ĐỀ CƯƠNG ôn tập môn PHÁP LUẬT môi TRƯỜNG

- Ý nghĩa của biện pháp này trong việc bảo vệ môi trường bao gồm: + Vấn đề về bảo vệ môi trường trở thành các nhiệm vụ chính trị mỗi khi các tổ chức chính trị, đảng phái đưa chúng và

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN PHÁP LUẬT MÔI TRƯỜNG

1 Các biện pháp bảo vệ tài nguyên và môi trường Sự cần thiết phải bảo vệ tài nguyên và môi trường bằng pháp luật

a Biện pháp chính trị:

- Là việc bảo vệ môi trường thông qua hoạt động của các Đảng phái, các tổ chức chính trị Các đảng phải, các tổ chức này đưa ra cương lĩnh chủ trương bảo vệ

môi trường và lãnh đạo cộng đồng thực hiện qua đó vừa nhằm mục đích bảo vệ môi trường vừa nhằm mục đích củng cố uy tín địa vị chính trị của tổ chức

- Ý nghĩa của biện pháp này trong việc bảo vệ môi trường bao gồm:

+ Vấn đề về bảo vệ môi trường trở thành các nhiệm vụ chính trị mỗi khi các tổ chức chính trị, đảng phái đưa chúng vào cương lĩnh hoạt động của mình

+ Bằng vận động chính trị, vấn đề bảo vệ môi trường sẽ được thể chế hóa thành các chính sách pháp luật

Tuy nhiên, biện pháp chính trị mang tính định hướng vĩ mô nên hiệu quả thực tiễn là không cao

b Biện pháp tuyên truyền, giáo dục

Là biện pháp tuyên truyền vận động để người dân tham gia bảo vệ môi trường Các biện pháp giáo dục, tuyên truyền tác động trực tiếp vào nhận thức làm thay đổi hành vi của người dân, nâng cao ý thức người dân về khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên hợp lý

Các hình thức tuyên truyền giáo dục:

+ Đưa giáo dục ý thức bảo vệ môi trường vào chương trình học tập chính thức của các trường phổ thông, dạy nghề, cao đẳng và đại học

+ Sử dụng rộng rãi các phương tiện giáo dục truyền thông để giáo dục cộng đồng

+ Tổ chức các hoạt động cụ thể như: ngày môi trường thế giới, tuần lễ xanh, phong trào thành phố xanh, sạch, đẹp

+ Tổ chức các diễn đàn và các cuộc điều tra xã hội trong lĩnh vực môi trường

c Biện pháp kinh tế

Là việc sử dụng nguồn lực kinh tế để bảo vệ môi trường với 2 hình thức cơ bản

là sử dụng nguồn tài chính tập trung và sử dụng phương pháp kích thích lợi ích kinh

tế

- Sử dụng nguồn tài chính tập trung là sử dụng ngân sách nhà nước, quỹ bảo vệ môi trường quốc gia…cho việc bảo vệ môi trường

- Kích thích lợi ích kinh tế để bảo vệ môi trường gồm các biện pháp

+ Hộ trợ tài chính cho những dự án bảo vệ môi trường tích cực

+ Ưu đãi về đất đai

+ Miễn phải giảm thuế đối với các dự án bảo vệ môi trường tích cực Áp dụng thuế suất cao đối với các dự án gây ảnh hưởng xấu đến môi trường

+ Áp dụng thuế môi trường đối với các sản phẩm ảnh hướng xấu lâu dài đến môi trường

+ Ưu đãi về thị trường tiêu thụ sản phẩm + Áp dụng biện pháp ký quỹ đặt cọc đối với một số hoạt động ảnh hưởng xấu đối với môi trường

- Ý nghĩa: Sử dụng biện pháp kinh tế tức là dùng những lợi ích vật chất để kích thích chủ thể thực hiện những hoạt động có lợi cho môi trường cho cộng động Biện pháp kinh tế rất phong phú và đa dạng và thường được áp dụng đối với các

doanh nghiệp từ đó góp phần khuyến khích và nâng cao ý thức của các doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường

Về cơ bản các biện pháp kinh tế thường mang lại hiệu quả cao hơn trong bảo

vệ môi trường so với các biện pháp khác

d Biện pháp khoa học – công nghệ

- Là việc sử dụng các giải pháp khoa học công nghệ và kỹ thuật trong việc bảo vệ môi trường

