D·y ho¹t ®éng ho¸ häc cña kim lo¹i. K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H), Cu, Ag, Au (Khi Nµo May Aã Z¸p S¾t Ph¶i Hái Cóc B¹c Vµng) ý nghÜa: K Ba Ca Na Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Ag Hg Au Pt + O2: nhiÖt ®é thêng ë nhiÖt ®é cao Khã ph¶n øng K Ba Ca Na Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Ag Hg Au Pt T¸c dông víi níc Kh«ng t¸c dông víi níc ë nhiÖt ®é thêng K Ba Ca Na Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Ag Hg Au Pt T¸c dông víi c¸c axit th«ng thêng gi¶i phãng Hidro Kh«ng t¸c dông. K Ba Ca Na Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Ag Hg Au Pt Kim lo¹i ®øng tríc ®Èy kim lo¹i ®øng sau ra khái muèi K Ba Ca Na Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Ag Hg Au Pt H2, CO kh«ng khö ®îc oxit khö ®îc oxit c¸c kim lo¹i nµy ë nhiÖt ®é cao Chó ý: C¸c kim lo¹i ®øng tríc Mg ph¶n øng víi níc ë nhiÖt ®é thêng t¹o thµnh dd KiÒm vµ gi¶i phãng khÝ Hidro. Trõ Au vµ Pt, c¸c kim lo¹i kh¸c ®Òu cã thÓ t¸c dông víi HNO3 vµ H2SO4 ®Æc nhng kh«ng gi¶i phãng Hidro. BÀI 1: ÑIEÀN CHAÁT VAØ HOAØN THAØNH PHÖÔNG TRÌNH PHAÛN ÖÙNG Caâu 1: Boå tuùc caùc phaûn öùng sau: FeS2 + O2 A + B J B + D A + H2S C + D B + L E + D C + E F F + HCl G + H2S G + NaOH H + I H + O2 + D J Caâu 2: Xaùc ñònh chaát vaø hoaøn thaønh caùc phöông trình phaûn öùng: FeS + A B (khí) + C B + CuSO4 D (ñen) + E B + F G vaøng + H C + J (khí) L L + KI C + M + N Caâu 3: Choïn caùc chaát thích hôïp ñeå hoaøn chænh caùc PTPÖ sau: a) X1 + X2 Cl2 + MnCl2 + KCl + H2O b) X3 + X4 + X5 HCl + H2SO4 c) A1 + A2 (dö) SO2 + H2O d) Ca(X)2 + Ca(Y)2 Ca3(PO4)2 + H2O e) D1 + D2 + D3 Cl2 + MnSO4 + K2SO4 + Na2SO4 + H2O f) KHCO3 + Ca(OH)2 dö G1 + G2 + G3 g) Al2O3 + KHSO4 L1 + L2 + L3 Caâu 4: Xaùc ñònh coâng thöùc öùng vôùi caùc chöõ caùi sau. Hoaøn thaønh PTPÖ: a) X1 + X2 BaCO3 + CaCO3 + H2O b) X3 + X4 Ca(OH)2 + H2 X5 + X6 + H2O Fe(OH)3 + CO2 + NaCl BÀI 2 : NHẬN BIẾT . Nhaän bieát baèng thuoác thöû töï choïn: Caâu 1: Trình baøy phöông phaùp phaân bieät 5 dung dòch: HCl, NaOH, Na2SO4, NaCl, NaNO3. Caâu 2: Phaân bieät 4 chaát loûng: HCl, H2SO4, HNO3, H2O. Caâu 3: Coù 4 oáng nghieäm, moãi oáng chöùa 1 dung dòch muoái (khoâng truøng kim loaïi cuõng nhö goác axit) laø: clorua, sunfat, nitrat, cacbonat cuûa caùc kim loaïi Ba, Mg, K, Pb. a) Hoûi moãi oáng nghieäm chöùa dung dòch cuûa muoái naøo? b) Neâu phöông phaùp phaân bieät 4 oáng nghieäm ñoù?. Caâu 4: Phaân bieät 3 loaïi phaân boùn hoaù hoïc: phaân kali (KCl), ñaïm 2 laù (NH4NO3), vaø supephotphat keùp Ca(H2PO4)2. Caâu 5: Coù 8 dung dòch chöùa: NaNO3, Mg(NO3)2, Fe(NO3)2, Cu(NO3)2, Na2SO4, MgSO4, FeSO4, CuSO4. Haõy neâu caùc thuoác thöû vaø trình baøy caùc phöông aùn phaân bieät caùc dung dòch noùi treân. Caâu 6: Coù 4 chaát raén: KNO3, NaNO3, KCl, NaCl. Haõy neâu caùch phaân bieät chuùng. Caâu 7: Baèng phöông phaùp hoaù hoïc haõy nhaän bieát caùc hoãn hôïp sau: (Fe + Fe2O3), (Fe + FeO), (FeO + Fe2O3). Caâu 8: Coù 3 loï ñöïng ba hoãn hôïp daïng boät: (Al + Al2O3), (Fe + Fe2O3), (FeO + Fe2O3). Duøng phöông phaùp hoaù hoïc ñeå nhaän bieát chuùng. Vieát caùc phöông trình phaûn öùng xaûy ra. . Nhaän bieát chæ baèng thuoác thöû qui ñònh: Caâu 1: Nhaän bieát caùc dung dòch trong moãi caëp sau ñaây chæ baèng dung dòch HCl: a) 4 dung dòch: MgSO4, NaOH, BaCl2, NaCl. b) 4 chaát raén: NaCl, Na2CO3, BaCO3, BaSO4. Caâu 2: Nhaän bieát baèng 1 hoaù chaát töï choïn: a) 4 dung dòch: MgCl2, FeCl2, FeCl3, AlCl3. b) 4 dung dòch: H2SO4, Na2SO4, Na2CO3, MgSO4. c) 4 axit: HCl, HNO3, H2SO4, H3PO4. Caâu 3: Chæ ñöôïc duøng theâm quyø tím vaø caùc oáng nghieäm, haõy chæ roõ phöông phaùp nhaän ra caùc dung dòch bò maát nhaõn: NaHSO4, Na2CO3, Na2SO3, BaCl2, Na2S. Caâu 4: Cho caùc hoaù chaát: Na, MgCl2, FeCl2, FeCl3, AlCl3. Chæ duøng theâm nöôùc haõy nhaän bieát chuùng. . Nhaän bieát khoâng coù thuoác thöû khaùc: Caâu 1: Coù 4 oáng nghieäm ñöôïc ñaùnh soá (1), (2), (3), (4), moãi oáng chöùa moät trong 4 dung dòch sau: Na2CO3, MgCl2, HCl, KHCO3. Bieát raèng: Khi ñoå oáng soá (1) vaøo oáng soá (3) thì thaáy keát tuûa. Khi ñoå oáng soá (3) vaøo oáng soá (4) thì thaáy coù khí bay leân. Hoûi dung dòch naøo ñöôïc chöùa trong töøng oáng nghieäm. Caâu 2: Trong 5 dung dòch kyù hieäu A, B, C, D, E chöùa Na2CO3, HCl, BaCl2, H¬2SO4, NaCl. Bieát: Ñoå A vaøo B coù keát tuûa. Ñoå A vaøo C coù khí bay ra. Ñoå B vaøo D coù keát tuûa.
