hoà gi a b o v và s d ng có

hi u qu các thành ph n môi tr ng cho phát tri n

7 T ng c ng đào t o ngu n nhân l c, khuy n khích nghiên c u, áp d ng và chuy n giao các thành t u khoa h c và công ngh v b o v môi tr ng; hình thành và phát tri n ngành công nghi p môi tr ng

8 M r ng và nâng cao hi u qu h p tác qu c t ; th c hi n đ y đ các cam k t qu c

t v b o v môi tr ng; khuy n khích t ch c, cá nhân tham gia th c hi n h p tác

qu c t v b o v môi tr ng

9 Phát tri n k t c u h t ng b o v môi tr ng; t ng c ng, nâng cao n ng l c qu c gia v b o v môi tr ng theo h ng chính quy, hi n đ i

3.2.2 nh k đánh giá hi n tr ng môi tr ng, d báo tình hình môi tr ng

ánh giá đ c đ y đ hi n tr ng môi tr ng có ý ngh a đ c bi t quan tr ng đ i v i ho t

đ ng qu n lý môi tr ng Lu t B o v môi tr ng 2005 quy đ nh trách nhi m báo cáo

hi n tr ng môi tr ng nh sau:

+ nh k n m n m m t l n, y ban nhân dân c p t nh có trách nhi m l p báo cáo

hi n tr ng môi tr ng theo k k ho ch phát tri n kinh t - xã h i c a đ a ph ng trình H i đ ng nhân dân cùng c p và báo cáo B tài nguyên và Môi tr ng

+ nh k n m n m m t l n, c quan ngang b , c quan thu c Chính ph l p báo cáo tác đ ng môi tr ng c a ngành, l nh v c do mình qu n lý theo k ho ch n m n m

g i B tài nguyên và Môi tr ng

+ nh k n m n m m t l n, B tài nguyên và Môi tr ng có trách nhi m l p báo cáo môi tr ng qu c gia theo k k ho ch phát tri n kinh t - xã h i qu c gia đ Chính

ph trình Qu c h i, hàng n m l p báo cáo chuyên đ v môi tr ng

Báo cáo môi tr ng qu c gia g m có các n i dung sau đây:

3.2.3 Xây d ng và qu n lý các công trình liên quan t i môi tr ng

Các công trình liên quan t i môi tr ng đ c chia thành các lo i sau đây: công trình b o

v môi tr ng, công trình liên quan t i b o v môi tr ng và h th ng quan tr c môi

tr ng,…

+ Công trình b o v môi tr ng g m: H th ng đê đi u, h th ng các công trình th y

l i, h th ng r ng phòng h , v n qu c gia, khu b o t n thiên nhiên,… Các công trình này có t m quan tr ng đ c bi t đ i v i vi c b o v môi tr ng H th ng đê

đi u, đ p tràn, các công trình th y l i v a có giá tr v m t kinh t , v a có tác d ng

to l n đ i v i cu c s ng c a con ng i, đ c bi t là khi có nh ng tai bi n do thiên nhiên gây ra nh l l t, h n hán,… H th ng v n qu c gia, khu b o t n thiên nhiên r t có giá tr v m t sinh thái, là n i cung c p và gi gìn các ngu n gen đ ng

v t, th c v t góp ph n vào quá trình đa d ng hóa sinh h c n c ta Vì t m quan

tr ng nh trên, các công trình này luôn đ c nhà n c quan tâm đ u t xây d ng

s s n xu t, kinh doanh, các b nh vi n,… Tuy nhiên nhà n c ch tr ng h tr

m t ngu n tài chính r t l n cho vi c l p đ t h th ng này, đ c bi t là t i các trung tâm công nghi p l n Riêng đ i v i các công trình x lý ch t th i sinh ho t, nhà

n c ch đ ng xây d ng và qu n lý toàn b nh m ng n ch n kh n ng gây ô nhi m không khí c ng nh các ngu n n c t các lo i ch t th i có kh n ng phân

h y cao

+ H th ng quan tr c là ph ng ti n k thu t đ c bi t cung c p các ch tiêu đo đ c c

th c a các thành ph n môi tr ng H th ng này có tác d ng xác đ nh các thay đ i sinh thái do ho t đ ng c a con ng i gây nên, xác đ nh các ngu n gây ô nhi m,

m c đ ô nhi m, s lan truy n ô nhi m, đ ng thái di n bi n c a ô nhi m, d báo ô nhi m, theo dõi, đánh giá nh h ng c a ô nhi m đ i v i s c kh e c a con ng i

và các sinh v t V i tính n ng quan tr ng, h th ng quan tr c giúp nhà n c n m

đ c tình hình môi tr ng, ch đ ng trong vi c qu n lý, trong vi c phòng, ch ng

và kh c ph c các hi n t ng ô nhi m, suy thoái, s c môi tr ng góp ph n ng n

ch n và lo i tr các h u qu x u đ i v i môi tr ng và con ng i

3.2.4 Th m đ nh báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng

Các ho t đ ng phát tri n đ u ít nhi u tác đ ng đ n môi tr ng Có nh ng tác đ ng tích

c c có l i nh ng c ng có nh ng tác đ ng gây nh h ng x u đ n m i tr ng Vì th c n

ph i đánh giá đ phát huy nh ng tác đ ng tích c c c ng nh nh m h n ch nh ng tác

đ ng tiêu c c đ i v i môi tr ng

Kho n 2 i u 3 – Lu t B o v môi tr ng ghi nh n: ánh giá tác đ ng môi tr ng là

vi c phân tích, d báo các tác đ ng đ n môi tr ng c a d án đ u t c th đ đ a ra

có th đ a ra nh ng nh n xét s phù h p c a báo cáo v tính chính xác, tính khách quan, tính khoa h c và tính h p pháp c n ph i ti n hành th m đ nh Th m đ nh báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng là m t trong nh ng n i dung quan tr ng c a qu n lý nhà

b B , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph t ch c h i đ ng th m đ nh báo cáo đánh giá môi tr ng chi n l c đ i v i d án thu c th m quy n phê duy t c a mình;

c U ban nhân dân c p t nh t ch c h i đ ng th m đ nh báo cáo đánh giá môi tr ng chi n l c đ i v i d án thu c th m quy n quy t đ nh c a mình và c a H i đ ng nhân dân cùng c p

Vi c th m đ nh báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng thu c đ c th c hi n thông qua h i

đ ng th m đ nh ho c t ch c d ch v th m đ nh Kho n 7 i u 21 – Lu t B o v môi

tr ng quy đ nh trách nhi m t ch c vi c th m đ nh báo cáo đánh giá tác đ ng môi

tr ng đ i v i d án đ c quy đ nh nh sau:

a B Tài nguyên và Môi tr ng t ch c h i đ ng th m đ nh ho c tuy n ch n t ch c

d ch v th m đ nh báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng đ i v i các d án do

Qu c h i, Chính ph , Th t ng Chính ph quy t đ nh, phê duy t; d án liên ngành, liên t nh;

b B , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph t ch c h i đ ng th m đ nh ho c tuy n ch n t ch c d ch v th m đ nh báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng đ i

v i các d án thu c th m quy n quy t đ nh, phê duy t c a mình, tr d án liên ngành, liên t nh;

c U ban nhân dân c p t nh t ch c h i đ ng th m đ nh ho c tuy n ch n t ch c d ch

v th m đ nh báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng đ i v i d án trên đ a bàn

qu n lý thu c th m quy n quy t đ nh, phê duy t c a mình và c a H i đ ng nhân dân cùng c p

