Những tranh luận về cây chuyển gen

Những tranh luận về cây chuyển gen

Lớp: CSH02

 KHÁI NIỆM

CÔNG NGHỆ CHUYỂN GEN QUA

TỪNG GIAI ĐOẠN:

-Trước đây, việc chuyển gene được

làm trực tiếp bằng cách bắn (vi tiêm), nhưng phương pháp này không khống chế được số lượng gene, và các gene

đi vào sinh vật không bền vững,

không gắn với nhiễm sắc thể của sinh vật nên có thể bị mất đi tính trạng.

-Hiện nay, chúng ta dùng các phương pháp hiện đại hơn - sử dụng một công

cụ trung gian (vi khuẩn hay virus) để đưa gene cần bổ sung vào thực, động vật, tạo cho chúng đặc tính mới.

-1994:cây cà chua chuyển gen đầu

tiên ra đời.

 Phương pháp này giúp tiết kiệm rất

Mục đích của việc chuyển gen :

-Tạo các giống cây năng suất cao, chất lượng tốt;

Thông làm mất tính đa dạng sinh học của muôn loài;

Nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu đối với nông nghiệp và môi trường;

Tăng thu nhập, giảm đói nghèo ở các

nước đang phát triển.

-Cho phép các nhà tạo giống thực vật đưa

ra giống mới nhanh hơn và vượt qua

những giới hạn của tạo giống truyền

thống.

Để phát triển những giống cây đạt những mục tiêu trên, các nhà khoa học đã sử dụng công nghệ gene.

ví dụ: họ đưa một gene có tính chịu hạn từ cây này vào cây khác, tăng khả năng chịu hạn của cây sau.

Thế nào là một cây chuyển gen?

-Cây chuyển gen là một thực vật

mang một hoặc nhiều gen được đưa vào nhân toạ thay vì thông qua lai tạo

-Những gen được tạo đưa vào (gen chuyển) có thể được phân lập từ

những loài thực vật có quan hệ họ hàng hoặc từ những loài khác biệt

hoàn toàn

-Thực vật tạo ra được gọi là “thực vật chuyển gen” mặc dù trên thực tế tất cả thực vật đều được “chuyển

gen” từ tổ tiên hoang dại của chúng bởi quá trình thuần hoá, chọn lọc và lai giống có kiểm soát trong một thời

1.Tách AND plasmid và AND

tế bào cho nhờ enzym cắt.2.Trộn chung AND plasmid với đoạn AND tb cho, thêm enzym Nối ligaza tạo AND tái tổ hợp hoàn chỉnh

3.Biến nạp AND tái tổ hợp vào tế bào nhận.(vi khuẩn Ecoli)

4.Chọn lọc và tạo dòng vi khuẩn mang gen lạ Sau

đó tạo điều kiện để gen bểu hiện tạo ra sản phẩm

Nguyễn Thị Hóa

Nguyễn Thị Hóa sẽ trình bày cho

chúng ta những lợi ích của cây biến đổi gen.

Lợi ích của thực phẩm biến đổi gen(TPBĐG)

- Kháng sâu bọ: TPBĐG như ngô B.t có thể giúp chúng ta loại trừ

thuốc trừ sâu hóa học, nhờ đó hạ thấp giá thành nông sản

- Chịu thuốc trừ cỏ:cây trồng sẽ được biến đổi gen để tăng sức đề

kháng đối với thuốc trừ cỏ mạnh nhất Nhờ đó, nông dân chỉ cần

phun một loại thuốc thay vì nhiều loại như trước, giảm bớt tác hại

đến môi trường

-Chịu dịch bệnh: Bệnh của cây trồng do rất nhiều loại virus, nấm và

vi khuẩn gây ra Các nhà sinh học thực vật đang cố gắng tạo ra

những loại cây trồng biến đổi gen có sức đề kháng đối với mọi loại

bệnh

ngô (Bt corn) mang gen

Bt (chống sâu hại)