Trang 1CHUYÊN ĐỀ:
ÔN HÓA THCS
Trang 2oxit axit bazơ muối
Định
nghĩa Là hợp chất của oxi với 1nguyên tố khác Là hợp chất mà phân tử gồm1 hay nhiều nguyên tử H
liên kết với gốc axit
Là hợp chất mà phân tử gồm 1 nguyên tử kim loại liên kết với 1 hay nhiều nhóm OH
Là hợp chất mà phân tử gồm kim loại liên kết với gốc axit
CTHH
Gọi nguyên tố trong oxit là
A hoá trị n CTHH là:
- A2On nếu n lẻ
- AOn/2 nếu n chẵn
Gọi gốc axit là B có hoá trị
n
CTHH là: HnB
Gọi kim loại là M có hoá
trị n CTHH là: M(OH)n
Gọi kim loại là M, gốc axit là B
CTHH là: MxBy
Tên
gọi
Tên oxit = Tên nguyên tố + oxit
Lu ý: Kèm theo hoá trị của kim loại khi kim loại có nhiều hoá trị
Khi phi kim có nhiều hoá trị thì kèm tiếp đầu ngữ
- Axit không có oxi: Axit + tên phi kim + hidric
- Axit có ít oxi: Axit + tên phi kim + ơ (rơ)
- Axit có nhiều oxi: Axit + tên phi kim + ic (ric)
Tên bazơ = Tên kim loại + hidroxit
Lu ý: Kèm theo hoá trị của kim loại khi kim loại có nhiều hoá trị
Tên muối = tên kim loại + tên gốc axit
Lu ý: Kèm theo hoá trị của kim loại khi kim loại có nhiều hoá trị
TCHH
1 Tác dụng với nớc
- Oxit axit tác dụng với nớc tạo thành dd Axit
- Oxit bazơ tác dụng với nớc tạo thành dd Bazơ
2 Oxax + dd Bazơ tạo thành muối và nớc
3 Oxbz + dd Axit tạo thành muối và nớc
4 Oxax + Oxbz tạo thành muối
1 Làm quỳ tím đỏ hồng
2 Tác dụng với Bazơ Muối và nớc
3 Tác dụng với oxit bazơ muối và nớc
4 Tác dụng với kim loại muối và Hidro
5 Tác dụng với muối muối mới và axit mới
1 Tác dụng với axit muối và nớc
2 dd Kiềm làm đổi màu chất chỉ thị
- Làm quỳ tím xanh
- Làm dd phenolphtalein không màu hồng
3 dd Kiềm tác dụng với oxax muối và nớc
4 dd Kiềm + dd muối Muối + Bazơ
5 Bazơ không tan bị nhiệt phân oxit + nớc
1 Tác dụng với axit muối mới + axit mới
2 dd muối + dd Kiềm muối mới + bazơ mới
3 dd muối + Kim loại Muối mới + kim loại mới
4 dd muối + dd muối 2 muối mới
5 Một số muối bị nhiệt phân
Lu ý - Oxit lỡng tính có thể tác
dụng với cả dd axit và dd kiềm
- HNO3, H2SO4 đặc có các tính chất riêng
- Bazơ lỡng tính có thể tác dụng với cả dd axit và dd kiềm
- Muối axit có thể phản ứng nh 1 axit
Trang 3Tính chất hoá học của các hợp chất vô cơ
+ dd Muối
+ axit
+ dd bazơ
+ kim loại
t 0
+ dd muối
t 0
+ axit + Oxax
+ Oxit Bazơ
+ Bazơ
+ dd Muối + KL
+ Nớc + Nớc
Muối + n-ớc
Muối
+ dd Axit + dd Bazơ
Muối + H2O
Bazơ
Kiềm k.tan
Muối + h2O
oxit +
h2O
Muối + bazơ
Muối + muối
Muối + kim loại
Các sản phẩm khác nhau
Tchh của muối Tchh của bazơ
Lu ý: Thờng chỉ gặp 5 oxit bazơ tan đợc trong nớc là Li2O, Na2O, K2O, CaO, BaO Đây cũng là các oxit bazơ có thể tác dụng với oxit axit
Đối với bazơ, có các tính chất chung cho cả 2 loại nhng có những tính chất chỉ của Kiềm hoặc bazơ không tan
Một số loại hợp chất có các tính chất hoá học riêng, trong này không đề cập tới, có thể xem phần đọc thêm hoặc các bài giới thiệu riêng trong sgk
Muối +
bazơ
Trang 4Mối quan hệ giữa các loại hợp chất vô cơ
Các phơng trình hoá học minh hoạ thờng gặp
4Al + 3O2 2Al2O3
CuO + H2
0
t
Cu + H2O
Fe2O3 + 3CO t0
2Fe + 3CO2
S + O2 SO2
CaO + H2O Ca(OH)2
Cu(OH)2
0
t
CuO + H2O CaO + 2HCl CaCl2 + H2O
CaO + CO2 CaCO3
Na2CO3 + Ca(OH)2 CaCO3 + 2NaOH
NaOH + HCl NaCl + H2O
2NaOH + CO2 Na2CO3 + H2O
BaCl2 + Na2SO4 BaSO4 + 2NaCl
SO3 + H2O H2SO4
P2O5 + 3H2O 2H3PO4
P2O5 + 6NaOH 2Na3PO4 + 3H2O
N2O5 + Na2O 2NaNO3
BaCl2 + H2SO4 BaSO4 + 2HCl
2HCl + Fe FeCl2 + H2
2HCl + Ba(OH)2 BaCl2 + 2H2O
6HCl + Fe2O3 2FeCl3 + 3H2O
2HCl + CaCO3 CaCl2 + 2H2O
Dãy hoạt động hoá học của kim loại.