3.2.5 Xây d ng tiêu chu n môi tr ng; c p, thu h i gi y ch ng nh n đ t tiêu chu n môi tr ng

Kho n 5 i u 3 – Lu t B o v môi tr ng quy đ nh: Tiêu chu n môi tr ng là gi i h n

gây ô nhi m trong ch t th i đ c c quan nhà n c có th m quy n quy đ nh làm c n c

đ qu n lý và b o v môi tr ng

H th ng tiêu chu n môi tr ng qu c gia bao g m tiêu chu n v ch t l ng môi tr ng xung quanh và tiêu chu n v ch t th i

Tiêu chu n v ch t l ng môi tr ng xung quanh bao g m:

a Nhóm tiêu chu n môi tr ng đ i v i đ t ph c v cho các m c đích v s n xu t nông nghi p, lâm nghi p, th y s n và m c đích khác;

b Nhóm tiêu chu n môi tr ng đ i v i n c m t và n c d i đ t ph c v các m c đích v cung c p n c u ng, sinh ho t, công nghi p, nuôi tr ng thu s n, t i tiêu nông nghi p và m c đích khác;

c Nhóm tiêu chu n môi tr ng đ i v i n c bi n ven b ph c v các m c đích v nuôi tr ng thu s n, vui ch i, gi i trí và m c đích khác;

d Nhóm tiêu chu n môi tr ng đ i v i không khí vùng đô th , vùng dân c nông thôn;

đ Nhóm tiêu chu n v âm thanh, ánh sáng, b c x trong khu v c dân c , n i công

c ng

Tiêu chu n v ch t th i bao g m:

a Nhóm tiêu chu n v n c th i công nghi p, d ch v , n c th i t ch n nuôi, nuôi

tr ng th y s n, n c th i sinh ho t và ho t đ ng khác;

b Nhóm tiêu chu n v khí th i công nghi p; khí th i t các thi t b dùng đ x lý, tiêu

hu ch t th i sinh ho t, công nghi p, y t và t hình th c x lý khác đ i v i ch t

th i;

c Nhóm tiêu chu n v khí th i đ i v i ph ng ti n giao thông, máy móc, thi t b chuyên d ng;

d Nhóm tiêu chu n v ch t th i nguy h i;

đ Nhóm tiêu chu n v ti ng n, đ rung đ i v i ph ng ti n giao thông, c s s n

xu t, kinh doanh, d ch v , ho t đ ng xây d ng

Ki m soát ô nhi m là quá trình theo dõi, ki m tra v ph ng di n môi tr ng đ i v i các

c s s n xu t, kinh doanh k t th i đi m các c s này đ c c p quy t đ nh phê chu n báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng Gi y ch ng nh n ki m soát ô nhi m môi tr ng là

gi y ch ng nh n mà c quan có th m quy n c p cho các t ch c, các doanh nghi p xác

nh n các thông s v môi tr ng thu đ c qua quá trình ki m soát ô nhi m Giá tr pháp

lý c a gi y ch ng nh n ki m soát ô nhi m môi tr ng th hi n ch nó là c n c c p

gi y ch ng nh n đ t tiêu chu n môi tr ng

Gi y ch ng nh n đ t tiêu chu n môi tr ng (goi t t là gi y phép môi tr ng) là ch ng th pháp lý do c quan nhà n c có th m quy n c p cho các c s công nghi p nh m xác

đ nh các ch tiêu môi tr ng mà các c s này ph i đ m b o đ t đ c trong su t quá trình

ho t đ ng Gi y phép v môi tr ng có giá tr n m n m đ i v i các c s thông th ng,

ba n m đ i v i các c s có s d ng ch t đ c h i, ch t phóng x Gi y phép v môi

tr ng có th đ c gia h n nhi u l n, m i l n không quá ba n m Gi y phép v môi

tr ng đ c s a đ i trong tr ng h p tiêu chu n môi tr ng Vi t Nam thay đ i Gi y phép v môi tr ng b thu h i trong tr ng h p gi m o, c p sai th m quy n ho c ch

gi y phép vi ph m nghiêm tr ng các đi u kho n ghi trong gi y phép C quan nhà n c

có th m quy n c p gi y phép v môi tr ng thì c quan đó có th m quy n thu h i gi y phép v môi tr ng

3.2.6 Giám sát, thanh tra, ki m tra vi c th c hi n pháp lu t môi tr ng; gi i quy t tranh ch p, khi u n i, t cáo các hành vi gây h i môi tr ng

Giám sát vi c th c hi n pháp lu t và chính sách môi tr ng là hành vi mà m i t ch c, cá nhân đ c th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t T t c các cá nhân, t ch c có quy n giám sát vi c th c hi n pháp lu t trong đó có pháp lu t môi tr ng

Ki m tra vi c th c hi n pháp lu t và chính sách môi tr ng là hành vi c a các c quan nhà n c có th m quy n Ho t đ ng ki m tra là ho t đ ng mang tính ch t th ng xuyên

xu t phát t nhi m v c a c quan có th m quy n

Thanh tra là ho t đ ng c a c quan có th m quy n đ c ti n hành theo m t th t c ch t

ch nh m xác đ nh các hành vi vi ph m pháp lu t và chính sách môi tr ng, nguyên nhân

b Thanh tra b o v môi tr ng thu c B Tài nguyên và Môi tr ng ki m tra, thanh tra vi c th c hi n b o v môi tr ng c a c s s n xu t, kinh doanh, d ch

v thu c th m quy n phê duy t báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng c a B Tài nguyên và Môi tr ng, b , c quan ngang b , c quan thu c Chính ph ;

ph i h p v i thanh tra chuyên ngành b o v môi tr ng c a B Qu c phòng và

B Công an đ ki m tra, thanh tra vi c b o v môi tr ng c a các đ n v tr c thu c;

c Thanh tra b o v môi tr ng c p t nh ki m tra, thanh tra vi c th c hi n b o v môi tr ng c a t ch c kinh t , đ n v s nghi p trên đ a bàn đ i v i các d án thu c th m quy n phê duy t báo cáo đánh giá tác đ ng môi tr ng c a U ban nhân dân t nh, thành ph tr c thu c trung ng và các d án thu c th m quy n

ki m tra, thanh tra c a B Tài nguyên và Môi tr ng trong tr ng h p có d u

hi u vi ph m pháp lu t v b o v môi tr ng;

d U ban nhân dân c p huy n ki m tra, thanh tra vi c th c hi n b o v môi tr ng

c a c quan hành chính, đ n v s nghi p, tr các đ n v s nghi p quy đ nh t i

đi m c kho n này và c a các c s s n xu t, kinh doanh, d ch v quy mô nh ;