- Chịu lạnh: Sương giá đột

ngột có thể phá hủy những

cây giống nhạy cảm Một

loại gen chống giá rét lấy từ

cá nước lạnh đã được cấy

vào một số cây trồng như

thuốc lá và cà chua Với gen

này, cây trồng có thể chịu

được nhiệt độ thấp

- Chịu hạn/chịu mặn: Tạo

ra cây trồng có khả năng

chịu đựng thời kỳ hạn hán

dài ngày hoặc lượng muối

cao trong đất và nước ngầm

sẽ giúp ích rất nhiều cho

- Dinh dưỡng: ở các nước thuộc thế giới thứ 3,

suy dinh dưỡng là hiện tượng hết sức phổ biến

vì người dân thường chỉ dựa vào một loại cây

trồng duy nhất làm thức ăn, chẳng hạn như

gạo Tuy nhiên, gạo không chứa đủ lượng chất

dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể Nếu được

chuyển đổi gen, gạo sẽ chứa nhiều vitamin bổ

sung và nhiều khoáng chất hơn, đủ để bù đắp

cho việc thiếu hụt chất dinh dưỡng

- Dược phẩm: Chi phí sản xuất thuốc men và

vaccine thường rất lớn Do vậy, giới nghiên cứu

quốc tế đang tìm cách sản xuất loại vaccine ăn

được, có trong cà chua và khoai tây Nhờ đó,

chúng sẽ dễ vận chuyển, bảo quản và quản lý

hơn vaccine tiêm truyền thống

Bên cạnh đấy, cây trồng biến đổi gen không chỉ

đơn thuần là thực phẩm Chúng còn góp phần

giảm bớt ô nhiễm đất đai và nước ngầm trên

thế giới, đồng thời làm sạch đất bị ô nhiễm kim

loại nặng

Lúa Vàng chứa vitamin a và carotein

Cà chua kháng nấm

Huỳnh Ngọc Tân

Huỳnh Ngọc Tân sẽ trình bày cho

chúng ta biết về những khuyết điểm của Công nghệ chuyển gen (TPBĐG).

KHUYẾT ĐIỂM :

+ Hủy hoại môi trường :

-Đe dọa thế giới sinh vật: Năm ngoái, một công trình nghiên

cứu khoa học đăng trên tạp chí danh tiếng Nature đã chứng

minh rằng phấn hoa của ngô B.t là nguyên nhân làm tăng tỷ lệ

tử vong của sâu bướm chúa Sâu bướm chúa không ăn ngô mà

ăn lá bông tai, tuy nhiên gió sẽ mang phấn hoa ngô B.t rắc lên cây bông tai khiến cho sâu chết sạch

- Giảm hiệu quả thuốc trừ sâu: Do một số muỗi đã trở nên

miễn dịch đối với thuốc trừ sâu DDT (nay đã bị cấm sử dụng), nhiều người tỏ ý lo ngại rằng côn trùng rồi cũng sẽ kháng được B.t hoặc các loại cây trồng biến đổi gen để chống sâu bệnh

- Chuyển gen sai mục đích: Một trong những điều khiến

nhiều người lo lắng là cây trồng được biến đổi gen để chịu được thuốc trừ cỏ và bản thân cỏ sẽ lai tạo với nhau, nhờ đó cỏ sẽ được mang gen kháng thuốc trừ cỏ

+Ảnh hưởng đến sức khỏe con người :

-Dị ứng: Rất nhiều trẻ em ở Mỹ và châu Âu đã bị các

triệu chứng dị ứng nguy hiểm đến tính mạng do lạc

và một số loại thực phẩm biến đổi gen gây ra Có thể khi gen được đưa vào cây trồng đã tạo ra chất gây dị ứng mới lên những người mẫn cảm

- Hậu quả tiềm tàng: Nhiều ý kiến cho rằng đưa

gen lạ vào cây thực phẩm có thể tạo nên những ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe con người Chẳng hạn, gen cấy vào khoai tây để tăng khả năng tránh tuyết là một chất rất độc đối với động vật có vú

+Lo ngại về mặt kinh tế :

Đưa TPBĐG ra thị trường là một quá trình tốn kém và mất nhiều thời gian., việc cấp bản quyền cho giống cây mới sẽ làm tăng giá hạt giống, khiến cho nông dân các nước thứ 3 không

đủ khả năng mua hạt giống cây biến đổi gen Do đó, khoảng cách giữa người giàu và người nghèo ngày càng trở nên rộng hơn

-Nguy cơ gây dị ứng:

Theo ông Đáng, việc đưa gen ngoài vào sinh vật có thể dẫn đến việc xuất hiện chất gây dị ứng khi ăn các thực phẩm biến đổi gien (GM)

