Thuyết trình vấn đề bùng nổ dân số

Trong bài thuyết trình của nhóm 4 của mình, nhóm 4 đã chọn vấn đề bùng nổ dân số và sẽ đi vào chứng minh bùng nổ dân số không chỉ là vấn đề của Châu Phi hay Châu Á, bùng nổ dân số là mộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT LÝ TỰ TRỌNG



KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH

ĐỀ : Vấn Đề Bùng Nổ Dân Số

Giáo viên :Nguyễn Minh Hà

Nhóm 4: Trương Hoàng Phục ( Nhóm Trưởng) SĐT : 0924737480

Lê Minh Tiến

Đỗ Phú Quý

Nguyễn Minh Hiếu

LỜI MỞ ĐẦU

Những vấn đề toàn cầu là những vấn đề có tính toàn thế giới và tính nhân loại, có hậu quả vô cùng nghiêm trọng, đe doạ sự sống còn đối với loài người và là những vấn đề chỉ có thể dựa vào nổ lực chung của toàn nhân loại mới có thể giải quyết được.

Đây là những định nghĩa khá rõ ràng nhưng trên thực tế chỉ ra được một vấn đề là vấn đề toàn cầu đôi khi gặp rất nhiều tranh cãi Một số vấn

đề mang tính cục bộ được khuyếch trương một cách dụng ý lên thành vấn

đề nhân loại trong khi một số khác mang tính phổ biến lại bị giới hạn là vấn

đề cho một số khu vực Vì vậy chứng minh một vấn đề thực sự là một vấn

đề toàn cầu là một công việc quan trọng vì chỉ khi đó chung ta mới định hướng được nhận thức và mối quan tâm tương xứng của toàn thế giới từ

đó có một sự nghiên cứu đầy đủ để đi tới một giải pháp toàn diện và thích hợp.

Trong bài thuyết trình của nhóm 4 của mình, nhóm 4 đã chọn vấn đề bùng nổ dân số và sẽ đi vào chứng minh bùng nổ dân số không chỉ là vấn

đề của Châu Phi hay Châu Á, bùng nổ dân số là một vấn đề toàn cầu

thông qua ba bước chính là trình bày thực trạng, tác động, và giải pháp cho vấn đề bùng nổ dân số hiện nay trên thế giới.

I. THỰC TRẠNG CỦA BÙNG NỔ DÂN SỐ:

 Dân số : là tập hợp những người sinh sống trong một quốc gia, khu vực, vùng địa lý kinh tế hoặc một đơn vị hành chính.

 Bùng nổ dân số : là sự tăng trưởng của mật độ dân số ở mức cao khiến cho không gian, lương thực, thực phẩm, đất đai, nước uống và các nguồn tài nguyên khác trong khoảng không gian hiện có không đủ để cung cấp cho nhu cầu của tất cả số dân

1. Thực trạng của bùng nổ dân số thế giới :

Xem xét tình hình dân số thế giới từ trước đến nay thì dân số thế giới bùng nổ với một tốc độ rất lớn.

Cụ thể là vào thời kỳ đồ đá cũ, số lượng tổ tiên con người hiện đại, chỉ mới là 150 triệu người Ở giai đoạn tiếp theo đầu thời

kỳ đồ đá mới, dân số thế giới lúc này đạt 15 triệu người Và nếu

ta đem so sánh khoảng thời gian để dân số thế giới tăng lên cùng

1 tỷ người, và sau 80 năm (1930) đã lên tới 2 tỷ người Và

khoảng cách này ngày càng giảm dần từ 30 năm (1960) với 3 tỷ người, giảm xuống còn 14 năm (1974) với 4 tỷ người và cuối

cùng là 11 năm (1985) để tăng từ 4 tỷ lên 5 tỷ người.