đ y ban nhân dân c p xã ki m tra vi c b o v môi tr ng c a h gia đình, cá nhân

Tr ng h p c n thi t, thanh tra b o v môi tr ng các c p, U ban nhân dân

c p huy n có trách nhi m giúp đ , ph i h p v i U ban nhân dân c p xã ki m tra, thanh tra v b o v môi tr ng đ i v i t ch c, cá nhân có vi ph m nghiêm

tr ng pháp lu t v b o v môi tr ng

2 C quan qu n lý nhà n c các c p, c quan chuyên môn h u quan có trách nhi m giúp đ , ph i h p v i thanh tra b o v môi tr ng trong quá trình thanh tra, ki m tra vi c th c hi n b o v môi tr ng trong tr ng h p có yêu c u

3 S l n ki m tra, thanh tra v b o v môi tr ng nhi u nh t là hai l n trong n m đ i

v i m t c s s n xu t, kinh doanh, d ch v , tr tr ng h p c s s n xu t, kinh doanh, d ch v đó b t cáo là đã vi ph m ho c có d u hi u vi ph m pháp lu t v

ph i kh c ph c ô nhi m, ph c h i môi tr ng, b i th ng thi t h i theo quy đ nh

c a Lu t này và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan

2 Ng i đ ng đ u t ch c, cán b , công ch c l i d ng ch c v , quy n h n gây phi n

hà, nh ng nhi u cho t ch c, công dân, bao che cho ng i vi ph m pháp lu t v

b o v môi tr ng ho c thi u trách nhi m đ x y ra ô nhi m, s c môi tr ng nghiêm tr ng thì tu tính ch t, m c đ vi ph m mà b x lý k lu t ho c b truy

c u trách nhi m hình s ; tr ng h p gây thi t h i thì còn ph i b i th ng theo quy

đ nh c a pháp lu t

Gi i quy t tranh ch p trong l nh v c b o v môi tr ng v i ý ngh a là m t n i dung c a

qu n lý nhà n c v môi tr ng là ho t đ ng c a c quan có th m quy n nh m gi i quy t các b t đ ng, mâu thu n gi a các t ch c và cá nhân đ tìm ra gi i pháp đúng đ n trên c

s pháp lu t nh m ph c h i quy n l i c a ch th b xâm ph m, ph c h i tình tr ng môi

tr ng b thi t h i đ ng th i truy c u trách nhi m pháp lý đ i v i các hành vi vi ph m pháp lu t môi tr ng N i dung tranh ch p v môi tr ng bao g m: tranh ch p v quy n, trách nhi m b o v môi tr ng trong khai thác, s d ng thành ph n môi tr ng; tranh

ch p v vi c xác đ nh nguyên nhân gây ra ô nhi m, suy thoái, s c môi tr ng; v trách nhi m x lý, kh c ph c h u qu , b i th ng thi t h i do ô nhi m, suy thoái, s c môi

tr ng gây ra Các bên tranh ch p v môi tr ng bao g m: t ch c, cá nhân s d ng thành ph n môi tr ng có tranh ch p v i nhau; gi a t ch c, cá nhân khai thác, s d ng các thành ph n môi tr ng và t ch c, cá nhân có trách nhi m c i t o, ph c h i khu v c môi tr ng b ô nhi m, suy thoái, b i th ng thi t h i v môi tr ng Vi c gi i quy t tranh ch p v môi tr ng đ c th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t v gi i quy t tranh

ch p dân s ngoài h p đ ng và các quy đ nh khác c a pháp lu t có liên quan

Khi u n i, t cáo v b o v môi tr ng là m t trong nh ng quy n c b n c a công dân

đ c pháp lu t ghi nh n và b o h i u 128 – Lu t B o v môi tr ng ghi nh n:

1 T ch c, cá nhân có quy n khi u n i v i c quan nhà n c có th m quy n ho c

kh i ki n t i Toà án v hành vi vi ph m pháp lu t v b o v môi tr ng, xâm ph m quy n, l i ích h p pháp c a mình

2 Công dân có quy n t cáo v i c quan, ng i có th m quy n đ i v i các hành vi vi

ph m pháp lu t v b o v môi tr ng sau đây:

a Gây ô nhi m, suy thoái, s c môi tr ng;

b Xâm ph m quy n, l i ích c a Nhà n c, c ng đ ng dân c , t ch c, gia đình và

Hi u bi t pháp lu t là m t trong nh ng đi u ki n quan tr ng và không th thi u c a vi c nâng cao trình đ qu n lý Hi u bi t pháp lu t nói chung, pháp lu t môi tr ng nói riêng

s giúp nhà qu n lý tri n khai m t cách đ y đ , chính xác các đ ng l i, ch tr ng, chính sách c a ng đã đ c th ch hóa b ng pháp lu t; c ng nh đ a ra các quy t đ nh đúng đ n phù h p v i nguyên t c pháp ch xã h i ch ngh a, đ m b o cho chúng có giá

tr pháp lý và đ c các ch th th c thi m t cách tri t đ và mang l i hi u qu cao nh t

3.2.8 Thi t l p các quan h qu c t trong l nh v c b o v môi tr ng

Thi t l p các quan h qu c t trong l nh v c b o v môi tr ng là m t trong nh ng n i dung c b n c a qu n lý nhà n c v môi tr ng Trong đi u ki n kinh t - xã h i c th

c a đ t n c ta, trong xu th toàn c u hóa v vi c b o v môi tr ng, h p tác qu c t là đòi h i r t l n hi n nay Thi u s h p tác qu c t thì đ t n c ta khó có th gi i quy t các

v n đ môi tr ng m t cách tri t đ , nh t là nh ng v n đ có t m quan tr ng trong khu

v c nh : v n đ sông Mekong, v n đ bi n ông,…

Thông qua các ho t đ ng nh trao đ i thông tin, chuy n giao công ngh , đào t o cán b

qu n lý, ký k t các th a thu n qu c t v b o v môi tr ng, h tr v tài chính,… quan

tr ng nh t là h p tác qu c t v pháp lu t H p tác qu c t trong l nh v c b o v môi

tr ng s giúp cho ho t đ ng qu n lý nhà n c v môi tr ng mang l i hi u qu cao

- H T CH NG -

CH NG III PHÁP LU T V TÀI NGUYÊN T

T c ng Vi t Nam có câu “t c đ t t c vàng” qu đúng nh v y, đ t đai không ch là tài

s n r t quý giá đ i v i con ng i, và có vai trò quan tr ng đ c bi t đ i v i ch quy n

qu c gia, mà nó còn là thành ph n c t lõi c a môi tr ng, là ch d a cho t t c các h sinh thái, đ ng th i c ng là y u t quan tr ng đ đi u hoà khí h u, nhi t đ , và là túi l c chuy n n c b m t thành n c ng m, ch a vô kh i n c tinh khi t,….tuy nhiên, s tác

đ ng thi u cân nh c đã gây nh h ng x u nh ô nhi m, suy thoái, và s c đ t Chính vì

v y, đ b o v chúng, c ng nh vi c có th phát huy vai trò v n có c a nó, đòi h i ph i có

s tác đ ng tích c c m t cách th ng xuyên t con ng i, t ng qu c gia và c toàn c u

B o v tài nguyên đ t đ c th c hi n b ng nhi u bi n pháp khác nhau, m t trong s đó (n u không mu n nói là quan tr ng b c nh t) là bi n pháp pháp lý, th c ti n cho th y r ng

h u h t các qu c gia đã c g ng t o d ng chính sách và pháp lu t đ tác đ ng đ n tài nguyên đ t v i m c đích làm t ng tr ng kinh t , xoá đói gi m nghèo, và h ng t i vi c phát tri n b n v ng, c ng nh b o v tài nguyên đ t nói riêng và b o v môi tr ng nói chung