- Là biện pháp quan trọng không thế thiếu trong việc bảo vệ môi trường

do môi trường được tạo bởi nhiều yếu tố phức tạp cùng với đó là trình độ khoa học

kỹ thuật phát triển nên các vấn đề như xử lý rác thải, bảo vệ tầng Ozon cần sử dụng biện pháp khoa học công nghệ như:

+ Sử dụng các nguồn năng lượng mới thay thế cho nguồn năng lượng truyền thống: năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời, sức gió, sức nước chảy…

Ví dụ: chế tạo xăng từ mía, gas từ phân động vật (biogas)

+ Sử dụng công nghệ sạch hạn chế thải chất độc hại vào môi trường

Ví dụ: Bể phản ứng biogas MR120 của ED BIOGAS AB chuyển hóa rác thải hữu cơ thành metan giúp chạy phát điện, sinh ra nhiệt, đun nước nóng chất thải còn lại không gây hại sức khỏe

+ Sử dụng vật liệu mới ít gây ô nhiễm môi trường như cac- ton, gốm cao cấp, chất siêu dẫn hạn chế sử dụng kim loại

Ví dụ: xe Mecedes thiết kế vành cửa không sử dụng sắt thép, PVC, mà dùng vỏ chuối, sợi thiên nhiên ép dưới áp suất cao vừa đem lại hiệu quả kinh tế vừa có hiệu quả về môi trường

+ Tái sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên

Ví dụ: Ép gỗ ngọn, gỗ bột thành miếng gỗ lớn, đóng thành bàn ghế, ép nhựa phế liệu làm thành gạch xây nhà

e Biện pháp pháp lý

Đó là việc, thể chế hóa vấn đề môi trường bằng pháp luật Pháp luật với tư cách là hệ thống các quy phạm điều chỉnh hành vi xử sự của con người sẽ có tác dụng rất lớn trong việc bảo vệ môi trường Biện pháp pháp lý bảo đảm thực hiện các biện pháp nói trên

+ Pháp luật quy định các quy tắc xử sự mà con người phải thực hiện khi khai thác và sử dụng các yếu tố của môi trường

+ Quy định các chế tài hình sự, kinh tế, hành chính để buộc các cá nhân, tổ chức phải thực hiện đầy đủ các đòi hỏi của pháp luật trong việc khai thác và sử dụng các yếu tố của môi trường

+ Pháp luật quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức bảo vệ môi trường

+ Ban hành các tiêu chuẩn môi trường

+ Giải quyết các tranh chấp liên quan đén việc bảo vệ môi trường

Lưu ý: Ở đây cần phải chứng minh biện pháp pháp lý là biện pháp bảo đảm thực hiện các biện pháp BVMT khác

Biện pháp chính trị chủ trương, đường lối của Đảng đi vào cuộc sống bằng việc thể chế hóa thành các quy phạm của pháp luật

Biện pháp tuyên truyền- giáo dục muốn có hiệu quả tốt phải đi đôi với sự cưỡng chế của Nhà nước thông qua các quy phạm pháp luật

Biện pháp kinh tế được cụ thể hóa bằng việc ban hành các sắc thuế, khen thưởng, xử phạt theo quy định của pháp luật

Biện pháp KH-CN các doanh nghiệp muốn hoạt động và tồn tại phải áp dụng các tiến bộ KH- CN để làm trong sạch môi trường sản xuất, không được gây ô nhiễm cho môi trường, đạt các yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường do pháp luật quy định

=> Do đó, biện pháp pháp lý là biện pháp bảo đảm thực hiện các biện pháp BVMT khác

Sự cần thiết của việc (ra đời luật môi trường) bảo vệ môi trường bằng pháp luật:

Sự phát triển kinh tế luôn là động lực phát triển của các quốc gia, các quốc gia sẵn sàng khai thác hết mọi nguồn tài nguyên để làm công cụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa Điều này dẫn đến hậu quả là tất cả các quốc gia phải đối mặt với sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên, sự mất cân bằng sinh thái và những thiên tai khốc liệt của thiên nhiên

Hậu quả ấy không riêng quốc gia nào gánh chịu mà nó có sức lan tỏa trên toàn thế giới Chính vì thế mà vấn đề bảo vệ môi trường được chú trọng hơn bao giờ hết, bảo vệ môi trường được coi là một thách thức lớn trên toàn cầu

