Cong bang va hieu qua kinh te.pdf

Cong bang va hieu qua kinh te.pdf

CÔNG BẰNG VÀ HIỆU QUẢ

Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright

Học kỳ mùa Thu

2006 - 2007

Các nội dung trình bày

1 Hiệu quả (kinh tế theo tiêu chuẩn) Pareto

– Hiệu quả trong trao đổi

– Cân bằng cạnh tranh

– Hai định lý cơ bản của kinh tế học phúc lợi

2 Hiệu quả Kaldor – Hicks

3 Hiệu quả và công bằng

– Hiệu quả và công bằng trong mô hình trao đổi đơn giản

– Công bằng là gì? Các góc độ tiếp cận và hình thức của

công bằng – Một số ứng dụng trong phân tích chính sách

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 3

1 Hiệu quả Pareto

• Hiệu quả Pareto trong trao đổi

MRSFCA = PC/PF = MRSFCB

• Hiệu quả Pareto trong sản xuất

– Hiệu quả Pareto đầu vào:

=w/r = MRTSLKY

– Hiệu quả Pareto đầu ra

MRTFC= MCC/MCF= PC/PF= MRSFC

Quần áo của Tom Thực phẩm của Tom

U T

U T

U T

Quần áo

của Jerry

Thực phẩm của Jerry

U J

U J

U J

B C D

1.1 Hiệu quả trong trao đổi

0J

6C

10F 6C

A

B có hiệu quả không?

C có hiệu quả không?

D có hiệu quả không?

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 5

Hiệu quả trong trao đổi

(Đường hợp đồng)

0J

Quần áo

của Jerry

Quần áo của Tom

0T Thực phẩm của Tom

Thực phẩm của Jerry

B

C

D

Đường hợp đồng

B, C, & D đạt

hiệu quả Pareto

Xác định đường hợp đồng như thế nào?

• Đường hợp đồng là tập hợp vô hạn các điểm hiệu quả Pareto.

• Để tìm điểm hiệu quả Pareto, giải bài toán tối ưu sau:

max

MaxU c f

• Lần lượt cho giá trị của UJchạy từ 0 đến Ujmax rồi giải bài toán

tối ưu trên sẽ được tập hợp tất cả các điểm hiệu quả Pareto

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 7

P

Đường giá

P’

1.2 Cân bằng cạnh tranh

0J

6C

10F 6C

Quần áo

của Jerry

Quần áo của Tom Thực phẩm của Tom

Thực phẩm của Jerry

Tại C: Lượng cầu F của Tom đúng bằng lượng cung F của Jerry

Lượng cung C của Tom đúng bằng lượng cầu C của Jerry.

Đường đẳng ích đi qua C của Tom và Jerry có tính chất gì?

C

A

P

Đường giá

P’

PP’ là đường giá

(cân bằng) của thị

trường, có độ dốc là -1

Cân bằng cạnh tranh và cơ chế giá

0J

6C

10F 6C

Quần áo

của Jerry

Quần áo của Tom Thực phẩm của Tom

Thực phẩm của Jerry

B

Tại B và C: Thiếu F, thừa

C → P F tăng, P C giảm → PP’ xoay sang phải

Bắt đầu tại A: Jerry chọn phối hợp ở C như

cũ, còn Tom chọn phối hợp ở B do thị hiếu thay đổi.

C

A Cung cầu có cân bằng?

Giá thay đổi thế nào?

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 9

P

Đường giá

P’

PP’ là đường giá

(cân bằng) của thị

trường, có độ dốc là -1

Cân bằng cạnh tranh và cơ chế giá

0J

6C

10F 6C

Quần áo

của Jerry

Quần áo của Tom Thực phẩm của Tom

Thực phẩm của Jerry

B D

C

A

Cân bằng mới tại D

Tại B và C: Thiếu F, thừa

C → P F tăng, P C giảm → PP’ xoay sang phải

1.3 Hai định lý của KTH Phúc lợi

1 Hai đường đẳng ích tiếp xúc với nhau và với đường giá cả → điểm

cân bằng (kết quả của sự phân phối nguồn lực của thị trường cạnh tranh tự do) đạt hiệu quả trong trao đổi.

2 Hai đường đẳng lượng tiếp xúc với nhau và với đường giá cả →

điểm cân bằng (kết quả của sự phân phối nguồn lực của thị trường cạnh tranh tự do) đạt hiệu quả đầu vào.

3 Nếu hai đường đẳng ích (hay đẳng lượng) không tiếp xúc với nhau

và với đường giá cả thì cung cầu sẽ không cân bằng Khi ấy giá cả

sẽ điều chỉnh, và thị trường đạt tới điểm cân bằng (hiệu quả) mới

4 Nếu mọi thị trường là cạnh tranh hoàn hảo, người tiêu dùng tối đa

hóa độ thỏa dụng, hãng tối đa hóa lợi nhuận thì có thể đạt được hiệu quả trong cả trao đổi và sản xuất mà không cần tới sự can thiệp của nhà nước.

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 11

Định lý thứ nhất của KTH Phúc lợi

• Trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, tất cả các bên

tham gia sản xuất và trao đổi sẽ khai thác tối đa mọi

lợi ích chung do thương mại đem lại Kết quả là sự

phân bổ nguồn lực ở trạng thái cân bằng sẽ đạt hiệu

quả kinh tế.