I LU T PHÁP QU C T V B O V TÀI NGUYÊN T

1.1 Th a c khu v c v tài nguyên đ t

L ch s cho hay r ng, nh ng n đ nh pháp lý v b o v tài nguyên đ t xu t phát đ u tiên

t chính sách c a qu c gia Châu Âu, t t c các qu c gia đã so n th o và ban hành các chính sách mang tính tr c ti p ho c gián ti p tác đ ng đ n vi c b o v tài nguyên đ t, có

th nh n th y V ng qu c Hà Lan là qu c gia tiên phong cho vi c ban hành v n b n pháp

lý liên quan trong vi c b o v tài nguyên đ t (the 1983 Soil Clean-Up Act, và the 1994 Soil Protection Act), và ti p đ n các qu c gia lân c n nh an M ch (the 1990 Waste Deposit Act), c (the 1999 Soil Protection)14 c bi t, Châu l c này đã th a thu n

đ c Hi n Ch ng Âu Châu v tài nguyên đ t vào ngày 30/5/1972, và T trình 92 (8) v

B o v tài nguyên đ t ngày 18/5/1992 (đ c thông qua b i H i đ ng các B tr ng Châu Âu)

Còn t i Châu Á, tho c v b o v tài nguyên đ t đ c thi t l p mu n h n so v i Âu châu, Hi p đ nh Asean 1985 v b o t n thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên có quy đ nh liên quan t i vi c b o v tài nguyên đ t t i i u 7, tuy nhiên m t đi u đáng ti c đã x y ra

h n 20 n m trôi qua mà v n b n này v n ch a có hi u l c thi hành15, n u th c ti n có

đ c m t s qu c gia ch p nh n thì đ y c ng ch có th đ c xem nh m t t p quán hình thành đ đ nh h ng chính sách cho vi c b o v môi tr ng c a khu v c

Ben Boer, Ross Ramsay and Donald R Rothwell, Châu Á-Thái Bình D ng và Lu t Môi tr ng qu c t , Nxb

Kluwer Law International, 1998, tr 227

Nói chung, nh ng tho c qu c t v b o v tài nguyên đ t ít đ c các qu c gia trong khu v c quan tâm, t t nhiên th c t c ng có nh ng tho c gi a các qu c gia nh ng các tho c đó đ n thu n đi u ch nh v m t chính tr liên quan v biên gi i qu c gia gi a các qu c gia h u quan, còn đ c p vi c b o v tài nguyên đ t v i y u t thành ph n môi

tr ng thì ch a đ c quan tâm thích đáng

1.2 Th a c toàn c u v tài nguyên đ t

Lu t pháp qu c t v b o v đ t, không ch d ng l i ph m vi khu v c, mà th c t nó còn đ c các qu c gia so n th o và ban hành có tính toàn c u, đi n hình nh : Hi n

ch ng Th gi i v tài nguyên đ t ngày 25/11/1981 ch a đ ng nguyên t c c b n cho hành đ ng b o v đ t c a T ch c Nông l ng th gi i16

; Hi n ch ng Th gi i v thiên nhiên ngày 28/10/1982 c a i h i đ ng Liên Hi p Qu c; Ch ng trình hành đ ng 1983

c a Ch ng trình môi tr ng Liên Hi p Qu c v thi t l p chính sách qu c gia cho tài nguyên đ t; o lu t qu c t v i u khi n, phân ph i và s d ng thu c c ngày 28/11/1985 (tu chính 1989) c a T ch c Nông l ng th gi i; Ch ng trình Ngh s 21

c a H i ngh Rio 1992 đã thông qua Chính sách b o t n tài nguyên đ t (ch ng 10 – 14);

và m i đây là Hi p đ nh c a Liên Hi p Qu c v Phòng ch ng và ng n ch n hi n t ng Sa

m c hoá ngày 14/10/1994 (v n b n này có hi u l c t ngày 26/12/199617)

T ng th chung v lu t pháp qu c t trong vi c b o v tài nguyên đ t cho phép kh ng

đ nh r ng nó đ c hình thành hi m mu n so v i vi c b o v các y u t khác c a môi

tr ng, đi u này c ng có lý do đ lý gi i b i vi c s d ng và b o v tài nguyên đ t là v n

đ c a qu c gia, th m chí không c n s tác đ ng c a lu t pháp qu c t Tuy nhiên, nhi m

v chung c a vi c b o v môi tr ng, c ng nh mong mu n phát huy vai trò to l n c a tài nguyên đ t đã đòi h i c n có th a c qu c t đi u ch nh cho l nh v c này, đ c bi t là

nh ng th a thu n mang tính khu v c nh m h n ch vi c gây ô nhi m, suy thoái, sa m c hoá và s c đ t

II PHÁP LU T VI T NAM V TÀI NGUYÊN T

2.1 C s pháp lý đi u ch nh tài nguyên đ t

Th c hi n nhi m v qu n lý c a ch th s h u trong quan h đ t đai18

, c ng nh nh m góp ph n nâng cao hi u qu trong quá trình khai thác, s d ng đ t c ng nh góp ph n b o

v môi tr ng, Nhà n c ta đã ban hành nhi u v n b n v tài nguyên đ t, m t trong

nh ng v n b n đi n hình đó là i u 29 Hi n pháp 1992 “C quan Nhà n c, đ n v v trang, t ch c kinh t , t ch c xã h i, m i cá nhân ph i th c hi n các quy đ nh c a Nhà

n c v s d ng h p lý tài nguyên thiên nhiên và b o v môi tr ng” Quy đ nh này, nó

nh h ng sâu s c quy t đ nh đ n đ a v pháp lý c a các ch th trong quan h pháp lu t

đ t đai, đi u đó có ngh a là n i dung c a các v n b n pháp lu t đ t đai hi n hành ph i phù

h p v i quy đ nh c a Hi n pháp 1992

Th c t , cho th y r ng đã có r t nhi u quy đ nh có liên quan đ n tài nguyên đ t, và ch

y u đó là: Tiêu chu n Vi t Nam 9541 – 1995; Lu t t đai 26/11/2003 (có hi u l c t 01/7/2004 thay th Lu t đ t đai ngày 14/7/1993 đ c s a đ i, b sung ngày 02/12/1998

và 11/6/2001); Lu t B o v môi tr ng 1993/2005; Lu t b o v và phát tri n r ng ngày 1991/2004; Lu t Tài nguyên n c 1998; Lu t di s n v n hoá 2001; B lu t Dân s ngày 28/10/1995; B lu t Hình s 1999; Ngh đ nh 182/2004/N -CP ngày 29/10/2004 (thay

th Ngh đ nh 04/CP ngày 10/01/1997 v x ph t hành chính trong l nh v c qu n lý, s

d ng đ t đai); Ngh đ nh s 81/2006/N -CP ngày 09/8/2006 v x ph t hành chính trong

l nh v c môi tr ng (thay th Ngh đ nh s 121/N -CP ngày 12/5/2004 v x ph t hành chính trong l nh v c môi tr ng);