K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H), Cu, Ag, Au
(Khi Nào May Aó Záp Sắt Phải Hỏi Cúc Bạc Vàng)
ý nghĩa:
Phân huỷ + H 2 O
+ dd Kiềm + Oxbz
+ Bazơ + Axit + Kim loại
+ dd Kiềm
+ Axit + Oxax + dd Muối
t0
+ H 2 O
+ Axit
+ Oxi + H 2 , CO
+ Oxi
Muối + h2O
Oxit axit Oxit bazơ
Bazơ
Kiềm k.tan
+ Oxax
+ Oxbz + dd Muối Axit
Mạnh yếu
Lu ý:
- Một số oxit kim loại nh Al2O3, MgO, BaO, CaO, Na2O, K2O … không bị H2, CO khử
- Các oxit kim loại khi ở trạng thái hoá trị cao là oxit axit nh: CrO3,
Mn2O7,…
- Các phản ứng hoá học xảy ra phải tuân theo các điều kiện của từng phản ứng
- Khi oxit axit tác dụng với dd Kiềm thì tuỳ theo tỉ lệ số mol sẽ tạo ra muối axit hay muối trung hoà
VD:
NaOH + CO2 NaHCO3
2NaOH + CO2 Na2CO3 + H2O
- Khi tác dụng với H2SO4 đặc, kim loại sẽ thể hiện hoá trị cao nhất, không giải phóng Hidro
VD:
Cu + 2H2SO4 CuSO4 + SO2 + H2O
Trang 5+ O2: nhiệt độ thờng ở nhiệt độ cao Khó phản ứng
Tác dụng với nớc Không tác dụng với nớc ở nhiệt độ thờng
Tác dụng với các axit thông thờng giải phóng Hidro Không tác dụng
Kim loại đứng trớc đẩy kim loại đứng sau ra khỏi muối
H2, CO không khử đợc oxit khử đợc oxit các kim loại này ở nhiệt độ cao
Chú ý:
- Các kim loại đứng trớc Mg phản ứng với nớc ở nhiệt độ thờng tạo thành dd Kiềm và giải phóng khí Hidro
- Trừ Au và Pt, các kim loại khác đều có thể tác dụng với HNO3 và H2SO4 đặc nhng không giải phóng Hidro
BÀI 1: ẹIEÀN CHAÁT VAỉ HOAỉN THAỉNH PHệễNG TRèNH PHAÛN ệÙNG
Caõu 1: Boồ tuực caực phaỷn ửựng sau:
FeS2 + O2 t o
A + B J t o
B + D
A + H2S C + D B + L t o
E + D
G + NaOH H + I H + O2 + D J
Caõu 2: Xaực ủũnh chaỏt vaứ hoaứn thaứnh caực phửụng trỡnh phaỷn ửựng:
FeS + A B (khớ) + C B + CuSO4 D (ủen) + E
B + F G vaứng + H C + J (khớ) L