• Lưu ý: Quá trình cạnh tranh và trao đổi tự do mặc dù

có thể mang lại lợi ích cho các bên nhưng không làm

thay đổi sự chênh lệch ban đầu trong sức mua của các

bên (Tại sao?)

Định lý thứ hai của KTH Phúc lợi

• Nếu các đường đẳng ích (và đẳng lượng) có mặt lồi

hướng về gốc tọa độ, thì ứng với mỗi điểm phân bổ

nguồn lực hiệu quả theo tiêu chuẩn Pareto (tức là ứng

với mỗi điểm trên đường hợp đồng), tồn tại một tập

hợp các mức giá sao cho tại các mức giá này điểm

phân bổ ấy chính là điểm cân bằng cạnh tranh.

• Trong nền kinh tế trao đổi chỉ với hai người tiêu dùng

và hai hàng hóa, véc-tơ giá này là đường thẳng tiếp

xúc với hai đường đẳng ích Và tất cả các điểm trên

đường giá cả này đều có thể là điểm phân bổ nguồn

lực ban đầu thích hợp.

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 13

2 Hiệu quả Kaldor – Hicks

(Hiệu quả kinh tế tiềm năng)

• Hiệu quả kinh tế Pareto đạt được khi không có cách nào làm

cho một người khác được lợi mà không đồng thời làm cho một

người khác bị thiệt, (hay nói cách khách, mọi cải thiện Pareto

tiềm năng đã được khai thác hết.)

• Hiệu quả Kaldor – Hicks: Chấp nhận có người được, kẻ mất,

miễn là tổng phúc lợi là một số dương

• Hiệu quả Kaldor – Hicks ngầm định rằng những người được

lợi sẽ có thể bù đắp cho những người bị thiệt hại thông qua các

biện pháp phân phối lại

• Những nhược điểm của tiêu thức hiệu quả Kaldor – Hicks ?

Vai trò của NN trong nền kinh tế TT

• Thực hiện mục tiêu công bằng (vd: phân phối lại)

• Sửa chữa các thất bại của thị trường

– Độc quyền và việc lạm dụng thế lực thị trường

– Thông tin bất cân xứng

– Ngoại tác

– Hàng hóa công

• Vai trò phục vụ, hỗ trợ, bình ổn của nhà nước

• Một số hạn chế của nhà nước khi can thiệp vào TT

Nửa học kỳ còn lại

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 15

P

Đường giá

P’

3 Hiệu quả và công bằng

0J

6C

10F 6C

Quần áo

của Jerry

Quần áo của Tom Thực phẩm của Tom

Thực phẩm của Jerry

Chuyển từ D sang C bằng phân phối lại

B, C, D đều hiệu quả, nhưng B và C không được XH chấp nhận

C

A B

D

E

Điểm B và D khó được

xã hội chấp nhận vì kém công bằng

Đường giới hạn (biên giới) độ thỏa dụng

Thỏa dụng của Tom

O J

O T

D

C

B

Thỏa dụng

của Jerry

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 17

Hiệu quả và Công bằng

• Điểm B và D hiệu quả nhưng có thể bị coi là không

công bằng

• Điểm C vừa hiệu quả, vừa có thể được coi là công

bằng

• Có thể tìm ra những trường hợp:

– Không hiệu quả nhưng có thể được coi là công bằng

– Không hiệu quả đồng thời có thể không công bằng

• Thử tìm các tình huống như trên trong thực tế?

CÔNG BẰNG là gì?

• Khó có thể đi đến thống nhất khái niệm về công bằng

• Tầm quan trọng của “tính công bằng” trong chính sách

• Một số góc nhìn về vấn đề công bằng:

– Công bằng như một phạm trù đạo đức

– Công bằng như một vấn đề xã hội

– Công bằng như một vấn đề kinh tế

• Một số hình thức công bằng hay được đề cập:

– Công bằng về của cải ban đầu

– Công bằng về quá trình

– Công bằng về kết quả

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 19

Công bằng và một số vấn đề chính sách

• Làm thế nào để xã hội lựa chọn được chính sách “tốt

nhất”?

– Thế nào là chính sách “tốt nhất”?

– Hàm phúc lợi xã hội (Social Welfare Function - SWF)

Công bằng và một số vấn đề chính sách

Hàm phúc lợi xã hội (SWF)

1 Chủ nghĩa duy lợi (utilitarianism):

Bentham, 1789

2 Bergson (1938) – Samuelson

(1947)

3 John Rawls (1971): Max–Min

SWF

4 Amartya Sen (1973)

• Income = Thu nhập trung bình

• Inequality = Chỉ số Gini

1

H

h h h

=

= ∑

1

H

h h h

SW α U

=

= ∏

min( , , , H)

(1 )

SW = Income − Inequality

18/10/2006 Vũ Thành Tự Anh 21

Công bằng và một số vấn đề chính sách

• Quyền sở hữu (tư hữu) các nguồn lực

• Thuế thu nhập (cao)

• Thuế tài sản

• Tự do hóa kinh tế và thương mại quốc tế