Nhìn chung, các quy đ nh tác có đ ng tích c c đ n khai thác, s d ng đ t, nh t là vi c khuy n khích ng i s d ng b o v , c i t o, làm t ng đ màu m c a đ t, đ ng th i c ng

có nh ng quy đ nh nh m h n ch s thi t h i đ n tài nguyên đ t, đ c bi t là các quy đ nh

d i d ng c m nh : C m l n chi m, c m hu ho i đ t, s d ng đ t không đúng m c đích đ c giao; c m làm gi m kh n ng s d ng đ t; c m c n tr vi c s d ng đ t c a

ng i khác; c m gây ô nhi m đ t

T vi c xem xét trên đây, cho phép kh ng đ nh r ng các đi u lu t này có n i dung r t quan tr ng tác đ ng đ n tài nguyên đ t, trong tr ng h p n u có hành vi gây h u qu không t t cho tài nguyên đ t, thì ch th vi ph m ph i ch u trách nhi m pháp lý nh t đ nh

2.2 Trách nhi m pháp lý v tài nguyên đ t

Trách nhi m chính là quy n và ngh a v đ ng i s d ng theo ngh a r ng có th mang

đ c l i ích t đ t đai ho c ph i gánh ch u nh ng h u qu nh t đ nh trong quá trình khai thác, s d ng tài nguyên đ t Tuy nhiên, nh ng n i dung d i đây ch t p trung đ c p v

nh ng quy đ nh v vi ph m pháp lu t liên quan đ n vi c b o v tài nguyên đ t

- X lý vi ph m hành chính: Các đi u kho n pháp lý quan tr ng liên quan đ n vi c xác

đ nh trách nhi m hành chính đ c n đ nh t i Ngh đ nh 182/2004/N -CP ngày 29/10/2004 (thay th Ngh đ nh 04/CP ngày 10/01/1997 v x ph t hành chính trong l nh

v c qu n lý, s d ng đ t đai); Ngh đ nh s 81/2006/N -CP ngày 09/8/2006 v x ph t hành chính trong l nh v c môi tr ng (thay th Ngh đ nh s 121/N -CP ngày 12/5/2004

v x ph t hành chính trong l nh v c môi tr ng);

Có th nh n đ nh r ng, các quy đ nh trong hai v n b n trên ch a th c s rõ ràng, c n ph i

có v n b n h ng d n m i có th áp d ng đ c, đáng ti c r ng ngoài Tiêu chu n Vi t Nam v đ t 5941 – 1995, thì ch a có m t v n b n pháp lý nào lý gi i rõ ràng h n Có l ,

th i gian s tr l i, lúc đó pháp lu t s đ c áp d ng đúng v i ý chí c a nhà làm lu t, t t nhiên đi u c n thi t này s làm c s cho vi c xác đ nh đ c trách nhi m hành chính liên quan có vi ph m l nh v c b o v tài nguyên đ t

- B i th ng thi t h i do gây ô nhi m, gây suy thoái đ t: Vi c xác đ nh vi c b i

th ng s đ c th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t dân s hi n hành và các quy đ nh khác có liên quan, đ c bi t d a trên n n t ng c a các quy đ nh đ c n đ nh t i M c 2

Ch ong XIV (t i u 130-134) Lu t B o v môi tr ng 2005

- X lý vi ph m pháp lu t hình s : Hành vi vi ph m pháp lu t trong vi c b o v tài

nguyên đ t ch y u đ c áp d ng b i nh ng quy đ nh c a lu t hành chính và dân s , tuy nhiên, các hành vi vi ph m c ng có th đ c c ng ch b i nh ng quy đ nh c a lu t hình

s - i u 184 B lu t Hình s Vi t Nam 1999 quy đ nh nh sau:

Ng i nào chôn vùi ho c th i vào đ t các ch t đ c h i quá tiêu chu n cho phép, đã b

x lý hành chính mà c tình không th c hi n các bi n pháp kh c ph c theo quy t đ nh c a

c quan có th m quy n gây h u qu nghiêm tr ng, thì ph t ti n t m i tri u đ ng đ n

m t tr m tri u đ ng, c i t o không giam gi đ n ba n m ho c ph t tù t sáu tháng đ n ba

Rõ ràng v m t pháp lý, đ b o v đ c tài nguyên đ t, nó liên quan đ n kh n ng v n

d ng đi u kho n c a nhi u ngành lu t khác nhau, và t t nhiên các đi u kho n đó có s

t ng tác nh t đ nh c a quy ph m pháp lu t hành chính, quy ph m pháp lu t dân s , và quy ph m pháp lu t hình s i u đó đã d n đ n kh n ng có th ít nhi u khó kh n nh t

đ nh trong nghiên c u và áp d ng lu t h c, nh ng dù sao ch ng n a nó luôn luôn là m t

đ tài pháp lý thú v đ m i ng i cùng tranh lu n đ tìm ra h ng t t nh t góp ph n cho

vi c b o v đ t và b o v môi tr ng

Cùng t n t i song song v i nh ng quy đ nh c a pháp lu t, các c quan qu n lý Nhà n c

v b o v tài nguyên thiên nhiên đã đ c thi t l p đ đi u hành các ho t đ ng liên quan

đ n môi tr ng và tài nguyên đ t H th ng c quan qu n lý nhà n c v đ t đai nói chung đ c thi t l p g m nhi u lo i c quan khác nhau, trong đó U ban nhân dân và c quan đ a chính các đ a ph ng đ c xem là c quan tham gia mang tính ch t th ng xuyên và có tính chuyên môn đ i v i vi c qu n lý đ t đai

S nghi p b o v môi tr ng c a Vi t Nam không th tách r i v i khu v c và toàn c u,

nh ng bi n pháp b o v và c i thi n môi tr ng Vi t Nam có liên quan đ n môi tr ng toàn c u Nh n th c đ c đi u đó, Nhà n c Vi t Nam đã ký k t, th c hi n, và gia nh p

nhi u đi u c qu c t liên quan đ n môi tr ng nói chung, và tài nguyên đ t nói riêng,

và đi n hình đó là Công c 1994 v Phòng ch ng và ng n ch n S sa m c và Công c

1992 v đa d ng sinh h c,

- H T CH NG -

CH NG IV PHÁP LU T V TÀI NGUYÊN N C

I TH C TR NG TÀI NGUYÊN N C

1.1 Th c tr ng tài nguyên n c trên th gi i

N c là tài nguyên đ c bi t quan tr ng, là y u t c n thi t c a s s ng và môi tr ng, quy t đ nh s t n t i, phát tri n b n v ng c a toàn c u

Trên trái đ t t ng l ng n c kho ng 1,4 t km319

, trong đó có kho ng 96,5 % là n c

n m trong các đ i d ng và là n c m n không dùng đ c đ u ng ho c t i cho cây

tr ng20, h n n a s l ng có h n trên l i b nhi m b n do n c th i c a s n xu t và sinh

ho t c a con ng i t o ra, và nó không đ c phân b đ ng đ u các qu c gia Theo m t

s đi u tra cho th y r ng trên th gi i m i n m có kho ng h n 400 t m3 n c b n th i vào các sông h và bi n, v i s lu ng 650 tri u t n rác/n m đ xu ng bi n là con s r t nghiêm tr ng21 làm cho 40% l u l ng n đ nh c a các dòng sông trên trái đ t b ô nhi m