Luật môi trường ra đời như là một biện pháp để giải quyết thách thức đó Chỉ pháp luật với tư cách là công cụ điều tiết xã hội mới có đầy đủ sức mạnh buộc các cá nhân, tổ chức phải nhận thức và tuân theo Môi trường chỉ thực sự được bảo vệ khi có một hệ thống pháp luật thống nhất, rõ ràng, đủ sức răn đe và có sự chung tay của tất

cả các quốc gia trên thế giới Pháp luật về môi trường không chỉ dừng lại ở những bộ luật của mỗi quốc gia mà còn mở rộng khi có sự xuất hiện của các điều ước quốc tế, tạo sự ràng buộc trách nhiệm bảo vệ môi trường giữa các quốc gia với nhau Có thể nói, sự ra đời của Luật môi trường là một hệ quả tất yếu trên con đường phát triển bền vững của nhân loại.iện pháp BVMT khác

Câu 2: Nguyên tắc 1, 2, 4, 5 của pháp luật về tuyên truyền và môi trường Nguyên tắc Nhà nước ghi nhận và bảo vệ quyền con người được sống trong một môi trường trong lành Hiến pháp, luật BVMT và các VB QPPL khác đưa ra các quy định có liên quan, như: điều 43, 63 HP 2013,…

Nguyên tắc phát triển bền vững Hiến pháp, luật BVMT và các VB QPPL khác như: Chiến lược Phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020,…

Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền Thuế tài nguyên (Luật thuế tài nguyên số: 45/2009/QH12) Thuế môi trường (Luật thuế BVMT, số 57/2010/QH12) Phí bảo vệ môi trường (Điều 148 LBVMT)

Nguyên tắc môi trường là một thể thống nhất

2 Câu 3: Khái niệm tiêu chuẩn môi trường, quy chuẩn môi trường, so sánh, phân loại tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường theo luật bảo vệ môi trường năm

2014

 Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng

môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các

yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố*

dưới dạng văn bản tự nguyện* áp dụng để bảo vệ môi trường

 Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về

chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong

chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành* dưới dạng văn bản bắt buộc áp* dụng để bảo vệ môi trường.

*phần khác nhau giữa tiêu chuẩn và quy chuẩn môi trường

Phân loại:

Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật môi trường

1 Quy chuẩn kỹ thuật về chất lượng môi trường xung quanh gồm:

a) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật môi trường đối với đất;

b) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật môi trường đối với nước mặt và nước dưới đất; c) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật môi trường đối với nước biển;

d) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật môi trường đối với không khí;

đ) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật môi trường đối với âm thanh, ánh sáng, bức xạ; e) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật môi trường đối với tiếng ồn, độ rung

2 Quy chuẩn kỹ thuật về chất thải gồm:

a) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật về nước thải công nghiệp, dịch vụ, nước thải từ chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, nước thải sinh hoạt, phương tiện giao thông và hoạt động khác;

b) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật về khí thải của các nguồn di động và cố định; c) Nhóm quy chuẩn kỹ thuật về chất thải nguy hại

3 Nhóm quy chuẩn kỹ thuật môi trường khác

Tiêu chuẩn môi trường

1 Tiêu chuẩn môi trường gồm tiêu chuẩn chất lượng môi trường xung quanh, tiêu chuẩn về chất thải và các tiêu chuẩn môi trường khác

2 Toàn bộ hoặc một phần tiêu chuẩn môi trường trở thành bắt buộc áp dụng khi được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật môi trường

3 Tiêu chuẩn cơ sở áp dụng trong phạm vi quản lý của tổ chức công bố tiêu chuẩn

Câu 4: Đánh giá môi trường là gì? Các đối tượng phải lập báo cáo đánh giá môi trường chiến lược và đánh giá tác động môi trường

Đánh giá tác động môi trường là việc phân tích, dự báo tác động đến môi trường của dự án đầu tư cụ thể để đưa ra biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khai

dự án đó

Đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường được quy định tại Điều 18 của Luật BVMT

1) Dự án thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ;

2) Dự án có sử dụng đất của khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, khu di tích lịch sử - văn hóa, khu di sản thế giới, khu dự trữ sinh quyển, khu danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng;

3) Dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường

Câu 5: Quy hoạch bảo vệ môi trường là gì? Nguyên tắc, nội dung của Quy hoạch bảo vệ môi trường trên cả nước