L + KI C + M + N Caõu 3: Choùn caực chaỏt thớch hụùp ủeồ hoaứn chổnh caực PTPệ sau:
a) X1 + X2
o
t
Cl2 + MnCl2 + KCl + H2O b) X3 + X4 + X5 HCl + H2SO4
c) A1 + A2 (dử) SO2 + H2O
Trang 6d) Ca(X)2 + Ca(Y)2 Ca3(PO4)2 + H2O
e) D1 + D2 + D3 Cl2 + MnSO4 + K2SO4 + Na2SO4 + H2O
f) KHCO3 + Ca(OH)2 dư G1 + G2 + G3
g) Al2O3 + KHSO4 L1 + L2 + L3
Câu 4: Xác định công thức ứng với các chữ cái sau Hoàn thành PTPƯ:
a) X1 + X2 BaCO3 + CaCO3 + H2O
b) X3 + X4 Ca(OH)2 + H2
X5 + X6 + H2O Fe(OH)3 + CO2 + NaCl
BÀI 2 : NHẬN BIẾT
@ Nhận biết bằng thuốc thử tự chọn:
Câu 1: Trình bày phương pháp phân biệt 5 dung dịch: HCl, NaOH,
Na2SO4, NaCl, NaNO3
Câu 2: Phân biệt 4 chất lỏng: HCl, H2SO4, HNO3, H2O
Câu 3: Có 4 ống nghiệm, mỗi ống chứa 1 dung dịch muối (không trùng kim loại cũng như gốc axit) là: clorua, sunfat, nitrat, cacbonat của các kim loại Ba, Mg, K, Pb
a) Hỏi mỗi ống nghiệm chứa dung dịch của muối nào?
b) Nêu phương pháp phân biệt 4 ống nghiệm đó?
Câu 4: Phân biệt 3 loại phân bón hoá học: phân kali (KCl), đạm 2 lá (NH4NO3), và supephotphat kép Ca(H2PO4)2
Câu 5: Có 8 dung dịch chứa: NaNO3, Mg(NO3)2, Fe(NO3)2, Cu(NO3)2,
Na2SO4, MgSO4, FeSO4, CuSO4 Hãy nêu các thuốc thử và trình bày các phương án phân biệt các dung dịch nói trên
Câu 6: Có 4 chất rắn: KNO3, NaNO3, KCl, NaCl Hãy nêu cách phân biệt chúng
Câu 7: Bằng phương pháp hoá học hãy nhận biết các hỗn hợp sau: (Fe +
Fe2O3), (Fe + FeO), (FeO + Fe2O3)
Câu 8: Có 3 lọ đựng ba hỗn hợp dạng bột: (Al + Al2O3), (Fe + Fe2O3), (FeO + Fe2O3) Dùng phương pháp hoá học để nhận biết chúng Viết các phương trình phản ứng xảy ra
@ Nhận biết chỉ bằng thuốc thử qui định:
Câu 1: Nhận biết các dung dịch trong mỗi cặp sau đây chỉ bằng dung dịch HCl:
a) 4 dung dịch: MgSO4, NaOH, BaCl2, NaCl
Trang 7b) 4 chất rắn: NaCl, Na2CO3, BaCO3, BaSO4.