-Nguy cơ tạo ra độc tố:

việc sản sinh ra chất diệt sâu bọ để chống lại côn trùng, hoặc chất diệt cỏ, vì vậy, bản thân chúng chứa đựng các chất này Các chất này có thể tích luỹ trong chuỗi thức ăn và gây nên bệnh tật Mặt khác, việc đưa gen lạ vào cơ thể có thể gây rối loạn quá trình chuyển hoá, tạo nên sự xuất hiện các độc tố

Khi ăn những thực phẩm có độc tố này, sức khoẻ con người hoàn toàn có thể bị tác động

-Nguy cơ gây nhờn kháng sinh:

Việc sử dụng GM có thể dẫn tới việc tăng tính kháng kháng sinh của vi khuẩn Tuy chưa thể khẳng định những ảnh hưởng của

thực phẩm biến đổi gen gây dị ứng, độc tố, kháng kháng sinh, nhưng một số nghiên cứu gần đây cho thấy rằng chuột ăn ngô biến đổi gen có hiện tượng gan bị sưng

-Nguy cơ về thành phần dinh dưỡng:

các phương pháp nhân giống thực vật, dù truyền thống hay

chuyển gen, đều có khả năng thay đổi giá trị dinh dưỡng của sản phẩm, hoặc thay đổi ngoài dự kiến về nồng độ, hàm lượng các chất ức chế dinh dưỡng

Cây chuyển gen có thể giúp tăng lên một số thành phần dinh

dưỡng nhất định Chẳng hạn, cây lúa là cây lương thực quan

trọng nhất của nhân loại, nhưng lúa có nhược điểm cơ bản là

không chứa vitamin A và cả carotene

Tuy nhiên, cây biến đổi gen có thể gây những nguy cơ thành

phần dinh dưỡng, đó có thể là sự thay đổi các thành phần tương đối (protein thô, chất béo thô, carbonhydrat thô ), hàm lượng protein, các protein bất thường, các chất kháng dinh dưỡng

Trương Thị Bích Ngọc

Trương Thị Bích Ngọc sẽ trình bày cho chúng ta biết về tình trạng cây trồng biến đổi gen trên thế giới và ở Việt

Nam.

Tình trạng cây trồng biến đổi gen trên

thế giới

• Hiện nay, trên thế giới đã có khá nhiều cây trồng được biến đổi gen

Chẳng hạn, cà chua được thay đổi đặc tính chín, đỗ tương và củ cải đường kháng thuốc trừ cỏ, ngô và bông tăng sức đề kháng đối với sâu bọ,v.v Năm 2000, có 13 quốc gia tham gia canh tác cây trồng biến đổi gen, trong

đó nước Mỹ chiếm tỷ trọng lớn nhất là 68% Argentina, Canada và Trung Quốc lần lượt chiếm tỷ trọng là 23%, 7%, và 1% nước còn lại bắt đầu

tham gia vào lĩnh vực mới nàylà Australia, Bulgaria, Pháp, Đức, Mexico, Rumani, Nam Phi, Tây Ban Nha và Uruguay.

Tỉ trọng cây trồng biến đổi gen trên thế giới

-Trong số các loại cây được biến đổi gen, đỗ tương

và ngô được trồng rộng rãi nhất (chiếm 82%), sau

đó là bông và khoai tây Tính năng kháng thuốc trừ

cỏ chiếm 74%, kháng sâu bệnh chiếm 19%, vừa

kháng sâu bệnh vừa kháng thuốc trừ cỏ chiếm 7% Nhìn chung, diện tích trồng cây biến đổi gen đã tăng lên 25 lần trong vòng 5 năm qua, từ khoảng 4,3

triệu ha năm 1996 lên đến 109 triệu ha năm 2000, gần gấp đôi diện tích nước Anh Trong đó, khoảng

99 triệu ha thuộc về Mỹ và Argentina Riêng ở Mỹ,

số lượng đỗ tương được biến đổi gen năm 2000

chiếm khoảng 54% tổng số cây đỗ tương trên toàn quốc (năm 1996 chỉ mới chiếm 7%), bông 61%, ngô 25%.