Theo nh n đ nh c a các c quan chuyên môn, thi u n c s ch hi n nay là tình tr ng nghiêm tr ng không ch đ i v i riêng m t qu c gia mà th c s là v n đ c a toàn c u Trong vòng hai m i n m qua, m c s d ng n c trên th gi i đã t ng g p đôi, Liên

Hi p Qu c c ng v a đ a ra l i c nh báo t ng t cho dù đã b ra h n 3000 t USD trong

n m th p niên qua cho các ch ng trình phát tri n, nh ng đ n nay g n m t t ng i v i nhi u lý do khác nhau v n ch a đ c s d ng n c h p v sinh

Ngân hàng th gi i đã c tính có kho ng 3,3 t ng i t i 127 qu c gia thu c khu v c đang phát tri n b nhi m các b nh liên quan đ n n c nh tiêu ch y, s t rét, s t xu t huy t, giun sán, mù loà, và h ng n m có kho ng 10 tri u ng i ch t do các b nh liên quan đ n n c, 80% b nh t t t i khu v c các n c đang phát tri n là do n c ô nhi m gây ra, h n 50% ng i dân t i các n c đang phát tri n b m t hay nhi u b nh do n c22

Các h i ngh qu c t v môi tr ng (H i ngh 1972 t i Th y i n, và H i ngh Brasil 1992) liên t c đ a ra nh ng d báo v nguy c thi u n c toàn c u

Ngân hàng Th gi i: Báo cáo phát tri n Th gi i 1992, Phát tri n và môi tr ng, Trung tâm Thông tin t li u

khoa h c và công ngh qu c gia, Hà N i, 1993, tr.44

1.2 Th c tr ng Tài nguyên n c c a Vi t Nam

V i t ng dòng ch y n c m t kho ng 835t m3/n m và l ng m a trung bình hàng n m

là 2000 mm23, cùng v i n c ng m và l ng n c trên các con sông (trong đó có 15 con sông có di n tích l u v c t 3.000km2 tr lên, và riêng sông Mekong có l ng dòng ch y hàng n m trên 500t m3, sông H ng đ t trên 120t m324

) cho th y r ng Vi t Nam là qu c gia có ngu n n c t ng đ i giàu có và phong phú so v i nhi u qu c gia trên th gi i Tuy nhiên, hi n t ng suy gi m và ô nhi m n c là m t trong nh ng th c tr ng đáng lo

ng i nh t c a s hu ho i môi tr ng t nhiên, đi u đó đã và đang x y ra trên đ t n c

Nông nghi p là ngành s d ng nhi u n c nh t dùng t i lúa và hoa màu, ch y u là

đ ng b ng sông C u Long và sông H ng Vi c s d ng nông d c và phân bón hóa h c càng góp thêm ph n ô nhi m môi tr ng nông thôn

Công nghi p là ngành làm ô nhi m n c nghiêm tr ng, m i ngành có m t lo i n c

th i khác nhau, và đi n hình khu công nghi p Thái Nguyên th i n c bi n Sông C u thành màu đen, m t n c s i b t trên chi u dài hàng ch c cây s ; khu công nghi p Vi t Trì x m i ngày hàng ngàn mét kh i n c th i c a nhà máy hóa ch t, thu c tr sâu, gi y,

d t xu ng Sông H ng làm n c b nhi m b n đáng k ; khu công nghi p Biên Hòa và Thành ph H Chí Minh t o ra ngu n n c th i công nghi p và sinh ho t r t l n, làm nhi m b n t t c các sông r ch đây và c vùng lân c n

N c dùng trong sinh ho t c a dân c ngày càng t ng do quá trình t ng dân s và các

đô th hoá N c c ng t n c th i sinh ho t c ng v i n c th i c a các c s ti u th công nghi p trong khu dân c là đ c tr ng ô nhi m c a các đô th n c ta

Ði u đáng nói là các lo i n c th i đ u đ c tr c ti p th i ra môi tr ng, ch a qua x lý

gì c b i n c ta ch a có h th ng hoàn ch nh đ x lý n c th i nào đúng ngh a nh tên

g i, đi u đó có th gây thi t h i v ng i, tài s n c a nhà n c, t p th và cá nhân, đ ng

th i gây nh h ng x u đ n môi tr ng sinh thái Vì v y, đ nâng cao trách nhi m và

t ng c ng hi u qu n lý nhà n c đ i v i tài nguyên n c nói riêng và môi tr ng sinh thái nói chung, thì c n ph i có các quy đ nh c th h n c a lu t pháp

II LU T PHÁP QU C T V TÀI NGUYÊN N C

Có th th y r ng, tho c qu c t liên quan đ n vi c xác đ nh n i dung b o v môi

tr ng n c đ c hình thành r t s m Châu Âu ( i u 10, Công c 1887 v thi t l p các đi u kho n th ng nh t đánh cá sông Ranh và các nhánh c a sông26

), m t s quy

đ nh r i rác đ c n đ nh các v n b n v b o v môi tr ng, đ c bi t là vào th i đi m

nh ng n m b y m i c a th k XX hàng lo t v n b n đ c các qu c gia thông qua và cho đ n nay có kho ng 200 đi u c qu c t trong l nh v c s d ng n c có ch a đ ng

nh ng quy đ nh v ngh a v b o v môi tr ng n c27

v i n i dung c b n sau:

Quy đ nh v b o v và đi u ch nh dòng ch y t nhiên, đi n hình trong s đó là Hi p c

1909 v biên gi i n c gi a M và Canada28, Hi p đ nh 1959 gi a Liên Xô – Na Uy -

Ph n Lan liên quan đ n vi c đi u ch nh h Inari b ng các tr m thu đi n và đ p n c29

,

Hi p c 1944 gi a M và Mêhycô liên quan đ n vi c s d ng n c c a sông Colorado, sông Tijuana và sông Rio Grande30, Hi p đ nh 1959 gi a Ai C p và Xu ng v vi c s

d ng h u hi u ngu n n c sông Nil31, Hi p c 1969 v l u v c sông La Plata32, Hi p

c 1960 v sông Indus gi a n và Pakitxtan33, Hi p đ nh 1995 v h p tác phát tri n

b n v ng l u v c sông Mekong,…

Quy đ nh v ki m soát ch t th i, m t s đi u c song ph ng và đi u c l u v c đã

đ a ra nh ng quy đ nh v b o v môi tr ng, b ng cách ki m soát nh ng ch t th i đ c h i

đ c th i vào ngu n n c S b , có th tìm th y m t s tho c nh Hi p đ nh 1978 v

ch t l ng n c c a H L n gi a M và Canada có nh ng đi u kho n li t kê tiêu chu n

v ch t l ng n c c n đ t đ c và nh ng bi n pháp ki m soát ch t th i; Công c 1976

v b o v sông Ranh kh i b ô nhi m hoá ch t có nh ng đi u kho n l p ra danh sách các

ch t b c m th i hoàn toàn vào ngu n n c và danh sách các ch t b ki m soát ch t ch

tr c khi đ c phép th i vào ngu n n c; Công c 1976 v b o v sông Ranh ra kh i b

ô nhi m do mu i chlorides gây ra có nh ng quy đ nh v vi c c m th i m t s lo i ch t Quy đ nh v ki m soát ô nhi m nhi t đ c các n c Th y S , Áo và Tây c đã cam k t

ti n hành các bi n pháp gi nhi t đ trung bình c a sông Ranh không quá 25 đ C, và nhi t đ c a ch t th i vào sông không quá 30 đ C, và quan tr ng h n n a là vi c H i

