Đề cương ôn tập lịch sử văn minh thế giới

Câu 2.Vị trí của ai Cập cổ trung đại trong hệ thống văn minh thế giới. 1.Chữ viết Từ khi xã hội có giai cấp bắt đầu hình thành, chữ viết ở Ai Cập đã ra đời.Chữ viết của Ai Cập lúc đầu là chữ tượng hình, tức là muốn viết chữ để biểu thị một vật gì thì vẽ hình thù của vật ấy.Vào thiên niên kỷ II TCN, người Hichxot đã học tập chữ cái của người Ai Cập để ghi ngôn ngữ của mình. Về sau, loại chữ viết ấy được truyền sang Phenixi, trên cơ sở ấy, người Phenixi đã sáng tạo ra vần chữ cái đầu tiên trên thế giới. Sau đó các dân tộc Do Thái, Ả Rập, Hy Lạp và LaTinh đã dựa theo mẫu tự Phoenix để thành lập chữ viết của mình. Ngày nay, các xứ dùng mẫu tự La Tinh, trong đó có Việt Nam, Pháp, Anh; các xứ dùng mẫu tự Hi Lạp, trong đó có Nga đều thừa hưởng di sản của chữ viết Ai Cập Tôn giáo : Người Ai Cập cổ đại theo đa thần giáo, họ thờ rất nhiều thần. Ban đầu, mỗi vùng thờ mỗi vị thần riêng của mình, chủ yếu là những vị thần tự nhiên. Đến thời kì thống nhất quốc gia, bên cạnh những vị thần riêng của mỗi địa phương còn có các vị thần chung như thần Mặt trời ( Ra ), thần sông Nin (Osiris ). Người Ai Cập cổ tin rằng con người có hai phần : hồn và xác. Khi con người chết đi, linh hồn thoát ra ngoài nhưng có thể một lúc nào đó lại tìm về nơi xác ( Họ tin rằng như khi bị ngất , hồn thoát ra ngoài tạm thời ). Vì vậy những người giàu có tìm mọi cách để giữ gìn thể xác.Kĩ thuật ướp xác vì vậy cũng rất phát triển. Kiến trúc điêu khắc : Người Ai Cập cổ đại đã xây dựng rất nhiều đền đài, cung điện, nhưng nổi bật nhất phải kể đến là các kim tự tháp hùng vĩ, vĩnh cửu. Người thiết kế ra Kim tự tháp đầu tiên để làm nơi yên nghỉ cho các pharaon là Imhotép.Người ta đã phát hiện ra khoảng 70 Kim tự tháp lớn nhỏ khác nhau trong đó có 3 Kim tự tháp nổi tiếng nằm ở gần thủ đô Cairo. Lớn nhất là Kim tự tháp Kêôp ( Kheops ) cao tới 146m, đáy hinh vuông , mỗi cạnh tới 230m. Đã mấy ngàn năm qua các Kim tự tháp vẫn sừng sững với thời gian. Vì vậy người Ai Cập có câu “ Tất cả mọi vật đều sợ thời gian, nhưng riêng thời gian phải nghiêng mình trước Kim tự tháp”. Ngoài việc xây dựng các lăng mộ, người Ai Cập cổ còn để lại ấn tượng cho đời sau qua các công trình điêu khắc. Đặc biệt nhất là tượng Nhân Sư (Sphinx ) hùng vĩ ở gần Kim tự tháp Khephren. Bức tượng mình sư tử với gương mặt Khephren cao hơn 20m này có lẽ muốn thể hiện Khephren là chúa tể với trí khôn của con người và sức mạnh của sư tử. Khoa học tự nhiên : Về thiên văn, người Ai Cập cổ đã vẽ được bản đồ sao, họ đã xác định 12 cung hoàng đạo và sao Thuỷ,Kim, Hoả, Mộc, Thổ. Người Ai Cập cổ làm ra lịch dựa vào sự quan sát sao Lang ( Sirius ). Một năm của họ có 365 ngày, đó là khoảng cách giữa hai lần họ thấy sao Lang xuất hiện đúng đường chân trời.Họ chia một năm làm 3 mùa, mỗi mùa có 4 tháng, mỗi tháng có 30 ngày.Năm ngày còn lại được xếp vào cuối năm làm ngày lễ.Để chia thời gian trong ngày, họ đã chế ra đồng hồ mặt trời và đồng hồ nước. Về toán học, do yêu cầu làm thuỷ lợi và xây dựng nên kiến thức toán học của người Ai Cập cổ cũng sớm được chú ý phát triển.Họ dùng hệ đếm cơ số 10.Họ rất thành thạo các phép tính cộng trừ, còn khi cần nhân và chia thì thực hiện bằng cách cộng trừ nhiều lần.Về hình học, họ đã tính được diện tích của các hình hình học đơn giản; đã biết trong một tam giác vuông thì bình phương cạnh huyền bằng tổng bình phương hai cạnh góc vuông. Pi của họ tính = 3,14 . Về Y học, người Ai Cập cổ đã chia ra các chuyên khoa như khoa nội, ngoại , mắt, răng, dạ dày ... Họ đã biết giải phẫu và chữa bệnh bằng thảo mộc. Các tài liệu cũng ghi lại nhiều bài thuốc và phương pháp chữa trị. Ví dụ, để chữa bệnh đường ruột, người ta dùng phương pháp rửa ruột hay cho nôn mửa. Các thầy thuốc Ai Cập còn biết dùng phẫu thuật để chữa một số bệnh.