Quy hoạch bảo vệ môi trường là việc phân vùng môi trường để bảo tồn, phát

triển và thiết lập hệ thống hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường gắn với hệ thống giải pháp bảo vệ môi trường trong sự liên quan chặt chẽ với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội nhằm bảo đảm phát triển bền vữ ng

Nguyên tắc:

1- Phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh; chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia bảo đảm phát triển bền vững;

2- Bảo đảm thống nhất với quy hoạch sử dụng đất; thống nhất giữa các nội dung cơ bản của quy hoạch bảo vệ môi trường;

3- Bảo đảm nguyên tắc bảo vệ môi trường quy định tại Điều 4 của Luật BVMT

Nội dung cơ bản của quy hoạch bảo vệ môi trường

* Quy hoạch bảo vệ môi trường cấp quốc gia:

- Đánh giá hiện trạng môi trường, quản lý môi trường, dự báo xu thế diễn biến môi trường và biến đổi khí hậu;

- Phân vùng môi trường;

- Bảo tồn đa dạng sinh học và môi trường rừng;

- Quản lý môi trường biển, hải đảo và lưu vực sông;

- Quản lý chất thải;

- Hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường; hệ thống quan trắc môi trường;

- Các bản đồ quy hoạch thể hiện nội dung quy định tại các điểm b, c, d, đ và e khoản này;

- Nguồn lực thực hiện quy hoạch;

- Tổ chức thực hiện quy hoạch.

* Quy hoạch bảo vệ môi trường cấp tỉnh

Nội dung quy hoạch bảo vệ môi trường cấp tỉnh được thực hiện phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương bằng một quy hoạch riêng hoặc lồng ghép vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội

Câu 6: Phân loại tài nguyên rừng theo mục đích sử dụng? Trách nhiệm quản lí nhà nước về bảo vệ phát triển rừng; quyền và nghĩa vụ chung của chủ rừng

Phân loại tài nguyên rừng

lập với mục đích chủ yếu để bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng của quốc gia, nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo vệ di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh phục vụ nghỉ ngơi du lịch kết hợp với phòng hộ bảo vệ môi trường sinh thái

chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, chống sa mạc hóa, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, bảo vệ môi trường

yếu trong sản xuất gỗ,lâm sản,đặc sản

Trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng

1 Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng

2 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng trong phạm vi cả nước

3 Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp

với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng

4 Uỷ ban nhân dân các cấp có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về bảo

vệ và phát triển rừng tại địa phương theo thẩm quyền

Chính phủ quy định tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên ngành

về lâm nghiệp từ trung ương đến cấp huyện và cán bộ lâm nghiệp ở những xã, phường, thị trấn có rừng

Chủ rừng có các quyền cơ bản sau đây: được cơ quan có thẩm quyền công nhận quyền sử dụng rừng, quyền sở hữu rừng sản xuất là rừng trồng; được Nhà nước bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp đối với rừng được giao, được thuê; được sử dụng rừng ổn định, lâu dài phù hợp với thời hạn giao rừng, cho thuê rừng và thời hạn giao đất, cho thuê đất; được phát triển kinh tế kết hợp lâm- nông- ngư nghiệp (trừ rừng đặc dụng); được hưởng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên diện tích được giao; được thuê; bán thành quả lao động, kết quả đầu tư cho người khác; được kết hợp nghiên cứu khoa học, kinh doanh cảnh quan, du lịch sinh thái – môi trường theo

dự án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; được bồi thường thành quả lao động, kết quả đầu tư để bảo vệ và phát triển rừng khi có quyết định thu hồi rừng theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan; được hướng dẫn

kỹ thuật và hỗ trợ vốn theo chính sách của Nhà nước để bảo vệ và phát triển rừng và được hưởng lợi ích do các công trình công cộng bảo vệ, cải tạo rừng mang lại

Những nghĩa vụ chung của chủ rừng: bảo toàn vốn rừng, sử dụng rừng đúng mục đích, đúng ranh giới đã quy định trong quyết định giao, cho thuê rừng

và tuân theo quy chế q uản lý rừng; tổ chức bảo vệ rừng và phát triển rừng theo quy hoạch, kế hoạch, dự án, phương án đã được phê duyệt; định kỳ báo cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về diễn biến tài nguyên rừng và các hoạt động liên quan đến khu rừng

Câu 7: Khái niệm, phân tích chế độ sở hữu, trách nhiệm quan trắc giám sát tài nguyên nước