Và nếu như nhìn trong tổng thể tiến trình phát triển của lịch

sử loài người từ trước đến nay, thì chỉ có giai đoạn cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra trong khoảng thời gian 1965 – 1970, tỷ

lệ tăng dân số trên phạm vi toàn cầu cao và đạt đến đỉnh điểm cao nhất hay gọi là giai đoạn bùng nổ dân số

Dân số thế giới hiện nay có khoảng 6.7 tỷ người Các thành phố đông dân nhất thế giới là Tokyo ( 35 triệu người), Mexico city (19,4 triệu người), New York (18,7 triệu người), Bombay (18,2 triệu người).

Thứ tự Quốc gia Dân số Mật độ dân số

(người/ km²)

— Thế giới 6.618.381.951 43

11 México 107.000.000 54

Nguyên nhân tăng dân số là do:

Trong giai đoạn đầu lịch sử phát triển của loài người, tỷ lệ sinh còn khá cao cùng với nhu cầu duy trì nòi giống và lực lượng sản xuất nhằm phục vụ cho sự phát triển của xã hội.

Quan niệm lạc hậu: Ở một số nước đặc biệt là các nước phương

Đông vẫn còn những quan niệm lạc hậu như trọng nam kinh nữ, trời sinh voi sinh cỏ, sinh con quý tử,muốn có con trai, muốn đông con Ở các nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, nhu cầu lao động tay chân cao cũng là

nguyên nhân dẫn đến việc đông con Tại Việt Nam :Theo điều tra của Tổng cục Thống kê, tính đến hết quý 1 năm 2007, tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên vẫn ở mức xấp xỉ 17%, nghĩa là gần 6 phụ nữ sinh con thì 1 trường hợp là con thứ ba trở lên.

Đó là những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng bùng nổ dân số.

DỰ ĐOÁN:

Theo như các con số thống kê mới nhất cho tới nay, thì dân số thế giới vào

khoảng 6,7 tỷ người và ước tính thì con số này vẫn tăng them 76 triệu người mỗi năm, nghĩa là vào khoảng 209 000 người mỗi ngày Còn theo các nhà nhân khẩu học thì dân

số thế giới hiện đang tiếp tuc tăng trưởng với tốc độ cao khoảng 1,7% mỗi năm và ước tính cho đến năm 2020 sẽ xấp xỉ là 8 tỷ người Dự đoán cao nhất hiện nay là dân số thế giới vào năm 2020 sẽ là 12,5 tỷ người Nếu lấy số liệu này làm cơ sở thì năm 2100, sẽ tăng tới 19 tỷ Hiện nay, các chuyên gia vẫn tiếp tục suy nghĩ, trước khi kết thúc một thế

kỉ sau, vấn đề bùng nổ dân số thế giới cuối cùng nghiệm trọng tới mức độ nào

II. TÁC ĐỘNG CỦA BÙNG NỔ DÂN SỐ

1. Đe dọa tới môi trường:

Sự bùng nổ dân số dẫn đến việc con người phải mở rộng phạm vi hoạt động, kéo theo sự biến mất của nhiều loài động thực vật trên thế giới, sự đa dạng sinh học ngày càng giảm Cùng với đó, con người không ngừng tùy tiện khai thác và tàn phá thiên nhiên như chặt phá rừng đầu nguồn, khai thác khoáng sản đất đá, săn bắt thú quý hiếm… để phục vụ cho đời sống ngày càng phát triển, nhu cầu ngày càng cao và nhiều hơn của mình, gây ra những thiệt hại nặng nề đối với môi trường như xói mòn đất đai,

sa mạc hóa, cạn kiệt nguồn nước, mưa axit… chưa kể tới việc lượng rác, khí thải, chất thải độc hại khổng lồ con người thải ra hàng ngày đang gây ra những báo động về tình trạng ô nhiễm môi trường, hiệu ứng nhà kính, thủng tầng ozon, sự thay đổi khí hậu toàn cầu…