đ ng các B tr ng c a y ban sông Ranh vào 1972 đã đ a ra quy đ nh là t t c các nhà máy h t nhân m i đ u ph i có h th ng làm l nh kín ho c h th ng ng n ch n ô nhi m nhi t

Quy đ nh v b o v môi tr ng n c theo l u v c, đi n hình là Hi p đ nh 1988 v k

ho ch hành đ ng v qu n lý môi tr ng cho toàn b h th ng s ng D mbêzi, và th nh n

th y r ng v n b n này đã đ a ra m t ch ng trình hành đ ng t ng đ i toàn di n, đ c xây d ng v i s giúp đ c a Ch ng trình Môi tr ng c a Liên Hi p Qu c (UNEP) d a trên c s khuy n ngh c a Tuyên b Stockhom 1972, K ho ch hành đ ng Mar Del Plata

và Ch ng trình Cairo v h p tác gi a các n c Châu Phi v b o v môi tr ng

Quy đ nh v b o v toàn di n môi tr ng c a ngu n n c, các tho thu n liên quan có th tìm th y trong Ch ng trình hành đ ng sông Ranh n m 1986 do các qu c gia l u v c sông Ranh thông qua bao g m m t lo t các k ho ch b o v t ng th h sinh thái c a sông; Hi p đ nh 1995 v h p tác phát tri n b n v ng l u v c sông Mekong; Quy ch

1975 v sông c a Urugoay, Achentina và Urugoay đã đ ng ý ph i h p “ti n hành các

bi n pháp thích h p đ ng n ch n thay đ i đ i v i s cân b ng sinh thái, và đ ki m soát các nhân t có h i khác sông và nhánh c a chúng”,….và g n đây nh t là Công c 1997

c a Liên Hi p Qu c v Lu t s d ng các ngu n n c qu c t vào m c đích phi giao thông, có đ c p đ n vi c b o v môi tr ng, tuy nhiên cho đ n nay v n b n v n ch a có

hi u l c thi hành

III PHÁP LU T VI T NAM V TÀI NGUYÊN N C

3.1 C s pháp lý đi u ch nh tài nguyên n c

Vi t Nam đã có nh ng quan tâm tho đáng b ng vi c ban hành các v n b n pháp lu t và cam k t v i các qu c gia cùng tham gia b o v môi tr ng nói chung và b o v tài nguyên n c nh m t nhân t c a môi tr ng nói riêng

Trong ph m vi c a m t qu c gia, Nhà n c Vi t Nam đã ban hành các v n b n nh : Hi n pháp 1992, B lu t Hàng h i 1990, Lu t B o v s c kh e nhân dân 1989, Lu t b o v và phát tri n r ng 1991/2004, Lu t b o v môi tr ng 1993/2005, và các v n b n liên quan khác c bi t là các v n liên quan nh sau:

- Ch th 200/TTg ngày 29/4/1994 c a Th t ng Chính Ph v b o đ m n c s ch và

v sinh môi tr ng nông thôn;

- Tiêu chu n ch t l ng n c m t c a Vi t Nam TCVN 5942-1995; Tiêu chu n ch t

l ng n c ven b c a Vi t Nam TCVN 5943-1995; Tiêu chu n ch t l ng n c ng m

c a Vi t Nam TCVN 5944-1995; Tiêu chu n n c th i công nghi p c a Vi t Nam TCVN 5945-1995;

- Lu t Tài nguyên n c ngày 20/5/1998 (có hi u l c t ngày 01/01/1999);

- Ngh đ nh s 179/1999/N -CP ngày 30/12/1999 c a Chính Ph quy đ nh vi c thi hành Lu t tài nguyên n c 1998;

- Ngh đ nh s 67/2003/N -CP c a Chính Ph ngày 13/6/2003 v phí b o v môi

tr ng đ i v i n c th i;

- Thông t liên t ch s 125/2003/TTLT-BTC-BTNMT c a B Tài chính - B Tài nguyên và Môi tr ng v h ng d n th c hi n Ngh đ nh s 67/2003/N -CP ngày 13/6/2003 c a Chính Ph v phí b o v môi tr ng đ i v i n c th i;

- Ngh đ nh s 137/2004/N -CP c a Chính Ph ngày 16/6/2004 Quy đ nh v x ph t vi

ph m hành chính trên các vùng bi n và th m l c đ a c a n c C ng hoà xã h i ch ngh a

Vi t Nam;

- Ngh đ nh s 34/2005/N -CP ngày 17/3/2005 c a Chính Ph quy đ nh v x ph t hành chính trong l nh v c tài nguyên n c;

- Lu t B o v môi tr ng 2005;

- Ngh đ nh s 81/2006/N -CP ngày 09/8/2006 v x ph t hành chính trong l nh v c môi tr ng (thay th Ngh đ nh s 121/N -CP ngày 12/5/2004 v x ph t hành chính trong l nh v c môi tr ng);

Cùng v i các v n b n trên, Nhà n c ta tham gia các đi u c qu c t nh Công c

qu c t Ramsar 1971 v các vùng đ t ng p n c có t m quan tr ng đ t bi t; Công c Marpol 1973 v ch ng ô nhi m do tàu bi n và Ngh đ nh th 1978; Công c 1982 v

Lu t bi n qu c t ; Hi p đ nh 1995 v h p tác phát tri n b n v ng l u v c sông Mekong34

)

đã th c s góp ph n vào quá trình xây d ng khuôn kh pháp lý, đ c bi t nó là n n t ng

ch đ ng đ đ i phó v i nh ng nguy c có h i cho môi tr ng nói chung và ngu n n c

nói riêng

3.2 N i dung c b n v qu n lý Nhà n c đ i v i tài nguyên n c

- Nhà n c xây d ng và ch đ o th c hi n chi n l c, quy ho ch, k ho ch, chính sách v

b o v , khai thác, s d ng, phát tri n tài nguyên n c; phòng, ch ng và kh c ph c h u

b khoa h c, công ngh , l u tr tài li u v tài nguyên n c;

- C p, thu h i gi y phép v tài nguyên n c; ki m tra, thanh tra vi c ch p hành và x lý các hành vi vi ph m pháp lu t v tài nguyên n c; gi i quy t tranh ch p, khi u n i và t cáo các hành vi vi ph m pháp lu t v tài nguyên n c;

- H p tác qu c t , th c hi n các đi u c v ngu n n c mà Vi t Nam là m t bên ký k t

ho c tham gia;

- T ch c b máy qu n lý, h ng d n nghi p v , đào t o cán b qu n lý và nghiên c u khoa h c v tài nguyên n c, tuyên truy n, ph bi n pháp lu t v tài nguyên n c

3.3 Trách nhi m pháp lý v tài nguyên n c

Trách nhi m chính là quy n và ngh a v đ ng i s d ng theo ngh a r ng có th mang

đ c l i ích t ngu n n c ho c ph i gánh ch u nh ng h u qu nh t đ nh trong quá trình khai thác, s d ng tài nguyên n c

34

Hi p đ nh 1995 đ c ký k t gi a b n n c h l u l u v c là Thái Lan, Lào, Vi t Nam, và Campuchia