Câu 1.

Kim Tự Tháp có nghĩa là tháp hình chữ Kim Kim Tự Tháp là một hình chóp có đáy là hình vuông, bốn mặt bên hình tam giác đều Bốn mặt Kim Tự Tháp tượng trưng cho bốn yếu tố cấu thành vũ trụ: Thiêng Hỏa, Đại Thủy,Thần

Phong, Thổ Mộc Kim tự tháp Kheops hay kim tự tháp Kê ốp, kim tự tháp

Khufu hoặc Đại kim tự tháp Giza, là một trong những công trình cổ nhất và duy nhất còn tồn tại trong số Bảy kì uan thế giới cổ đại Các nhà Ai Cập học nói chung

đã đồng ý rằng kim tự tháp được xây trong khoảng thời gian 20 năm từ khoảng năm 2560 TCN Mọi người cũng cho rằng Đại kim tự tháp được xây dựng làm lăng

mộ cho pharaon Kheops

Kim tự tháp Giza được xây dưng vào năm 2.800 TCN thuộc vương triều thứ IV.Các kim tự tháp này đều được xây dựng bằng đá trắn mài nhẵn đã có cách đây 4.500 năm, nhưng đến nay hư hại không đáng kể.Kim tự tháp Kheops có chiều cao nguyên thủy 146m.Với kim tự tháp Kheops các nhà khoa học khám phá ra rằng nếu lấy tháp Kheops để làm chuẩn để xác định kinh tuyến, thì kinh tuyến Kheops

là kinh tuyến chuẩn xác nhất cho các hoạt động định hướng của nhân loại.Bốn cạnh đáy của tháp Kheops chỉ đúng 4 hướng Đông, Tây, Nam, Bắc là chiếc la bàn khổng lồ của thế giới

Các nhà khoa học cũng phát hiện ra rằng kim loại để trong kim tự tháp không bị hoen rỉ, thực phẩm để trong kim tự tháp bảo quản lâu hơn.Cây trồng trong kim tự tháp sinh trưởng nhanh hơn.Người mắc bệnh ngoài da, suy nhược thần kinh vào ở trong kim tự tháp sẽ khỏi

Cũng theo giáo sư Redford, các pharaoh đều bắt đầu xây dựng các kim tự tháp dành cho mình ngay khi họ lên ngôi Đầu tiên, pharaoh phải thành lập một ủy ban xây dựng kim tự tháp bao gồm một đốc công, một kỹ sư trưởng và một kiến trúc sư Thường thường các kim tự tháp được đặt bên bờ tây sông Nile với quan niệm rằng linh hồn của các pharaoh sẽ hòa cùng với ánh mặt trời khi mặt trời lặn xuống trước khi tiếp tục chu trình bất diệt cùng vầng thái dương Giáo sư Redford thêm rằng, hai yếu tố quyết định đến vị trí xây dựng kim tự tháp là các kim tự tháp phải hướng đến chân trời phía tây nơi mặt trời lặn, đồng thời phải gần thành phố trung tâm Memphis của Ai Cập cổ đại

Có ba phòng bên trong Đại kim tự tháp Chúng đều được bố trí ở vị trí trung tâm, trên trục đứng của kim tự tháp Phòng thấp nhất ("phòng chưa hoàn thiện") được đục vào đá xây kim tự tháp Phòng này là phòng lớn nhất, nhưng hoàn toàn chưa hoàn thành, chỉ mới được đục thô vào đá

Phòng giữa, hay Phòng Nữ hoàng, là phòng nhỏ nhất, có kích thước khoảng 5,74 ×

5,23 mét, và cao 4,57 m Bức tường phía đông phòng có một ô cửa góc hay hốc

tường lớn, và hai ống thông hơi hẹp, chỉ rộng khoảng 20 cm, kéo dài từ phòng này đến bề mặt ngoài kim tự tháp, nhưng bị các "cánh cửa" đá vôi chặn ở nhiều đoạn Nhà Ai Cập học Mark Lehner tin rằng Phòng Nữ hoàng được dự định dùng làm

một serdab— một cấu trúc được tìm thấy trong nhiều kim tự tháp Ai Cập khác—

và rằng hốc tường có lẽ đã từng chứa một pho tượng Người Ai Cập cổ đại tin rằng tượng sẽ được dùng làm một con tàu "dự trữ" cho Ka (linh hồn) của pharaoh, nếu xác ướp bị phá huỷ Tuy vậy, mục đích thực sự của căn phòng vẫn còn là điều bí ẩn