2. Nguyên nhân gây ra đói nghèo:

Thế giới hiện có khoảng 2,8 tỷ người sống với mức thu nhập dưới 2

USD/ngày và khoảng 800 triệu người bị suy dinh dưỡng Điều này ngày càng có nguy

cơ tăng cao hơn khi dân số ở các nước đang phát triển vẫn có xu hướng tăng nhanh Theo dự đoán của các chuyên gia, số dân ở 49 nước nghèo nhất thế giới dự kiến sẽ tăng 3 lần Tỷ lệ dân số tăng cao nhưng điều kiện sống, cơ sở vật chất về y tế, giáo dục

ở các nước nghèo không hề phát triển mà thậm chí còn xuống cấp, thiếu thổn, khiến cho tình trạng đói nghèo trở thành một vấn đề đáng báo động trên toàn thế giới

3. Khan hiếm tài nguyên:

Với hơn 6 tỉ người, dân số Trái Đất hiện đã lớn đến mức lượng tài nguyên cần có theo nhu cầu đã vượt quá xa khả năng cung cấp hiện có của thiên nhiên Hơn thế nữa, việc khai thác ồ ạt, sử dụng không hiệu quả cùng với việc không có kế hoạch tái tạo lại những tài nguyên đã khai thác lại càng góp phần đẩy toàn nhân loại vào tình trạng khan hiếm tài nguyên với mức độ ngày càng nặng nề hơn Thậm chí cả những tài nguyên có nguồn cung cấp tưởng chừng vô hạn như đất, nước cũng đang đặt ra cho con người mối lo ngại về sự cạn kiệt nếu như dân số vẫn tiếp tục bùng nổ với tốc độ như hiện nay

4. Đe doạ an ninh thế giới:

Sự phát triển dân số khiến cho chính phủ các nước đông dân phải đau đầu với bài toán giải quyết việc làm, gánh nặng làm trì trệ nền kinh tế và sự quá tải của các dịch vụ công cộng, y tế Tỷ lệ thất nghiệp cao sẽ gây nên những bất ổn về chính trị và đe dọa nền anh ninh của quốc gia, quốc tế Bất ổn

không chỉ tồn tại ở các nước đông dân mà còn lan sang các quốc gia phát triển bởi tình trạng di dân, tị nạn gây ra rối loạn kinh tế xã hội và chính trị

QUAN HỆ QUỐC TẾ:

1. Thúc đẩy hợp tác quốc tế và hình thành tư duy toàn cầu:

Như phần trên đã trình bày, ta có thể thấy bùng nổ dân số thật

sự là một vấn đề cần nhận được sự quan tâm của tất cả các cấp, các ngành cũng như các quốc gia, khu vực trên thế giới Một quốc gia, một khu vực riêng lẻ không thể tự mình giải quyết triệt để vấn đề này Sự hợp tác liên ngành, liên khu vực, liên quốc gia là một yêu cầu tất yếu Do vậy, bản thân bùng nổ dân số, một cách tự nhiên, trở thành một trong những nhân tố góp phần thúc đẩy hợp tác toàn cầu Hợp tác diễn ra trên cả hai cấp độ song phương và đa phương Ở cấp độ đa phương, khi hiện tượng bùng nổ dân số bắt đầu xuất hiện vào nửa cuối của của thế kỉ 20, các tác hại của nó bắt đầu rõ rệt và ngày càng sâu rộng cũng là lúc các quốc gia họp bàn nhau lại để bàn giải pháp cho vấn đề này Có thể kể đến ba cuộc hội nghị toàn cầu về vấn đề dân số: Hội nghị năm 1974 tại Bucharest, Hội nghị năm 1984 tại Mexico city và Hội nghị năm 1994 tại Cairo Đó là chưa