Câu 2: Nhận biết bằng 1 hoá chất tự chọn:
a) 4 dung dịch: MgCl2, FeCl2, FeCl3, AlCl3
b) 4 dung dịch: H2SO4, Na2SO4, Na2CO3, MgSO4
c) 4 axit: HCl, HNO3, H2SO4, H3PO4
Câu 3: Chỉ được dùng thêm quỳ tím và các ống nghiệm, hãy chỉ rõ phương pháp nhận ra các dung
dịch bị mất nhãn: NaHSO4, Na2CO3, Na2SO3, BaCl2, Na2S
Câu 4: Cho các hoá chất: Na, MgCl2, FeCl2, FeCl3, AlCl3 Chỉ dùng thêm nước hãy nhận biết chúng
@ Nhận biết không có thuốc thử khác:
Câu 1: Có 4 ống nghiệm được đánh số (1), (2), (3), (4), mỗi ống chứa một trong 4 dung dịch sau: Na2CO3, MgCl2, HCl, KHCO3 Biết rằng:
- Khi đổ ống số (1) vào ống số (3) thì thấy kết tủa
- Khi đổ ống số (3) vào ống số (4) thì thấy có khí bay lên
Hỏi dung dịch nào được chứa trong từng ống nghiệm
Câu 2: Trong 5 dung dịch ký hiệu A, B, C, D, E chứa Na2CO3, HCl, BaCl2, H2SO4, NaCl Biết:
- Đổ A vào B có kết tủa
- Đổ A vào C có khí bay ra
- Đổ B vào D có kết tủa
Xác định các chất có các kí hiệu trên và giải thích
Câu 3: Hãy phân biệt các chất trong mỗi cặp dung dịch sau đây mà không dùng thuốc thử khác:
a) NaCl, H2SO4, CuSO4, BaCl2, NaOH
b) NaOH, FeCl2, HCl, NaCl
Câu 4: Có 6 dung dịch được đánh số ngẫu nhiên từ 1 đến 6 mỗi dung dịch chứa một chất gồm: BaCl2, H2SO4, NaOH, MgCl2, Na2CO3 lần lượt thực hiện các thí nghiệm và thu được kết quả như sau:
Thí nghiệm 1: Dung dịch 2 cho kết tủa với các dung dịch 3 và 4 Thí nghiệm 2: Dung dịch 6 cho kết tủa với các dung dịch 1 và 4 Thí nghiệm 3: Dung dịch 4 cho khí bay lên khi tác dụng với các dung dịch 3 và 5
Hãy xác định số của các dung dịch
Trang 8Caõu 5: Khoõng ủửụùc duứng theõm hoaự chaỏt naứo khaực , haừy nhaọn bieỏt caực chaỏt ủửùng trong caực loù maỏt nhaừn sau: KOH, HCl, FeCl3, Pb(NO3)2, Al(NO3)3, NH4Cl
Caõu 6: Khoõng ủửụùc duứng theõm hoaự chaỏt naứo khaực , haừy nhaọn bieỏt 5 loù maỏt nhaừn sau: NaHSO4, Mg(HCO3)2, Ca(HCO3)2, Na2CO3, KHCO3
Hiệu xuất phản ứng (H%)
A Lý thuyết
Cách 1: Dựa vào lợng chất thiếu tham gia phản ứng
H = L ợng thực tế đã phản ứng 100%
Lợng tổng số đã lấy
- Lợng thực tế đã phản ứng đợc tính qua phơng trình phản ứng theo lợng sản phẩm
đã biết
- Lợng thực tế đã phản ứng < lợng tổng số đã lấy
Lợng thực tế đã phản ứng , lợng tổng số đã lấy có cùng đơn vị
Cách 2: Dựa vào 1 trong các chất sản phẩm
H = L ợng sản phẩm thực tế thu đ ợc .100%
Lợng sản phẩm thu theo lý thuyết
- Lợng sản phẩm thu theo lý thuyết đợc tính qua phơng trình phản ứng theo lợng chất tham gia phản ứng với giả thiết H = 100%