Ở cuối hoàng loạt những lối dài dẫn vào trong kim tự tháp là cấu trúc của phòng

chính Phòng Hoàng đế Phòng này ban đầu có kích thước 10 × 20 × 5V5 cubit, hay

khoảng 17 × 34 × 19 ft, gần kiểu hình khối kép

Phần trung tâm của các kim tự tháp thường được xây dựng từ đá vôi lấy trong vùng Đá vôi có chất lượng tốt hơn được dùng để xây lớp ngoài của kim tự tháp khiến chúng có một màu trắng lấp lánh có thể nhìn được từ cách xa hàng dặm Đá đặt trên đỉnh thường là đá granit, bazan hoặc bất kì loại đá cứng nào khác có thể

mạ được vàng, bạc hoặc electrum – hợp kim vàng và bạc Đặc biệt những viên đá

đó phải phản chiếu tốt ánh sáng mặt trời

Phương pháp cắt và vận chuyển đá của người Ai Cập cổ đại hiện vẫn đang được nghiên cứu Các học giả đã tìm được bằng chứng người Ai Cập cổ sử dụng những cái đục bằng đồng đỏ để khai thác sa thạch và đá vôi Một nhóm người hoặc một đàn bò sẽ kéo những tảng đá trên một đường trượt được bôi trơn bằng dầu đã chuẩn bị sẵn Khi các khối đá được vận chuyển đến công trường, những con dốc nhỏ được xây dựng để đưa đá lên kim tự tháp Người ta dùng gạch làm từ bùn để tạo những con dốc đó rồi phủ vữa lên trên để làm cứng bề mặt

Kim tự tháp Ai Cập là một công trình khoa học một di sản văn hóa của nhân loại,

là kết tinh của những khổ đau khủng khiếp tột cùng và là sự hi sinh vô bờ bến của hàng triệu, triệu nô lệ trong hàng chục năm ròng rã, nưng nó cũng là bản anh hùng

ca ngợi ca thành quả lao động sáng tạo của nhân dân Ai Cập

Câu 2 Vị trí của ai Cập cổ trung đại trong hệ thống văn minh thế giới.

1.Chữ viết

Từ khi xã hội có giai cấp bắt đầu hình thành, chữ viết ở Ai Cập đã ra đời Chữ viết của Ai Cập lúc đầu là chữ tượng hình, tức là muốn viết chữ để biểu thị một vật gì thì vẽ hình thù của vật ấy Vào thiên niên kỷ II TCN, người Hichxot đã học tập chữ cái của người Ai Cập để ghi ngôn ngữ của mình Về sau, loại chữ viết ấy được truyền sang Phenixi, trên cơ sở ấy, người Phenixi đã sáng tạo ra vần chữ cái đầu

tiên trên thế giới Sau đó các dân tộc Do Thái, Ả Rập, Hy Lạp và La-Tinh đã dựa theo mẫu tự Phoenix để thành lập chữ viết của mình Ngày nay, các xứ dùng mẫu

tự La Tinh, trong đó có Việt Nam, Pháp, Anh; các xứ dùng mẫu tự Hi Lạp, trong

đó có Nga đều thừa hưởng di sản của chữ viết Ai Cập !

Tôn giáo :

Người Ai Cập cổ đại theo đa thần giáo, họ thờ rất nhiều thần Ban đầu, mỗi vùng thờ mỗi vị thần riêng của mình, chủ yếu là những vị thần tự nhiên Đến thời kì thống nhất quốc gia, bên cạnh những vị thần riêng của mỗi địa phương còn có các

vị thần chung như thần Mặt trời ( Ra ), thần sông Nin (Osiris )

Người Ai Cập cổ tin rằng con người có hai phần : hồn và xác Khi con người chết

đi, linh hồn thoát ra ngoài nhưng có thể một lúc nào đó lại tìm về nơi xác ( Họ tin rằng như khi bị ngất , hồn thoát ra ngoài tạm thời ) Vì vậy những người giàu có tìm mọi cách để giữ gìn thể xác Kĩ thuật ướp xác vì vậy cũng rất phát triển

Kiến trúc điêu khắc :

Người Ai Cập cổ đại đã xây dựng rất nhiều đền đài, cung điện, nhưng nổi bật nhất phải kể đến là các kim tự tháp hùng vĩ, vĩnh cửu Người thiết kế ra Kim tự tháp đầu tiên để làm nơi yên nghỉ cho các pharaon là Imhotép Người ta đã phát hiện ra khoảng 70 Kim tự tháp lớn nhỏ khác nhau trong đó có 3 Kim tự tháp nổi tiếng nằm

ở gần thủ đô Cairo Lớn nhất là Kim tự tháp Kêôp ( Kheops ) cao tới 146m, đáy hinh vuông , mỗi cạnh tới 230m Đã mấy ngàn năm qua các Kim tự tháp vẫn sừng sững với thời gian Vì vậy người Ai Cập có câu “ Tất cả mọi vật đều sợ thời gian, nhưng riêng thời gian phải nghiêng mình trước Kim tự tháp”

Ngoài việc xây dựng các lăng mộ, người Ai Cập cổ còn để lại ấn tượng cho đời sau qua các công trình điêu khắc Đặc biệt nhất là tượng Nhân Sư (Sphinx ) hùng vĩ ở gần Kim tự tháp Khephren Bức tượng mình sư tử với gương mặt Khephren cao hơn 20m này có lẽ muốn thể hiện Khephren là chúa tể với trí khôn của con người

và sức mạnh của sư tử

Khoa học tự nhiên :