TÌNH HÌNH CÂY TRỒNG BIẾN ĐỔI GEN Ở VN

Ở Việt Nam, các Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Viện Di

truyền Nông nghiệp, Viện Công nghệ Sinh học, Viện Sinh học

Nhiệt đới đã tham gia vào các dự án quốc gia, quốc tế và đã

chuyển thành công trong phòng thí nghiệm một số gene kháng thuốc diệt cỏ, sâu, bệnh vào cây lúa và hoa mầu Việc nghiên cứu công nghệ biến đổi gene ở nước ta đã bắt đầu cách đây 10

năm,Từ năm 2001, chúng ta bắt đầu triển khai các đề tài cấp nhà nước về tạo cây trồng biến đổi gene không làm thực phẩm, như cây hông (lấy gỗ), cây bông vải, hoa Từ năm 2002, đã chuyển hướng sang cải tạo những cây có củ, như khoai, sắn, hay chuyển hoóc môn sinh trưởng vào cá bỗng Đi xa hơn một chút là các

công trình như cây bông kháng sâu của Viện Nghiên cứu bông;

cây đu đủ kháng bệnh đốm vòng của Viện Công nghệ sinh học, công trình chuyển gene tổng hợp carotene (tiền vitamin A) vào cây lúa của Viện lúa ĐBSCL, hay công trình lúa kháng sâu của

Viện Công nghệ sinh học Các công trình này đều đã hoàn thiện ở mức phòng thí nghiệm, và đang được thực hiện tại 5 cơ sở nghiên cứu lớn Ở Việt Nam hiện nay, 3 cây trồng biến đổi gene

đang tồn tại là lúa, ngô và bông.

Lương Duy Điệp

Lương Duy Điệp sẽ trình bày cho

chúng ta biết về:

-Những tranh luận về cây chuyển gen -Những ý kiến của các nhà khoa học trên thế giới và ở Việt Nam.

Những cuộc tranh luận xung quanh ảnh hưởng của cây chuyển gen đối với môi trường và con người ngày càng phức tạp, căng thẳng và rất nhạy cảm Vấn đề này càng phức tạp hơn khi có các nghiên cứu mới

được công bố Vậy cây chuyển gen có an toàn với môi trường hay không?

Việc đánh giá ảnh hưởng của cây chuyển gen tới

môi trường thường rất khó khăn do phải xem xét

nhiều yếu tố Một số nhà khoa học tập trung vào

nguy cơ tiềm tàng của cây chuyển gen trong khi số

khác lại nhấn mạnh triển vọng về lợi nhuận.

-Hầu hết các tranh luận đều nghiên về 2 vấn đề chấp nhận và phản đối cây chuyển gen.

Những tranh luận về cây chuyển gen

Rất nhiều nhà khoa học gia và quan chức

chính phủ tỏ ra lo ngại về TPBĐG Họ lên tiếng chỉ trích ngành nông nghiệp vì mải mê chạy

theo lợi nhuận mà quên đi những tai hoạ tiềm năng, cảnh báo chính phủ vì đã không giám

sát chặt chẽ đối với lĩnh vực mới mẻ này Thậm chí đến cả Toà thánh Vatican và hoàng tử xứ

Wales cũng đóng góp ý kiến về vấn đề TPBĐG Mọi ý kiến chống lại TPBĐG đều xoay quanh 3

vấn đề cơ bản:

hủy hoại môi trường, ảnh hưởng đến sức

khỏe con người và lợi ích kinh tế.

NHỮNG Ý KIẾN CHUNG CỦA NHÀ KHOA HỌC

-GS.TS Bùi Minh Đức - Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) - khẳng định: “Sử dụng thực phẩm biến đổi gen là tất yếu đối với loài người trong tương lai gần các nhà khoa học cần phải khuyến cáo rộng rãi những ảnh hưởng của

thực phẩm biến đổi gen, vì không thể nói loại thực phẩm này không nguy hiểm Sự tác động giữa dinh dưỡng và gen đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự trưởng thành và phát triển của cơ thể.

-PGS.TS Trần Đáng - Cục trưởng Vệ sinh An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết: Các nhà khoa học và người dân nghi ngại về những tác động xấu mà thực phẩm biến đổi gen có thể gây ra cho con người Điều đó cần

có sự nghiên cứu kỹ hơn để có câu trả lời xác đáng.

-GS.Viện sỹ Vũ Tuyên Hoàng lại cho rằng: Sử dụng thực phẩm biến đổi

gen không đáng sợ như chúng ta tưởng Trên thực tế, những ảnh hưởng của nó gây ra đối với người dân các nước sử dụng nhiều thực phẩm biến đổi gen (như Mỹ, Canada…) chưa nhiều.