kể hàng loạt các hội nghị dân số cấp khu vực, cấp châu lục v.v Tất cả các quốc gia, giàu và nghèo, phát triển và đang phát triển cùng đại diện các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ… cùng chung sức thảo luận và nỗ lực đưa ra những giải pháp tối ưu nhất mang tính toàn cầu cho vấn đề này Ở cấp độ song phương, các quốc gia cùng chịu sức ép dân số tăng cường chia sẻ kinh nghiệm; các nước giàu và các TNC viện trợ cho các chương trình kế hoạch hoá gia đình, nâng cao chất lượng dân số cho các nước nghèo; các tổ chức phi chính phủ tại các nước phát triển như IOM, UNPFA… khuyến nghị các giải pháp, các chương trình hành động mang tính định hướng, giúp từng quốc gia áp dụng sao cho phù hợp với thực tiễn bùng nổ dân số ở nước mình Do tầm ảnh hưởng sâu rộng của bùng

nổ dân số, việc tìm giải pháp cho vấn đề này không chỉ là trách nhiệm của riêng một nước nào, nó trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến lợi ích cho

cả nước giàu và nước nghèo ở nhiều phương diện và cấp độ khác nhau

Do vậy, hợp tác quốc tế một cách tích cực và thực chất sẽ mang lại kết quả khả quan cho tất cả các bên Thông qua sự hợp tác toàn cầu nói trên

vì một mục đích chung: tìm giải pháp cho bùng nổ dân số - vấn đề nhức nhối trên toàn cầu, trong cộng đồng quốc tế dần hình thành một hệ thống những nhận thức chung, mang tính tổng quát và phổ biến – mà ta thường gọi là tư duy toàn cầu - bao gồm những nhận thức về chuẩn mực cho vấn

đề dân số, tác hại của bùng nổ dân số, trách nhiệm của mỗi quốc gia,

khung giải pháp cho vấn đề này v.v Điều này được minh chứng qua một ví

dụ cụ thể: chương trình hành động 20 năm được các quốc gia đồng loạt

kí kết tại hội nghị Dân số thế giới tổ chức tại Cairo – 1994 với các chương trình cụ thể như giáo dục kế hoạch hoá gia đình, sức khoẻ sinh sản v.v đã

và đang được thực hiện một cách rộng rãi trên toàn thế giới

2. Bùng nổ dân số khiến quan hệ quốc tế trở nên căng thẳng :

Điều này được lý giải qua các khía cạnh sau: Một trong những mục tiêu mà bất cứ nước nào theo đuổi là đảm bảo chính sách cho công dân nước mình, không chỉ trong hiện tại mà còn cho những thế hệ sau Dân số thế giới ngày càng tăng mà tài nguyên thiên nhiên, năng lượng lại

có hạn, sự phân bổ tài nguyên thiên nhiên lại không đồng đều giữa các nơi trên thế giới Có nước được thiên nhiên ưu đãi, nhiều tài nguyên, trữ lượng lớn nhưng ngược lại cũng có những nước hầu như không có hoặc chỉ có rất ít tài nguyên, khiến hầu hết các loại hàng hoá phải nhập khẩu

Vì vậy, tất yếu sẽ dẫn đến sự cạnh tranh giữa các quốc gia về tài nguyên thiên nhiên Sự cạnh tranh này tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, được biểu hiện ở nhiều cấp độ Điển hình rõ nhất chính là cuộc tranh giành chủ quyền đối với vùng biển Bắc Cực “Băng tan” ở Bắc Cực là cụm

từ rất hay gặp gần đây Băng tan không chỉ vì nhiệt độ trái đất tăng lên mà còn vì sức nóng của những cuộc chạy đua nghiên cứu khoa học, tìm kiếm bằng chứng địa chất để chứng minh Bắc Cực thuộc chủ quyền của mình giữa Nga, Mỹ, Canada, Đan Mạch và Na-uy Sở dĩ các nước ráo riết như vậy là vì vùng biển Bắc Cực sở hữu tới 10 tỉ tấn dầu hoả, khoảng 25% trữ lượng dầu của thế giới Việc Nga cắm cờ ở độ sâu hơn 4000m ở Bắc Cực (02/08/2007) đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ các nước khác cũng đang tranh chấp Một ví dụ khác là cuộc chiến Iraq do Mỹ phát động vào năm