Về thiên văn, người Ai Cập cổ đã vẽ được bản đồ sao, họ đã xác định 12 cung hoàng đạo và sao Thuỷ,Kim, Hoả, Mộc, Thổ Người Ai Cập cổ làm ra lịch dựa vào

sự quan sát sao Lang ( Sirius ) Một năm của họ có 365 ngày, đó là khoảng cách giữa hai lần họ thấy sao Lang xuất hiện đúng đường chân trời Họ chia một năm làm 3 mùa, mỗi mùa có 4 tháng, mỗi tháng có 30 ngày Năm ngày còn lại được xếp vào cuối năm làm ngày lễ Để chia thời gian trong ngày, họ đã chế ra đồng hồ mặt trời và đồng hồ nước

Về toán học, do yêu cầu làm thuỷ lợi và xây dựng nên kiến thức toán học của người Ai Cập cổ cũng sớm được chú ý phát triển Họ dùng hệ đếm cơ số 10 Họ rất thành thạo các phép tính cộng trừ, còn khi cần nhân và chia thì thực hiện bằng cách cộng trừ nhiều lần Về hình học, họ đã tính được diện tích của các hình hình học đơn giản; đã biết trong một tam giác vuông thì bình phương cạnh huyền bằng tổng bình phương hai cạnh góc vuông Pi của họ tính = 3,14

Về Y học, người Ai Cập cổ đã chia ra các chuyên khoa như khoa nội, ngoại , mắt, răng, dạ dày Họ đã biết giải phẫu và chữa bệnh bằng thảo mộc Các tài liệu cũng ghi lại nhiều bài thuốc và phương pháp chữa trị Ví dụ, để chữa bệnh đường ruột, người ta dùng phương pháp rửa ruột hay cho nôn mửa Các thầy thuốc Ai Cập còn biết dùng phẫu thuật để chữa một số bệnh

Câu 3.Tính nhân văn của bộ truyện nghìn lẻ một đêm.

Cũng như truyện dân gian của các nước khác, những câu chuyện trong Nghìn lẻ một đêm phản ánh nguyện vọng và ước mơ của quần chúng nhân dân trong xã hội

bị áp bức, đè nén Họ luôn luôn mong muốn được sống trong cảnh thái bình yên vui, được gặp nhiều may mắn, hạnh phúc ấm no Khát vọng này thể hiện qua những truyện nổi tiếng nhất của tập truyện, chẳng hạn truyện Aladdin và cây đèn

thần kể về chàng trai Aladdin, con của một người thợ may Trung Hoa Bị một con

phù thủy dẫn xuống hang ngầm, tại đây chàng tìm thấy một cây đèn, trong đó có nhốt vị thần có thể biến mọi ước mơ thành hiện thực, nhờ đó chàng trở nên giàu có

và được cưới công chúa Badroulboudour Nhiều truyện phản ánh bản chất tốt đẹp

của nhân dân lao động cần cù, chăm chỉ, kiên cường dũng cảm và thông minh tài trí, giàu lòng thương người đồng thời vạch trần bản chất tàn ác của bọn vua chúa, quan lại, phú thương, phù thủy, thể hiện chân lý thiện thắng ác, chính thắng tà, ở hiền gặp lành, và mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc Cuộc hành trình trên mặt biển của thủy thủ Sinbad là một ví dụ, với những cuộc phiêu lưu kỳ thú của chàng Sinbat lên một hòn đảo nhưng thực chất là một con cá khổng lồ, lạc đến một thung lũng đầy đá quý và chàng đã mưu trí trốn ra được, đâm mù mắt gã khổng lồ ăn thịt

người và giết chết chúa tể của biển cả Truyện Ali Baba và 40 tên cướp ca ngợi tài

trí thông minh và dũng cảm của cô gái Morgiana đã cứu sống gia đình bác tiều phu Ali Baba khỏi những tên cướp Câu chuyện Người câu cá với vị thần kể về một ngư phủ vớt chiếc lọ có nhốt một vị thần, nhờ tài trí mà gã ta đã khiến vị thần khuất phục và trung thành phục vụ cho mình Với sự giúp đỡ của vị thần, gã đã cứu hoàng tử khỏi pháp thuật và được tưởng thưởng xứng đáng

Với hàng trăm câu chuyện hoàn chỉnh, bao gồm truyện lịch sử, truyện tình, bi kịch,

hài kịch, thơ, truyện hài và truyền thuyết Hồi giáo cấu thành tác phẩm, Nghìn lẻ một đêm có một giá trị hết sức to lớn trong việc phản ánh một thế giới muôn mặt

trong đời sống hiện thực xã hội Arap thời Trung cổ, thông qua một óc tưởng tượng cực kỳ phong phú, chủ đề vô cùng khác lạ, nhân vật đủ mọi loại vẻ, với những

khung cảnh vừa rộng lớn vừa luôn luôn thay đổi Về nghệ thuật, Nghìn lẻ một đêm

hết sức hoàn chỉnh về kết cấu, bất ngờ trong việc dẫn dắt mạch truyện, phức tạp mà rất chặt chẽ trong các tình tiết và cũng rất điêu luyện trong việc sử dụng ngôn ngữ, mặc dù có một số truyện qua tay nhiều người, được nhiều thế hệ ghi chép nên đã ít nhiều bị pha tạp hoặc bị hiện đại hóa Với giá trị về nhiều mặt như vậy, từ khi ra