- V quy n: Ng i s d ng tài nguyên n c đ c quy n khai thác, s d ng ngu n n c cho các m c đích sinh ho t, s n xu t nông nghi p, lâm nghi p, công nghi p, khai khoáng, phát đi n, giao thông thu , nuôi tr ng thu , h i s n, s n xu t mu i, th thao, gi i trí, du

l ch, y t , an d ng, nghiên c u khoa h c và các m c đích khác theo quy đ nh c a pháp

lu t; đ c quy n h ng t vi c khai thác, s d ng tài nguyên n c, chuy n nh ng, cho thuê, đ th a k , th ch p tài s n đ u t vào vi c khai thác, s d ng tài nguyên n c, phát tri n tài nguyên n c theo quy đ nh c a pháp lu t; đ c b i th ng thi t h i trong tr ng

h p gi y phép khai thác, s d ng tài nguyên n c b thu h i tr c th i h n vì lý do qu c phòng, an ninh ho c vì l i ích qu c gia, l i ích công c ng theo quy đ nh c a pháp lu t;

đ c khi u n i, kh i ki n t i c quan nhà n c có th m quy n v các hành vi vi ph m quy n khai thác, s d ng tài nguyên n c và các l i ích h p pháp khác; đ c h ng thành qu lao đ ng, ngu n l i thu đ c t tài nguyên n c; đ c Nhà n c b o h quy n

l i h p pháp trong khai thác, s d ng tài nguyên n c

- V ngh a v : T ch c, cá nhân ph i ch p hành đ y đ các quy đ nh c a pháp lu t trong tìm ki m, khai thác, s d ng tài nguyên n c Trong nh ng tr ng nh t đ nh t ch c, cá nhân khai thác, s d ng tài nguyên n c ch đ c ti n hành các ho t đ ng khi có quy t

đ nh phê duy t ho c gi y phép c a c quan nhà n c có th m quy n, đ ng th i ph i cung

c p nh ng thông tin đ ki m kê, đánh giá tài nguyên n c khi có yêu c u đ i v i tài nguyên n c đang đ c khai thác, s d ng Bên c nh đó, cá nhân và t ch c khai thác, s

d ng còn ph i th c hi n các ngh a v khác nh ph i s d ng h p lý, ti t ki m n c, n p thu và các chi phí theo quy đ nh c a pháp lu t, không làm nh h ng đ n ng i s d ng khác, không gây nh h ng x u t i ch t l ng n c Và trong tr ng h p có vi ph m thì

ng i gây thi t h i ph i ch u trách nh t đ nh theo quy đ nh c a pháp lu t

- X lý vi ph m hành chính: Rõ ràng, pháp lu t hi n hành đã có quy đ nh r t c th t i

Ngh đ nh s 34/2005/N -CP ngày 17/3/2005 c a Chính Ph quy đ nh x ph t vi ph m hành chính trong l nh v c tài nguyên n c; và Ngh đ nh s 81/2006/N -CP ngày 09/8/2006 (tr c đây là Ngh đ nh 121//2004/N -CP ngày 12/5/2004 v x ph t vi ph m hành chính trong l nh v c môi tr ng), c th i u 22 c a v n b n này quy đ nh v i n i dung:

i u 22: Vi ph m quy đ nh v ô nhi m môi tr ng n c

1.Ph t c nh cáo ho c ph t ti n t 100.000 đ ng đ n 500.000 đ ng đ i v i hành vi x , th i vào môi tr ng n c các ch t gây ô nhi m v t quá tiêu chu n cho phép

4.Ph t ti n t 60.000.000 đ ng đ n 70.000.000 đ ng đ i v i m t trong các hành vi vi

ph m sau đây:

a) Vi ph m các quy đ nh t i kho n 2 c a i u này trong tr ng h p ch t gây ô nhi m có

ch a ch t phóng x gây nhi m x môi tr ng v t m c cho phép;

b) a vào ngu n n c d i đ t các lo i hoá ch t, ch t đ c h i, ch t th i, vi sinh v t

ch a đ c ki m đ nh và các tác nhân đ c h i khác đ i v i con ng i và sinh v t;

c) ch t th i trong vùng bi n n c C ng hoà xã h i ch ngh a Vi t Nam

5 Bi n pháp kh c ph c h u qu :

Bu c kh c ph c h u qu do hành vi vi ph m quy đ nh t i các kho n 2,3, và kho n 4 i u này gây ra

- B i th ng thi t h i do gây ô nhi m, gây suy thoái n c: Vi c xác đ nh vi c b i

th ng s đ c th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t dân s hi n hành và các quy đ nh khác có liên quan, đ c bi t d a trên n n t ng c a các quy đ nh đ c n đ nh t i M c 2

Ch ong XIV (t i u 130-134) Lu t B o v môi tr ng 2005

mà c tình không th c hi n các bi n pháp kh c ph c theo quy t đ nh c a c quan có

th m quy n gây h u qu nghiêm tr ng, thì b ph t ti n t m i tri u đ ng đ n m t tr m tri u đ ng, c i t o không giam gi đ n ba n m ho c ph t tù t sáu tháng đ n ba n m

2 Ph m t i gây h u qu r t nghiêm tr ng thì b ph t tù t hai n m đ n b y n m

CH NG V PHÁP LU T V B O V KHÔNG KHÍ

Không khí là y u t mà s s ng c a con ng i không th thi u đ c Cách đây m y ch c

n m con ng i v n còn ngh r ng không khí là vô t n, thì ngày nay cùng v i s gia t ng dân s và s phát tri n s n xu t, s suy gi m các y u t t nhiên c ng làm cho không khí

1.1 Công c Geneva 1979 v ô nhi m không khí xuyên biên gi i có t m xa

Ti n trình phát tri n c a nh ng quy đ nh lu t pháp qu c t v b o v không khí, c ng nh

s đi u khi n vi c ô nhi m không khí là thành t u c a khu v c mà đ u tiên nh t là Châu Âu

Vào ngày 13/11/1979, các qu c gia thu c C ng đ ng Châu Âu, cùng v i hai n c M và Cannada đã thông qua Công c Geneva v ô nhi m không khí xuyên biên gi i có t m

xa, đây là công c khung và c ng l nh hành đ ng c n thi t quan tâm đ n s h p tác v

b o v không khí, theo đó các bên ký k t hi p c th ng nh t gi m d n đi đ n tri t tiêu các ch t gây ô nhi m không khí

Ti p đó, vào 1984, m i qu c gia thành viên đã h p H i ngh các B tr ng t i Ottawa

đã đ ng ý thông qua vi c gi m l ng ch t sulfurous trong không khí, và m t vi c không kém ph n quan tr ng n a t thành qu c a H i ngh trên, các qu c gia đã thông qua đ c Ngh đ nh th vào ngày 08/6/1985

M t vi c quan tr ng n a liên quan đ n vi c th c thi n i dung c a Công c khung 1979,

c quan hành pháp c a C ng đ ng Châu Âu đã thành l p y ban thi hành trên c s Quy t đ nh 1997/2 nh m xem xét và báo cáo cho các qu c gia thành viên35

Th c ti n cho th y r ng Công c Geneva 1979 đ c xem đi u c qu c t đ u tiên ch a

đ ng n i dung c b n c a vi c th m tra và phòng ch ng ô nhi m không khí