- Lợng sản phẩm thực tế thu đợc thờng cho trong đề bài
- Lợng sản phẩm thực tế thu đợc < Lợng sản phẩm thu theo lý thuyết
- Lợng sản phẩm thực tế thu đợc và Lợng sản phẩm thu theo lý thuyết phải có cùng
đơn vị đo
B Bài tập
Bài 1: Nung 1 kg đá vôi chứa 80% CaCO3 thu đợc 112 dm3 CO2 (đktc) Tính hiệu suất phân huỷ CaCO3
Bài 2:
a) Khi cho khí SO3 hợp nớc cho ta dung dịch H2SO4 Tính lợng H2SO4 điều chế đợc khi cho 40 Kg SO3 hợp nớc Biết Hiệu suất phản ứng là 95%
b) Ngời ta dùng quặng boxit để sản xuất nhôm theo sơ đồ phản ứng sau:
Al2O3 điện phân nóng chảy, xúc tác Al + O2
Hàm lợng Al2O3 trong quặng boxit là 40% Để có đợc 4 tấn nhôm nguyên chất cần bao nhiêu tấn quặng Biết H của quá trình sản xuất là 90%
Bài 3:
Có thể điềuchế bao nhiêu kg nhôm từ 1 tấn quặng bôxit có chứa 95% nhôm oxit, biết hiệu suất phản ứng là 98%
PT: Al2O3 điện phân nóng chảy, xúc tác Al + O2
Bài 4
Ngời ta dùng 490kg than để đốt lò chạy máy Sau khi lò nguội, thấy còn 49kg than cha cháy
a) Tính hiệu suất của sự cháy trên
b) Tính lợng CaCO3 thu đợc, khi cho toàn bộ khí CO2 vào nớc vôi trong d
Trang 9Bài 5:Ngời ta điều chế vôi sống (CaO) bằng cách nung đá vôi (CaCO3) Lợng vôi sống thu đợc từ 1 tấn đá vôi có chứa 10% tạp chất là 0,45 tấn Tính hiệu suất phản ứng
Đáp số: 89,28%
Bài 6:Có thể điều chế bao nhiêu kg nhôm từ 1tấn quặng boxit có chứa 95% nhôm
oxit, biết hiệu suất phản ứng là 98%
Đáp số: 493 kg
Bài 7:Khi cho khí SO3 tác dụng với nớc cho ta dung dịch H2SO4 Tính lợng H2SO4
điều chế đợc khi cho 40 kg SO3 tác dụng với nớc Biết hiệu suất phản ứng là 95%
Đáp số: 46,55 kg
Bài 8.Ngời ta điều chế vôi sống (CaO) bằng cách nung đá vôi CaCO3 Lợng vôi sống thu đợc từ 1 tấn đá vôi có chứa 10% tạp chất là:
A O,352 tấn B 0,478 tấn C 0,504 tấn D 0,616 tấn Hãy giải thích sự lựa chọn? Giả sử hiệu suất nung vôi đạt 100%
dung dịch
L
u ý khi làm bài tập:
1 Sự chuyển đổi giữa nồng độ phần trăm và nồng độ mol
Công thức chuyển từ nồng độ % sang nồng độ CM
d là khối lợng riêng của dung dịch g/ml
M là phân tử khối của chất tan
Chuyển từ nồng độ mol (M) sang nồng độ %
2 Chuyển đổi giữa khối lợng dung dịch và thể tích dung dịch.
Thể tích của chất rắn và chất lỏng:
D
m
V
Trong đó d là khối lợng riêng: d(g/cm3) có m (g) và V (cm3) hay ml
d(kg/dm3) có m (kg) và V (dm3) hay lit
3 Pha trộn dung dịch
a) Phơng pháp đờng chéo
Khi pha trộn 2 dung dịch có cùng loại nồng độ ( CM hay C%), cùng loại chất tan thì có thể dùng phơng pháp đờng chéo
1000
%.