đời đến nay, Nghìn lẻ một đêm đã trở thành tài sản văn hóa chung của nhân loại, có

ảnh hưởng sâu sắc từ Đông sang Tây Nhiều người đã dùng những câu chuyện trong tác phẩm để làm đề tài sáng tác cho những hình thức nghệ thuật khác như phim, kịch, vũ ba-lê, ca vũ kịch,

Câu 4 Ảnh hưởng của văn minh TQ cổ trung đại với lịch sử văn minh thế giới.

Ảnh hưởng về chính trị, xã hội: thiết lập các bộ máy nhà nước chuyên chế tập quyền

- Ảnh hưởng về văn hoá, chữ viết, KHKT, tôn giáo (Nho giáo)

+ Nho giáo: ra đời ở Trung Quốc, do Khổng Tử sáng lập Du nhập vào nước ta từ thời Bắc thuộc và được nhà Lý chính thức thừa nhận khi cho xây dựng Văn Miếu

thờ Khổng Tử Từ thời Lê trở thành tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị Nho giáo đã trở thành một nhu cầu tư tưởng thiết yếu cho việc xây dụng một thiết chế quân chủ tập quyền theo mô hình Đông Á Trung Hoa, cũng như những nguyên

lý cơ bản của phép trị nước, trong đó một biện pháp chiến lược là chế độ khoa cử

Về chế độ khoa cử được tổ chức mộ cách quy cũ ví dụ thời Trần có tất cả 14 khoa thi (10 khoa chính thức và 4 khoa phụ), lấy đỗ 282 người đại khoa, có học vị Thái học sinh Năm 1374, có tổ chức thi Đình cho các tiến sĩ 3 người đỗ đầu được gọi

là Tam khôi: Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa (Sau đặt thêm một học vị cấp cao nữa là Hoàng giáp)

Tầng lớp nho sĩ ngày một phát triển, trong đó có những gương mặt nổi bật đều là những nhân tài của đất nước như Lê Văn Hưu, Đoàn Nhữ Hài, Nguyễn Trung Ngạn, Trương Hán Siêu, Mạc Đĩnh Chi, Chu Văn An…

+Kiến trúc: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hoàng thành Thăng Long, thành nhà Hồ và một số công trình đền đài, tượng điêu khắc, tứ linh (long, ly, quy, phượng), … có

sự pha trộn phong cách kiến trúc của Trung Hoa

+ Văn học- nghệ thuật: Cơ sở tư tưởng của văn học nghệ thuật dựa trên Phật giáo

và Nho giáo Trong đó, tư tưởng nho giáo ảnh hưởng đến dòng văn học yêu nước dân tộc

Chữ Hán là chữ viết chi phối rất lớn đến hệ thống văn học nghệ thuật và đời sống văn hoá của nhân dân

+ Ngoài ra, các thành tựu về khoa học tự nhiên như bàn tính, lịch can chi, chữa bệnh bằng châm cứu… đều có tác động sâu rộng đến nền văn minh Đại Việt cũng như nền văn minh nước ta trong giai đoạn hiện tại

Câu 5 Vai trò của văn minh TQ cổ trung đại với lịch sử văn minh thế giới.

Nhắc đến cống hiến của vh Trung Hoa cổ đại đối với lịch sử nhân loại không thể không nhắc đến tứ đại phát minh, đó là la bàn, kĩ thuật làm giấy, kĩ thuật in ấn và thuốc súng

Từ cuối TK 12 đến đầu TK 13, la bàn được truyền sang Arap, từ đó sang châu Âu

và đã đóng góp rất nhiều cho ngành hàng hải thế giới

Sau TK 6, kĩ thuật làm giấy của TQ được truyền sang Triều Tiên, VN, Nhật Bản.Đến TK 8, phương pháp này qua Thổ Nhĩ Kì truyền vào Arap, sau đó được truyền sang châu Âu

Kĩ thuật in ấn của TQ cũng dần được truyền sang các nước láng giềng như Triều Tiên, Nhật Bản, sau đó truyền sang Arap và châu Âu

Vào TK 8, thuốc súng và vũ khia mang thuốc súng của TQ đã lần lượt được đưa vào Ấn Độ, Arap và vào cuối TK 13 đầu TK 14 được truyền sang Châu Âu

Ngoài bốn phát minh trên, một số thành tựu KHKT khác của TQ cũng có ảnh hưởng nhất định đối với văn minh nhân loại.Thuật luyện đơn (bào chế thuốc) của

TQ sau khi truyền vào Arap, đã góp phần thúc đẩy kĩ thuật chế biến thuốc của nước này phát triển, thuật chế biến thuốc của châu Âu lại chịu ảnh hưởng của Arap

và nền hóa học hiện đại sau này chính là được phát triển trên cơ sở chế biến thuốc của châu Âu thời trung cổ