2003 Lý do sâu xa của cuộc chiến không gì khác chính là trữ lượng “vàng đen” khổng lồ của Iraq Tất nhiên lý do này đã được phía Mỹ che đậy bằng những cụm từ lập lại hoà bình, thiết lập nền dân chủ ở Iraq Dân số bùng nổ đồng nghĩa với lượng rác thải, khí thải tăng lên với tốc độ chóng mặt Các quốc gia sớm nhận thức được vấn đề ô nhiễm môi trường tác động sâu rộng thế nào nên nghị định thư Kyoto ra đời như một nỗ lực của các nước để giải quyết vấn đề này Tuy nhiên có một sự thật là Mỹ là nước đóng góp lớn nhất, chiếm tới gần 40% trong tổng số lượng khí thải nhà kính của toàn thế giới nhưng lại không chính thức phê chuẩn nghị

định thư Kyoto và điều này đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế Tội phạm cũng là một trong những hệ quả của việc bùng nổ dân

số Bùng nổ dân số thường xảy ra ở những nước đang phát triển, hoặc chậm phát triển Dân số quá đông tăng nhanh hơn tốc độ phát triển của

cơ sở hạ tầng, các dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục, … cộng với tình trạng thất nghiệp khiến xã hội phải oằn mình chịu một sức ép rất lớn, càng gây cản trở cho sự phát triển của đất nước, không thể đảm bảo chất lượng sống của công dân Tất cả các điều này sẽ là yếu tố tiềm tàng, là chất xúc tác làm gia tăng số lượng tội phạm ở những nước bùng nổ dân

số Đây chính là một vòng tròn luẩn quẩn của vấn đề Tội phạm là nguyên

do gây bất ổn định xã hội, chính trị, ảnh hưởng tới an ninh quốc gia Trong thời đại ngày nay, công nghệ hiện đại, các nước mở cửa hội nhập ngoài những mặt tích cực thì cũng là yếu tố thúc đẩy sự lan toả của các nhóm,

tổ chức tội phạm ra ngoài khu vực nội bộ một quốc gia, lan rộng ra các nước láng giềng, khu vực và thế giới, tạo ra một mạng lưới tội phạm đe doạ sự sống của con người Cuộc sống không đảm bảo cũng sẽ dẫn đến tình trạng di dân quốc tế Các dòng người tỵ nạn đổ xô về các nước có thể cho họ một cuộc sống tốt hơn Dòng người di cư cũng là làn sóng lan truyền dịch bệnh Các nhóm người đông đúc, khác nhau về cội rễ phát triển khi sống trong cùng một khoảng không gian nhất định không thể tránh khỏi những “va chạm” với nhau Đó là xung đột về văn hoá, phong tục, tập quán, tôn giáo, tín ngưỡng… là mầm mống của những xung đột, bất ổn định của nước có dân nhập cư Ngược lại đối với những nước có công dân di cư, họ cũng phải đối mặt với vấn đề mất nguồn lao động, thậm chí là chảy máu chất xám- một yếu tố cần thiết cho phát triển đất nước Có nhiều nguyên do chảy máu chất xám như các nước phát triển

có ưu đãi nhiều hơn về cơ sở vật chất, lương, điều kiện sống

1. Cấp quốc gia:

Vấn đề bùng nổ dân số thực sự đã là một vấn đề toàn cầu, tác động không riêng rẽ đến quốc gia nào mà đến toàn thế giới Hơn nữa, nguyên nhân của vấn đề lại xuất phát từ từng quốc gia Vì vậy, để giải quyết được vấn đề dân số cũng đòi hỏi phải có sự nỗ lực của từng quốc gia Để tìm ra giải pháp cho vấn đề bùng nổ dân số, mỗi quốc gia trước hết phải có những đánh giá đúng đắn vê tình hình dân số của quốc gia mình Có thể thấy hiện nay tình trạng bùng nổ dân số tập trung chủ yếu ở các châu lục