-PGS Lê Trần Bình cho rằng: Thế giới hiện có tới 50-60 triệu ha cây trồng

biến đổi gen, mà chưa có trường hợp nào được ghi nhận là gây ảnh

hưởng tới môi trường Việc nghiên cứu sản xuất các giống cây trồng, vật nuôi chuyển gen thực sự là một cơ hội phát triển và là công cụ mạnh để

Ý kiến của các nhà khoa học VIỆT NAM

Mai Trường Nam

Mai Trường Nam sẽ trình bày cho

Phản ứng quốc tế

Chính phủ các nước trên thế giới đang gặp phải khó khăn rất lớn trong việc thiết lập một quy trình quản lý cây trồng biến đổi gen Tùy theo từng điều kiện kinh tế, chính trị và xã hội của

từng nước, mỗi chính phủ lại có một cách xử lý khác nhau

-Tại Nhật Bản, Bộ Y tế và Phúc lợi tuyên bố rằng mọi sản phẩm TPBĐG bắt buộc phải được thử nghiệm kỹ càng trước khi đưa vào sử dụng Hiện nay, việc thử nghiệm chỉ được tiến hành một cách tự nguyện Các siêu thị của Nhật đang bày bán cả TPBĐG

và không biến đổi gen, nhưng người tiêu dùng có xu hướng

thích các loại rau quả tự nhiên hơn

-Chính phủ ấn Độ chưa ban bố chính sách nào đối với TPBĐG

Lý do đơn giản là tại ấn Độ chưa có loại cây trồng biến đổi gen nào được đưa vào canh tác và cũng chưa có sản phẩm TPBĐG nào được bày bán ở siêu thị Tuy nhiên, ấn Độ lại là nước ủng

hộ mạnh mẽ việc nghiên cứu về cây trồng biến đổi gen

-Tại Brazil, một vài bang đã cấm hoàn toàn cây

trồng biến đổi gen Viện Bảo vệ Người tiêu dùng Brazil thậm chí còn phối hợp với Tổ chức Hoà bình Xanh đưa đơn xin cấm nhập khẩu TPBĐG Tuy

nhiên, nông dân Brazil lại tổ chức buôn lậu để đưa hạt giống lạc về, bởi vì họ sợ không cạnh tranh nổi với thị trường toàn cầu.

-ở châu Âu, những người phản đối TPBĐG đang

hoạt động hết sức mạnh mẽ Trong vòng vài năm qua, châu Âu đã gặp phải hai cơn ác mộng khủng khiếp về thực phẩm và thực phẩm chứa dioxin có nguồn gốc từ Bỉ Hai vụ này đã làm người tiêu

dùng mất niềm tin vào TPBĐG Trước sức ép của công luận, châu Âu buộc nhà sản xuất phải dán

nhãn riêng lên TPBĐG.

Dán nhãn hay không dán nhãn?

Mô tả ảnh.

Tiến sỹ Paul S.Teng

(Đại học Kỹ thuật Nanyang, Singapore)

Tiến sỹ Paul S.Teng cho biết, những vấn đề mà ông trình bày trong hội thảo nhằm mục đích làm rõ ý nghĩa của việc dán

nhãn thực phẩm CNSH Đồng thời chỉ ra những quy định có thể phù hợp với điều kiện của Việt Nam Cũng như chí phí cho việc tiến hành dán nhãn các sản phẩm CNSH, lí do tại sao cần

có những quy định cụ thể, chuyên biệt cho việc dán nhãn

Đặc biệt là làm cách nào để thi hành những quy định về việc dán nhãn các sản phẩm CNSH…

Theo tiến sỹ Paul S.Teng, việc dán nhãn cho các sản phẩm

biến đổi gen (BĐG) có 3 điểm chính cần lưu ý đó là: Thực

phẩm biến đổi BĐG được dán nhãn nhằm cung cấp cho người tiêu dùng sự lựa chọn đối với sản phẩm; việc dán nhãn thực phẩm BĐG không phải vì lí do an toàn (các loại thực phẩm

đưa ra thị trường đều phải được phê chuẩn bởi các cơ quan quản lý quốc gia có thẩm quyền sau khi đã tiến hành đánh giá rủi ro); lưu ý thứ ba là việc dán nhãn thực phẩm BĐG là