Đỗ sứ tinh xảo của TQ từ lâu đã nổi tiếng trên TG Vào nửa cuối TK 15 kĩ thuật làm đồ sứ của TQ đã được truyền sang Italia, mở ra một kỉ nguyên mới cho lịch sử chế tạo đồ sứ của châu Âu và còn ảnh hưởng cho tới ngày nay Không phải ngẫu nhiên mà từ tiếng anh China vừa có nghĩa là TQ lại vừa có nghĩa là đồ sứ

Nền văn học rực rỡ và đồ sộ của TQ cũng ảnh hưởng vô cùng rộng lớn trên phạm

vi toàn TG Nhũng tác phẩm văn học nổi tiếng như “Tam Quốc Diễn Nghĩa”, “Tây

Du Ký”, “Hồng Lâu Mộng”, “Thủy Hử”, “Liêu Trai Chí Dị”, “Kim Bình Mai”…

đã được dịch ra rất nhiều thứ tiếng và được các học giả nước ngoài đánh giá rất cao

Triết học TQ có ảnh hưởng sâu sắc ở châu Âu vào TK 17-18 Gottfried Withelm von Leibniz, người tiên phong của triết học cổ điển Đức, là triết gia đầu tiên nhậ ra tầm quan trọng của văn hóa TQ vs sự phát triển của Châu Âu Khi nghiên cứu về phép toán cơ số 2, “Chu dịch” cổ đại của TQ đã cho ông những gợi mở vô cùng quan trọng Năm 1703, ông đã triển khai phép cơ số 2 sang bốn lĩnh vực cộng trừ nhân chia Phép tính cơ số 2 có vai trò vô cùng quan trọng Không phải ngẫu nhiên

mà mà nhiều người cho rằng không có sự ra đời của phép tính cơ số 2, thì sẽ không thể xuất hiện logic toán học và khao học máy tính hiện đại ngày nay

Nho giáo TQ có ảnh hưởng sâu sắc đến các nước phương Tây.Các nhà khải mông

tư tưởng Pháp hy vọng sau khi xóa bỏ được nền “tôn giáo thần học” dựa vào mê tín, sẽ xây dựng một nền “tôn giáo lý tính” đề cao lý tính, tự nhiên và đạo đức Trong con mắt họ, Nho giáo của TQ chính là hình mẫu cho thứ “tôn giáo lý tính” này.Họ đặc biệt ngợi ca Nho giáo, chỉ ra rằng Nho giáo chủ trương lấy “lý tính” và

“chân lý” để trị quốc bình thiên hạ Ở Đức, trào lưu “tôn giáo triết học” thay thế

“tôn giáo thần học” cũng chịu ảnh hưởng của triết học TQ Ở Anh các nhà khải mông cũng trích dẫn “lập luận của người TQ” để phản đối “Kinh Thánh” Triết học truyền thống của TQ cũng có ảnh ưởng rất lớn ở Nga TK 19

Ảnh hưởng của triết học TQ đói vs châu Âu không chỉ dừng lại ở TK 18 Mặc dù sau đó có những biến động nhất định, nhưn bắt đầu từ giữa TK 19, châu Âu lại xuất hiện trào lưu tìm hiểu, nhu cầu giao lưu vs văn học, nghệ thuật, triết học của TQ

Những ảnh hưởng của văn hóa TQ đối vs khu vực, đặc biệt là các quốc gai láng giềng vẫn rộng rãi và sâu sắc hơn cả.TQ đóng vai trò quan trọng trên vũ đài lịch sử châu Á, văn hóa TQ đã ảnh hưởng mạnh mẽ tới các quốc ai ở châu lục này, đặc biệt là Nhật Bản, Triều Tiên, VN và các nước thuộc khu vực ĐNA.Vào thời nhà Đường, luật pháp của NB cơ bản áp dụng theo luật pháp nhà Đường, chỉ chỉnh sửa đôi chút để bản địa hóa NB coi TQ là quê hương của Phật giáo, nhà Đường có tông phái Phật giáo nào, NB cũng có tông phái Phật giáo tương ứng Trong xh, các tầng lớp nhân dân chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa Đường, họ ngâm vịnh Đường thi, phát triển Đường họa, hành Đường lễ, mặc Đường phục, ăn các món ăn kiểu nhà Đường…

Văn hóa TQ đến VN theo con đường riêng Năm 111 TCN, nước Âu Lạc khi ấy thuộc nước Nam Việt bị thôn tính vào đế quốc Hán Từ đó VN trải qua hơn 10 TK nằm dưới ách thống tri của đế quốc phong kiến phương Bắc Đến năm 938, với chiến thắng Bạch Đằng, Ngô Quyền đã mở ra một thời kì độc lập cho VN Trong hơn 1000 năm Bắc thuộc, các triều vua TQ từ Hán tới Đường đã thi hành chính sách đồng hóa nhằm vĩnh viễn thôn tính VN vào TQ Với bối cảnh lich sử nv văn háo TQ đã có ảnh hưởng sâu sắc đối vs VN, đặc biệt là sự du nhập của Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo

Sự ảnh hưởng của văn hóa Hán đối vs VN nói riêng, vh ĐNA nói chung, còn để lại dấu ấn trong các lĩnh vực khác như ăn, mặc, ở, đi lại, phương thức sx, qh xh, ngôn ngữ…Về mặt ngôn ngữ, hàng loạt từ tiếng Hán đã được du nhập vào các ngôn ngữ ĐNA như vào tiếng Thái, tiếng Lào, tiếng Việt, tiếng Khmer…Dấu ấn vh TQ còn được lưu lại ở các ngôi mộ, gạch cổ được xd từ TK 1 đến TK 6 mà người ta thường coi là sự nảy sinh một nền vh – nghệ thuật Hán – Việt Về âm nhạc, một số nhạc cụ

TQ như Khánh, chuông…cũng được người Việt và một số dân tộc ĐNA tiếp nhận

Có thể nói, đến TK 8, cùng vs sự du nhập ồ ạt của vh Trung Hoa như chũ Hán, Nho giáo, Phật giáo, chế độ chính trị - xh, KHKT…vào các quốc gia ĐNA, thì giữa các quốc gai này đã hình thành nên môt lãnh địa vh riêng biệt mà trung tâm là

TQ, hay còn gọi là kv ảnh hưởng của văn hóa Hán Cho đến TK 19, khi chủ nghĩa

tư bản phương Tây lớn mạnh tiến vào kv ĐNA, lãnh địa này mới bị phá vỡ, nhưng dấu ấn của nó vẫn còn lưu lại và ảnh hưởng tới các quốc gia này cho đến ngày nay Câu 6 Vì sao Phật giáo ra đời ở Ấn Độ cổ đại và trở thành một tôn giáo lớn trên

TG nhưng lại không phải tôn giáo phổ biến ở Ấn Độ?

Sự suy tàn của Phật giáo tại Ấn Độ có thể đã bắt đầu từ thế kỉ thứ 7 và Phật giáo thực sự biến mất khỏi Ấn Độ vào thế kỉ thứ 14 ãi cho đến thế kỉ thứ 19 thì phong trào chấn hưng Phật giáo tại Ấn Độ mới bắt đầu lại

Lý do thứ nhất liên quan tới quá trình phát triển của Phật giáo về mặt xh Vào thời

kỳ đầu, Phật giáo có sức lôi cuốn cực kỳ những người thuộc cấp bậc cao trong hệ thống kinh tế, chính trị và xh Ấn Độ Thậm chí trong thời cực thịnh, Phật giáo với truyền thống văn hóa và triết học rất cao, đã nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ của giới cầm quyền chính trị và kinh tế Điều ấy không có nghĩa Phật giáo tự mình đoạn lìa với các tầng lớp xh thấp hoặc không thiết lập được cơ sở tại vùng nông thôn nơi sinh sống của đa số dân chúng Ấn Độ Tuy thế nó có nghĩa rằng Phật giáo không trải rộng và thấm sâu vào người dân thường trong xh Ấn Độ Do đó Phật giáo dễ bị tổn thương trước các sức mạnh đang làm thay đổi tình trạng kinh tế và chính trị

Lý do thứ hai liên quan tới sự suy tàn Phật giáo tại Ấn Độ là khaongr cách ngày càng lớn giữa các tu viện và quần chúng Phật tử tại gia, mà cả hai vốn được giả định là cùng kết hợp chặt chẽ.Các tu sĩ sẽ giảng giải, thuyết pháp các lý tưởng của Phật pháp cho dân chúng, còn các Phật tử sẽ hỗ trợ về thực phẩm, y phục, nơi ở Tuy nhiên khi các tu viện ngày càng có thể tự cung cấp lương thực bảo đảm cs và làm chủ đất đai, giới tu sĩ cảm thấy không nhất thiết phải chăm lo vận động sự hỗ trợ của giới tu sĩ cảm thấy không nhất thiết phải vận đông sự hỗ trợ của các Phật

tử Hậu quả là mối liên hệ hỗ tương giữa họ dần biến mất

Khoảng năm 186 TCN, triều đại Sunga nắm quyền ở Bắc Ấn, khước từ Phật giáo

và khích lệ các truyền thống “chính thống” của Ấn giáo Từ thời điểm đó Phật giáo phải đối mặt với sự hồi sinh của Ấn giáo Đạo Bà La Môn là một tôn giáo ra đời từ thế kỉ 15 trước Công nguyên, với một điểm đặc thù là nó sẵn sàng tiếp thu các nguyên lý hay khái niệm của đạo khác Một mặt, trong số tín đồ Phật giáo có rất nhiều tu sĩ phát gốc từ đạo Bà La Môn nên các tư tưởng và nề nếp của Ấn giáo có ảnh hưởng ít nhiều đến đạo Phật Mặt khác quan trọng hơn là việc Ấn giáo đã mặc nhiên thu nạp các tư tưởng của Phật giáo để làm thành tư tưởng Bà La Môn (Trong