kém phát triển hơn như châu Á và châu Phi trong khi đó dân số lại tăng rất chậm ở các quốc gia phát triển như Nhật bản và Mỹ, vì vậy để giải quyết bùng nổ dân số thì chúng ta phải nhắm đến các quốc gia mà tại đó,

tỉ lệ gia tăng dân số là cao Các quốc gia này, trước hết phải nhận thức được tầm quan trọng của một cơ cấu dân số hợp lý để từ đó dồn nỗ lực vào việc giải quyết vấn đề Sau khi nhận thực được, các quốc gia phải có những định hướng cho quốc gia mình Một số định hướng cơ bản gồm có: nâng cao chất lượng dân số, tạo cơ sở dân số hợp lý ở các siêu đô thị, gắn phát triển dân số với phát triển KT-XH và môi trường v.v… Từ những định hướng này, những biện pháp cụ thể mà các quốc gia cần triển khai là Thực hiện nhiều chương trình tuyên truyền và giảng dạy để nâng cao hiểu biết của người dân về vấn đề dân số và tầm quan trọng của vấn đề này

Từ đó thực hiện các chương trình giáo dục thay đổi hành vi Có một chiến lược thực hiện kế hoạch hóa gia đình phổ biến và có hiệu quả, đặc biệt nhắm tới các đối tượng nguy cơ Tạo ra những cơ hội việc làm để hạn chế tác động tiêu cực của quá trình đô thị hóa: tránh tình trạng dân số tập trung quá đông tại các siêu đô thị Nhìn chung đây là những đề xuất giải pháp cụ thể cho các quốc gia nói chung, đặc biệt là các nước đang phát triển với tỉ lệ dân số tăng nhanh Tuy nhiên, mỗi nước lại có những đặc điểm đặc thù riêng và mỗi nước cần phải đề ra những biện pháp triển khai

cụ thể sao cho phù hợp nhất với quốc gia mình để từ đó các biện pháp trên phát huy hiệu quả tối đa Để thấy rõ hơn thực trạng giải quyết vấn đề dân số ở cấp quốc gia, hãy nhìn vào một ví dụ cụ thể Chúng ta có thể nghĩ đến Trung Quốc và Ấn Độ, hai quốc gia đông dân nhất thế giới Song cũng không thể quên chính Việt Nam Trong thời gian vừa qua, Nhà nước Việt Nam đã có nhiều biện pháp nhằm khắc phục tỉ lệ gia tăng dân số Trước kia, có chính sách khuyến khích “mỗi gia đình chỉ dừng lại ở hai con để đảm bảo nuôi dạy con cho tốt”, nói cách khác, để đảm báo chất lượng cuộc sống gia đình, từ đó đảm bảo chất lượng dân số, biến dân số trở thành nguồn lực cho sự phát triển của đất nước Hiện nay, trong giai đoạn 2001 – 2010, mục tiêu tổng quát của chính sách dân số nước ta là

“Thực hiện gia đình ít con, khỏe mạnh tiến tới ổn định quy mô dân số ở mực hợp lý để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc Nâng cao chất lượng dân

số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.” Chiến lược Dân só Việt Nam Ủy ban Quốc gia Dân số -

Kế hoạch hóa gia đình Như vậy, hiện nay chính sách của Việt Nam không

có sự “giới hạn’ số con của mỗi gia đình mà tiêu chỉ đầu tiên là phải “hợp

lý để có cuộc sống ấm no hành phục” Rõ ràng, chính sách của Việt Nam

đã gắn được dân số với sự phát triển kinh tế - xã hội Ngoài ra, các cơ quan về dân số (ví dụ Ủy ban quốc gia Dân số - Kế hoạch hóa gia đình và