M
d c
d
C M
Trang 10 Trộn m1 gam dung dịch có nồng độ C1% với m2 gam dung dịch có nồng độ
C2% thì thu đợc dung dịch mới có nồng độ C%
m1 gam dung dịch C1 C2 - C
C
C C
C C m
m
1
2 2 1
m2 gam dung dịch C2 C1 - C
Trộn V1 ml dung dịch có nồng độ C1 mol với V2 ml dung dịch có nồng độ C2
mol thì thu đợc dung dịch mới có nồng độ C mol và giả sử có thể tích V1+V2
ml:
V1 ml dung dịch C1 C2 - C
C
C C
C C V
V
1
2 2 1
V2 ml dung dịch C2 C1 - C
Sơ đồ đờng chéo còn có thể áp dụng trong việc tính khối lợng riêng D
V1 lít dung dịch D1 D2 - D
D
D D
D D V
V
1
2 2 1
V2 lít dung dịch D2 D1 - D
(Với giả thiết V = V1 + V2 )
b) Dùng phơng trình pha trộn: m1C1 + m2C2 = (m1 + m2).C
Trong đó: m1 và m2 là số gam dung dịch thứ nhất và dung dịch thứ hai
C1 và C2 là nồng độ % dung dịch thứ nhất và dung dịch thứ hai
C là nồng độ dung dịch mới tạo thành sau khi pha trộn
m1 (C1 -C) = m2 ( C -C2)
C1 > C > C2
Từ phơng trình trên ta rút ra:
C C
C C m
m
1
2 2
1
Khi pha trộn dung dịch, cần chú ý:
Có xảy ra phản ứng giữa các chất tan hoặc giữa chất tan với dung môi? Nếu
có cần phân biệt chất đem hòa tan với chất tan
Ví dụ: Cho Na2O hay SO3 hòa tan vào nớc, ta có các phơng trình sau:
Na2O + H2O 2NaOH
SO3 + H2O H2SO4
Khi chất tan phản ứng với dung môi, phải tính nồng độ của sản phẩm chứ không phải tính nồng độ của chất tan đó
Ví dụ: Cần thêm bao nhiêu gam SO3 vào 100 gam dung dịch H2SO4 10% để đợc dung dịch H2SO4 20%
Hớng dẫn cách giải: Gọi số x là số mol SO3 cho thêm vào
Trang 11Phơng trình: SO3 + H2O H2SO4
x mol x mol
m H2SO4 tạo thành là 98x;
3
SO
m cho thêm vào là 80x
C% dung dịch mới:
100
20 100 80
98 10
x x
Giải ra ta có x mol
410
50
m SO3 thêm vào 9,756 gam
Cũng có thể giải theo phơng trình pha trộn nh đã nêu ở trên
4 Tính nồng độ các chất trong trờng hợp các chất tan có phản ứng với nhau.
a) Viết phơng trình phản ứng hóa học xảy ra để biết chất tạo thành sau phản ứng
b) Tính số mol (hoặc khối lợng) của các chất sau phản ứng
c) Tính khối lợng hoặc thể tích dung dịch sau phản ứng
Cách tính khối lợng sau phản ứng:
Nếu chất tạo thành không có chất bay hơi hoặc kết tủa
m dd sau phản ứng = ∑mcác chất tham gia
Nếu chất tạo thành có chất bay hơi hay kết tủa
m dd sau phản ứng = ∑mcác chất tham gia - m khí
m dd sau phản ứng = ∑mcác chất tham gia - m kết tủa
hoặc: m dd sau phản ứng = ∑mcác chất tham gia - m kết tủa - mkhí
Chú ý: Trờng hợp có 2 chất tham gia phản ứng đều cho biết số mol (hoặc khối
lợng) của 2 chất, thì lu ý có thể có một chất d Khi đó tính số mol
(hoặc khối lợng) chất tạo thành phải tính theo lợng chất không d
d) Nếu đầu bài yêu cầu tính nồng độ phần trăm các chất sau phản ứng, nên tính khối lợng chất trong phản ứng theo số mol, sau đó từ số mol qui ra khối lợng để tính nồng độ phần trăm
5 Sự chuyển từ độ tan sang nồng độ phần trăm và ngợc lại
Chuyển từ độ tan sang nồng độ phần trăm: Dựa vào định nghĩa độ tan, từ đó tính khối lợng dung dịch suy ra số gam chất tan trong 100 gam dung dịch
Chuyển từ nồng độ phần trăm sang độ tan: Từ định nghĩa nồng độ phần trăm, suy ra khối lợng nớc, khối lợng chất tan, từ đó tính 100 gam nớc chứa bao nhiêu gam chất tan
Biểu thức liên hệ giữa độ tan (S) và nồng độ phần trăm của chất tan trong dung dịch bão hòa:
C% = 100 %
100 S S