đó có việc Phật Thích Ca Mâu Ni đã trở thành một vị tiên tri quan trọng của tôn giáo này) Những cuộc tự đổi mới của Ấn Độ giáo kể từ thế kỉ thứ 7 đã đem lại sinh khí cho tôn giáo này cũng như làm mờ nhạt dần hình ảnh Phật giáo Sự pha trộn của các tư tưởng Phật giáo vào Ấn giáo sâu và rộng đến nỗi một người bình dân rất khó phân biệt được rõ ràng giữa Ấn giáo và Phật giáo Người Ấn giáo cũng đặt ra một hệ thống nghi lễ tôn giáo có tính tổng hợp, trực tếp đáp ứng thỏa đáng các nhu cầu tôn giáo và xh đa dạng của dân chúng Trong khi đó, giới Bà la môn bắt đầu phát động các phong trào tận hiến, ra sức lôi cuốn sự yểm trợ rộng rãi của người dân Ấn, và Ấn giáo có thể thu hút và bảo lưu được ngày càng nhiều lòng trung thành của tầng lớp thượng lưu cũng như dân giả Ngoài ra, trong thời gian

đó, với đặc tính dễ thích nghi và phù hợp với nhu cầu thờ phụng của người bình dân ở Ấn Độ, đạo Phật đã dần dà trở thành thứ yếu hay trở thành tôn giáo của tầng lớp trí thức Đạo Bà la môn tu hành vẫn được ăn uống, tự do vui chơi, lấy vợ trong

khi đó Phật giáo bị cấm đoán nhiều hơn bởi các giáo lý nhà Phật vì vậy Phật giáo ít tín đồ hơn.Hơn nữa đạo Phật ở Ấn Độ bị coi là tà giáo

Vào nửa cuối thế kỉ thứ 8, vua An Ma-đi của triều đại Hồi giáo A-ba-sát đã đem quân tấn công Ấn Độ Họ đã phá hủy, cướp bóc các tài liệu, công trình, kiến trúc Phật giáo trong đó quan trọng là trung tâm Phật học Va-la-bi Mặc dù sau đó họ không tiếp tục bức hại Phật giáo, nhưng dầu sao đây cũng là bước đầu trong việc hủy hoại Phật giáo tại Ấn Độ, Áp-gan-nts-xtan và Trung Đông

Cho đến 1178, quân đội Hồi giáo của Mu-ha-mát Gu-ri đã tiến hành nhiều cuộc chinh phạt Ấn Độ Hầu hết các công trình Phật giáo đã dần dà bị tiêu hủy Vào năm 1197, trung tâm Phật giáo Na-lan-đa bị hủy diệt hoàn toàn, kể cả các tăng sĩ Vi-cra-ma-si-la cũng bị chiếm năm 1203, chấm dứt hoàn toàn một thời đại lịch sử của Phật giáo tại Ấn Độ

Câu 7 Vai trò của văn minh Hy Lạp đối vớ sự phát triển của lịch sử văn minh thế giới.

* Chữ viết: Về chữ viết, người Hy Lạp cổ đại đã dựa trên hệ thống chữ viết của

người Phênixi (Phoenicia) rồi cải tiến, bổ xung thành một hệ thống chữ cái mới gồm 24 chữ cái Từ chữ Hy Lạp cổ sau này đã hình thành nên chữ Latinh và chữ Slavơ Đó là cơ sở chữ viết mà nhiều dân tộc trên thế giới ngày nay đang sử dụng

* Văn học: Văn học Hy Lạp cổ đại có thể chia ra làm ba bộ phận chủ yếu có liên

quan với nhau, đó là thần thoại, kịch, thơ

- Người Hy Lạp có một hệ thống thần thoại rất phong phú để mô tả thế giới tự nhiên, nói lên kinh nghiệm cuộc sống và cả tâm tư sâu kín của con người Hầu như trong cuộc sống thời đó có việc gì thì đều có thần bảo trợ, lo về công việc đó Kho tàng thần thoại Hy Lạp mãi tới ngày nay còn được nhiều môn nghệ thuật ở các nước trên thế giới khai thác Đây là một dân tộc có một kho tàng thần thoại mà nhiều dân tộc lớn trên thế giới phải ghen tị Về sau, khi có chữ viết, kho tàng thần thoại này được Hêdiốt ( nhà thơ Hy Lạp sống vào thế kỉ VIII TCN ) hệ thống lại trong tác phẩm Gia phả các thần

- Thơ ca là thể loại văn học rất phát triển, đặc biệt nó có thế mạnh khi chưa có chữ viết Tiêu biểu nhất phải kể đến tác phẩm Iliat và Ôđixê của Homer ( thế kỉ IX TCN ) Tới thế kỉ VII-VI TCN xuất hiện nhiều nhà thơ được công chúng ưa thích như Acsilôcút, Xôlông, Xaphô, Anacrêông

- Hy Lạp là quê hương của kịch nói phương Tây Ở đây có cả bi kịch lẫn hài kịch Những nhà viết kịch nổi tiếng thời đó như Etsin, Sôphôclơ, Ơripit

* Sử học: Từ thế kỉ VIII-VI TCN, lịch sử Hy Lạp chỉ được truyền lại bằng truyền

thuyết và sử thi Đến thế kỉ V TCN lịch sử ở Hy Lạp mới trở thành một bộ môn